Alex Toussaint

D’r Alex woar sjoeëlmeester en zier je-intresseerd in al wat ziech in ós hemet an tradietsiejoeëne aafsjpillet.

’t Maifes in ’t Roderlank

Al joarhóngede lank hant de jonge oes ’t Roderlenke jidder joar ’t Maifes jevierd. Da woeët d’r Maiboom vuur ’t hoes van de maikunnijin jeplantsd. Hu tse daag weëd doa nuuks mieë aa jedoa, wat joamer is. Vanaaf d’r vurrieje krig is deë sjunne broech uvveral aafjesjafd.
’t Zamstizze nommendaags koame de jonge bijenee bij d’r Vrösje Frens in jen Wieëtsjaf. Inne deë kommanderet. Dat woar d’r Sjreudere Harie.
Zoeë teëje ’n oer of veer jonge vier allemoal tsezame noa Striethage um d’r Maiden tse hoale. Die moeët natuurlieg jeklauwd weëde. De mieëtste sjpas hauwe vier went d’r busjwechter ’t merket. Da jong ’t uvver hegke en tsöng. Went vier dan de den mar hauwe, da woar alles ejaal.
D’r Maiboom woeët vertseerd mit papiere blomme en bónkte veënsjere. Woar dat jereed, dan sjtellete de jonge ziech óp. Vuuróp d’r Ties Dammesj mit d’r trekmonneka, doa hinger d’r Hein Conste mit d’r Maiboom, da koame de jonge mit de mangel vuur de eier en tsoem sjloes al de angere. Zinget trókke vier ’t ieësjte noa jen Hof. Op d’r sjprónk bleve vier sjtoa en zónge:

De Mai eier, de Mai-eier, de Mai eier
mósse vier han.
Kriege vier die mai-eier nit,
Da wille vier óch dat meëdsje nit.
De Mai eier, de Mai-eier, de Mai eier
Mósse vier han.

Went ’t lidsje oes woar, jong de duur óp en koam de äudste doater van jen Hof mit ee körfje eier, die ze in de jroeëse mangel laat. D’r kommandant hoalet dan de flesj sjnaps oes jen tèsj en sjuddet ’t kink ee in. Went dat ’t nit wool, dan drónk inne van os ’t wal. D’r Harie bedanket ziech en dan trókke vier wieër en zónge, went vier de poats eroes jonge:

Dat meëdsje dat is jód
Dat meëdsje dat is jód
Dat meëdsje dat is kirmits-jód
Dat meëdsje kriet inne nuie hód.

Ongerweës woeëte allerlei lidsjere jezónge, mar koame de jonge werm bij e hoes, woa meëdsjere woare da woeët ’t Mailidsje jesjtimd. Bleef de doater jet lang mit de eier, da woeëte de jonge ónjeduldieg en zie zónge:

Los ós hei zoeë lang nit sjtoa
Vier mósse nog noa tsint Moenis joa
Los ós hei nit langer sjtoa
Vier mósse nog wieër joa.

De opjeholde eier bloazete ze oes. De vrauw van d’r Frens bakket eierkóch, wat jód sjmaachet noa zoeng lang rees.
De sjale rejete vier i krens en doamit vertserete vier d’r boom. Teëje d’r oavond trókke de Maijonge noa d’r Maarpool. Doa sjtong de pómp. D’r Harie klömmet oave dróp en van alle kanke koame de lu noader um noa ’t aafróffe van de peersjere tse loestere.
Die nuuks jejeëve hauwe, koame ’t ieësjte an de rij.
“’t Ieësjte peersje is de vrauw Halfkan mit d’r hengs va Soret! Is uuch dat allemoal jód?”
“Joa, joa,” sjreiete ze van alle zieje. Allemoal hauwe ze sjpas. dat die jietsieje prie óch ’t heurt hauw.
“Sjtil, noe kunt ’t Leen, de doater van de vrauw Halfkan, mit d’r Beer va Sjpekkes. Is uuch dat allemoal jód?”
“Joa, joa., joa,” róffete de jonge.
“Doa hat dat vliddieg jrieniezer óch ziene mósterd,” hoeëts te va versjillende kanke mónkele.
Woare de jietshäös tsoem sjpot van ’t janse dörp oes-jeróffe, da woeët ’t vierlieg.
D’r Harie rieëtet ziech óp en róffet mit kloar sjtim: “De Maikunnijin van dit joar is ’t Fieng Conste. Is uuch dat dat jeer?”
“Joa, joa,” sjallet ’t in alle tuen durch ’t dörp.
’t Ieësjte peersje is: ’t Fieng mit d’r Hoebeët! Is uuch dat leef?”
Allemoal sjtimmete ze doa mit in. Zoeë jong ’t wieër bis alle jonge en meëdsjere an de rij jeweë woare.
Tsoem sjloes maachet d’r Harie nog bekind, dat ze allemoal injelane woare vuur de Maibal, die ’s Zóndeze oavonds bij d’r Niekla in d’r zaal jehauwe woeët. D’r Harie koam da van de pómp aaf en jong mit de jonge wer noa d’r Frens, woa ze benee bleve bis ’n oer of elf. Da hoalete ze inne lange poal woa ze de Maiden aa bónge. Da woeët dat dink noa ’t hoes van de Maikunnijin jetrantsporteerd, woa vier d’r boom vuur d’r jieëvel plantsete.
Went dat veëdieg woar, hauwe vier nog ee sjun werksje. De lu die ós nieks jejeëve hauwe, moeëte nog jesjtroafd weëde. Bij d’r Lejeune Mattesoeë jónge vier e paar zek kaaf hoale en deë sjtruiete vier in ’t jeëdsje vuur jen hoes, wal ing hank dik. Bij inne angere sjprietsete vier d’r jieëvel van ónge bis boave vol kalk. Went de lu da ’s Zondeze mörjens noa jen kirch jónge, woeëte die dom sjroete, die de Maijonge de sjpas nit junnete, oesjelaachd.
Zoeë vierete de jonge va Ungesjpekkes vuur d’r jroeëse weltbrank d’r Mai.
Wie al jezaad, in ’t Roderlank hat me ’t Maifes loeter jevierd.
Bij de mieëtste lu is deë auwe, sjunne broech al oes ’t jedechnies versjwoende. Auw lu wisse nog jet d’rvan.
In ’t kót wil ich uuch hei vertselle, wie ’t in de noaberdörper woar en dan tsoem sjloes ’t aod Mailehn lid, dat zeit mensjer jedenk in ’t koalelendsje an de Wórm jezónge is woeëde.
Op jen Blerhei jónge de jonge va hoes tse hoes en zie zónge:

Meëdsje, meëdsje, kóm eroes, kóm eroes
Los ós nit zoe lang hei sjtoa
Vier mósse noa tsint Moenis joa

Went ’t Nieës de eier in de mangel laat, da zaat d’r kommandant: “’t Nieës mit d’r Lejenaat! Is uuch dat allemoal leef?”
“Joa, joa!”
Went ze voet jónge zónge de jonge:

Dat meëdsje, dat is jód,
dat kriet inne nuie kirmitshód.
Dat meëdsje dat is jód,
dat kriet inne nuie hód.

Krege de Maijonge nuuks, da zónge ze:

Dat meëdsje, dat is sjleët,
dat meëdsje, dat is kirmitssjleët,
dat meëdsje is ’t nit weëd.

In Egelze weëd dat fes al lang nit mieë jevierd. Op 30 April 1737 hat d’r voogd van ’t lank van Terheyden, woabij Egelze ummer jehoeëd hat, ’t dans  en Mai sjpel verboane. Mer ’t sjiengt, dat me ziech op jen Blerhei dat óch bij D’r Heje jehoeëd, nit an dat verbod jesjtuurd hat.
In ’t lank va Valkeberg woeët ’t in 1691 jans verboane.
D’r bloa pastoer J. Jongeneel deë in de achtsiejer joare i Heële i zie bóch uvver de Heëlesje sjproach dat vruier in dat stedje veer fester woare: ’t könneksvoeëjelsjisse, ’t Maisjpel, d’r vasteloavet en de brónk. Doava zint ’t Maifes en d’r vasteloavet jans versjwoende.
In ing wieëtsjaf “versjteieret” me einfach de meëdsjere. Weë ’t mieëtste beiet, deë hauw ’t. ’t Jeld dat ’t ópbraat, late ze tsezame en doavuur woeët, went de versjtiejeroeng tse eng woar, sjnaps jedrónke; wat natuurlieg anlas woar tsouw allerhand bieësterij óp jen sjtroas.
D’r pastoer hat ziech doamit bemuid en doe hat d’r burjemeester ’t vuurjód verboane. Wie auw lu miech jezaad hant, is dat al mieë wie zessieg joar jeleie.
Ungesjpekkes, Zankt Hoebertoes ,1943