F

Klietsj hei um tse hure wie de wöad klinke.

faam m honger, eetlust. Heë hat inne jouwe faam.Hij heeft een goede eetlust.

faar st v (fare, feërsje) parochie.

faarkink o[faar’kink] (faarkinger, faarkinke) parochiaan.

faarkirch v [faar’kirch] (faarkirche, faarkirchs-je) parochiekerk.

fabriekv[fabriek’] (fabrieke, fabrieks-je) fabriek.

fabrieksfleutv[fabrieks’fleut] (fabrieksfleute, fabrieksfleutsje) fabrieksmeid.

fabrieksmeëdsje o [fabrieks’meëdsje] (fabrieksmeëdsjere) fabrieksmeisje.

fabrieksvrauwv [fabrieks’vrauw] (fabrieksvrauwlu, fabrieksvräusje) fabrieksvrouw. Ze jedroge ziech wie fabrieksvrauwlu.Ze gedroegen zich als fabrieksvrouwen.

facho (fecher, fechs-je) 1 vak, beroep. Heë hat e jód fach jelierd. Hij heeft een goed vak geleerd. Jet ónger dach en fach bringe. Iets in orde brengen. 2 vak van kast of bureau. ’t Likt vuuraa in ’t ieësjte fach van ’t fertieko. Het ligt vooraan in het eerste vakje van de ladekast.

fachman m [fach’man] (fachlu, fachmensje) vakman.

faierlieg bw/bn [faier’lieg] plechtig, feestelijk. Ing faierlieje mès. Een plechtige mis.

faig st bn(fai-jer, faigste)laf. Inne fai-je hónk. Een laffe hond.

failer m [fai’ler] (failere, failersje) 1 pilaar. 2  stukken rail of bielzen, kruiselings op elkaar gestapeld, die dienen ter ondersteuning van het dakgesteente in een pijler. De failere vange d’r droek van d’r berg óp. De bielzen vangen de druk van het dak van de mijngang op.

fain bn/bw (fainer, fainste) chic, lekker. Dat is inne faine heer.Dat is een nette heer. Heë woar fain aajedoa. Hij was netjes gekleed. D’r kóch sjmaat fain.De cake is heerlijk.

faind m (fainde, faindsje) vijand.

fainsjmekkerm[fain’sjmekker] (fainsjmekkere, fainsjmekkersje) lekkerbek. Ook: lekkersjmekker.

fakkel v [fak’kel] (fakkele, fekkelsje) 1 fakkel, lampion. 2 brandende bos stro. Went d’r sjlechter ’t verke jesjlacht hauw, brennet heë mit ing fakkel de hoare aaf.Als de slager het varken had geslacht, brandde hij met een brandende bos stro de haren af.

fakkele ww fakkelet, jefakkeld 1 met een fakkel in de optocht lopen. Vier fakkele mit, vier hant jee lit, vier zint va Blierhei(liedje). Dem vings te uvveral woa jet tse fakkele is. Die vind je overal waar gefeest wordt. 2 branden. Doa hauw ’t nog ins jefakkeld! Daar had het nog eens lekker in de fik gestaan.

fakkeltsóg m [fak’keltsóg] (fakkeltsug, fakkelstugs-je) fakkeloptocht.

fakse mv [fak’se] grappen, streken. Maach jing fakse d’rhin. Doe geen stomme dingen.

fakse ww [fak’se] fakset, jefaksd 1 treuzelen. Nit lang fakse! Niet lang treuzelen! 2 heibel maken. Faks nit, los joa! Maak niet zo’n heibel, schiet op!

falderam [fal’dera] (falderaats, falderaasje) luchthartig persoon. Doe jekke faldera! Gekkie!

falloer m [fal’loer] (falloere, falluursje) achterbaks persoon, schurk. Ook: fieloer.

famillieë v [famil’lieë] (famillieëns/famillieëts, familliesje) familie. De janse famillieë Dootseberg woar vertroane. De hele familie Dautzenberg was vertegenwoordigd. Dat kunt in de betste famillieëns vuur.Dat gebeurt in de beste kringen. De Hillieje Famillieë.De Heilige Familie. Ook: godsdienstige vereniging van mannen of vrouwen.

famillieëklaaf m [famil’lieëklaaf] roddel in familiekring.

famillieëkroam m [famil’lieëkroam] (famillieëkröam, famillieëkröamsje) onderonsje. Deë verain is inne richtieje famillieëkroam.Veel leden van die vereniging zijn familie van elkaar.

famillieënaam m [famil’lieënaam] (famillieëname, famillieëneëmsje) familienaam.

famillieësjtuk o [famil’lieësjtuk] (famillieësjtukker, famillieësjtuks-je) familiestuk, erfstuk.

fando (fander, fendsje) pand, onderpand.

fandbrif m [fand’brif] (fandbrivve, fandbrifje) pandbrief.

fandjeëve ww [fand’jeëve] joof fand, fandjoave pandverbeuren.

fanfaar st v [fanfaar’] (fanfare, fanfeersje) fanfare.

faoch sl v (fäoch, fäochs-je) schuif in de kachelpijp. Maach de faoch óp, ’t vuur jeet oes.Open de schuif, het vuur gaat uit.

fassaad v [fassaad’] (fassadens, fasseëdsje) façade , voorgevel. De fassaad sjtrieche.De voorgevel verven.

fasse ww[fas’se] fasset, jefasd vatten, begrijpen.

fassoeng v [fas’soeng] (fassoenge, fassuungs-je) 1 fitting, mof. 2 houding. Iech verlizzet jans de fassoeng.Ik wist me geen houding te geven.

fassong m [fassong’] (fassonge, fassöngsje) vorm, model. D’r fassong van inne antsóg.De vorm van een pak. Iech houw diech oes d’r fassong. Ik sla je tot moes.

fatermörder m [fa’termörder] (fatermördere, fatermördersje) vadermoorder, hoge en stijve herenboord.

fatsoen sl o [fatsoen’] (fatsoenger, fatsuunsje) 1 fatsoen, manieren. Has doe jee fatsoen jelierd? Heb jij geen manieren geleerd? Jet mit fatsoen en jouw wöad krieje. Iets door vriendelijke normen en waarden voor elkaar krijgen. 2 model, vorm. Doa krien iech jee fatsoen oes. Ik kom er niet mee klaar. Iech zal ’t wal in ’t fatsoen bringe.Ik zal het wel in orde brengen. Dat zunt fatsoenger va vrauwlu! Dat zijn me modellen!

fatsuunlieg bn/bw [fatsuun’lieg] (fatsuunliejer, fatsuunliegste) fatsoenlijk.

fattu bw[fattu’] naar de bliksem. Die doef is fattu. Die duif is dood.

feëg bw in staat (tot). Deë is vuur alles feëg. Die is tot alles in staat.

feël sl bw mis, fout. D’r sjaos jong feël.Het schot miste het doel. D’r sjlauwste kop helt óch ins feël. Zelfs de slimste vergist zich wel eens. Doa is jet feël. Daar is iets mis.

feële sl ww [feë’le] feëlet, jefeld 1 missen, fouten maken. Hei hauw d’r meester evvel vies jefeld. Hier had de baas toch wel een grove fout gemaakt. 2mankeren, ontbreken. Heë wees nit wat ’m felt. Hij weet niet wat hij mist. Went jidderinne, dem jet felt, e sjelsje aahäu, dat jeuf e jekliengels!Hij die zonder zonde is, werpe de eerste steen. Doa felt nit mieë wie alles. Daar deugt niets van. ’t Allersjunste meëdsje en inne janse buul vol jeld, ja dat hat deë man jefeld (uit een carnavalsliedje). Weë felt nog?Wie ontbreekt er nog? Evver hei felt nog jet aa(als men te weinig geld terugontvangt). Iech han óp de verzammeloeng jefeld.Ik ben niet naar de vergadering geweest. Heë lieët ’t ziech a nuus feële.Het ontbreekt hem aan niets.

feëler st m [feë’ler] (feëler/feëlere, feëlersje) 1 fout, gebrek. Oes de feëlere mós me liere. Van fouten moet je leren. 2 misstap. Deë hat in zie leëve inne jroeëse feëler jemaad.Hij heeft in zijn leven een grote fout gemaakt.

feëljrif m [feël’jrif] (feëljrif, feëljrifje) misgreep. Wie kunt deë an dat blauw oog? Heë hat inne feëljrif jemaad. Hoe komt die aan dat blauw oog? Hij heeft zijn handenniet thuis gehouden.

feëlsjaos m [feël’sjaos] (feëlsjäös, feëlsjäös-je) misser.                                                                 

feëlsjtoeës m [feël’sjtoeës] (feëlsjtues, feëlsjtues-je) ketser (bij biljarten).

feëltrit m [feël’trit] (feëltritte, feëltritsje) misstap. Heë hat inne feëltrit jemaad. Hij heeft een misstap begaan.

femp m (fempe, fempje) houtspaander of gevouwen strook papier (om de pijp mee aan te steken).

fempe ww [fem’pe] fempet, jefempd een oplawaai geven. Iech han hem ing jefempd. Ik heb hem een oplawaai gegeven.

fennek st m [fen’nek] (fennegke, fenneks-je) penning, geld(stuk). Heë leuft ziech de poeëte plat um inne fennek tse verdene.Hij stelt alles in het werk om rond te komen. Vuur dem jef iech jinne fennek mieë. Die zal het niet lang meer maken. Weë jeld wat heë ziet, is jauw zieng fennegke kwiet.Wie het onderste uit de kan wil hebben, krijgt vroeg of laat de deksel op zijn neus. Doamit is nog inne fennek tse verdene.Daarmee is nog iets te verdienen. Bis doe fennegke an ’t zieëne? (gezegd als iemand geld laat vallen). Deë is óp d’r fennek oes wie d’r däuvel óp ing zieël.Hij is geldgierig. Weë d’r fennek nit iert, is d’r daalder nit weëd. Wie het kleine niet eert, is het grote niet weerd. Ook: fennik.

fenneksvutser m [fen’neksvutser] (fennekvutsere, fennekvutsersje) 1 gierigaard. 2 penningmeester (spottend, ironisch). Ook: fenniksvutser.

fennik st m [fen’nik] (fennigke, fenniks-je) penning, geld(stuk). Heë leuft ziech de poeëte plat um inne fennik tse verdene.Hij stelt alles in het werk om rond te komen. Ook: fennek.

fenniksvutser m [fen’niksvutser] (fennikvutsere, fennikvutsersje) 1 gierigaard. 2 penningmeester (spottend, ironisch). Ook: fenneksvutser.

ferm bn/bw (fermer, fermste) ferm, flink. Dat is inne ferme prengel. Dat is een flinke stok.

ferneus v [ferneus’] (ferneuze, ferneus-je) Heë hat d’r janse daag de ferneus tusje de bee (gezegd wanneer iemand erg kouwelijk is). Ook: forneus.

fertieko o [fer’tieko] (fertiekoots, fertiekeusje) salonkast met vitrine.

fes o (feste/fester, fes-je) feest. Dreikönnigke is e fes d’r andach. Driekoningen is eenfeest van devotie.

fesdaag m [fes’daag] (fesdaag) feestdag.

fesliegbn [fes’lieg] feestelijk. ’t Woar e feslieg treffe mit de janse famillieë. Het was een feestelijke bijeenkomst met de hele familie.

feste bn/bw [fes’te] (fester, festste) stevig, flink. Vier mósse feste durchlofe. We moeten stevig doorlopen.

fetsje ww [fet’sje] fetsjet, jefetsjd ketsen.

fetterm [fet’ter] neef (kind van oom of tante). Dat is inne reëte fetter. Dat is een volle neef.

fibberwaar m [fib’berwaar] februari. Is d’r fibberwaar kaod, dan is d’r winkter aod.Als het infebruari koud is, heeft de winter zijn langste tijd gehad.

fiedeloer m [fiedeloer’] (fiedeloere, fiedeluursje) vrolijke muzikant, gekscheerder.

fieëber st o [fieë’ber] koorts.

fieëbere ww [fieë’bere] fieëberet, jefieëberd ijlen.

fieëks v(fieëkse, fieëks-je) feeks, heks, dievegge.

fieëkse st ww [fieë’kse] fieëkset, jefieëksd gappen.

fieëmel v [fieë’mel] (fieëmele, fieëmelsje) kies­kauw, iemand die kieskeurig is met eten. Ook: fiemel.

fieëmele ww [fieë’mele] fieëmelet, jefieëmeld ook fiemele [fie’mele] fiemelet, jefiemeld 1 kieskauwen. 2 prutsen.

fiefiegbw/bn[fie’fieg] (fiefiejer, fiefiegste) kwiek. E fiefieg keëlsje. Een kwiek ventje.

fiejoer st v [fiejoer’] (fiejoere, fiejuursje) figuur. De mantoer maat de fiejoer.De kleren maken de man. Werp diech in de fiejoer. Zet je beste beentje voor. Heë hauw e sjtuk in de fiejoer. Hij had een stuk in zijn kraag.

fiejoerwerpe ww [fiejoer’werpe] wórp fiejoer, fiejoerjewórpe 1 kinderspel waarbij men in een bepaalde houding moet blijven staan. 2 kegelspel waarbij bepaalde kegels omgegooid moeten worden.

fiekerm [fie’ker] gebruikt in gezegde: D’r fieker mankere.De mooie meneer uithangen.

fieks bn/bw (fiekser, fiekste) bijdehand, vlot. Inne fiekse keël. Een vlotte vent.

fielaich bw [fielaich’] misschien. Ook: flaich.

fielee m [fie’lee] (fieleets, fieleesje) filet.

fielepoes m [fiele’poes] (fielepuus, fielepuus-je) houtspaander, gevouwen strook papier (om de pijp mee aan te steken).

fieloer m [fie’loer] (fieloere, fieluursje) achterbaks persoon, schurk. Ook: falloer.

fieltersjlam m [fiel’tersjlam] droog kolenslik.

fiemel sl v [fie’mel] (fiemele, fiemelsje) iemand die kieskeurig is met eten. Ook: fieëmel.

fiemel st m [fie’mel] (fiemele, fiemelsje) manie, gekte. Deë hat inne fiemel. Hij heeft een obsessie. Jidder vrugjoar hat ’t las van ziene poetsfiemel.Elk voorjaar heeft ze last van haar poetsmanie.

fien sl bn/bw (fienger, fiengste) fijn. Dat is doa fienge kroam! Dat is daar een fraaie troep! Fieng kaos.Fijne kost. Fie(n) zaots.Korrelfijn zout. E jans fien sjtreepsje.Een heel fijn streepje. Zoeë fien wie póppesjtrónks.Poeslief. Zich nit zoeë fien jevalle. Wees niet zo kieskeurig. Dat is inne fienge! Dat is een mooi nummer! D’r fienge mankere. De fijne uithangen. Dat is e fiengt! Dat is me er eentje (meisje)! Dat wuur ing fieng! Dat had je gedacht! Heë vroaget d’r fiengste eroes. Hij daagde de sterkste uit. Fieng lu hant óch fieng zaache en wat ze nit hant, dat losse ze ziech maache. Het betere volk kan zich permitteren wat het wil.

fiengelieng v [fiengelieng’] (fiengelienge, fiengeliengs-je) viool. Heë wilt ummer de ieësjte fiengelieng sjpille.Hij wil altijd de eerste viool spelen.

fiengs o (kolen)gruis.

fiepmop m[fiep’mop] (fiepmöp, fiepmöpje) vlinder (benaming in Kerkrade-West). Ook: miepmop.

fierlefans m [fierle’fans] onbenullig gedoe, beuzelarij.

fierme ww [fier’me] fiermet, jefiermd het Heilig Vormsel toedienen.

fiermoeng v [fier’moeng] Heilig Vormsel.

fies m (fiese, fies-je) vriend. D’r Joep is miene fies. Joep is mijn vriend.

fiesternölle ww [fiesternöl’le] fiesternöllet, jefiesternöld prutsen. Wat bis doe an ’t fiesternölle?Wat ben jij nu aan het prutsen?

fiet sl o fijt. Heë hat ’t fiet an d’r vinger.  Hij heeft fijt aan de vinger.

fietes o [fie’tes] (fieteze, fietes-je) stuit, achterwerk. Doe bis e fietes! Je bent een vent van niks! Heë is óp ’t fietes jevalle. Hij is op zijn stuitje gevallen.

fiets m (fietse, fiets-je) fiets.

fietsjv (fietsje, fietsj-je) deurscharnier, fits.

fietsjboeëne mv [fietsj’boeëne] snijbonen.

fietsje ww [fiets’je] fietsjet, jefietsjd snipperen. Boeëne fietsje. Bonen snipperen.

fiezematente mv [fiezematen’te] (fiezematensjer) onnodige drukte. Maach nit zoeëvöal fiezematensjer.Maak niet zo’n drukte om niets.

fik m (fikke, fiksje) lomperd.

fiks m (fikse, fiks-je) rokkenjager.

filterdóch m [fil’terdóch] (filterduch, filterduchs-je) filterdoek.

finke ww [fin’ke] finket, jefinkd vuurtje stoken. Ook föakele, vunkele.

finsjel m [fin’sjel] venkel.

finsjelkieës m [fin’sjelkieës] met venkel gekruide kaas.

finsjeltieë m [fin’sjeltieë] venkelthee. Jef ’t kinke jet finsjeltieë, da deet ’m óch ’t buuchs-je nit wieë.Geef het kindje wat venkelthee, dan gaat de buikpijn over.

flaaster v [flaas’ter] (flaastere, flaastersje) kletswijf.

flaastere ww [flaas’tere] flaasteret, jeflaasterd fladderen, onbeholpen vliegen. De meële flaastert rónk mit inne jebraoche vluejel.De merel fladdert met een gebroken vleugel rond.

flab m (flabbe, flabsje) kwast, kwibus. Ook: flabbes, flabènes, flabienes, flabbedienes. flabbe ww [flab’be] flabbet, jeflabd een oorvijg geven. Trek flab iech diech ing.Dadelijk krijg je een oorvijg.

flabbedienesm [flab’bedienes] (flabbedieneze, flabbedienes-je) kwast, kwibus. Ook: flab, flabbes, flabènes, flabienes.

flabbesm [flab’bes] (flabbeze, flabbes-je) kwast, kwibus. Ook: flab, flabènes, flabienes, flabbedienes.

flabbezerij v [flabbezerij’] flauwekul.

flabènes m [fla’bènes] (flabèneze, flabènes-je) kwast, kwibus. Ook: flab, flabbes, flabienes, flabbedienes.

flabienes m [fla’bienes] (flabieneze, flabienes-je) kwast, kwibus. Ook: flab, flabbes, flabènes, flabbedienes.

flach bn/bw (flacher, flachste) plat, vlak.

flachiezer o [flach’iezer] platijzer, bandijzer.

fladdereww[flad’dere] fladderet, jefladderdfladderen.

flaich bw misschien. Ook: fielaich.

flakkere ww [flak’kere] flakkeret, jeflakkerd flikkeren, flakkeren. De keëts is an ’t flakkere. De kaars flikkert.

flambauw st v [flambauw’] (flambauwe, flambäusje) processielantaarn op een lange stok.

flampe losse ww [flam’pe] loos flampe, flampe jelosse nalatig zijn. Deë lieët mar alles flampe.Hij is zeer nalatig.

flanere ww [flane’re] flaneret, flaneerd flaneren.

flansj v (flansje, flänsj-je) flens, verbindingsstuk. De reure weëde durch ing flansj verbónge.De buizen worden door een flens met elkaar verbonden.

flaos v (fläös, fläös-je) 1 vin van een vis 2 lurven. Iech pak diech dierek bij de fläös.Ik pak je dadelijk bij je lurven. Ook: flos, vlaos.

flaphód m [flap’hód] (flaphud, flaphudsje) flaphoed.

flapoer o [flap’oer] (flapoere, flapuursje) flapoor.

flaster v [flas’ter] (flastere, flestersje) pleister. Dóch miech ing flaster óp de wond. Doe me een pleister op de wond. Ook: ploaster.

flaster o [flas’ter] plaveisel. ’t Flaster óp d’r Maat weëd nuits jelaad. ’t Plaveisel op de Markt wordt opnieuw gelegd.

flastere [flas’tere] flasteret, jeflasterdplaveien, plaveisel leggen.

flat v (flatte, fletsje) Koeienvla. Flatte sjpreie. De uitwerpselen van een koe spreiden. Watte? Kouwflatte en nog watte. Snedig antwoord bij onbeleefd gestelde vraag: watte. Deë is rief vuur i-jen flat. Die is niet goed wijs.

flatsje ww [flat’sje] flatsjet, jeflatsjd zakken op school of voor een examen.

flauw bn/bw (flauwer, flauwste) flauw. Iech bin flauw va honger.Ik ben flauw van de honger. ’t Is flauw weer. Het weer is zwoel.

flauwe ww [flau’we] flauwet, jeflauwd afnemen. D’r wink flauwt.De wind neemt af. Vingt d’r daag aa tse flauwe, vingt d’r voelieg ziech aa tse tsauwe.Aan het eind van de dag, gaat de luilak zich haasten.

flauwvalle ww [flauw’valle] vool flauw, flauwjevalle flauwvallen.

flauwwermbn/bw[flauw’werm]drukkend warm, zwoel.

flechde v [flech’de] eczeem in de baard.

fleche v[fle’che] (fleche, flechs-je) oppervlakte.

fleje st ww [fle’je] flejet, jefleegd verplegen, verzorgen. Blömsjer en kinger wille jefleegd zieë.Bloemen en kinderen moet je goed verzorgen.

flemp v (flempe, flempsje) klep van een pet.

flempe ww [flem’pe] flempet, jeflempd sterk roken.

flesj v (flesje, flesj-je) fles. Doe kries de middaag in de flesj. Je vindt de hond in de pot.

flesjebier v [fle’sjebier] (flesjebiere, flesjebiersje) soort grote peer.

flesje-jeluk o [fle’sje-jeluk] laatste restje uit de fles, dat men niet hoeft te betalen.

flesjekink o [fle’sjekink] fleskindje, een kind dat niet met de borst wordt gevoed.

flesjetsóg m [fle’sjetsóg] (flesjetsug, flesjetsugs-je) takel, katrol.

flet v (flette, fletsje) anjer.

fleut v (fleute, fleut(s)je) 1 fluit. Heë wilt ummer de ieësjte fleut sjpille. Hij wil altijd de eerste viool spelen. 2 lichtzinnig meisje.

fleute ww [fleu’te] fleutet, jefleut fluiten. Vuejelsjer die tse vrug fleute, kriet de kats.Vogeltjes die te vroeg fluiten, zijn voor de poes. Da kans doe d’r laudie fleute losse. Dan hoef je je voortaan geen geldzorgen meer te maken. D’r winkvoeëjel jong ós fleute. De vlieger ging er vandoor. Noa die fennegke kans te fleute.Dat geld krijg je niet meer. Heë woar fleute. Hijwas er vandoor. Óp inne fleute. Naar iemand fluiten. Deë fleut óp ’t letste laoch. Die is ernstig ziek en leeft kennelijk niet lang meer.

fleutehoots o [fleu’tehoots] hout dat geschikt is om er een fluit van te maken (meestal vlierhout).

fleutekieës m [fleu’tekieës] (fleutekieës-je) 1 kwark. 2 merg van een vlierstruik.

flich v (flichte, flichs-je) plicht.

flieder st m [flie’der] (flieder, fliedersje) sering.

flieët v(flieëte, flieëtsje)vlecht.

flieëte ww [flieë’te] flieëtet, jeflieët vlechten. De hoare flieëte.De haren vlechten. Mangele flieëte.Manden vlechten.

flieker m [flie’ker] (fliekere, fliekersje) kuitenflikker. D’r flieker sjloa.De kuitenflikker slaan. D’r flieker mankere.De mooie meneer uithangen.

fliekere ww [flie’kere] fliekeret, jefliekerd flikkeren. De keëts fliekert. De kaars flikkert.

fliekerkeëts v [flie’kerkeëts] (fliekerkeëtse, fliekerkeëts-je) wonderkaars.

fliemere ww [flie’mere] fliemeret, jefliemerd flikkeren, glinsteren. ’t Fliemert miech vuur de oge.Het flikkert mij voor de ogen. ’t Lit fliemert.Het licht flikkert. Dat armband fliemert wie jood.Dat armband glinstert als goud.

flies sl m vlijt.

fliesieg bw/bn [flie’sieg] (fliesiejer, fliesiegste) vlijtig.

flietsj v (flietsje, flietsj-je) katapult.

flietsjboag m [flietsj’boag] (flietsjböag, flietsjböags-je) handboog.

flietsjboer óphelleww[flietsj’boer óphelle] hellet flietsjboer óp, flietsjboer ópjeheld(een jongensspel).

flietsje ww [fliet’sje] flietsjet, jeflietsjd 1 flitsen, glippen. 2 met de katapult schieten.

flietsje-joemie m [flietsje-joemie] (flietsje-joemiets, flietsje-juumsje) elastiek van katapult.

flietsj-je o [flietsj’je] (flietsj-jere) straatmeid.

flik m (flikke, fliks-je) snede. Los ’t mets ligke; trek has te inne flik in d’r vinger.Blijf van dat mes af, dadelijk heb je een snee in de vinger.

flik m(flikke, fliks-je)lap, stuk. De mam zetst inne flik óp de bóks. Moeder zet een stuk op de broek.

flikke ww [flik’ke] flikket, jeflikd 1 flikken, lappen. De sjong flikke.De schoenen lappen. De dusjdekke flikke.Het tafelkleed flikken. Dat fliks te miech nit mieë.Dat lap je me niet meer. 2 flikkeren, smijten.

flikkesje v [flik’kesje] verstelnaaister. Iech han ’t kleed noa de flikkesje braad. Ik heb de jurk naar de verstelnaaister gebracht.

fliknieënesje v [flik’nieënesje] (fliknieënesje, fliknieënesj-je) verstelnaaister.

fliksjnieder m [flik’sjnieder] (fliksjniedere, fliksjniedersje) kleermaker voor kleine reparaties.

fliksjoester m [flik’sjoester] (fliksjoestere, fliksjuustersje) schoenlapper.

fliktsäug o[flik’tsäug] benodigdheden voor kleine reparaties. Ook: fliktsuug.

fliktsuug o[flik’tsuug] benodigdheden voor kleine reparaties. Ook: fliktsäug.

flikwerk o[flik’werk] (flikwerks-je) verstelwerk, lapwerk.

flink bn/bw (flinker, flinkste) flink.

flint v (flinte, flintsje) buks, geweer. De flint in ’t koar werpe. Het bijltje er bij neerleggen.

flits bw misschien. Flits kunt heë mörje. Misschien komt hij morgen.

flöbbes m [flöb’bes] (flöbbes-je) hoofdkaas.

floep m angst.

floepjanus m [floep’janus] (floepjanusse, floepjeënes-je) bangerd.

floepe ww [floe’pe] floepet, jefloepd gelukken. Dat woar ’m jód jefloepd.Dat was hem goed gelukt. ’t Wilt ’m nuus floepe.Het wil hem maar niet lukken.

floepet m [floe’pet] angstgevoel. Miech sjloog d’r floepet. Mij sloeg de angst in het lijf.

floepsjieser m [floep’sjieser] (floepsjiesere, floepsjiesersje) schijthuis.

floer st m 1 velours. 2 floers, rouwband. Heë dreët inne floer um d’r erm.Hij draagt een rouwband om de arm.

floer st m koolzaad. Floer vuur de doeve. Koolzaad voor de duiven.

floere bn [floe’re] van velours vervaardigd. Ing floere bóks. Een fluwelen broek.

floes st v (fluus/floeze, fluus-je) 1 kwast, pluim. 2 pluis. Doa ligke nog floeze. Daar liggen nog pluisjes. 3 lichtzinnig meisje.

floetsje ww [floet’sje] floetsjet, jefloetsjd glippen. D’r visj is ’m oes de heng jefloetsjd. De vis is hem uit de handen geglipt.

floetsjetieg bn [floet’sjetieg] glibberig.

floetsjnoedel v [floetsj’noedel] (floetsjnoedele, floetsjnudelsje) 1 macaroni. 2 gladjanus.

floezetieg bn/bw [floe’zetieg] vol pluisjes, pluizerig.

flok m (flök, flöks-je)  houten wig, die in een geboord gat in het dekgesteente is aangebracht.

flos v (flosse, flös-je) vin. Inne mit de flosse han. Iemand bij zijn lurven pakken.

flot bn/bw (flotter, flotste) vlug. Dat is inne flotte jrosje. Die is zeer royaal.

flotte m[flot’te] 1snelle jongen. Dat is inne flotte. Dat is een snelle jongen. 2 diarree. Heë is an d’r flotte. Hij is aan de diarree.

flötso  steenkolenlaag. ’t Flöts Finefrau. De laag Finefrau.

fluk bn/bw (flukker, flukste) op het punt om uit te vliegen. E nès mit flukke jónge.Een groep jongen die op het punt staan uit te vliegen. Dat meëdsje is fluk. Dat meisje is ervroeg bij.

flusieg bw/bn [flu’sieg] (flusiejer, flusiegste) vloeibaar. Heë sjprikt flusieg. Hij ‘sproeit’ bij het spreken.

fluustere ww [fluus’tere] fluusteret, jefluusterd fluisteren. Iech zal diech ins jet in de oere fluustere. Ik zal je eens wat vertellen.

fluur st v bloei. Heë is in de fluur van zie leëve.Hij is in de bloei van zijn leven. De natoer is in de fluur. Alles groeit en bloeit.

föakele st ww [föa’kele] föakelet, jeföakeld vuurtje stoken. Ook: finke, vunkele.

foeënes st m [foeë’nes] (foeëneze,fuenes-je) aanhalig persoon of dier. Deë hónk va diech is inne richtieje foeënes. Jouw hond is erg aanhalig.

foeke ww[foe’ke] foeket, jefoekd 1 flikkeren. De sjtere foeke.De sterren flikkeren. ’t Lit is an ’t foeke. Het licht flikkert. 2 pijnscheuten hebben. ’t Foekt miech durch erm en bee.De pijn gaat mij door merg en been.

foeks m(fuuks, fuuks-je) vos. ’t Is inne sjleëte foeks deë mar ing höal hat. Gezegd van een jongeman die meer dan één meisje het hof maakt. Dat is inne sjlauwe foeks.Dat is een slimme vos.

foekshöal v [foeks’höal] (foekshöal, foekshöalsje) vossenhol.

foekssjwansm[foeks’sjwans] (foekssjwens, foekssjwens-je) 1 staart van een vos. 2 handzaag. 3 vossenstaart (soort gras).

foemelv [foe’mel] (foemele, fumelsje) knuffel.

foemele ww [foe’mele] foemelet, jefoemeld 1 knuffelen. ’t Hönke is ins jeer jefoemeld.Het hondje wil graag geknuffeld worden. ’t Meëdsje lieët ziech jeer foemele. Het meisje laat zich graag knuffelen. 2 prutsen. Doa has doe diech jet bijee jefoemeld! Daar heb je toch wat bij elkaar geprutst!

foemelzand m [foe’melzand] fijn zand. Ook: foemelzank.

foemelzank m [foe’melzank] fijn zand. Ook: foemelzand.

foesbal m [foes’bal] (foesbel, foesbelsje) voetbal.

foesj m (fuusj, fuusj-je) geknoei, bedrog. Bij alles is e fuusj-je. Bedrog is van alle tijden. Vrauwe hant waal ins inne foesj in de hoare. Vrouwen dragen wel eens vals haar.

foesje ww [foe’sje] foesjet, jefoesjd knoeien, bedriegen. Deë hat in de bucher jefoesjd.Hij heeft in de boeken geknoeid. Ziech langs de sjoeël jefoesjd. Spijbelen. Joesj, joesj, joesj, vier hant ós langs de sjoeël jefoesjd(uit een oud Akens volksliedje). Ziech uvveral langs foesje.Zich aan alles weten te onttrekken.

foesjbroor m [foesj’broor] (foesjbreur, foesjbreursje) foetelaar, knoeier. Mit deë foesjbroor kaat iech nit mieë.Met die foetelaar kaart ik niet meer. Deë foesjbroor kriet va miech jee werk mieë.Die knoeier krijgt van mij geen werk meer.

foesjer m[foe’sjer] (fuusjer, fuusjersje) knoeier.

foesjkroam m [foesj’kroam] (foesjkröam, foesjkröamsje) minderwaardig werk. Dat is evvel foesjkroam wat deë jelieëverd hat.Dat is toch minderwaardig werk wat die geleverd heeft. Ook: foesjwerk.

foesjwerk o [foesj’werk] (foesjwerke, foesjwerks-je) minderwaardig werk. Ook: foesjkroam.

foetel sl v [foe’tel] (foetele, futelsje) overspelige vrouw.

foetele sl ww [foe’tele] foetelet, jefoeteld vals spelen. Foetele bevingt ziech. Oneerlijkheid straft zichzelf. Foetele jilt nit. Vals spelen mag niet!

foeteler sl m [foe’teler] (foetelere, futelersje) valsspeler.

foetelerij v [foe’telerij] vals spel. Iech hod miech nit an die foetelerij óp. Ik bemoei me niet met dat vals spelen.

foetsjie bw[foet’sjie] foetsie.

foezel m [foe’zel] foezel, wijn met veel bezinksel. Deë foezel drink iech nit. Die foezel drink ik niet.

foezel m [foe’zel] (foezele, fuzelsje) rafel. Doe has foezele an d’r kraag. Je kraag rafelt.

foezele ww [foe’zele] foezelet, jefoezeld rafelen. ’t Kleed foezelt an de mouwe. De jurk rafelt aan de mouwen.

foezelieg bw/bn [foe’zelieg] (foezeliejer, foezeliegste) rafelig.

fök m (fök, föks-je) 1 kleine hond. Hod jevelles d’r fök an de lieng.Houd dat hondje alsjeblieft aan de lijn. 2 rokkenjager.

fom st m (fomme, fömsje) briket van kolengruis en leem.

fommedrek m [fom’medrek] as van ‘fomme’.

fonds o fonds, ziekenfonds.

fong m 1 fond, ondergrond, basis. Ès mar jód, dats te inne jouwe fong kries. Eet maar goed, zodat je een goede bodem krijgt. 2grond, reden. Iech hauw inne jouwe fong um hem aa tse sjprèche.Ik had een goede reden om hem aan te spreken.

fónkelnagelnui bn/bw [fón’kelnagelnui] spiksplinternieuw.

forneus v [forneus’] (forneuze, forneus-je) Heë hat d’r janse daag de forneus tusje de bee (gezegd wanneer iemand erg kouwelijk is). Ook: ferneus.

forsj bn/bw (forsjer, forsjte) fors. Heë is forsj jebouwd.Hij is stevig gebouwd. Heë hat inne forsje jank.Hij stapt flink door.

forsjtoer m [forsj’toer] krachttoer, speciale korte wedvlucht voor duiven.

frak m (frek, freks-je) frak, geklede jas.

frank bw frank, vrij, rechtuit. Inne frank en vrij de woarheet zage.Iemand onverbloemd de waarheid zeggen.

frankef m [fran’kef] (frenkef, frenkefje) lemen knikker.

frannieë v [fran’nieë] (frenjelsje) franje, omhaal, omslag. Ing lampekap mit frannieë.Een lampekap met franjes.Maach nit vöal frannieë.Maak niet veel ophef!

fransbruedsje o [frans’bruedsje] (fransbruedsjer) klein, rond melkbroodje, kadetje.

frappere ww [frappe’re] frapperet, frappeerd frapperen, bevreemden.

frats v (fratse, frets-je) grimas.

frenkefbuul m [fren’kefbuul] (frenkefbule) knikkerzakje.

frenkeve ww[fren’keve] frenkevet, jefrenkefd knikkeren.

fret o (frette, fretsje) fret. ’t Fret jage. Het fret gebruiken om op konijnen te jagen, fretten. Mit inne ’t fret jage. Iemand belachelijk maken. Doe bis e jek fret. Jij bent een gekkerd.

fretboor o [fret’boor] (fretbore, fretbeursje) dunne schroefboor.

freuliegheet v [freu’liegheet] vrolijkheid. ’t Jöngs-je sjtralet vöal freuliegheet oes. Het jongetje was op en top vrolijkheid.

freutele st ww [freu’tele] freutelet, jefreuteld aan iets prutsen; peuteren. D’r jong freutelt de oer kapot.De jongen prutst het horloge stuk. Ziech in de naas freutele.In de neus peuteren.

freze ww[fre’ze] frezet, jefreesd frezen.

frieëm st m (frieëme, frieëmsje) kleermakerspriem.

friekele ww [frie’kele] friekelet, jefriekeld knutselen, prutsen.

friekeler m [frie’keler] (friekeler, friekelersje) knutselaar.

friemele ww[frie’mele] friemelet, jefriemeld friemelen.

friemelevlaam m [frie’melevlaam] (friemelevleëm, friemelevleëmsje) kruimelvla.

frietse ww [friet’se] frietset, jefrietsd 1 ondeskundig werken. Wat-s doe doa jefrietsd has, kan iech werm ópnuits maache.Wat jij daar bij elkaar geklungeld heb, kan ik weer opnieuw maken.2kattekwaad uithalen. Wat has doe jister werm jefrietsd?Wat heb jij gisteren weer uitgespookt?

frieteboed v [frie’teboed] (frieteboede, frietebuudsje) friture, friteskraam, fritestent.

friezoerst v[friezoer’] (friezoere, friezuursje) kapsel.

froemele ww[froe’mele] froemelet, jefroemeld frommelen.

froensjel v[froen’sjel] (froensjele, fruunsjelsje) rimpel.

froensjele ww [froen’sjele] froensjelet, jefroensjeld fronsen. De sjtier froensjele. Het voorhoofd fronsen.

froensjelieg bw/bn [froen’sjelieg] (froensjeliejer, froensjeliegste) rimpelig. De eppel zunt froensjelieg. De appels zijn rimpelig.

from bn/bw (frommer, fromste) vroom.

frommiegheet v [from’miegheet] vroomheid. Heë doogt nit va loeter frommiegheet (ironisch). Pas op, die kan niet deugen.

front v (fronte, fröntsje) 1front, gevel. De front mós aajesjtrèche weëde.De voorgevel moet nodig geverfd worden. Sjtut wie-t ’r jesjtange hat, mit de front noa d’r Niese zieng klieë.Ga staan zoals jullie stonden met het gezicht naar de klaver van Nijssen. Ziech in de front werpe. Zijn beste beentje voorzetten. 2  werkpunt aan het kolenfront.

frontehemme o [fron’tehemme] (frontehemmens) gesteven borststuk, frontje.

frontjalerij v [front’jalerij]  kolenfront.

fueke ww [fue’ke] fueket, jefuekd treiteren.

fujeslww [fu’je] ziech, fujet ziech, ziech jefuugd zich schikken. Wens doe diech nit fuugs, kries te kladzje.Als jij niet luistert krijg je klappen.

fut v luchtslangetje van een binnenbal.