A

Loester hei noa wie de wöad klinke.

a bw al (uitsluitend voor een tegenwoordig deelwoord). A zingens, a beënens, a ligkens.Zingend, biddend, liggend. Ook: al

a vz aan. Iech jef’t a diech. A jen hoes. A jen tieëk.Ook: anen aa.

a-a m ontlasting (kindertaal). Mós ’t kinke a-a maache? Moet het kind poepen?

aa 1 vzaan. ’t Vuur is aa. Het vuur is aan. De mès is aa.De mis is begonnen. Is ’t nog ummer aa tusje die tswai? Hebben die twee nog verkering?2 hallo. Aa Joep!

aabakke ww [aa’bakke] bakket aa(verouderd: bók aa), aajebakke aanbakken. D’r kóch is aajebakke.

aabeëne ww [aa’beëne] beënet aa, aajebeëndbidden (tot), smeken. D’r Herjod aabeëne.Tot God bidden. Los diech nit aabeëne.Laat je niet smeken. Me mós jing hillieje aabeëne die jee mierakel dunt. Men moet geen onnodige moeite doen/Men moet slechts hulp vragen aan hen, die kunnen helpen.

aabeieww[aa’beie] beiet aa(verouderd: boan aa), aajeboaneaanbieden. Aajeboane deenste zint zelde jet weëd. Iets wat wordt aangeboden, levert zelden iets op.

aabelangeww[aa’belange] aabelanget, aabelangd betreffen. Wat miech aabelangt …Wat mij betreft …

aabeveëleww[aa’beveële] beveëlet aa(verouderd: bevool aa), aabevoale aanbevelen.

aabieseww[aa’biese] bieset aa(verouderd: bees aa), aajebèse 1aanbijten. 2 toehappen.

aabinge ww [aa’binge] bong aa, aajebónge 1 vastbinden. D’r hónk aabinge.De hond aanbinden.2 contact zoeken. Mit e meëdsje aabinge.Met een meisje contact zoeken.

aabletsje ww [aa’bletsje] bletsjet aa, aajebletsjd 1aanblaffen. 2toesnauwen.

aablik m [aa’blik] aanblik. Durch deë aablik moeët iech effe aa diech dinke. Door die aanblik moest ik even aan jou denken.

aabloazeww[aa’bloaze] bloazet aa, aajebloaze aanblazen, aanwakkeren.

aaböakeww[aa’böake] böaket aa, aajeböakd luidkeels tekeergaan tegen iemand. Böak miech nit zoeë aa!Ga niet zo tekeer tegen mij!

aaboareww[aa’boare]  boaret aa, aajeboard aanboren. D’r koal aaboare.Steenkool aanboren.

aabouwm[aa’bouw] (aabui, aabuisje) bijbouw, bijgebouw, aanbouw. Vier zoze in d’r aabouw. We zaten in de aanbouw.

aabouweww[aa’bouwe] bouwet aa, aajebouwdbijbouwen.

aabraadbw[aa’braad] ter zake, op zijn plaats. Deë kal is hei nit aabraad.Die praat is hier niet op zijn plaats.

aabrèche ww [aa’brèche] brèchet aa(verouderd: brooch aa), aajebraoche aanbreken.

aabrenneww[aa’brenne] brank aa/brennet aa, aajebrankd 1 aanbranden. D’r brij is aajebrankd.De zaak is mislukt. 2 (met volt.deelw. aajebrenne) aanrennen. Óp de letste menuut koam heë aajebrenne.Hij kwam op het laatste moment aanlopen.

aabringe ww [aa’bringe] braat aa, aajebraad/aabraad aanbrengen.

aabroaneww[aa’broane] broanet aa, aajebroane voorbraden (vlees), aanbraden.

aabroeze ww [aa’broeze] broezet aa, aajebroezeaanhollen. Heë koam aajebroeze.Hij kwam aanhollen.

aad m 1 aard. Dat likt nit in ziene aad.Dat ligt niet in zijn aard. Heë is jans oes d’r aad jesjlage.Hij lijkt helemaal niet op zijn familie. Dat is jing aad en wies.Dat is geen manier van doen. 2 zin, plezier. Doa hat heë jinne aad in.Daar heeft hij geen plezier in.

aadenkeo[aa’denke]aandenken, herinnering. Die oer is e aadenke an d’r pap zieëliejer. Dat horloge is een aandenken aan mijn overleden vader.

aadoeë ww [aa’doeë] dong aa, aajedoa 1 aankleden. De kinger aadoeë. De kinderen aankleden. 2 aandoen, berokkenen. Inne leed aadoeë.Iemand leed berokkenen. Inne d’r doeëd aadoeë. Iemand de dood injagen. Heë hat ziech va leed jet aajedoa.Hij heeft door leed zelfmoord gepleegd. Vier dunt ós hu inne jouwe daag aa.Vandaag maken we er een mooie dag van.3 aandoen, aansteken. De lamp aadoeë.De lamp aansteken. 4 aanmaken. Sjlaat mós ’t aajedoa krieje. Sla moet aangemaakt worden.

aadrage ww [aa’drage] droog aa/draget aa, aajedrage 1aandragen. Mit jet kómme aadrage.2 aanbrengen, verklikken. D’r sjpitsboof bij de poliese aadrage. De bandiet bij de politie aangeven.

aadreëjer m [aa’dreëjer] (aadreëjere, aadreëjersje) aanbrenger, (ver)klikker, klokkenluider.

aadrieëneww[aa’drieëne] drieënet aa, aajedrieënd 1aandraaien. Ing sjroef aadrieëne. Een schroef aandraaien. 2 aansmeren. Wat has doe diech losse aadrieëne?Wat heb jij je laten aansmeren?

aadrief m [aa’drief] (aadrieve, aadrieversjer) aandrijfmotor.

aadrieve ww [aa’drieve] dreef aa/drievet aa, aajedrève aandrijven.

aadrinke ww [aa’drinke] ziech, drónk ziech aa, ziech aajedrónke Ziech mód aadrinke.Zich moed indrinken.

aadrueje ww [aa’drueje] druejet aa, aajedruegd drogen. De wèsj is jód aajedruegd.

aaduieww[aa’duie] duiet aa, aajeduid aanduwen, aandrukken.

aa-ekeleww[aa’-ekele] ekelet aa, aaje-ekeld doen walgen. Dat èse ekelt miech aa. Ik walg van dat eten.

aafst vzaf. Iech bin aaf.Ik ben af(gevallen). (in een spel). Heë is van de vrauw aaf.Hij is gescheiden. Iech han ze aaf.Ik ben moe. Iech bin d’rvan aaf.Ik benbekaf. Iech bin aaf va honger.Ik ben flauw van de honger. Van de kaat aaf zieë. Van de kaart zijn. Van ’t piefe aaf zieë.Van het roken af zijn; gestopt zijn met roken. Heë is van de welt aaf.Hij is flauwgevallen. Aaf en tsouw. Af en toe.

aafbeëne ww [aaf’beëne] beënet aaf, aafjebeënd afbidden. Ziech de vratsele losse aafbeëne.Naar een gebedsgenezer gaan om waretten af te bidden. D’r Herjod van ’t kruuts aafbeëne.Veel bidden.

aafbetsale ww [aaf’betsale] betsalet aaf, aafbetsaaldafbetalen.

aafbetsaloeng v [aaf’betsaloeng] afbetaling.

aafbingeww[aaf’binge] bóng aaf, aafjebónge 1afbinden. Ing vratsel aafbinge.2 losmaken. Ziech d’r sjótsel aafbinge.

aafblareww[aaf’blare] blaret aaf, aafjeblaard afbladderen.

aafblieveww[aaf’blieve] blievet aaf(verouderd: bleef aaf/bloof aaf), aafblève afblijven. Blief mit de knäök van de kinger aaf. Blijf met je tengels van de kinderen af.

aafbloazeww[aaf’bloaze] bloazet aaf, aafjebloaze afblazen. D’r sjtub aafbloaze.Opper­vlakkig stof afnemen.

aafböade ww [aaf’böade] böadet aaf, aafjeböad omzomen. E dusjkleed aafböade. Een tafellaken omzomen.

aafbouw m  [aaf’bouw] ontkoling. In loag Sjteeknip is aafbouw. In de laag ‘Steinknipp’ vindt ontkoling plaats.

aafbouwe ww [aaf’bouwe] bouwet aaf, aafjebouwd 1 afbouwen. ’t Hoes aafbouwe. 2  ontkolen. Dat koaleveld is aafjebouwd.Dat kolenveld is uitgeput.

aafbrèche ww [aaf’brèche] brooch aaf, aafjebraoche afbreken, slopen. Inne de boed aafbrèche.Bij iemand het huis op stelten zetten.

aafbrenneww[aaf’brenne] brank aaf, brennet aaf, aafjebrankd afbranden. Iech han de dure aafjebrankd. Ik heb de deuren afgebrand. Dreimoal umtrekke is eemoal aafjebrankd.Drie maal verhuizen is net zo erg als brand. Doa ziet ’t oes wie e aafjebrankd dörp. Daar is het een puinhoop.

aafbringe ww [aaf’bringe] braat aaf, aafbraad afbrengen. Deë bringt inne van d’r jeloof aaf.Die kan iemand tureluurs maken.

aafbróch m [aaf’bróch] (aafbruch, aafbruchs-je) afbraak, sloop. E hoes óp aafbróch jelde.Een slooppand kopen.

aafbromme ww [aaf’bromme] brommet aaf, aafjebromdzijn tijd uitbrommen, zijn tijd uitzitten. Ing jevengnissjtroaf aafbromme. Een gevangenisstraf uitzitten.

aafdampeww[aaf’dampe] dampet aaf, aafjedampd ophoepelen. Wie vier hem oes-jehoeëd hauwe, koeët heë aafdampe. Toen we hem hadden uitgehoord, kon hij ophoepelen.

aafdankeww[aaf’danke] danket aaf, aafjedankd afdanken.

aafdekke ww [aaf’dekke] dekket aaf, aafjedekdafdekken, afruimen. In ing kieskoel mós ieëtsj aafjedekd weëde.In een kiezelgroeve moet eerst de bovenlaagverwijderd worden. ’t Vuur aafdekke.Het vuur doven. D’r dusj aafdekke.De tafel afruimen.

aafdekkerm [aaf’dekker]  gesteente boven de steenkoollaag aan de frontgalerij. D’r aafdekker voetsjisse. De afdeklaag weghalen.

aafdeufeww[aaf’deufe]  deufet aaf, aafjedeufd uitdiepen. Inne sjaat aafdeufe. Een schacht uitdiepen.

aafdoeëww[aaf’doeë] dong aaf, aafjedoa afdoen, aftroggelen, afzetten, ontdoen, plukken. D’r hód aafdoeë. De hoed afzetten. Uur móst miech jet van d’r pries aafdoeë.U moet mij iets van de prijs af doen. Ziech d’r baad aafdoeë. Zich scheren. Eppel aafdoeë. Appels plukken. ’t Jraas aafdoeë. Het gras maaien. Heë wilt diech jeld aafdoeë.Hij wil je geld aftroggelen.

aafdrageww[aaf’drage] draget aaf(verouderd: droog aaf), aafjedrage 1afdragen. De kleier va zie broor aafdrage. De afgedankte kleding van zijn broer dragen. 2afgeven. Iech mós heem d’r janse loeën aafdrage. Ik moet thuis mijn hele loon afgeven.

aafdrieve ww [aaf’drieve] drievet aaf(verouderd: dreef aaf), aafjedrève afdrijven.

aafdrinkeww[aaf’drinke] dronk aaf, aafjedrónke afdrinken, wegdrinken. In de uitdrukking: Ziech d’r sjrek aafdrinke. Iets drinken tegen de schrik.

aafdrónkm[aaf’drónk] afdronk.

aafdruejeww[aaf’drueje] druejet aaf, aafjedruegd afdrogen. D’r ruk aafdrueje. De rug afdrogen.

aafèseww[aaf’èse] oos aaf/èset aaf, aafjèse afeten. Ès aaf, da kan iech sjpeule.Eet je eten op, dan kan ik afwassen.

aafhandeleww[aaf’handele] handelet aaf, aafjehandeld afhandelen.

aafhange ww [aaf’hange] hong aaf, aafjehange 1 afhangen. Dat hingt d’rvan aaf. Ing duur aafhange. 2 afkoppelen. D’r wajong aafhange. De wagon afkoppelen. 3 laten besterven. Vleesj aafhange.

aafhaodeww[aaf’haode] hool aaf, aafjehaode 1 afhouden. Losse vier hem doavan aafhaode. 2 afweren. D’r sjlaag aafhaode. De klap afweren. 3 inhouden. De sjood aafhaode. De schuld inhouden. 4 optillen. Hod ’t kinke ins aaf. Til het kindje eens op, het moet wat kwijt.

aafhauweww[aaf’hauwe] hool aaf, aafjehauwe zie aafhaode.

aafheëdeww[aaf’heëde] heëdet aaf, aafjeheëdharden. D’r besel aafheëde. Deë is aafjeheëd.

aafheëveww[aaf’heëve] heëvet aaf(verouderd: hoof aaf), aafjehoave 1 aftillen. E vaas beer van d’r waan aafheëve. 2 van de stapel nemen (bij het kaartspel).

aafhoaleww[aaf’hoale] hoalet aaf, aafjehold afhalen, inhalen. D’r nuie pastoer mit kruuts en vaan aafhoale. De nieuwe pastoor inhalen.

aafhoebeleww[aaf’hoebele] hoebelet aaf, aafjehoebeld afschaven.

aafhouwe ww [aaf’houwe] houwet aaf, aafjehouwe 1 afhakken, afslaan. 2 vertrekken, opdonderen. ’t Weëd tsiet, vier mósse aafhouwe. Deë ziet sjleët oes, deë huit jauw aaf.Die ziet er beroerd uit, hij maakt het niet lang meer. Houw aaf!Maak dat je wegkomt!

aafjank m [aaf’jank] afgang.

aafjeëve ww [aaf’jeëve] joof aaf, aafjejoave/aafjoave afgeven. Mit inne d’r jek aafjeëve. Iemand voor de gek houden. Heë jieëft ziech mit anger wiever aaf.Hij houdt er andere vrouwen op na.

aafjeleëfdbw/bn[aaf’jeleëfd] afgeleefd. Deë miensj ziet aafjeleëfd oes.

aafjeleëjebw/bn[aaf’jeleëje]afgelegen. E aafjeleëje dörp.Een afgelegen dorp.

aafjesjweesdbw/bn[aaf’jesjweesd] Dat woar hem aafjesjweesd. Daar had hij schoon genoeg van.

aafjetseerdbn/bw[aaf’jetseerd] uitgemergeld, weggeteerd.

aafjeveëmdbw/bn[aaf’jeveëmd] doortrapt. Dat is inne aafjeveëmde keël.Die vent is doortrapt. Deë is dróp aafjeveëmd!Die is er op uit!

aafjeweëneww[aaf’jeweëne] jeweënet aaf, aafjeweënd afwennen. Doe móts diech ’t piefe aafjeweëne. Je moet het roken afleren.

aafjoaww[aaf’joa] jong aaf, aafjejange/aafjange 1 afgaan. ’t Weer jeet aaf.Het weer verandert. De jeëd aafjoa.Het hoekje omgaan Dat jeet dem aaf wie nuus. Dat gaat hem goed af. Heë jeet van de welt aaf.Hij valt flauw.2 weggaan. Heë jong besjemd aaf.Hij ging beschaamd weg. 3 naar beneden gaan. Iech jon mit d’r ieësjte tsóg aaf.

aafjóns v [aaf’jóns] afgunst. Heë bekieket ziech dat vol aafjóns. Hij bekeek dat vol afgunst.

aafjós m [aaf’jós] (aafjus, aafjus-je) afloop (van een gootsteen e.d.).

aafkalleww[aaf’kalle] ziech aafkalle, kallet ziech aaf, ziech aafjekald afspreken. Iech han miech mit e meëdsje aafjekald.

aafkiekeww[aaf’kieke]afkijken, kieket aaf, aafjekiekd Aafkieke jilt nit. Spieken mag niet.

aafkiereww[aaf’kiere] kieret aaf, aafjekierd afwenden.

aafklafeww[aaf’klafe] klafet aaf, aafjeklaafd aftroggelen. Heë klafet miech d’r letste jäöle aaf.

aafkloppeww[aaf’kloppe] kloppet aaf, aafjeklopd 1 afkloppen. D’r sjtub aafkloppe. Dat mós iech aafkloppe.2 D’r berg aafkloppe. Het hangende gesteente door het kloppen met een hamer controleren op veiligheid.

aafknageww[aaf’knage] knaget aaf, aafjeknaagdafknagen.                                                  

aafknappe ww [aaf’knappe] knappet aaf, aafjeknapd afknappen.

aafknauweleww[aaf’knauwele] knauwelet aaf, aafjeknauweld afknagen.

aafkniepeww[aaf’kniepe] kniepet aaf(verouderd: kneep aaf), aaf-jeknèpe afknijpen. Inne de lóf aafkniepe. Iemand de keel dichtknijpen.

aafkómmeww[aaf’kómme] koam aaf, aafkómme 1 afkomen. Heë is van de sjood aaf­kómme.Hij heeft zijn schulden afgelost. ’t Kink is tse vrug aafkómme.Het kind is te vroeg geboren. 2 aankomen, langs­ko­men. Wienieë kuns te ins aaf? Wanneer kom je eens langs?

aafkóppeleww[aaf’kóppele] kóppelet aaf, aafjekóppeld afkoppelen. D’r anhenger aafkóppele. De aanhanger afkoppelen.

aafkratse ww [aaf’kratse] kratset aaf, aafjekratsd 1 afkrabben. De verf aafkratse.2 opkrassen, sterven. Ins mósse vier allemoal aafkratse. Ooit gaan we allemaal dood.

aafkriejeww[aaf’krieje] kroog aaf(verouderd: kreeg aaf), aafkrèje afkrijgen. Iech krien ’t werk nit aaf. Dat krien iech van d’r pries aaf.

aafkutteww[aaf’kutte] kuttet aaf, aafjekut afkorten, afsnijden. Vier junt d’r veldwèg in, da kutte vier e sjtuk aaf. We nemen het veldweggetje, dan korten (snijden) we een stuk af.

aafkuttoengv[aaf’kuttoeng] (aafkuttoenge, aafkuttuungsje) afkorting.

aafkweëleww[aaf’kweële] kweëlet ziech aaf, ziech aafjekweëld zich afbeulen.

aafkwispeleww[aaf’kwispele] kwispelet aaf, aafjekwispeldmet een handveger schoonmaken. De trap aafkwispele. De trap met een handveger schoonmaken.

aaflaneww[aaf’lane] lanet aaf, aafjelane afladen.

aafleëjeww [aaf’leëje] laat aaf, aafjelaad afleggen, zie aaflegke.

aafleëjerm[aaf’leëjer](aafleëjere, aafleëresje) 1 afleggertje. 2 iemand die lijken aflegt. 3 aflegger van een plant.

aaflegkeww[aaf’legke] laat aaf, aafjelaad afleggen. D’r mantel aaflegke.De mantel afleggen. Inne eed aaflegke.Een eed afleggen. Inne lange wèg aaflegke. Een lange weg afleggen. Ing liech aaflegke.Een lijk afleggen. Bij ’t kate aaflegke. Bij het kaarten afleggen.

aaflekkeww[aaf’lekke] lekket aaf, aafjelekd aflikken. Doa kans doe diech de vingere aa aaflekke. Daar zou je jaloers op worden. Die tswai zint ziech an ’t aaflekke. Die twee zijn heftig aan het tongzoenen.

aafleufm [aaf’leuf] (aafleuf, aafleufje) afloop (buis).

aafligke[aaf’ligke] loog aaf, aafjeleëje 1 bekaf zijn. Iech kan nit mieë, iech lik aaf. 2  ontspoord zijn (wagon).

aafloekseww[aaf’loekse] loekset aaf, aafjeloeksdaftroggelen. Inne de frenkef aafloekse. Zeer overtuigend winnen bij het knikkeren.

aaflofeww[aaf’lofe] lofet aaf(verouderd: leef aaf), aafjelofe aflopen. De jesjefter aaflofe.Winkelen; shoppen. De sjong zint aafjelofe.De schoenen zijn afgedragen. De keëts leuft aaf.De kaars gaat uit. D’r pas leuft aaf.Het paspoort is bijna verlopen. Aaflofe wie inne wekker. Nerveus praten (ratelen).

aafloofm[aaf’loof] afloop.

aaflosseww[aaf’losse] loos aaf, aafjelosse 1 naar beneden laten. De rolsjleëg aaflosse. De rolluiken naar beneden laten. 2vieren. Koad aaflosse.Touw laten vieren. Ook als uitdrukking: haast je; maak voort. 3 slaken. Inne keëk aaflosse.Een kreet slaken. Inne vóts aaflosse. Een wind laten.

aaflueteww[aaf’luete]  luetet aaf, aafjeluetD’r pos aafluete.Een werkpunt met een davylamp op mijngas controleren.

aafluezeww[aaf’lueze] luezet aaf, aafjeluesd aflossen.

aafluezoengv[aaf’luezoeng] aflossing (bijv. van de wacht).

aafmaacheww[aaf’maache] maachet aaf, aafjemaad 1 afmaken. 2 afspreken. Inne pries aafmaache. Een prijs afspreken.

aafmeldeww [aaf’melde] meldet aaf, aafjemeld afmelden. Doe bis bij miech aafjemeld. Met jou wil ik niets meer te maken hebben.

aafmèseww[aaf’mèse] mèset aaf, aafjemèseafmeten.

aafmoaleww[aaf’moale] moalet aaf, aafjemoald 1 afschilderen. Bij dön wil iech nit aafjemoald zieë.Met hen wil ik niets te maken hebben. Inne sjwats aafmoale. Iemand zwart maken. 2 fotograferen.

aafmoeze ww[aaf’moeze] moezet aaf, aafjemoesdafsnuffelen, doorsnuffelen. Bis te d’r kelder an ’t aafmoeze um ’t letste sjtuk vlaam tse vinge?Ben je de kelder aan het afsnuffelen om het laatste stuk vlaai te vinden?

aafmórkseww[aaf’mórkse] mórkset aaf, aafjemórksd afmatten.

aafneëmeww [aaf’neëme] noom aaf, aafjenoame afnemen.

aafnummeww [aaf’numme] noom aaf, aafjenoame afnemen.

aafpasseww[aaf’passe] passet aaf, aafjepasdafpassen, opmeten. Mit aafjepasd jeld betsale. Met gepast geld betalen. ’t Lank aafpasse. ’t Land opmeten.

aafpeësjeww[aaf’peësje] peësjet aaf, aafjepeësjdafpersen, chanteren. Heë is ziene baas al vunnef joar an ’t aafpeësje.Hij chanteert al vijf jaar zijn baas.

aafpelleww[aaf’pelle] pellet aaf, aafjepeld pellen. De sjwelmensjer aafpelle. In de schil gekookte kleine aardappels pellen. Óp d’r plai | nommer tswai | woent d’r heer Kapelman | went e nuus tse doeë hat | da pelt e ziech inne sjwelman. (kinderrijm)

aafpöaleww[aaf’pöale] pöalet aaf, aafjepöald afpalen, afbakenen. Ziene ejedom aafpöale. Zijn eigendom afpalen. Zijn eigendom afbakenen.

aafpuutsje ww [aaf’puutsje] puutsjet aaf, aafjepuutsjd afkussen, wegkussen. De mam puutsjet ’t kink de troane aaf.De moeder kuste het kind de tranen weg. Ziech aafpuutsje.Elkaar hartstochtelijk zoenen.

aafrafeww[aaf’rafe] rafet aaf, aafjeraafd afranselen.

aafrakkereww[aaf’rakkere] rakkeret aaf, aafjerakkerd ziechzich afjakkeren.

aaframmele ww [aaf’rammele] rammelet aaf, aafjerammeld 1 afranselen. Heë rammelet deë sjpitsboof aaf. Hij gaf die boef een pak rammel. 2 afraffelen, er doorheen jagen. Heë rammelet de janse rij aaf. Hij werkte in hoog tempo de hele rij af.

aafrecheneww[aaf’rechene] rechenet aaf, aafjerechend afrekenen.

aafrechenoengv[aaf’rechenoeng] afrekening.

aafriekeleww[aa’friekele] friekelet aa, aajefriekeldzonder smaak kleden. Ziech jet aafriekele.Zich zonder smaak kleden.

aafrieseww[aaf’riese] rieset aaf(verouderd: rees aaf), aafjerèse afscheuren. D’r kalender aafriese. Inne aafriese. Een luide wind laten. Inne vlók aafriese. Vloeken.

aafroaneww[aaf’roane] roanet aaf, aafjeroane afraden.

aafroepeww[aaf’roepe] roepet aaf, aafjeroepd 1afrukken. Heë ziet aafjeroepd oes. Hij ziet er uit als een geplukte kip. 2 masturberen (van man, wederkerend). Heë hat ziech inne aafjeroepd.

aafrófm [aaf’róf] afroep, oproep. Heë wirkt óp aafróf.Hij werkt op oproepbasis.

aafróffeww [aaf’róffe] róffet aaf(verouderd: reef aaf), aafjeróffe afroepen. Nommere bij ’t kieme aafróffe. Nummers bij het kienen (bingo) afroepen.

aafrumeww [aaf’rume] rumet aaf, aafjeruumd afruimen.

aafsjampeww [aaf’sjampe] sjampet aaf, aafjesjampd afschampen. ’t Mets sjampet aaf en iech sjnieët miech in de hank.Het mes schampte af en ik sneed me in mijn hand.

aafsjereww[aaf’sjere] sjeret aaf(verouderd: sjoor aaf), aafjesjoare afscheren. Heë hat ziech d’r sjnauts aafsjere losse. Hij heeft zijn snor af laten scheren.

aafsjielfereww [aaf’sjielfere] sjielferet aaf, aafjesjielferd afschilferen, bladderen. De verf is an ’t aafsjielfere. De verf is aan het bladderen.

aafsjikkeww [aaf’sjikke] sjikket aaf, aafjesjikd afsturen,verzenden.  Materiaal aafsjikke. Materiaal ondergronds sturen.

aafsjisseww [aaf’sjisse] sjoos aaf, aafjesjaose afschieten. Heë hat d’r voeëjel nit aafjesjaose. Hij heeft het buskruit niet uitgevonden.

aafsjinne, ziech ww[aaf’sjinne] sjinnet ziech aaf, ziech aafjesjindzich afbeulen.

aafsjlaagm[aaf’sjlaag] (aafsjleëg, aafsjleëgs-je) 1 weigering. Inne aafsjlaag is jinne doeëdsjlaag. Van een weigering ga je niet dood. 2het gelijkzetten van de duivenklok.

aafsjliefeww [aaf’sjliefe] sjliefet aaf(verouderd: sjleef aaf), aafjesjlèfe afslijpen.

aafsjlieseww [aaf’sjliese] sjlieset aaf,(verouderd: sjlees aaf), aafjesjlèse afslijten. De bóks an de kneie en d’r rok an de elleböag sjliese ’t ieësjte aaf. De tsiet sjliest alles aaf.De tijd heelt alle wonden.

aafsjlikkeww [aaf’sjlikke] sjlikket aaf, aafjesjlikd doorslikken.

aafsjlisseww [aaf’sjlisse] sjlisset aaf(verouderd: sjloos aaf), aafjesjlaose afsluiten.

aafsjloaww [aaf’sjloa] sjloog aaf, aafjesjlage 1afslaan. Heë kan jinne jet aafsjloa. Nuuks aafsjloa wie vleie.2 de duiveklok gelijkzetten met de moederklok.

aafsjloesm [aaf’sjloes] afsluiting.

aafsjneureww [aaf’sjneure] sjneuret aaf, aafjesjneurd aflopen. De jesjefter aafsjneure um inne tsents tse verdene.

aafsjniejeww[aaf’sjnieje] sjniejet aaf(verouderd: sjneet aaf), aafjesjneie afsnijden. Inne de ier aafsjnieje. Iemand in zijn eer aantasten. Heë hat jód aafjesjneie.Hij is goed voor de dag gekomen. Va dem kans doe diech ing sjief aafsjnieje.Aan hem kun je een voorbeeld nemen.

aafsjnitm[aaf’sjnit] (aafsjnitte, aafsjnitsje) afkorting.

aafsjoerveleww [aaf’sjoervele] sjoervelet aaf, aafjesjoerveld afschaven. Ziech ’t vel aafsjoervele.

aafsjpensetieg maacheww [aaf’sjpensetieg maa’che] afhandig maken. Inne zie meëdsje aafsjpensetieg maache. Ook: aafsjpensieg maache.

aafsjpensieg maacheww [aaf’sjpensieg maa’che] afhandig maken. Inne zie meëdsje aafsjpensieg maache. Ook: aafsjpensetieg maache.

aafsjpieëneww [aaf’sjpieëne] sjpieënet aaf, aafjesjpieëndspenen. ’t Kinke aafsjpieëne.

aafsjpilleww sjpillet aaf, aafjesjpild[aaf’sjpille] 1afspelen. 2Doa sjpilt ziech jet aaf!Daar is wat aan de hand!

aafsjplieseww [aaf’sjpliese] sjplieset aaf(verouderd: sjplees aaf), aafjesjplèse 1afsplijten. E sjtuk hoots aafsjpliese. 2ww Ziech jet aafsjpliese.Zich iets ontzeggen. Ziech ’t broeëd oes d’r mónk aafsjpliese.Zich het brood uit de mond sparen. Heë hat ziech van zieng partij aafjesjplèse.Hij heeft zich van zijn partij (politiek) afgesplitst.

aafsjprèche ziechww [aaf’sjprèche] sjprooch ziech aaf, ziech aafjesjpraoche afspreken. Vier hant ós vuur mörje aafjesjpraoche. We hebben voor morgen een afspraak gemaakt.

aafsjproachv[aaf’sjproach] (aafsjpröach, aafsjpröachs-je) afspraak.

aafsjrabbeww [aaf’sjrabbe] sjrabbet aaf, aafjesjrabd afschrapen. D’r drek van de sjong aafsjrabbe.De modder van de schoenen vegen. De vrug eëpel aafsjrabbe.De vroege aardappels schoonmaken.

aafsjrieveww [aaf’sjrieve] sjreef aaf/sjrievet aaf, aafjesjrève afschrijven.

aafsjrievoeng v [aaf’sjrieve] (aafsjrievoenge, aafsjrievuunsje) afschrijving van de bankrekening.

aafsjtankm[aaf’sjtank] (aafsjteng, aafsjtenke) afstand.

aafsjtècheww [aaf’sjtèche] sjtèchet aaf(verouderd: sjtooch aaf), aafjesjtaoche afsteken.

aafsjterveww [aaf’sjterve] sjtórf aaf/sjtervet aaf, aafjesjtórve afsterven. Deë boom sjturft aaf. De vingere zint miech wie aafjesjtórve van de kauw.

aafsjtoaww [aaf’sjtoa] sjtong aaf, aafjesjtange afstaan. Heë hat zie erfdeel aafjesjtange. Aafjesjtange beer.Verschaald bier.

aafsjtoeëseww [aaf’sjtoeëse] sjtoeëset aaf, aafjesjtoeëse afstoten.Vuur inne de knöa aafsjtoeëse.Voor iemand het vuile werk doen. Heë hat ziech de heure aafjesjtoeëse.Hij is door schade en schande wijs geworden.

aafsjtreufe ww [aaf’sjtreufe] sjreufet aaf, aafjesjtreufd afstropen. D’r knien ’t vel aafsjtreufe. D’r janse beusj aafsjtreufe.

aafsjtriejeww [aaf’sjtrieje] sjtriejet aaf(verouderd: sjtreet aaf), aafjesjtreie met nadruk ontkennen.

aafsjtriejeleww [aaf’sjtriejele] sjtriejelet aaf, aafjesjtriejeld afborstelen. Iech han miech d’r antsóg ins jód aafjesjtriejeld.

aafsjtubbeww [aaf’sjtubbe] sjtubbet aaf, aafjesjtubdafstoffen, stof afnemen.

aafsjuddeww [aaf’sjudde] sjód aaf, aafjesjód 1 afschudden. De eppel van d’r boom aafsjudde. Heë sjód ’t va ziech aaf wie inne (nase) hónk d’r reën. Hij ontkende het zonder blikken of blozen. 2afgieten. De eëpel aafsjudde.De aardappels afgieten. Ook: urineren. Iech mós ins effe jet wasser aafsjudde.

aafsjumeww [aaf’sjume] sjumet aaf, aafjesjuumd afschuimen.

aafsjuppeww [aaf’sjuppe] sjuppet aaf, aafjesjupd afscheppen. ’t Vet van de tsoep aafsjuppe.

aafsjwelleww [aaf’sjwelle] sjwellet aaf, aafjesjweld groente (af)koken. ’t Jemus aafsjwelle.

aafsjwese ww[aaf’sjwese] sjweset aaf, aafjesjweesdafzien van. Dat woar hem aafjesjweesd.Daar heeft hij van afgezien.

aaftreëneww [aaf’treëne] troan aaf(verouderd: troon aaf), aafjetroane 1 aftreden. Als preziedent aaftreëne.2 aftrappen. Doe has de abzets aafjetroane.3 afpassen. ’t Lank, d’r jaad aaftreëne. Um tswai partije tse krieje, hant vier aafjetroane.

aaftrekkeww [aaf’trekke] trók aaf, aafjetrókke 1 aftrekken, afdrukken. Inne e veursje aaftrekke. Iemand op rantsoen stellen. 2 wegtrekken. ’t Donderweer trukt aaf. Het onweer trekt over. 3 afhalen. De bedder aaftrekke. Het beddegoed vernieuwen.

aaftrek(s)bildsjeo[aaf’trek(s)bildsje] (aaftrek(s)bildsjere) plakplaatje.

aaftritm[aaf’trit] (aaftreë) 1afstapje. Pas óp vuur d’r aaftrit wens te noa d’r hof óp jees. Kijk uit voor het afstapje als je de tuin in gaat. 2aftrap (bij voetballen).

aaftroeveww [aaf’troeve] troevet aaf, aafjetroefdaftroeven.

aaftsappe ww[aaf’tsappe] tsappet aaf, aafjetsapd aftappen. Vruier tsappet me birkebeum de zaf aaf.Vroeger werd van berken het sap afgetapt.

aaftselleww [aaf’tselle] tsellet aaf, aafjetseld aftellen. Bij ’t verberje óphelle weëd ieësj aafjetseld.Bij het verstoppertje spelen wordt eerst afgeteld.

aafvalm[aaf’val] (aafvel) afval, vuil. D’r aafval is vuur ’t verke.

aafvalleww [aaf’valle] vool aaf, aafjevalle afvallen. Vilt óch jet vuur ós aaf?Is er voor ons ook iets te halen?

aafvangeww [aaf’vange] vong aaf, aafjevange afvangen. Inne de vleie aafvange.Iemand te snel af zijn.

aafvareww [aaf’vare] voor aaf, aafjevare 1 vertrekken. D’r tsóg vieët aaf. 2  afdalen.

aafveëjeww [aaf’veëje] veëjet aaf, aafjeveëgd afvegen. De vus aafveëje. De voeten vegen.

aafverlange ww[aaf’verlange] verlanget aaf, aafverlangdverlangen van, vergen van. Dat kans doe deë auwe man nit aafverlange.Dat kun je niet van die oude man verlangen.

aafverveww [aaf’verve] vervet aaf, aafjeverfd afgeven (kleur).

aafveurm[aaf’veur] afvoer. (aafveure, aafveursje) D’r aafveur is versjtópd.De afvoer is verstopt.

aafveurbandm[aaf’veurband] (aafveurbeng, aafveurbenke)  transportband. D’r aafveurband leuft en bringt de koale noa d’r kweersjlaag.

aafveureo[aaf’veure] buikloop, diarree. Heë hat ’t aafveure.

aafveureww[aaf’veure] veuret aaf, aafjeveurdafvoeren.

aafveursjtrekv[aaf’veursjtrek]  afvoergalerij. De aafveursjtrek van d’r sjtreeb. De afvoergalerij van de kolenpijler.

aafvingeww [aaf’vinge] ziech, vong ziech aaf, ziech aafvóngeberusten in. Doa han iech miech mit aafvónge. Daar heb ik in berust.

aafvrieveww [aaf’vrieve] (vrievet aaf(verouderd: vreef aaf), aafjevrève afwrijven. Iech mós miech d’r bril ins aafvrieve. Ik moet mijn bril eens poetsen.

aafvroageww [aaf’vroage] vroaget aaf(verouderd: vroog aaf), aafjevroagd overhoren. D’r kattejismes aafvroage.De catechismus overhoren. De Duutsje wöadsjer aafvroage.De Duitse woordjes overhoren.

aafvroageww [aaf’vroage] ziech, vroaget ziech aaf, ziech aafjevroagd zich afvragen.

aafwadeww [aaf’wade] wadet aaf, aafjewaad afwachten.

aafweecheww [aaf’weeche] weechet aaf, aafjeweechd afweken. De ploaster van de wond aafweeche.De pleister van de wond afweken.

aafwèsjeww [aaf’wèsje] wèsjet aaf(verouderd: woosj aaf), aafjewèsje afwassen. ’t Loet tsoem doeëd ï ’t loet tsoem jraafï iech wèsj miech al mieng vratsele aaf(volksgeloof).

aafwiezeww [aaf’wieze] wiezet aaf(verouderd: wees aaf), aafjeweëze afwijzen.

aafwiezoengv [aaf’wiezoeng] (aafwiezoenge, aafwiezuungsje) afwijzing.

aafwikkeleww [aaf’wikkele] wikkelet aaf, aafjewikkeld afwikkelen. E kluie koad aafwikkele. Een kluwen touw afwikkelen.

aafwikkeloengv [aaf’wikkeloeng] (aafwikkeloenge, aafwikkeluungs-je) afwikkeling, afhandeling.

aafwingeww [aaf’winge] winget aaf, aafjewingd afwinden. Los noa mit aafwinge, d’r voeëjel sjteet hoeëg jenóg.

aafwoage ww [aaf’woage] woaget aaf, aafjewoage afwegen. E pónk tsoeker aafwoage. De wöad aafwoage die me zeët.

aafwurjeww [aaf’wurje] wurjet aaf, aafjewurgdde keel dichtsnoeren. D’r hónk moeët bij ’t daasbiese aafjewurgd weëde.

aafwusjeww [aaf’wusje] wusjet aaf, aafjewusjd afvegen. D’r dusj aafwusje. De tafel afvegen.

aafzakkeww [aaf’zakke] zakket aaf, aafjezakd in zakken doen. De eëpel aafzakke.

aafzefeww[aaf’zefe] zefet aaf, aafjezeefd 1 afzepen. D’r sjpeulsjtee aafzefe. Het aanrecht afsoppen. 2 een pak slaag geven. Deë sjtrietzukker woeët ins duchtieg aafjezeefd. De ruziezoeker werd eens behoorlijk afgetuigd.

aafzetseww [aaf’zetse] zats/zetset aaf, aafjezatsd afzetten.

aafzetserijv [aaf’zetserij] (aafzetserije, aafzetserijsje) afzetterij.

aafzets-jeo[aaf’zets-je] (aafzets-jer) stekje. Kan iech e aafzets-je van die blom han?

aahanww [aa’han] hauw aa, aajehad aanhebben, dragen. Han iech jet van diech aa?

aahangeww [aa’hange] hong aa, aajehange 1 aankoppelen. De koalewaans aahange.2 beschuldigen. Dem kans doe nuuks aahange.

aahankm [aa’hank] aanhang.

aahaode/aahauweww [aa’haode/aa’hauwe] hool aa, aajehaode aajehauwe aanhouden, afhouden. Wievöal mós iech aahaode? D’r reën hool d’r janse daag aa. Dat kink kan evvel aahaode vuur jet tse krieje. Hód diech óp Eupe aa.a) Ga opzij. b)Maak dat jeweg komt!

aaheëveww [aa’heëve] hoof/heëvet aa, aajehoave een beetje optillen.

aahekseww [aa’hekse] hekset aa, aajeheksdaanhitsen, ophitsen. Inne d’r hónk aahekse.Zijn hond op iemand aanhitsen.

aahenkliegbw[aa’henklieg] aanhankelijk.

aahuejeww [aa’hueje] huejet aa, aajehuegd aanaarden. De boeëne en de eëpel aahueje.

aahureww [aa’hure] hoeët aa/huret aa, aajehoeëd aanhoren, aan iemand horen. Noe huur diech dat ins aa! Me kan hem aahure dat heë verkauwe is. Je hoort aan hem dat hij verkouden is.

aajeboarebw[aa’jeboare] aangeboren.

aajebóngebw[aa’jebónge] in de zegswijze: Kót aajebónge. Kort aangebonden.

aajedrónkebn/bw[aa’jedronke] aangeschoten. Heë is e bis-je aajedrónke.

aajeëveww [aa’jeëve] joof aa, aajejeëve/aajejoave/aajoave aangeven. E kink aajeëve. Ziech aajeëve. In ondertrouw gaan, zichzelf gaan aangeven bij de politie.

aajejaosebw[aa’jejaose] aangegoten. De mantoer zoos hem wie aajejaose. Het kostuum zat hem als aangegoten.

aajemaadbw[aa’jemaad] behept. Iech bin mit de jich aajemaad. Ik ben met jicht behept.

aajetrouwdbn[aa’jetrouwd] aangetrouwd. Aajetrouwde famillieë. Aangetrouwde familie.

aajeweëneww [aa’jeweëne] ziech, jeweënet ziech aa, ziech aajewend aanwennen. Me hat ziech ieëder jet aajewend wie aafjewend.

aajewendev[aa’jewende] gewoonte.

aajewundev[aa’jewunde] gewoonte.

aajezieëbw bn[aa’jezieë] gezien, in aanzien. Heë is jód aajezieë.

aajoaww [aa’joa] jong aa, aajejange/aajange 1 aanlopen, aangaan. Losse vier effe bij de eldere aajoa.Laat ons even aanlopen bij de ouders. Dat jeet diech nuus aa.Het gaat je niks aan. 2 naderen. Iech jon óp de achtsieg aa. Ik nader de tachtig. 3 grof tegen iemand zijn. Wie jees doe miech aa?Hoe behandel jij me? Los diech nuus aajoa.Daar moet je niet op reageren.

aajoansbw[aa’joans] voorlopig. Aajoans dink iech nit a trouwe. Voorlopig denk ik niet aan trouwen. Aajoans zies doe dem nit mieë.Die zie je voorlopig niet meer.

aajriefeww [aa’jriefe] jriefet aa,(verouderd: jreef aa) aajejrèfe aangrijpen, ontroeren.

aajrienzeww [aa’jrienze] jrienzet aa, aajejriensd aangrijnzen.

aakateww [aa’kate] katet aa, aajekaat aankaarten.

aakeëkeww [aa’keëke] keëket aa, aajekeëkd aanbrullen.

aakiekeww [aa’kieke] kieket aa(verouderd: keek aa), aajekèke aankijken. Dem kiek iech nog nit mit ’t hingesjte aa.Dat vind ik een minderwaardig persoon.

aakieleww [aa’kiele] kielet aa, aajekield met een wig vastzetten. Iech hauw d’r poal aajekield.

aakieleww [aa’kiele] ziech, kielet ziech aa, ziech aajekield zich volproppen.

aaklafeww [aa’klafe] klafet aa, aajeklaafd 1 verklikken. ’t Pietsje hat miech aajeklaafd. 2 aanpraten. Doe lieëts diech alle prul aaklafe. Jij laat je ook alles aansmeren.

aakleieww [aa’kleie] kleiet aa, aajekleid aankleden.

aakloppeww [aa’kloppe] kloppet aa, aajeklopd aankloppen.

aaklotseww [aa’klotse] klotset aa, aajeklotsdaanstaren.

aakniepseww [aa’kniepse] kniepset aa, aajekniepsd aanknijpen. Knieps de lamp ins aa.

aaknieteww [aa’kniete] knietet aa, aajekniet opschrijven, noteren (met krijt). D’r vertseer in de wieëtsjaf aakniete losse.De drank in het café op de rekening laten zetten.

aakómmeww [aa’kómme] koam aa, aakómme aankomen. ’t Kunt ziech nit óp inne euro aa. Een euro meer of minder is geen probleem.’t Tswaide kink is aakómme.Het tweede kind is geboren.

aakotseww [aa’kotse] kotset aa, aajekotsd 1 iemand toesnauwen. Kots miech nit zoeë aa. 2walgen van. Dat èse kotst miech aa. Ik walg van dat eten.

aalaacheww [aa’laache] laachet aa, aajelaachd aanlachen, lonken. Deë kóch laacht diech aa.

aaleëjeww [aa’leëje] laat aa, aajelaad zie: aalegke.

aalegkeww [aa’legke] laat aa, aajelaad 1 aanleggen. De mam leët ’t kink aa.De moeder geeft het kind de borst. Iech wees nit wie iech miech doavuur mós aalegke. Ik weet niet hoe ik dat moet aanpakken. 2 spenderen, beleggen, in de bus blazen. Has doe jet aajelaad?

aalekm [aa’lek] aanleg, talent.

aalengeww [aa’lenge] lenget aa, aajelengd aanlengen, verdunnen.

aaleufm[aa’leuf] (aaleufje) aanloop.

aalmós m[aal’mós] (aalmus, aalmus-je) aalmoes. Deë erme sjloeb verdeent inne aalmós. Die arme sloeber verdient een aalmoes.

aaloof m [aa’loof] aanloop.

aaliereww [aa’liere] lieret aa, aajelierdaanleren.

aaloeëww [aa’loeë] loeët aa, aajeloeëd inluiden. D’r zóndieg aaloeë.

aalofeww [aa’lofe] lofet aa(verouderd: leef aa), aajelofeaanlopen. ’t Zal nog e tsietsje aalofe, ier d’r wèg veëdieg is. ’t Oog leuft jans bloa aa. Roeëd aalofe va wustiegheet.

aalokkeww [aa’lokke] lokket aa, aajelokd aanlokken. Voetjewórpe broeëd lokt de ratte aa.

aalosseww [aa’losse] loos aa, aajelosse aanlaten.

aamaacheww [aa’maache] maachet aa, aajemaad aanmaken, aanzetten, gereed maken. De verf aamaache. De sjpies aamaache.Cement aanmaken. D’r oavent aamaache. De pief aamaache.

aameldeww [aa’melde] meldet aa, aajemeldaanmelden. Vuur ’t sjterve broecht me ziech nit aa tse melde.Iedereen gaat dood.

aamèseww [aa’mèse] mèset aa, aajemèse aanmeten. Inne antsóg aamèse losse.

aaneëme ww [aa’neëme] noom aa, aajenoame aannemen, adopteren. Nem dat rui-ieg va miech aa.Neem dat gerust van mij aan. Dat is e aajenoame kink. Dat is een geadopteerd kind.

aaneëme ww [aa’neëme] ziech, noom ziech aa, ziech aajenoamezich het lot aantrekken van.

aanieëneww [aa’nieëne] nieënet aa, aajenieënd aannaaien. Inne knoof aanieëne. Een knoop aannaaien.

aanummeww[aa’numme] noom aa, aajenoame aannemen.

aapakkeww [aa’pakke] pakket aa(verouderd: pók aa), aajepakd 1aanpakken. 2aanranden. Heë hat ’m aajepakd. Hij heeft haar aangerand. Zie ook: aarantse.

aapasseww [aa’passe] passet aa, aajepasd aanpassen.

aapeësjeww [aa’peësje] peësjet aa, aajepeësjdwringen om erin te komen. De sjong zint jet knap, iech mós ze miech aapeësje.

aaplantseww [aa’plantse] plantset aa, aajeplantsd aanplanten.

aaplekkeww [aa’plekke] plekket aa, aajeplekd aanplakken.

aapresentereww [aa’presentere] presenteret aa, aapresenteerd aanbieden.

aaprieze ww [aa’prieze] priezet aa(verouderd: prees aa), aajeprèze aanprijzen.

aarantse ww [aa’rantse] rantset aa, aajerantsd 1 lastig vallen. Heë rantset miech óppen sjtroas aa. 2 aanranden. Heë hat die vrauw aajerantsd. Hij heeft die vrouw aangerand.

aarecheneww [aa’rechene] rechenet aa, aajerechend aanrekenen.

aarempeleww [aa’rempele] rempelet aa, aajerempeld lastig vallen.

aareureww [aa’reure] reuret aa, aajereurd aanroeren.

aarieëtv[aa’rieët] (aarieëter, aarieëtsje) aanrecht.

aarieëteww [aa’rieëte] rieëtet aa, aajerieët 1 opdienen. ’t Èse is aajerieët. 2aanrichten.

aarikke ww [aa’rikke] rikket aa, aajerikd aanreiken. Rik miech die flesj ins aa. Reik me die fles eens aan.

aaroaneww [aa’roane] roanet aa, aajeroane aanraden.

aaróffeww [aa’roffe] róffet aa(verouderd: reef aa), aajeróffe 1 aanroepen. De Modderjoades aaróffe. Onze Lieve Vrouw aanroepen. 2 ophalen. Iech jon miene kammeraad aaróffe. 3 opbellen. Heë hat miech aajeróffe.

aasst o (öaster, öas-je) kreng, deugniet. Zoeë aas van inne jong.

aas sl v(aaste, ès-je) as (van een wiel). De aas is jebraoche.De as is gebroken. De aas sjmiere.De as smeren.

aasj m aars. Lek miech em aasj! Lik mijn gat!

aasjaf m[aa’sjaf]aanschaf.

aasjaffeww [aa’sjaffe] sjaffet aa, aajesjafdaanschaffen. O, doe leve Niekela, Niekela, sjaf diech doch e meëdsje aa (uit een carnavalsliedje van Nico Ploum).

aasjiereww [aa’sjiere] ziech jet, sjieret ziech jet aa, ziech jet aajesjierd zich lachwekkend kleden.

aasjieseww [aa’sjiese] sjieset aa(verouderd: sjees aa), aajesjèse aanbrengen, verklikken.

aasjieserm[aa’sjieser] (aasjiesere, aasjiesersje) verklikker, klikspaan.

aasjisse ww [aa’sjisser] sjoos aa, aajesjaose aanschieten (wild).

aasjlaagm[aa’sjlaag] (aasjleëg, aasjleëgs-je) aanslag.

aasjlaocho[aasj’laoch](aasjlöcher, aasjlöchs-je) aarsgat; ook scheldwoord. E sjwats aasjlaoch han. Blauw bloed hebben.

aasjlisseww [aa’sjlisse] sjlisset aa(verouderd: sjlees aa), aajesjlaose aansluiten.

aasjloa ww [aa’sjloa] sjloog aa, aajesjlage 1 aanslaan. 2 aantikken (bij kinderspelen). Iech han diech aajesjlage.

aasjmiereww [aa’sjmiere] sjmieret aa, aajesjmierd aansmeren. Doe móts diech nuus aasjmiere losse.

aasjnautseww [aa’sjnautse] sjnautset aa, aajesjnautsd 1 aanblaffen. 2aanstaren. Wat sjnautst doe miech aa!

aasjneureww [aa’sjneure] sjneuret aa, aajesjneurd aanrijgen. ’t Korzet aasjneure.Ook: aasjnöare.

aasjniejeww [aa’sjnieje] sjniejet aa,(verouderd: sjneet aa) aajesjneie aansnijden.

aasjnöare ww[aa’sjnöare] sjnöaret aa, aajesjnöardaansnoeren, aanrijgen. ’t Korzet aasjnöare.Het korset aansnoeren. Ook: aasjneure.

aasjoestereww [aa’sjoestere] ziech jet, sjoesteret ziech jet aa, ziech jet aajesjoesterd zich lachwekkend kleden.

aasjpanneww [aa’sjpanne] sjpannet aa, aajesjpanneaanspannen, aan het werk zetten. ’t Peëd aasjpanne. Iech mós deë voelieg ins aasjpanne. Ze hant dem ing aajesjpanne.Ze hebben hem een poets gebakken.

aasjpenner m[aa’sjpenner] (aasjpennere, aasjpennersje) beginneling. Me kan merke dat ’t hei um inne aasjpenner jeet. Je kunt zien dat het hier om een beginneling gaat.

aasjpilleww [aa’sjpille] sjpillet aa, aajesjpildaanspelen. Heë mós deë aavaller aasjpille. Woa sjpils doe óp aa? Waarop zinspeel je?

aasjpille ww [aa’sjpille] sjpillet ziech jet aa, ziech jet aajesjpild zich opvallend kleden.

aasjpoareww [aa’sjpoare] sjporet aa, aajesjpoord aansporen.

aasjprècheww [aa’sjprèche] sjprooch aa, aajesjpraoche aanspreken. Heë volt ziech aajesjpraoche.Hij voelde zich aangesproken.

aasjproachv[aa’sjproach] aanspraak. Dat meëdsje hat vöal aasjproach.Dat meisje heeft veel sjans.

aasjraieww [aa’sjraie] sjraiet aa, aajesjraid aanblaffen.

aasjrieveww [aa’sjrieve] sjrievet aa(verouderd: sjreef aa), aajesjrève opschrijven. Los deë kilo tsoeker mar aasjrieve.

aasjrieveww [aa’sjrieve] ziech losse, loos ziech aasjrieve, ziech aajesjrèvehuwelijks­aan­gifte doen. ’t Trees-je en d’r Joeëhan hant ziech aasjrieve losse.

aasjröameww [aa’sjröame] sjröamet aa, aajesjröamd aanstrepen. De poedele aasjröame (bij het kegelspel).

aasjtampeww [aa’sjtampe] sjtampet aa, aajesjtampd aanstampen. De eëd aasjtampe.

aasjtècheww [aa’sjtèche] sjtooch/sjtèchet aa, aajesjtaocheaansteken; besmetten.

aasjtel m[aa’sjtel] aanstellerij. Deë aasjtel va dem bin iech zat. Zijn aanstellerij ben ik zat.

aasjtelleww [aa’sjtelle] sjtellet aa, aajesjteldaanstellen. Heë is bij de jemeende aajesjteld. Wat has doe aajesjteld!Wat heb jij uitgehaald?

aasjtelleww [aa’sjtelle] ziech, sjtellet ziech aa, ziech aajesjteldzich aanstellen. Doe kans diech jet aasjtelle!Stel je niet zo aan.

aasjtelloengv [aa’sjtelloeng] aanstelling (functie).

aasjtieëveleww [aa’sjtieëvele] sjtieëvelet aa, aajesjtieëveld aantrekken (kledingstukken). Heë hauw ziech d’r frak va zie vadder aajesjtieëveld. Zie ook: aasjtivvele.

aasjtiefteww [aa’sjtiefte] sjtieftet aa, aajesjtieft aanzetten tot.

aasjtiejeww [aa’sjtieje] sjtiejet aa, aajesjtiegd stijgen, hellen. D’r wèg sjtiegt lanksaam aa. De weg stijgt langzaam. ’t Aasjtieje van de koaleloag.

aasjtimmeww [aa’sjtimme] sjtimmet aa, aajesjtimd aanheffen. E lidsje aasjtimme.Een liedje aanheffen.

aajesjtivveld [aa’sjtivvele] sjtivvelet aa, aajesjtivveld aantrekken (kledingstukken). Heë hauw ziech d’r frak va zie vadder aajesjtivveld. Zie ook: aasjtieëvele.

aasjtoaww [aa’sjtoa] sjtong aa, aajesjtange aanstaan. De duur sjteet aa. De deur staat op een kier. Heë hat ’t jód aasjtoa. Hij heeft een prettige tijd of gebeurtenis in het vooruitzicht. De mam sjteet miech nit aa. Moeder bevalt me niet.

aasjtoeëseww [aa’sjtoeëse] sjtoeëset aa, aajesjtoeëse aanstoten, grenzen aan, toosten. D’r jaad van d’r Sjeng sjtuest an d’r miene aa.De tuin van Sjeng grenst aan die van mij. Óp dieng jezóndheet sjtoeëse vier ins aa. We toosten eens op jouw gezondheid.

aasjtoeëse ziechww [aa’sjtoeëse] sjtoeëset ziech aa, ziech aajesjtoeëse stamelen. Heë sjtuest ziech e bis-je aa.

aasjtrenge ziechww [aa’sjtrenge] sjtrenget ziech aa, ziech aajesjtrengd zich inspannen.

aasjtreufeww [aa’sjtreufe] sjteufet aa, aajesjtreufd aandoen, aantrekken. De mam sjtreufet ’t Pietsje ing ring bóks aa.

aasjtriecheww [aa’sjtrieche] sjtriechet aa(verouderd: sjtreech aa), aaje-sjtrèche 1 verven, schilderen. 2aanraken van een gewijd voorwerp om er kracht aan te ontlenen.

aasjtriecherm[aa’sjtriecher] (aasjtriechere, aasjtriechersje) huisschilder.

aasjtrikkeww [aa’sjtrikke] sjtrikket aa, aajesjtrikd aanbreien. De vus van de zökke nuits aasjtrikke. Doe móts diech ins nuits aasjtrikke losse.Je bent achterlijk.

aasjtucheleww [aa’sjtuchele] sjtuchelet aa, aajesjtucheld oprakelen, aanwakkeren, ’t Vuur aasjtuchele.Het vuur oprakelen. D’r sjtriet aasjtuchele. De ruzie aanwakkeren.

aasjwungeleww [aa’sjwungele] sjwungelet aa, aajesjwungeldaanzwengelen. Vruier moeëte de auto’s aajesjwungeld weëde.

aat st v(ate, eëtsje) waterafvoer, putje. ’t Kunt anger weer, de aat sjtinkt.

aatsl m (ate, eëtsje) streep. Doe móts óp d’r aat aahauwe. Je moetde lijn aanhouden (bij het knikkerspel).

aat sl v acht, oplettendheid. Aat jeëve. Opletten, acht slaan op. Doa móts doe jing aat óp jeëve.Daar moet je niet op letten. Nem diech in aat!Neem je in acht. Jef doch aat, sjeële kop! Kijk uit je ogen, sufkop!

aatiepe ww[aa’tiepe] tiepet aa, aajetiepd aantippen. Die lettere broechs te mar aa tse tiepe. Die letters hoef je maar aan te tippen.

aatreëneww [aa’treëne] troan aa(verouderd: troon aa), aajetroane aantreden, aantrappen.

aatreffeww [aa’treffe] tróf aa, aajetróffe aantreffen.

aatrekkeww [aa’trekke] trók aa, aajetrókke aantrekken. ’t Kinke trók ze aa. Het kindje trok een lip.  Inne sjtreeb aatrekke.In een pijler met ontkolen beginnen.

aatrekke ziechww [aa’trekke] trók ziech aa, ziech jet aajetrókke zich iets aantrekken.

aatrekkerm[aa’trekker] (aatrekkere, aatrekkersje) schoenlepel.

aatsappeww [aa’tsappe] tsappet aa, aajetsapd aantappen. E vaas beer aatsappe.

aatsejeww [aa’tseje] tsejet aa, aajetseegd aangeven. Jet bij de poliese aatseje.

aatwerkst o[aat’werk]  afwateringsgoot.

aaval m [aa’val] (aavel, aavelsje) aanval. ’t Kinke kroog inne aaval va bejoafheet.

aavalleww [aa’valle] vool aa, aajevalle aanvallen.

aavangeww [aa’vange] vong aa, aajevange 1 beginnen. 2uithalen. Wat has te mar aajevange!

aavangsbw[aa’vangs]in het begin. Kóm mar ins aavangs meëts tseruk.

aavankm[aa’vank](aaveng, aavengs-je) begin, aanvang.

aavenkliegbw[aa’venklieg] aanvankelijk, in het begin.

aaveuleww [aa’veule]vólt aa/veulet aa, aajevóld/aajeveuld aanvoelen. Iech veul aa wat-s doe zage wils.

aaveule ziech ww [aa’veule] vólt ziech aa, ziech aajevóld aanvoelen. Inne man is zoeë aod wie heë ziech veult en ing vrauw wie ze ziech aaveult.

aavrèseww [aa’vrèse] vroos aa, aavrèse aanvreten. De kuel zint van de roepsje aavrèse.

aavulleww [aa’vulle] vullet aa, aajevuldaanvullen, opvullen. E laoch aavulle.

aavulloeng v [aa’vulloeng] (aavulloenge, aavulluungs-je) aanvulling.

aawaseww[aa’wase] waset aa(verouderd: woos aa), aajewase 1 aangroeien. Heë sjtong wie aajewase. Hij stond als aan de grond genageld. 2 opgroeien. Went de kinger aawase, da kunt de jroeëse zörg.

aawerpeww [aa’werpe] wórp aa, aajewórpe 1 op gang brengen, aanzwengelen. D’r dop aawerpe. De tol opzetten. 2 te berde brengen. Jet óp de verzamloeng aawerpe.Iets ter verga­dering te berde brengen.3 polsen. Werp hem ins aa of heë mitjeet.Pols eens of hij meegaat.

aawieze ww [aa’wieze] wiezet aa,(verouderd: wees aa) aajeweëze aanwijzen.

aawiezoeng v [aa’wiezoeng] (aawiezoenge, aawiezuungs-je) aanwijzing.

aawinge ww[aa’winge] winget aa, aajewingdaanwaaien. ’t Jeluk koam bij dön aajewingd. Het geluk kwam bij hun aanwaaien.

aazageww [aa’zage] zaat aa, aajezaad aanzeggen. Inne de waach aazage.Iemand de wacht aanzeggen.

aazatsm[aa’zats](aazets, aazets-je) 1 begin. D’r aazats is jemaad. Het begin is er. Heë hauw inne aazats va jeël verf. 2 aanslag. Durch ’t kalkwasser kriet me inne aazats in de kessele.

aazieëww[aa’zieë] zoog aa, aajezieë aanzien. Iech kan ’t nit mieë aazieë. Dat kan me dem aazieë. Woa zies te miech vuur aa? Doa kans te miech vuur aazieë.Dat kun je van mij verwachten.

aazieë o[aa’zieë] aanzien, uiterlijk. Sjun va aazieë Die vrauw ken iech mar va aazieë. Aazieëns woar heë krank.Zo te zien was hij ziek.

ab m (abte) abt. De abte va Rolduc.De abten van Rolduc.

aba, abaa, abazzesbw[aba’,abaa’,abaz’zes] foei, verschrikkelijk.

abbauhammerm [ab’bauhammer] (abbauhammere, abbauhemmersje)  pneumatische hamer. D’r koal losmaache mit d’r abbauhammer.

abberhammerm[ab’berhammer] (abberhammere, abberhemmersje)  pneumatische hamer. Zie ook: abbauhammer.

abeem[abee’] (abeets, abeetsje) plee (meestal buitenshuis).

aberjläubieg bn/bw [aber’jläubieg] bijgelovig. Voesballere zunt döks aberjläubieg. Voetballers zijn vaak bijgelovig.

ablas m [ab’las] (ables) aflaat. Ziech inne ablas verdene. Doa has doe diech inne ablas aa verdeend. Daar heb je een goed werk mee gedaan.

abriekoeësv[abriekoeës’] (abriekoeëze, abriekues-je) abrikoos. Ook: appelkoeës.

absjäuliegbw (absjäuliejer, absjäuliegste) afschuwelijk.

absjied m [ab’sjied] afscheid.

absjlaagm[ab’sjlaag](absjleëg absjleëgs-je) 1  Inne absjlaag sjisse in d’r kweersjlaag. Een ronde schieten in de steengang.2 wekelijkse vooruitbetaling op de maandelijkse afrekening.

absjtendieg bn [ab’sjtendieg] (absjtendiejer, absjtendiegste) afgetakeld. Inne absjtendieje, auwe man.

absolvereww [absolve’re] absolveret, absolveerd afschepen. Dem hauw iech jauw absolveerd.

abstinentsdaagm[abstinents’daag]onthoudingsdag. Vaaste- en abstinentsdaag.

abtritm[ab’trit] (abtritte, abtritsje) plee. Dat ruucht noa abtrit. Daar zit een luchtje aan.

abtritsbrilm[ab’tritsbril] (abtritsbrille, abtritsbrilsje) wc-bril.

abtritsdekkel m [ab’tritsdekkel] (abtritsdekkele, abtritsdekkelsje) wc-deksel.

abuus bw[abuus’] abuis. Iech woar ram abuus. Ik was totaal abuis.

abzaitsbw[ab’zaits] terzijde; afzijdig, buiten spel. Iech koeët nit zieë wat passeerd woar, iech sjtong abzaits.Ik kon niet zien wat er gebeurd was; ik stond terzijde. Iech hod miech abzaits. Ik houd mij afzijdig.

abzats m [ab’zats] (abzets, abzets-je) hak.

abziech v [ab’ziech] opzet.

achtwacht. Kóm mar ins in ach daag tseruk.Kom over 8 dagen nog maar eens terug.

ach bw In de uitdrukking: Dat jong mit ach en krach. Dat is op het nippertje gelukt.

achde tw [ach’de] achtste.

achteww [ach’te] achtet, je-achtet achten.

achtoengvachting, respect.

achtsiegtw[ach’tsieg] tachtig.

achtsingtw[ach’tsing] achttien.

adeww [a’de] adet, je-aad aarden. E jód kink dat noa zieng eldere aad. Een goed kind dat naar zijn ouders aardt.

adieëbwadieu, daag. Adieë tsezame.Goedendag iedereen. Adieë, bis mörje.Daag, tot morgen. Iech kom uuch adieë zage. Ik kom jullie gedag zeggen. Adieë, hod diech vrieë en kóm nit mieë! Adieu, hou je taai en kom niet meer! De welt adieë zage. In het klooster treden.

adiegbn[a’dieg] 1 aardig. 2 eigenaardig, raar. Heë dong miech zoeë adieg. Dat is inne adieje hillieje.Dat is een raar nummer.

adiegheetv [a’diegheet] (adieghete, adiegheetsje) aardigheid. ’t Is mar e adiegheetsje. Het is maar een aardigheidje.

adreso[adres’](adresse, adres-je)adres.

adretbw[adret’] netjes van voorkomen, verzorgd. Heë is ummer adret gekleid. Hij is altijd netjes gekleed. Klei diech adret, da kuns doe ummer a bret.Wie zich netjes kleedt, maakt een goede indruk.

adsjuusbw[adsjuus’] adieu. Zag d’r nónk adsjuus en jef hem e henke. Adsjuus, bis dis daag.

adventm[advent’] advent. In d’r advent woeët nit van de kirch jetrouwd, mar d’r Klös zaat: Kavent of nit kavent, iech wil ing ka-vrauw han.

advokaatm[advokaat’] (advokate) advocaat. Doe jebiers diech wie inne advokaat deë jek is.Je doet alsof je neus bloedt. Heë kan kalle wie inne advokaat. Hij kan goed praten (kletsen).

afv(afte,efje) aap. Doe móts ing auw af nit liere jrienze. Je moet een meester de kunst niet willen leren. ’t Zoos e efje óp e trepje | bij de oma a jen duur | ’t hauw e löchs-je in ’t röks-je | en ’t koeët nit d’rvuur(kinderliedje).

affeerv[affeer’] (affere, affeersje) (twist)zaak, kwestie. Dat zint uung affere nit. Dat zijn uw zaken niet. Nui here, nui affere. Nieuwe heren, nieuwe wetten.

ahabw[aha’]ha! Aha mensje, noe han iech diech! Aha mannetje, nu heb ik je!

aisl o (aier aisje) ei. De mam sjleet e paar aier in de pan. Moeder gooit een paar eieren in de pan. Ee ai is jee ai | tswai aier is ee ai | drei aier is e poasj-ai(paasrijm). Aier tietsje: sjpits óp sjpits en vót óp vót.Eitjes tikken: punt op punt en rond op rond. Vräu diech nit óp ónjelade aier. Verkoop de huid van de beer niet voordat die geschoten is. Vuur inne appel en e ai jet verkloppe. Iets voor een appel en een ei verkopen. Deë hat e ai mieë in vót. Die heeft een streepje voor. De aier voel bruie. Broeden zonder resultaat. Heë ziet oes wie oes e aisje jepeld.Hij ziet er uit om door een ringetje tehalen. Meëdsjer en aier mós me nit tse lang verware. Heë hat ziech de aier jesjtoekd. Hij is hard op zijn achterste gevallen. Heë leuft ’t ai noa en lieët de honder lofe. Hij gaat teveel op in kleinigheden. Ze tsenke ziech um ’t ai en losse de honder lofe. Ze kibbelen wel, maar zien het belangrijkste over het hoofd

aierdoarm[ai’erdoar] (aierdöar, aierdöarsje) dooier.

aierdöpjeo[ai’erdöpje](aierdöp(s)jer)eierdopje.

ai-jeëlo[ai’jeël] eigeel, dooier.

aierkoalm[ai’erkoal] (aierkoale, aierköalsje) eierkool. De aierkoale woeëte óppen koel in ’t klutes jemaad.

aierkóchm[ai’erkóch] (aierkuch, aierkuchs-je) eierpannekoek.

aierproemv[ai’erproem] (aierproeme, aierpruumsje) eierpruim, grote vlezige pruimsoort.

aiersjaalv[ai’ersjaal] (aiersjale, aiersjeëlsje) eischaal.

ainfachbn[ain’fach] eenvoudig.

ainfarer m [ain’farer]  ambtenaar van het Staatstoezicht.

ainmaliegbw/bnuniek. Dat woar ing ainmalieje jeleëjeheet.Dat was een unieke gebeurtenis.

aintseljenger m [ain’tseljenger] (aintseljengere, aintseljengersje) iemand die in de carnavalsoptocht in zijn eentje de spot drijft met toestanden in de gemeente of de wereld.

aiter m[ai’ter] etter.

aitere ww [ai’tere] aiteret, je-aiterd etteren.

aiwieso[ai’wies] eiwit.

ajazzesbw[ajaz’zes] jasses!

akkerman m[ak’kerman] (akkesjlu, akkermentje) Wat zeës te da noe, akkerman?Wat zeg je me nou? (gezegde als men erg verbaasd is).

akkersjtets-jeo[ak’kersjtets-je] (akkersjtets-jer) kwikstaart.

akkordere ww[akkorde’re] akkorderet, akkordeerdovereenstemmen. Dat akkordeert nit mitee.Dat stemt niet met elkaar overeen.

akoadm[akoad’] (akoäd, aköadsje) akkoord, schikking. ’t Óp inne akoad werpe. Het op een akkoordje gooien.  D’r bergman wirkt in akoad. De mijnwerker werkt op akkoordloon.

aksv (akse, eks-je) aks, bijl.

al st bw 1al, reeds. Bis te al hei? 2 al (versterkend bijwoord). Heë is al tse jód en al tse jek. 3 al, allemaal. Al dat werk is vuur de meusje.Al dat werk is tevergeefs. Heë hat ze nit al óp ing rij.Hij is gek.

al bw al (uitsluitend voor een tegenwoordig deelwoord). Al zingens. Al lofens. Al ligkens.Ook: a

al sl bw alles. Heë wees al.Hij weet alles.

alaaf bw [alaaf’] leve! boven alles! Alaaf Kirchroa! Alaaf d’r Kris! Geef mij dan maar Kris!

aldaag(s)bw[aldaag’] (alle)daags, gewoon. Aldaags kleier.Gewone kleren. Mit dem hant ze nog nit aldaag oavend. Met hem komen ze nog niet zo gemakkelijk klaar. Ook: alledaag(s).

alder-. (verouderd)aller-. ’t Alderbetste.Het allerbeste. ’t Aldersjunste.Het allermooiste. Ook: aller-.

alderdäuvel bw [alderdäu’vel] van alles. In dat jesjef verkofe ze alderdäuvel.

alee bweender. ’t Is miech alles alee. Dat zal miech alee zieë. Dat laat me koud, dat interesseert me niet. Zie ook: allelee.

aleëtbn[aleët’] alert, bijdehand. Deë auwe man is nog aleët vuur zieng joare.Die oude man is nog bijdehand voor zijn leeftijd. Zoeë aleët wie inne wieëzel.Zo alert als een wezel.

alier bw [alier’] voordat.

aljemeenbn[aljemeen’] algemeen.

aljoasjbw[aljoasj’]jaarlijks. Iech mós aljoasj de pach betsale. Ik moet elk jaar de pacht betalen. Ook: aljöasj.

aljöasj bw[aljöasj’] jaarlijks. Iech mós aljöasj de pach betsale.Ik moet jaarlijks de pacht betalen. Ook: aljoasj.

alla bw [alla’] vooruit dan maar!

allabonneurbw[allabonneur’] goed zo!

allebeeds bw [allebeeds’] allebei. Zie ook: allebei, allebeids, allebids.

allebei bw [allebei’] allebei. Zie ook: allebeids, allebeeds, allebids.

allebeids bw [allebeids’] allebei. Zie ook: allebei, allebeeds, allebids.

allebids bw [allebids’] allebei. Zie ook: allebei, allebeids, allebeeds.

alledaag(s)bw[alledaag(s)’] (alle)daags, gewoon. Dat is inne heer oes Den Haag, deë dreët ’t betste alledaag (spotvers). Zie ook: aldaag(s).

alleebw[allee’] allee, vooruit, schiet op. Allee, maach dat-s te voet kuns! Zie ook: alli.

allehongszekebw[allehongsze’ke] om de haverklap. Allehongszeke kunt heë um jet tse lieëne.

allejaal bw [allejaal’] om het even. ’t Is miech allejaal.

allejasseo[al’lejasse] gedoe, gedonder. Maach jing allejasse um zoeng klingiegheet! Allee, hei jing allejasse, da jut mar an duur!Vooruit, hier geen gedonder, dan gaan jullie maar naar buiten.

allelee[allelee’] 1 m onverschilligheid. Dem is d’r allelee a je lief.2 bweender, om het even. Dem woar alles allelee.Zie ook: alee.

allelenetiegbn[allele’netieg] onverschillig. Heë maat e allelenetieg jezich.

allemanbw[al’leman] alleman. Doa woar Jan en alleman. Dat is nit allemans zaach.

allemoments bw [allemoments’] elk ogenblik. Ook: almoments.

allemoal bw [allemoal’] allemaal. Deë hat ze nit mieë allemoal.

allenäu bw [allenäu’]allemaal. Deë hat ze waal allenäu, mar nit jód jekroamd.Die is niet goed wijs.

aller- ’t allerbetste, allersjunste, allerieëtsj, allernuediegste.Zie ook: alder-.

allerdiengsbw[allerdiengs’] weliswaar; zeer zeker.

allerhandbw[al’ler’hand] allerlei. D’r Herjod hat allerhand kaos-jenger. Dat kost allerhand jeld.Dat kost veel geld. Zie ook: allerhank.

allerhankbw[al’ler’hank] allerlei. D’r Herjod hat allerhank kaos-jenger. Dat kost allerhank jeld.Dat kost veel geld. Zie ook: allerhand

Allerhilliegsteo[Allerhil’liegste] Allerheiligste. D’r pastoer droog ’t Allerhilliegste in de brónk.

Allerhillieje[Allerhil’lieje] Allerheiligen (1 november). Tusje Sjaasberg en Allerhillieje. Van Maastricht tot Allerheiligen. nergens, nooit.

Allerhilliejeweero[Allerhil’liejeweer] somber weer.

allerjie v [allerjie’] (allerjieë) allergie.

allerjiesjbn/bw [aller’jiesj] allergisch. Iech bin allerjiesj vuur blommekoeël. Ik ben allergisch voor bloemkool.

allerlai bw [allerlai’] allerlei. Dat kost allerlai muite.Dat kost veel moeite. Dat is doch allerlai!Dat is toch erg! Óp allerlai aad en wies hat heë ’t jeprobeerd.

allerzaits bw[al’lerzaits] allemaal. Jóddendaag allerzaits!Goedendag allemaal.

Allerzieële[Allerzieë’le] Allerzielen (2 november).

alles bw alles. Alles óp zieng tsiet en bócheskóch in d’r herfs. Alles op zijn tijd.

alletseleëvebw 1 altijd. Dat han iech alletseleëve zoeë jedoa. Die hat alletseleëve jekuumd en jekwaatsjd. Deë hat alletseleëve heem jesjtange.Hij heeft altijd naar andermans pijpen gedanst.2naar allewaarschijnlijkheid. Dat hant alletseleëve die lummele jedoa.Ook: alletseleëve.

allewielbw[allewiel’] tegenwoordig, heden ten dage. Allewiel is alles moeëde.Heden ten dage is alles mode. Weë deet allewiel nog jet vuur Jod en de lu? Wie doet tegenwoordig nog iets voor niets? Ook: allewiele, allewiels.

allewielebw[allewie’le] tegenwoordig, heden ten dage. Ook: allewiel, allewiels.

allewielsbw[allewiels’] tegenwoordig, heden ten dage. Ook: allewiel, allewiele.

allezeleëvebw 1 altijd. 2naar allewaarschijnlijkheid. Ook: alletseleëve.

allibw[alli’] allee, vooruit, schiet op. Alli, maach dat-s te voet kuns!Zie ook: allee.

allingbw [alling’] alleen. Alling is alling, zaat d’r man, en sjaffet ziech ing vrauw aa.

almechtieg bw [almech’tieg] allemachtig, zeer groot. ’t Hoes hat evvel almechtieg vöal vinstere.

almieëliegbw[almieë’lieg] langzamerhand. D’r sjtórm loos almieëlieg noa.

almoments bw [almoments’] elk ogenblik. Ook: allemoments.

almósm[al’mós] aalmoos[aal’moos] (aalmus) aalmoes.

altertuumsjeo[al’tertuumsje] (altertuumsjer) 1 antiquiteit. 2 ouderwets geklede vrouw.

altoar m[altoar’] (altöar, altöarsje) altaar.

alvasbwalvast. Heë is alvas aajevange.Hij is alvast begonnen.

alwermbw[alwerm’] alweer.

ambacho[am’bach] (ambachte, ambechs-je) ambacht.

ambósm[am’bós] (ambósse, ambus-je) aambeeld.

ambras m[am’bras] drukte, gedoe. Wat maat die vrauw inne ambras! Jef ós e tes-je kaffieë en maach wieër jinne ambras.

ameo[a’me] amen. ’t Is oes en ame. Heë zeët óp alles joa en ame. ’t Is zoeë zicher wie ’t ame in kirch. Dat is zo zeker als wat.

amechtiegbw[a’mechtieg] amechtig, kortademig.

amelank o[a’melank] even, ogenblik, korte poos. Han e amelank jedóld, dan help iech diech. Heb een ogenblik geduld, dan help ik je. Zets diech e amelank.Ga even zitten.

amengbw[ameng’] misschien. Ameng kunt heë mörje.Misschien komt hij morgen.

amerölsjeo[ameröl’sje] (amerölsjer) affaire. Deë hat al mennieg amerölsje mit e meëdsje jehad. Amerölsjer maache. Moeilijkheden veroorzaken.

ammiem[am’mie] (ammiets, ammiets-je) Amerikaan. In de uitdrukking: Doe bis inne vieze ammie! Je bent een smeerpoes!

amperm[am’per] zuring.

ampereww[am’pere] amperet, je-amperd eetlust opwekken. E jleës-je sjproedel drinke, dat ampert.

amt o (emter, em(t)sje) 1 ambt. Hat d’r man e emtsje, sjpilt de vrauw mademsje. Bekleedt de man een ambt, dan hangt zijn vrouw de madam uit. 2 hoogmis.

an vz 1aan. Iech jef’t an diech. Ik geef het aan jou. An ós kan jinne tiepe. Aan ons kan niemand tippen. Zie ook: a. 2In de uitdrukking: An en vuur ziech.Op zichzelf, eigenlijk.

andach v[an’dach] 1 aandacht. Mit andach loestere. Fes der andach. Feest van devotie. 2 lof. (namiddagdienst).

andechtiegbw[an’dechtieg] 1met aandacht. Heë loesteret andechtieg. bn2 vroom. Inne andechtieje miensj.

andenke o[an’denke] (andenkets, andenksje) aandenken.

andiefsl v[andief’] andijvie. Andief zieënt me um Tsint-Jansdaag. Andijvie zaait men omstreeks St. Jansdag (24 juni).

aneww [a’ne] anet, je-aand een voorgevoel hebben, vermoeden. Heë aant jet. Hij vermoedt iets.

aneebw[anee’] aaneen, aan elkaar. Jet anee lieme. Iets aan elkaar lijmen.

aneehangeww [anee’hange] hong anee, aneejehange 1 vechten. 2overhoop liggen. Die prie hingt mit Jod en alleman anee. 3 aan elkaar hangen. Ze hange wie de klette anee.

aneehekseww [anee’hekse] hekset anee, aneejeheksd tegen elkaar opzetten.

an en vuur ziechbwop zich zelf, eigenlijk. Die zaach sjteet ram an en vuur ziech. Die zaak staat helemaal op zich zelf.

anerkennoengv[an’erkennoeng] waardering.

angelm[an’gel] (angele, engelsje) 1 angel. 2 scharnier. Komt erin en bliet nit tusje duur en angel sjton. Kom binnen en blijf niet in de deuropening staan.

angeleww [an’gele] angelet, je-angeld 1 hengelen. Doa mós iech ins noa angele. 2 aan de haak slaan. Ziech óp de kirmets e meëdsje angele.Op de kermis een meisje versieren.

angelpitterm[an’gelpitter] (angelpittere, angelpittersje) verwoed hengelaar.

angelus o[an’gelus] angelus, driedelig gebed, dat ’s morgens en ’s middags om 6 uur gebeden werd en ’s middags om 12 uur.

angerbn[an’ger] ander. De anger wèch. Volgende week. D’r angere man zaat … Iemand zei eens …

angerhaoftw anderhalf.

angermansbn[an’germans] (angerluuts) [an’gerluuts] andermans. Me zouw ziech nit vräue uvver angermans leed. Bemui diech nit mit angerluuts kinger.

angesjbn[an’gesj] angesjter anders. Went ’t angesj nit is, dan sjlieëft ’t Nis bij d’r Kris. Je moet je weten te behelpen.

angesjerum, angesjum bw andersom.

angs m angst. Deë kroog mit d’r angs tse doeë. Hij kreeg het benauwd. Deë hat óch mieë angs wie vaterlandsliebe. Mód vuur zes en angs vuur inne. Hij heeft wel een grote bek, maar als het er op aankomt, doet ie in zijn broek.

aniessl m[anies’] anijs. Milch mit anies.

anker[an’ker] 1m(enker, enkersje) anker, vaatje. Inne anker beer. Een vaatje bier (ca. 38 liter).

anlas m [an’las] aanleiding. Doa woar jar jinne anlas vuur.Daar was helemaal geen aanleiding voor.

annamev[an’name] veronderstelling.

annasjaaf o[an’nasjaaf] In de uitdrukking: In ’t annasjaaf kómme. Een oude vrijster worden.

annóngsv[annóngs’] (annóngse, annöngs-je) advertentie.

anoengv[a’noeng] (anoenge, anuungs-je) vermoeden, idee. Doa has te zoeëvöal anoeng va wie ing kouw van d’r zóndieg.

anreedv[an’reed](anrede, anreedsje)toespraak.

ansjtandm[an’sjtand] fatsoen, goede manieren. Deë hat d’r ansjtand mit d’r sjuumleffel jèse. Hij is met zeven paarden uit de klei getrokken.

ansjtat bw [ansjtat’] in plaats van. Ansjtat dank kroog iech sjtank. Stank voor dank.

ansjtekkend bn [an’sjtekkend] besmettelijk. Ing ansjtekkende krankeet.Een besmettelijke ziekte.

ansjtendiegbn/bw[an’sjtendieg] (ansjtendiejer, ansjtendiegste) fatsoenlijk, behoorlijk. Dat is e ansjtendieg meëdsje. Dat is e ansjtendieg sjtuk lofe.

antsóg m [an’tsóg] (antsug, antsugs-je) kostuum, pak.

antrasietm[antrasiet’] antraciet (soort steenkool).

antreem[an’tree] entree, entreegeld.

antriebm[an’trieb] (antrieber, antriebsje) aandrijfmotor.

antwoado[ant’woad](antwöad, antwöadsje) antwoord.

antwoadeww[ant’woade] antwoadet, je-antwoad antwoorden.

anziechbw[anziech’] op zich zelf, eigenlijk. Anziech is dat jinne sjlimme keël. Zie ook: aziech.

anziechskaatv[an’ziechskaat] (anziechskate, anziechskeëtsje) prentbriefkaart.

aobw oh, o. Ao, is dat zoeë! Meestal in combinatie met: Aojummieg. Aozoeë, Aojee.

aodsl bn auwer, äudste oud. E aod hoes. Een oud huis. ’t Äudsje. Het oudje. Al weëds te zoeë aod wie ing kouw, doe liers nog ummer d’rtsouw. Je bent nooit te oud om te leren. Aod weëde is sjun, mar aod zieë nit.Oud worden is mooi, maar oud zijn niet. Zoeë aod weëd jee verke! Weë nit aod wilt weëde, deë mós ziech jonk hange losse. Aod lit.Het laatste kwartier van de maan.  ’t Aod sjtuk. Ontkoold gedeelte van een pijler. Jónk jewend, aod jedoa.Jong geleerd, oud gedaan. Zie ook: auw.

aoddinko[aod’dink] verbrandingsresten van kolen (uit de kachel of het ketelhuis).

aodfrensj bn [aod’frensj] ouderwets (van personen). Óp dat fes woar aodfrensj en modern vertroane. Op dat feest kwam ouderwets en modern bij elkaar.

aodkeuferm[aod’keufer](aodkeufere)handelaar in tweedehands-artikelen.

aodmoeëdiesjbn[aod’moeëdiesj] ouderwets.

aodmoorv[aod’moor] ouwe moer. Da kan d’r duvel mit zie aodmoor kómme! D’r duvel mit zie aodmoor banne. De duivel met zijn ouwe moer bezweren.

aodvernónf o [aod’vernónf] vroegwijs kind.

aodversjtanko[aod’versjtank] vroegwijs kind.

aodwieverzommer m [aodwie’verzommer] nazomer. Vurrieg joar hauwe vier nog inne sjunne aodwieverzommer. Vorig jaar hadden we nog een mooie nazomer.

aofebn[ao’fe]open, openhartig.

aos m 1 st oogst. Went d’r hulleter bluit, dan is ’t zes wèche vuur d’r aos. 2sl(äös, äös-je) os. Heë blouwet wie inne aos.Hij bloedde als een rund.

aosappelst m[aos’appel] (aoseppel, aoseppelsje) vroege appelsoort.

aostsietst v[aos’tsiet] oogsttijd.

apaatbw[apaat’] apart . Heë mós ummer apaat bedeend weëde. Hij heeft erg veel noten op zijn zang.

apatiesjbw[apa’tiesj]apathisch, lusteloos.

apenoosm [a’penoos] (apeneus, apeneus-je) pinda.

a-plaatsjbw[a-plaatsj’] op zijn plaats.

appatement o [appa’tement] (appatemente, appatementsje) appartement.

appelm[ap’pel] (eppel, eppelsje) appel. De eppel zunt rief. E eppelsje vuur d’r doeësj han. Durch inne zoere appel biese. Mit diech han iech nog e eppelsje tse sjelle. D’r appel vilt nit wied van d’r boom. In d’r meëts hant de eppel jode sjtets.In maart zijn de appels duur. Jonge, jonge, jonge, went d’r Lambeët kuntï en ziet dat vier ónger de eppel zunt.(kinderliedje). Jidder appel hat zieng kitsj. Aan alles zit wel een onaangename kant.

appelbluiv[ap’pelblui] appelbloesem.

appelkoeës v [appelkoeës’] (appelkoeëze, appelkues-je) abrikoos. Appelkoeës is lekker óp vlaam. Abrikoos is lekker op vlaai. Ook: abriekoeës.

appelkompotm[ap’pelkompot] appelmoes.

appelrinkm[ap’pelrink] (appelring, appelrings-je) gedroogde appelschijf.

appelsjpiesv[ap’pelsjpies] appelmoes (voor de vlaai).

appeltoeëtv[ap’peltoeët] (appeltoeëte, appeltuetsje) appelvlaai met reepjesdeeg.

appeltsiensl v[appeltsien’] (appeltsiene, appeltsiensje) sinaasappel.

appeltsouwsjlaagm[ap’peltsouwsjlaag] (appeltsouwsjleëg, appeltsouwsleëgs-je) appelvlaai met deegbedekking.

appelvinkv[ap’pelvink] (appelvinke, appelvinks-je) appelvink.

apperaatm[apperaat’] (apperate, appereëtsje) apparaat.

apperatoer v [apperatoer’] apperatuur.

appetieëkv [appetie’ëk] (appetieëke, appetieëks-je) apotheek. Dat zint prieze wie in ing appetieëk. Dat zijn hoge prijzen.

appetietm[appetiet’]eetlust. Jouwe appetiet, weë nuus hat, deë ziet mar dat heë jet kriet. Iech los miech va diech nit d’r appetiet verderve. Ik laat me dat door jou niet tegenmaken/Ik laat me van jou niet de eetlust bederven.

appetietliegbn/bw[appetiet’lieg] smakelijk, aantrekkelijk. Dat woar e appetietlieg muffelsje. Dat meëdsje ziet appetietlieg oes.

april m [april’] april. D’r april deet wat heë wil. D’r ieëtsjte april sjikt me de jekke woa me wil. D’r april mós d’r mai de oare lieëvere. Van het weer in april hangt het af of het koren in mei wil gedijen. April kaod en naas vult de sjuur en óch ’t vaas.April koel en nat geeft veel stro en ook veel graan.

apriljekm[april’jek] aprilgek.

aprilswink m[aprils’wink] wind in april. Meëtszon en aprilswink versjangeleert minnieg sjun kink.Zon in maart en wind in april werken nadelig op de huid.

apropom[apropo’]apropos, standpunt. In de uitdrukking: Doe brings miech va miene apropo aaf.

arbaiterm[ar’baiter] (arbaiter, arbaitersje) arbeider.

a-rejelbw[a-re’jel] flink, behoorlijk. Iech han ’t hem a-rejel jezaad.

armbando[arm’band] (armbander, armbendsje) armband.

armbandoerv[arm’bandoer] (armbandoere, armbanduursje) polshorloge.

arsjief o [arsjief’] (arsjieve, arsjiefsje) archief.

asserantbn[asserant’] astrant, lastig. Ing asserante prie.

at bw (verouderd) al, reeds.

atervz[a’ter]achter, na. Heë koam ater miech erin.

ateraabw[ateraa’] achteraan.

ateraafbw[ateraaf’] achteraf. Ateraaf is ’t jemeklieg oerdele.

aterbouwm[a’terbouw] (aterbui, aterbuisje) achterhuis. De sjtel zint in d’r aterbouw.

aterduur v [a’terduur] (aterdure, aterduursje) achterdeur.

atereebw[ateree’] 1achter elkaar. Looft sjun ateree kinger 2 dadelijk.

ateroes m [ateroes’] de achteruitstand van de auto. Zets d’r auto ieëtsj effe in d’r ateroes. Zet de auto eerst even in de achteruitstand.

ateroessjpeielm [ateroessjpei’el] (ateroessjpeiele, ateroessjpeielsje) achteruitkijkspiegel.

aterruksbw[aterruks’]achteruit. Aterruks lofe. Achteruit lopen. Heë koam aterruks de trap eraaf.Hij kwam achterstevoren de trap af.

atersjtichm[a’tersjtich] overhandse steek bij het breien.

attak v[attak’] (attakke, atteks-je) beroerte. Jister hat heë werm inne attak jehad.

attentbn[attent’] attent.

atwermbw[atwerm’] (verouderd) wederom, weer.

äudsje o [äud’sje] (äudsjer) oudje, oude man of vrouw. ’t Äudsje leëzet nog zónger bril.Het oudje kon nog lezen zonder bril.

aufbróch m[auf’bróch](aufbruch)  opbraak. D’r aufbróch is vóftsieg meter hoeëg.

aufsjniet m [auf’sjniet] schijven van verschillende soorten koud vlees en vleeswaren als broodbeleg. ’t Mörjens kroge vier lekkere aufsjniet. Bij het ontbijt kregen we lekkere schijven van diverse soorten vlees.

aujoes m[aujoes’] 1augustus. 2clownskostuum met doorgaans bonte slipjas (carnaval).

auto m[au’to] (auto’s, auteusje) auto.

auwst bn, auwer, äudste oud. Inne auwe man. Ing auw vrauw. Auw lu. De jouw auw tsiet. D’r auwe.Oude man. De auw.Oude vrouw. ’t Auwt va miech.Mijn oudje, mijn vrouw. Auwe kloare hilt d’r man óp joare. Dat is nog inne van d’r auwe sjlaag.Dat is nog iemandvan de oude stempel. D’r auwe.Nummer 90 in het kienspel. Wie auwer d’r bók, wie sjtiever ’t heur.Hoe ouder, hoe eigenwijzer. Wie auwer, wie jekker. D’r auwe, d’r auwe man.Ontkoold gedeelte van een pijler.  D’r auwe sjisse.Het dakgesteente van eenontkoolde pijler met springstof tot instorten brengen.  D’r auwe rove.De ondersteuning wegnemen in een ontgonnen pijler. Zie ook: aod.

auw bw au (uitroep van pijn, ook van verwondering). Auw wieë!

auwersl m[au’wer] ouderdom, leeftijd. Heë is in miene auwer.

auwerdomsl m[au’werdom] ouderdom. Doe kans nog vöal mitmaache, ier dat-s te va auwerdom sjturfs. Deë is nog nit va auwerdom doeëd.Hij is nog springlevend.

auwhoorv[auwhoor’](auwhore, auwheursje)grapjas.

auwhore ww[auwho’re]auwhoret, je-auwhoord ouwehoeren; flauwe kul uithalen.

auwsjótse ww[auwsjót’se]auwsjótset, je-auwsjótsdeen bemoeial zijn.

auwtutte ww[auwtut’te]auwtuttet, je-auwtutouwehoeren, flauwe kul uithalen.

auwwieverbalv[auwwie’verbal](auwwieverbals, auwieverbelsje) oudewijvenbal (met carnaval).

auwwievereww [auwwie’vere] auwwieveret, je-auwwieverdkletsen, roddelen.

auwwieverkalm[auwwie’verkal] oudewijvenpraat. Hod diech an deë auwwieverkal nit óp.

auwwieverzommer m[auwwie’verzommer] (auwwieverzommere) nazomer.

aviegheet v[a’viegheet] uitputting. Iech kan nit sjloffe van aviegheet.

awiebw[a-wie’] (uitroep van verwondering) hè; hè. Awie bis doe doa? Awie, wat zeës doe noe?

aziechbw[aziech’] op zich zelf, eigenlijk. Aziech is dat jinne sjlimme keël. Zie ook: anziech.