Frans Hendriks

Heë is jinne butereedner, nè, heë is inne cabaretier deë óp kalme wies zieng wietsieje jesjiechtens vertseld. Noa zieng pentsiejoeën als lierer van ing middelbare sjoeël hat e al mieëdere one man shows jemaad, die ummer drukker bezoeëd weëde. Heë hat óch d’r sjlajer ‘Wents te jeuch has, móts doe diech kratse’jesjrve, is mitjlied van d’r dialekverain Kirchröadsjer plat en hat al mennieg moal mitjedoa an Kirchroa jeet plat. In versjiedene oes-jave van Platbook woar e vertroane.

D’r koekoek

D’r koekoek is inne komiesje voeëjel; hat uur dat al ieëder jewèsd?
Heë leët tsem baisjpiel zieng aier in e anger voeëjelnes.

Die anger vuejel wisse dat nit, of ’t kan hön nuus sjeële.
Heë lekt ze jeweun d’r bij, bij musje of bij meële.

Zoeë hauw inne koekoek ins in e nes va musje
e ai jelaad en ’t loog bij de musje- aier d’r tusje.

Wie die jónge van de musje jeboare woeëte,
woar inne va dön al dierek inne jroeëte.

D’r jroeëse voeëjel hauw ing jroeëse moel
en heë oos dan óch inne janse boel.

Vuur de klinge, och herm, blove jet reste;
d’r jroeëse oos flink en jruiet feste.

Heë waset aldaag en kroog al vere.
Heë wool ’t vluge al ins joa probere…

Heë kroof noa d’r rank van ’t nès en fladderet e bietje,
Doe koam inne sjtoeësvoeëjel en hauw ‘m bij ’t klevietje.

De moraal van de jesjiechte is, wie d’r ziet:
Mit ing jroeëse moel kuns te nit wied.

Alle(r)hillieje

Me kunt hei i Limburg óp jiddere ek inne hillieje teëje. Natuurlieg hant de kirche en parochies ziene patroeënhillieje, mar óch anger ongerdele van ozze maatsjappij hant nog jenóg hillieje in ziech.
Inne patroeënhillieje…. Dat han iech noeëts zoeë richtieg versjtange, wat dat vuur inne woar. Kiek, went de sjutserij St Hubertus óp de böltjer an ’t sjisse is, da kan iech miech bij inne patroeënhillieje waal jet vuursjtelle.
Bij ’t OLS kome zoeë-wie-zoeë vöal patroeënhillieje langs bij ’t defilé. Jans vöal Hubertusse, den d’r Hubertus woar d’r Hillieje van de jach en deë kan va notse zieë, went me sjisse mós. Mar óch anger hillieje dunt doa mit.
Iech kan miech erinnere, dat vier vruijer ins noa d’r ROZ an ’t loestere woare, wie doa ’t sjisse bij ’t OLS am jang woar. Óngerins zeët d’r reporter: ‘Monulphus en Gondulphus hat d’r neëver jesjaose, ze ligke d’roes.’ Doe zaat d’r pap: ‘Dat is richtieg: went zoeëjaar tswai man d’r neëver sjisse, da darve ze doch zicher nit mieë mit doeë!’
Jraad wie hu tser daags inne minister en inne wethouder tsouwsjtendieg is vuur e deel va ’t alledaags leëve, hauwts te óch hillieje die zieng eje distsieplien hauwe.
Zoeë is d’r St. Rochus tsouwsjtendieg vuur longkrankhete en d’r St. Blasius deë woar vuur de keël. De St. Barbara of ‘t Berb woar vuur de koelpiete en d’r St. Jozef of St.Joep woar vuur de sjrienere. Deë St. Joep hat noaderhanks nog joarelank inne kraom óp d’r maat i Zitterd jehad.
Die hillieje kanks te óch an attribute, die ze bij ziech hauwe. D’r Paulus hauw ummer inne zeëbel bij ziech en d’r Petrus hauw sjlussele i jen heng. Deë hat ziech noaderhanks nog ópjewirkd noa e hoeëjer pös-je: deë is konzersj van de himmelpoats woeëde.
D’r St. Joris hauw óch in zeëbel, doa hat heë i Bezel ing draak mit neerjesjtaoche. D’r St. Martinus hauw inne manktel, woa heë de helf va an e erme kloeët joof. Deë knauzetieje. Heë hauw dem óch d’r janse manktel kanne jeëve!
D’r Andreas kins te an ’t Andreaskruuts. Die kruutser zies te nog bij inne sjpoaruvverjank. Woarum dat zoeë is, wees iech nit zicher. Iech jeleuf dat deë Andreas óp jonger leëftsiet ónger inne intercity is kómme.
Da has te natuurlieg nog d’r St.Nicolaas of d’r Tsinterkloas. Dat woar d’r hillieje vuur de jesjenker van de kinger. Vuur de mieëtste hillieje moeëts te beëne, mar vuur d’r Tsinterkloas moeëts te zinge.
Da hauwts te óch nog d’r Antonius, vuur wents te jet verloare hauwts. Iech han ins zoeë hilliejebildsje va dem jehad, woamit dat-s te ‘m koeëts aaróffe, mar dat bin iech kwiet; dat kan iech nit mieë vinge.
Went me jeer jód weer häu vuur de kómmende daag, da jong me i Wittem ing woeësj offere an de Hillieje Clara. Dat moeët waal ing vernunftieje woeësj zieë, den mit e knakwuesj-je koeët me ’t Clara nit tsevreie sjtelle
Doa i Wittem woeët da ieësj jebeënd en noa de mès woeët ziech in ing van de hilliejehuus-jer nog jet wiewasser mit sjoem hinger de biend jekiepd.
Tsem sjloes hauwts te óp ’t Belsj nog de Hillieje Rita; die is vuur de hopeloze gevalle.  Zoeë woar da doch vuur jidderinne inne doa, went me extra hulp nuedieg hauw.

D’r auwe opa

D’r Lambeët zoos in zie tsimmer vuur de vinster en kieket noa boese. D’r letste sjnei sjmólts in ’t zönsje. ’t Woeët lanksaam vrugjoar.
’t Woar noe veer joar jeleie dat ’t Herjödje zie Fienke woar kómme hoale. ’t Woar i tsiet va nuuks krank woeëde en de döktesj koeëte nuus draa doeë. ’t Hauw jodsejedank nit lang hoeve tse lieje. Vuur d’r Lambeët woar tsezame mit ’t Fienke óch e sjtuk van zieng zieël versjwoende. Heë zoog d’r zin van ’t leëve nit mieë en woar inne richtieje sjwatskieker woeëde.
An d’r jroeëse dusj in ’t tsimmer zoos ’t Destiny. Ja, heë hauw mósse jeweëne an d’r naam va zieng klingdoater, mar tsiete endere ziech. Name óch. ’t Woar mitwochnommedaag; de kinger woare vrij van sjoeël en ’t Destiny woar al va klings af aa jewend um da noa d’r opa en de oma tse joa. Doa hauw ziech nuus aa je-enderd noa ’t voetvalle van ’t Fienke.
’t Destiny zoos braaf an d’r jroeëse dusj tse klure, wie ’t óngerins vroaget: ‘Opa, wat vuur kluur zal iech de loeët maache?’
‘Jries,’ zaat d’r Lambeët, ‘kiek mar noa boese: vöal jries wólke.’
’t Destiny koam bij ’m zitse en zaat: ‘Iech zien evvel óch vöal blauw d’r tusje.’
‘Ja, d’r winkter is vuurbij, da weëd ’t vrugjoar. Da vingt in d’r jaad ’t ónkroed werm tse wase. Went me dat da werm e bis-je jebendiegd hat, da weëd ’t zommer. Went me da boese kunt, da brikt diech d’r sjwees oes en mós te jód óppasse dat-s te nit durch de mugke of de wèspele jesjtaoche weëds. Doa noa kunt d’r herfs mit ziene reën en alle blaar die da werm valle. Sjlieslieg kunt da d’r winkter mit zieng duuster oavende, de kauw en d’r sjnei, deë voetjesjupd mós weëde. Iech wees ’t: zoeë jeet ’t joar i en joar oes en me weëd alling mar auwer.’
‘Opa, huur doch ins óp doamit. Doe bis inne richtieje knótterbuul jewoeëde. Zoeë ken iech diech nit va vruier. Doe woats te inne janse angere opa, inne opa deë uvveral sjpas aa hauw. Deë in ’t vrugjoar mit miech sjpatsere jong en miech wiezet óp de blömpjer langs d’r wèg en miech lieret loestere noa de vuejelsjer in d’r busj. In d’r zommer jongs te mit miech fietse en went vier ’t tse werm kroge, jónge vier in d’r sjatte zitse en jónge vier tsezame e ies-je èse. In d’r herfs jónge vier óch noa boese; ejaal of ’t reënet en vier jónge in d’r busj durch de jevalle blaar traatsje. In d’r winkter maachete vier tsezame inne sjneimaan en went v’r da kauw vingere hauwe, da jónge vier ós werme kakau drinke, deë de oma vuur ós veëdieg hauw jemaad.’
‘Dat is ’t ja jraad, Destiny,’ zaat d’r Lambeët, ‘wie de oma nog d’rbij woar, woar ’t allemoal angesj. Noe bin iech jeweun inne auwe opa woeëde.’
‘Zoeë,’ zaat ’t Destiny, ‘wits te wat iech noe ins joa doeë? Iech jon ós ing tas werme kakau maache. ’t Is miech ejaal of-s te doa zin óp has of nit. Iech wees evvel zicher, dat de oma dat van doa oave ziet. En dat ze ziech besjtimd zouw vräue wents doe werm e bis-je d’r auwe opa zouwts weëde.’
Heë moeët taatzechlieg laache.
‘Is jód,’ zaat heë, ‘da wil iech evvel waal e plets-je d’rbij.’

Sjtóplit

‘Roeë,’ zaat d’r riesjoeëlhauwer, ‘zets ‘m mar in de vrij en trek de handrem aa.’
Dat erinneret miech a vruier: went iech mit mieng mam noa d’r winkel jong en vuur bij de jrungs-abtailoeng woare, dónge vuur ummer e sjpelsje. De mam zaat allerlai klure en iech zaat da welk obs of jrungs doa bij hoeët.
Went de mam ‘roeë’ zaat, da zaat iech ‘miemele’.
Mit ‘roeë’ hauwts te evvel vöal oeswaal: elbere, framboze, kieësje, paprika….
Bij ‘jeël’ woare ’t tsietroeëne of banane.
Bij ‘oranje’ woare appeltsienge of moere meujelieg.
Iech vong dat ummer sjun, tsezame mit de mam. Dat woare nog tsiete, woa ich jeer a tseruk dink …
‘Jrung!’
Iech versjrók miech en automatiesj zaat iech ‘sjniepelboeëne.’
‘Wat sjniepelboeëne?’ zaat d’r riesjoeëlhauwer ‘’t Is jrung; doe kans vare!’
En e bis-je karbientsetieg zaat heë nog d’r hinger: ‘Doe móts waal óppase!’
Heë koeët waarsjainlieg nit versjtoa, woarum iech nog effe jrieëmele moeët…

Jinne krig

Wie ’t Friets-je e joar of vóftsing woar, jónge zieng eldere verhoeze. Ze trókke voet oes de sjtad en koame in e dörp tse woeëne. ’t Friets-je vóng ’t ieësj mar nuus den heë koeët jinne inne in dat dörp. Heë koeët waal nog óp zieng auw sjoeël blieve, al moeët heë noe jet wieër fietse. Zieng sjoeëlkammerade blove dezelfde, evvel went heë heem koam, vólt heë ziech alling.
Teëjenuvver hön hoes woar ing wei, woa jet jonge an ’t voesballe woare. Heë koeët óch waal e bis-je voesballe en doarum jóng heë ins d’r wèg eruvver um tse kieke.
‘Hoi. Wils te mit doeë?’ vroog inne van die jonge.
‘Ja, went dat darf,’ zaat ’t Friets-je en ing nui vrundsjaf woar jeboare.
Vanaaf deë daag woar ’t Friets-je ummer tsezame mit d’r Henkie óp ’t voesbalweisje tse vinge en heë woar zieng auw hemet al werm flot verjèse.
D’r Henkie sjpillet óch in d’r voesbalkloeb en ’t doeret da óch nit lang bis dat ’t Friets-je ziech doa bij hauw aajemeld. Heë lieret nog mieë jonge kinne en heë woar inne jouwe linksboese in ’t eftal van d’r Henkie.
Ze hauwe al e paar wedsjtraide jespild, wie d’r Henkie zaat : ‘Dizze zamsdieg mósse vier teëje d’r kloeb oes ’t noaberdörp; dat zal miech jet weëde. Dat weëd krig.’
‘Wiezoeë dat da?’ vroaget ’t Friets-je.
‘Sjnaps doe dat nit ? Wail die oes ’t noaberdörp zunt! Vier kanne alles verluze, mar bloos va dön nit, die ekele.’
Nè, ’t Friets-je sjnappet dat nit. Heë woar al vroeë dat heë in ’t eje dörp e paar lu koeët; van dat noaberdörp koeët heë jinne.
‘Zunt die da besser wie ós?’ vroaget heë nog.
‘Óch went die besser zunt, da darve ze trotsdeem nit jewinne. Zamsdieg is ’t werm krig. Went inne langs diech rent mit d’r bal, da weëd de noeëdrem jetrókke en weëd noa de knäök jetroane. Sjnaps te? Die darve nit winne, die zouwöaster va doa!’ en d’r Henkie wiezet vol jrel noa ’t noaberdörp.
’t Friets-je sjnappet ’t nog ummer nit. Heë hauw evvel jinne zin in inne wedsjtraid mit treëne noa de knäök en flaich nog jet anger ónjemuutlieje dinger.
Wie ’t zamsdiegmörje woar, joof heë ziech e bis-je an ’t hóste.
‘Wat is mit diech?’ vroog de mam; ‘Bis te verkauwe?’
‘Flaich e bis-je,’ zaat ’t Friets-je.
‘Da zouw iech hu mar ins nit voesballe joa, angesj kans te mondieg nit noa sjoeël joa en dat is wiechtiejer wie voesballe.’
Vuur die kier woar ’t Friets-je ’t doa wal mit eens. Heë bellet d’r trainer óp en meldet ziech aaf vaweëje zieng verkauwdheet.
E paar daag sjpieëder hoeët heë van d’r Henkie, dat ze 1-1 jesjpild hauwe en dat va allebei de elftalle tswai man droes-jesjikd woare woeëde vaweëje ónsjportief handele. ’t Woar werm d’róp of d’rónger jeweë.
‘Sjnaps te?’ vroog d’r Henkie.
Nè, ’t Friets-je sjnappet nuus d’rva. Dat me ziech oes de noaberdörper zoeë an de kleier jong. I plaatsj va ziech óngeree tse helpe, jönnet me ziech ’t lit in de oge nit.
Heë hat ziech evvel d’r boese kanne haode; heë woar ja krank. Doamit is d’r krig langs ‘m jejange.
Went dat doch zoeë einfach wuur vuur al die erm kinger óp de welt, die mit krig tse maache hant. Kuete die ziech óch mar aafmelde.
Nè, heë sjnappet nuus d’r va …

De jazz-mès

’t Woar in de sjpieë zivvetsiejer joare. De kirche woare óch doe al nit zoeë vol mieë wie ze oeëts woare. ’t Jong de lu jód en me broechet nit mieë zoeë tse beëne vuur ing besser welt.
’t Woar óch inne sjunne zondieg in d’r mai. De zon sjienget al vrug in d’r mörje en ’t vrugjoar vóng al ummer mieë óp zommer tse jelieche.
Mie broor en iech jónge mit de mam noa de mès van haover tswelf. Nit alling wail vuur óp d’r zóndieg jet langer ligke blove, mar óch wail hu um haover tswelf ing jazz-mès woar. Dat woar damaals tsemlieg populeer, wail zoeë jonger lu mieë sjpas an ’t bezukke van de kirch kroge.
Richtieje jazz woar dat nit. Döks zoos doa inne mit ing jietaar, inne mit e trömmmelsje en inne mit e keyboard en da woeëte jet moderner lidjer jezónge. I plaatsj va ‘dank u voor deze nieuwe morgen’ woar ’t noe ‘blowing in the wind’. Dat sjprooch de jong lu mieë aa. Vöal auwer lu vónge ’t mar nuus.
D’r pap woar nit d’rbij; deë woar al noa de vrugmès i Zumpelveld jeweë: de doeve-mès va pastoer Jillisse. D’r pastoer Jillisse hauw zelver óch doeve en zieng mès woeët jód bezoeëd durch doevepiete oes de noaberdörper va Zumpelveld. D’r pastoer zörjet d’rvuur dat de mès nit zoeë lang doeret en an d’r sjloes woeët nog effe jezaad wie tsiet dat de doeve i Orleans jelosd woare en wat vuur inne wink dat sjtóng.
Vuur woare intusje óp d’r wèg tseruk óp heem aa, wie iech zoog dat d’r meester hinger ós lofet.
D’r meester woeënet bij ós hoeëjer-óp in jen sjtroas en woar vruier meester óppen sjoeël jeweë. Heë woar inne sjtaatse man en heë lofet nit zoeë mar; heë lofet wie inne heer mit inne sjtaatse sjrit.
Iech merket dat heë ziene sjtaatse sjrit jet flotter maachet. Heë wool ziech jet vertselle mit de mam.
‘Iech zoog dat uur óch i jen kirch woart.’
‘Joa,’ zaat de mam, ‘mit de kinger.’
‘Iech jeleuf uur hat óch nit zoeng sjpas aa jès (jazz), wa?’
‘Nee, meester,’ zaat de mam, ‘’t woar miech hu tse werm vuur inne jas; iech daat, dat me hu óch jeweun in e bluus-je koeët joa.’
D’r meester kieket ins, zaat nuus en maachet doe ziene sjtaatse sjrit werm jet flotter.

D’r Judemaat

Iech jong lets mit ’t Soffie noa d’r jeboertsdaag van ’t Biela. Bij dat tsoat fester has te dökser inne dusj mit vrauwlu en inne dusj mit manslu. Wail nurjens angesj plaatsj woar, koame vier allebei an d’r vrauwluutsdusj tse zitse. Iech han miech  dat ins aajehoeëd, wat ziech doa aafsjpillet.
’t Biela hauw ’t huekste woad en ’t jong uvver zieng kleiaasj. Ing van die anger vrauwlu hauw jezaad dat ’t Biela zoeë sjun lila bluus-je aa hauw.
‘Dat zal iech uuch vertselle,’ zaat ’t Biela, ‘Iech sjtong veer wèche jeleie vuur ’t kleiersjaaf en zaat teëje d’r Hoebeët : ‘Uvver veer wèche han iech jeboertsdaag en iech han nuus vuur aa tse doeë.’
Doe wool d’r Hoebeët nog jet zage va: ‘Mie leef Biela, ’t kleiersjaaf kriet noen al kóm alles bijeneejehaode…’
Doe zaat iech: ‘Sjwieg Hoebeët, doe versjtees ’t nit; doa mós jet nuits kómme.’
D’r Hoebeët zaat nog: ‘Iech zouw effe wade bis ’t eng van d’r mond, went werm loeëndaag is jeweë’. Doa hauw iech evvel jee jedóld vuur.
Iech zaat : ‘Hoebeët, dat broecht nit vöal tse koste. Iech krien miech de bus noa Heële en jon ins kieke óp d’r Judemaat . Mit ’t richtieje sjtäöfje en e sjun patroeën kan iech miech ’t sjunste bluus-je maache.’
‘D’r deesdieg doanoa jong iech noa d’r Judemaat. Noe zaan iech uuch, iech vong doa dat liela sjtäöfje vuur 4 Euro d’r meter en iech hauw mar angerhaove meter nuedieg, zoeëdat dat bluus-je miech mar 6 Euro hat jekosd. Iech hauw nog e patroeën ligke en dat is, wat iech d’rva jemaad han…’
’t Biela kroog jede menge komplimente van de vrauwlu en ’t drieënet wie e moeëdepupsje um ’t bluus-je tse tseje. ’t Vólt ziech tsemlieg jepeëdskutteld. Dat doeret evvel nit lang…
‘En dat wes-je da ?’ vroaget ’t An van d’r Loewie, ‘hauwts te dat al?’
‘Nee,’ zaat ’t Biela, ‘iech han jaar jee liela in ’t kleiersjaaf. En ’t bluus-je alling woar óch jet naks óp de erm. Doe bin iech de wèch dróp werm mit de bus noa Heële jeweë en doa vong iech bij Witteveen ’t wes-je vuur d’rbij. Doe zaat dat meëdsje, dat ’t óch nog inne sjunne rok d’rbij hauw. Iech han  miech dat ins aajesjtreufd en iech woar direktemang verkoad. ’t Wes-je en d’r rok doanoa óch. Ze woare laider nit aafjepriesd, iech han evvel ing sjtempelkaat krèje doamit iech de nieëkste kier rabat krien.’
‘En die sjong da?’ vroaget ’t An werm.
‘Ja, doa has te reët,’ zaat ’t Biela. ‘Wie iech miech heem de richtieje sjong doa óp an ’t oeszukke woar, koeët iech die nit vinge. Doe bin iech werm mit de bus noa Heële jeweë en bij Van Haren han iech die sjong vónge. Ze lieche sjwats, mar wents te jód kieks zies te doa inne liela sjiemer dri. En los miech noe, wie iech werm óp de bus aa jong, in de sjauwvinster va Berde ing tèsj mit haarjenauw deëzelfde liela sjiemer zieë sjtoa! Uur bejrieft natuurlieg waal, dat iech die doe óch mar han mitjenoame.’
Iech woar vroeë dat effe sjpieëder plaatsj koam an d’r manslu-dusj. Iech wees óch nit woa die vrauwlu ’t wieer nog uvver hant jehad.
Iech han alling teëje ’t Soffie jezaad wie vier óp heem aa jónge: ‘Soffie, waag ’t diech nit um oeëts noa d’r Judemaat tse joa…. ‘

Druege wiese wien

Vier zose bij ing wieëtsjaf lets
en hant ós doa van al vertseld.
Iech han miech an d’r ober mar
’ne druege wiese wien besjteld.

Ieësj sjienget nog de zon deë daag;
Vier vroge of d’r wieët jet èse breët.
Den mit inne ónjevulde maag
da vilt d’r druege wiese wien döks sjleët.

’t Koame duuster wólke óp;
Zoeë drueg wie ózze wien al woar,
(Heë sjtiejet ós al noa d’r kop)
Zoeë drueg woeët óch ózze hoemoor.

Den plötslieg koam ’t reëne weer
en vroog iech an d’r wieëtsjafsbaas:
‘Darve vuur noa binne, heer?
D’r druege wiese wien weëd naas.’

Wink

Went vruier flinke wink ins sjtóng,
da woeët d’r voeëjel óp-jelosse.
D’r pap sjtong mit ’t kluie in jen heng
en went e ‘los’ zaat, koeët iech ’m vleie losse.

Went heë jód óp huegde woar
en hoeëg in de loeët da sjtong,
da dórf iech óch ’t kluie ins haode
en hoeët wie d’r voeëjel roesje dong.

’t Woar of of heë an ’t sjoebe woar,
dat iech ’m nit wool losse joa.
D’r wink woar sjterk, de koad sjtong sjtrak;
zoeë moeët inne winkvoeëjel sjtoa.

D’r wink  koam va hinge,
Iech vólt ’m richtieg duie.
En doe, doe hool iech ’m nit mieë.
En voet woar doe ’t kluie.

D’r winkvoeëjel deë woar vrij.
Iech koeët zie roesje nit mieë hure.
Alling nog d’r pap zieng sjoeberij :
iech kroog d’r wink va vure!

Leëvensloof

Wie iech nog nit lofe koeët,
has doe miech in d’r kingerwaan jevare.
Iech han jenaose van die sjpatseerjeng mit diech.
Doe vertsellets miech alles wat iech nog nit bejriefet.
Alles han iech va diech jelierd.
Wie-ts doe nit mieë lofe koeëts
Han iech diech in d’r rolsjtool jevare.
Doe has jenaose van die sjpatseerjeng mit miech.
Iech vertsellet diech alles, wat-s doe nit mie bejriefets.
Dat hauw iech va diech jelierd.

Mam

Dieng mam bliet dieng mam,
va absjied wils te nuus wisse.
Doe has ze zoeë jeer,
doe wils heur nit misse.

Mar ins kunt d’r daag,
da móts te ze losse joa.
Die versjtank zeët: ’t is jód
mar de troane zunt doa…