Hans Keulen
D’r Hans is lejendariesj. Heë leëvet I Kirchroa va 1920 bis 1972. Heë zal ummer in jedanke believe vuur zieng ‘Famillieë Dingenskirche’ dat in kótte sjtukker in ‘t bledje van de koel sjtong en noaderhanks als bóch is oesbraad. Heë woar ever al ieëder bekankd als butereedner, als zenger, als mitjlied van de Sjevemeter Jonge.
D’r Joep kunt in ’t sjpietaal tsereët
Al ee paar daag hauw d’r Joep pieng in de reëter zie. ’t Woar ’m doabij ummer sjleët, heë hauw fieëber, kót en jód, heë vólt ziech ezoeë krank wie inne hónk. ’t Trieng loos d’r dokter kómme, deë óngerzoeët d’r Joep en zaat: ‘blienddarmentsuundoeng, dierek noa ’t sjpietaal.’
Tswantsieg minute sjpieëder loog d’r Joep al op ee bed. De juffrouw die alles noteret, vroaget: ‘Zut uur nutter?’
‘Mie leef kink, iech han al ing wèch nuus mieë jedrónke,’ zaat d’r Joep.
‘Nee, hat uur nog nuus jèse, meen iech.’
Dat woar ezoeë en doarum koeët heë zofort jeopereerd weëde. Wie ze hem noa ’t operatsiejoeënstsimmer ópvarete en heë zoog allemoal dat jesjier veëdieg ligke, kroog heë floep.
‘Hat uur dat allemoal nuëdieg vuur zoene erbermlieje blienddarm? Dat is ee jetsuuch um ee peëd tse sjtukkere. ’t Jeliecht hei mieë óp ee sjlachthoes.’
‘Sie brauchen niet bang te zijn,’ zaat de Duutsj-Hollendsje bejieng. ‘U krijgt dadelijk een priksje en als u wakker wordt, is de bliende darm fort.’
Óp dat moment koam d’r dokter, d’r sjierurg, erin. Heë hauw inne lere sjótsel vuur en ee paar joemieje häösje aa.
‘Deë is al jekleid in ’t sjlacht-oenieform,’ daat d’r Joep.
‘Zo, meneer Dingenskirche, dan zullen wij u eens vlug van die blinde darm afhelpen. U merkt er niks van,’ bejon d’r dokter.
‘U hebt goed kallen, evvel ik basj van d’r floep,’ razelet d’r Joep.
‘Kom nou, meneer, zo’n jonge vent als u mag toch geen angst hebben. Wij hebben verleden week drie mannen geopereerd, die waren 73 jaar oud.’
‘Dat is heel goed meuglieg, evvel leve die óch nog?’ vroaget d’r Joep.
De bejieng sjtong jereed mit de sjpriets. ‘Nu bekomt u even een priksje en dan slaapt u,’ zaat ze.
’t Woar d’r Joep jraad of heë óppen koel in d’r körf sjtong. Heë vólt ziech ummer deper zakke. De 183 meter, de 274 meter, de 378 meter. Ier heë de 550 tse pakke hauw, woar heë al voet. Noa tsing minute woar d’r dokter veëdieg. An de bejieng zaat heë ze zouw d’r blienddarm óp sjterk wasser zetse.
‘Is dan etwas niet in ordnung,’ vroaget die.
‘Jawel, alles prima,’ zaat d’r dokter, ‘maar het is mijn honderdste blindedarmoperatie. Deze zou ik graag als aandenken hebben.’
Tsimmer (elf a)
Wie d’r Joep bij koam, loog heë op ee tsimmer (elf a) mit drei anger patsiejente. Inne van dön kank d’r Joep. Dat woar d’r Jaan Knietsjurjer. Der Joep hauw ’m döks óp sjutsefeste jetróffe, den d’r Jaan woar óch in ing sjutserij. Wieër loog nog inne namens Klös Sjwampoekel en inne Hoebeët Balkebrei doa. ’t Woare nette lu, alling d’r Hoebeët woar inne krietiekaster. Deë sjoebet óp alles, óp de rejieroeng, óp d’r tilllevies, óp d’r foesbalbónd, óp d’r dokter, óp de bejienge, óp ’t fonds, óp de behandeloeng en óp ’t èse. Wie d’r Joep ’m vroaget wat ’m feëlet, zaat heë: ‘Iech lik al vunf wèche hei mit d’r maag.’
Doa óp menet d’r Klös: ‘Meens doe dem häue vier heem jelosse.’
‘Nee, kuuche,’ broezet d’r Hoebeët, ‘Iech meen dat iech inne maagsjweer han. Is ’t nit hiemelsjraiend wat iech tse kuie krien. Pap, pap en nog ins pap en vuur de abweksloeng jet milch. Ze kanne miech besser ing kouw hei óp ’t tsimmer zetse, da broeche ze nit zoeëvöal tse lofe.’
‘Iech vroag miech aaf,’ zaat d’r Jaan, ‘Wie doe an inne maagsjweer kuns.’
‘Wie iech doa aakom, van d’r erjer natuurlieg.’
‘Woarum erjers doe diech da, Hoebeët?’
‘Zouwts doe diech nit erjere, wents doe inne maagsjweer has?’ Óp die maneer sjoebet heë d’r janse daag.
Bezuk
D’r ieëjte daag loog d’r Joep nog tsemlieg van de zökke, evvel doanoa jong ’t besser. De behandeloeng woar priema, de bejienge en de verpleegsters woare erg vrundlieg. ’t Mörjens um zes oer woeëte ze at wakker jemaad, da woeëte ze jewèsje.
De ieësjte kier zaat de zuster: ‘We sjtaan hier erg fru óp.’
‘Dat is ejaal, zuster. Ik heb doch altijd daagsjiech, dan kom ik niet uit de jewende,’ laachet d’r Joep.
Uvver bezuk hauw heë ziech nit tse beklage. Ze sjtónge döks mit tswelf man an zie bed. ’t Trieng en de kinger koame bauw jidder daag. Bröar, sjwestere, noabere, de mietjelieder van de sjutserij, van d’r sjpaarkloeb en van de buurtvereniging, d’r kaploan en pastoer en nog vrung van de koel. En wat die mitbrate! D’r Doezelsjroetens Hein en d’r Pappedekkels Willem hauwe ing flesj Elsbitter, ing flesj roeë Bordo en ing flesj Sjiedammer bij ziech. Dat woar ee idee van d’r Willem, deë zaat ummer dat sjnaps vuur alles jód woar. Dat koeët me óch an zieng naas zieë. D’r Kuëb Dabkanes braat ing kis tsiejare mit. Angere koame mit blomme en früete. D’r stiejer van de koel woa d’r Joep bij wirket, sjlefet inne jroeëse körf erin. Doa óp loge appeltsiene, droeve, biere, eppel, banane, duës-jer annanas, tswai flesje blódwien en drei peks-jer tsiejarette. ‘Dat is van de jonge van d’r pos, los ’t diech sjmaache,’ zaat heë.
Inne daag koam de tant Zeef. ‘Doe móts mer nit mieë ezoeë vöal piefe en drinke,’ zoeë bejon ze. Dat zaat ze ummer went inne krank woar, óch al hauw me inne tsieën versjtoekd. ‘Iech han diech óch jet mitbraad.’ Dat zal waal jet zieë, daat der Joep. Ze hoalet oes ing tuut van d’r Kónzem zieëliejer tswai eppel, die ing janse tsiet jeleie vrisj woare jeweë. Die zoge zoeë versjrómpeld oes wie ’t jezich va ee aod vräusje. ‘Die tuut häu iech jeer tseruk, doa don iech ummer ’t aod broeëd in vuur de honder van de vrauw Vunkelhoots.’
‘’t Is jód, tant, num diech nog ee paar banane en jet appeltsiene mit en jef die eppel an de honder, viellaich legke die aier mit kompotjesjmak,’ zaat d’r Joep, deë wós wie knauzetieg de tant woar.
Ópmóntere
Me zeët al ins: kranke bezukke is ee jód werk. Evvel me mós doabij óch inne kranke ópmontere. Vöal lu kanne dat, me hat d’r evvel óch die ’t veëdieg sjpille um inne patsiejent doeëdsangs tse bezörje en ’m nog kranker maache wie heë al is. Zoene man is d’r Fieliep Deegrol. Heë is van natoer inne pessimist, inne sjwatskiekker, ee jrieniezer deë mar ummer d’r sjatte van ’t leëve ziet. Went deë tsómbaisjpiel ing flesj beer drinkt, zal heë óp ee jejeëve ogeblik róffe: ‘Oejazes, de flesj is al haof leëg.’ Inne optimist zeët: ‘Jodsejedank, de flesj is nog haof vol.’
Wie d’r Fieliep bij d’r Joep óp bezuk koam, zaat heë mit ing troersjtem: ‘Dag Joep, doe zies waal nog sjleët oes. Went ’t diech mar nit jeet wie mie vetter. Deë is an blienddarmentsuundoeng jesjtórve. En ee broar van miech had ’t an d’r doeëd weerjehold, deë kroog riepenfelentsuundoeng d’rbij.’
’t Trieng, dat mit de kinger óp bezuk woar, vong al aa tse razele. ’t Ruës-je hauw al de troane in de oge. D’r Albeët jeuchete de heng um d’r Fieliep ee paar moal ’t ungesjte oave tse sjloa, zoeëdat ze hem dierek in ’t sjpietaal koeëte hauwe. Tsóm jeluk woar óch d’r Doezelsjroetens Hein doa.
‘Huur ins, Fieliep, doe bis ee breuzelsjaos, inne ónsimpatsiesje klotskóp! Has doe jee versjtank? Man, me mós inne kranke ópmóntere. Uvver ópmóntere jekald. Doa mós iech uuch ing va vertselle. Wie iech vunf joar woar jong iech ins mit miene pap inne nónk, d’r nónk Doeres, bezukke. Deë woar erg krank. D’r nónk woar inne jónkjezel. Heë woar urjens in de kaos en heë loog óp ee kling zuldertsimmer. Ziene intsieje hobbie woar de harmonie, doava woar heë al vieëtsieg joar mietjelied. Wie vier ezoeë bij ’m zoze, zaat iech ópins:’Nónk, wents doe sjturfs, da sjpilt de harmonie inne nuie troermarsj óp ’t bejrebnis.’
Doamit kroog iech van d’r pap inne sjlaag an ee oer. ‘Doe wuste poet, woarum móts doe dat noe verroane, dat moeët ing uberrasjoeng vuur ’m blieve,’ Evvel miene pap deë maachet ziech óch ing. D’r nonk hauw nit vöal mód.
‘’t Is jedoa mit miech,’ zuëtet heë ummer.
Da zaat d’r pap: ‘Doeres, noe breuzel nit, binne inne mond leufs doe werm in de harmonie. Doe móts mód han, keël. Doe bis jaar nit krank. Wats doe has dat zunt nerve, noe let ins óp mieng wöad.’
Wie vier voetjónge sjtoeëset d’r pap ziene kóp teëje ’t sjuun daach van ’t kling zuldertsimmer. ‘Bludieje welt,’ róffet heë doe, ‘’t is miech waal ins benuid wie ze hei de drieën mit de kis mósse krieje.’
Wie d’r Hein woar oesvertseld lofete hön de troane uvver de bakke.
D’r Joep róffet: ‘Huur óp, Hein, miech platst dierek de wond óp,’
Noa vunnef daag dórf d’r Joep al ins ópsjtoa. De ieësjte kier vool dat vies teëje. Heë woar ezoeë dol wie ee kuuche. ’t Jong evvel jidder daag jet besser. Wie heë ins uvver d’r jank sjpatseret zoog heë óp eemoal d’r Kaziemier Sjaafsjpieëne óp ee bed ligke: ‘Wat felt diech, Kaziemier?’
‘Iech weëd jeliech jeopereerd an d’r blienddarm, iech kan diech zage, dat iech wuste floep han.’
‘Los diech nit oeslaache.’ zaat d’r Joep, ‘doa han iech miech nuus oesjemaad. Iech zaat jeweun an d’r dokter ‘snije maar’. Ier iech wós wat passeerd woar, hauw heë ’m al mit de biend.’
D’r Joep hauw nit jezieë dat de bejieng van de operatsiejoeën hinger ’m stjong en die wöad hauw jehoeët. ‘Aber, heer Dingenskirche, u was toch een beetsje engstlieg.’
‘Och,’ menet d’r Joep, ‘men moet een kranke wat ópmonteren.’
Verjèslieg
Umdat d’r Hoebeët Balkebrei deë daag noa heem jong, koam d’r Kaziemier bij d’r Joep óp ’t tsimmer tse ligke. Noa tswai sjtond koam heë bij oes de narkoos.
‘Woa bin iech?’ vroaget heë.
‘Bis mar rui-ieg,’ zaat d’r Joep ‘doe bis nog nit in d’r himmel, evvel in ’t sjpietaal.’
‘Wat felt miech da? Is de operatsiejoeën jód jefloepd?’
‘Diech felt d’r bliendderm en de operatsiejoeën is priema jange.’
D’r Jaan zaat: ‘Doe has doch zicher jeluk jehat. Miech hat ’t vöal sjleëter jange. D’r dokter deë hei opereert, dat is inne verjèslieje. Deë is ummer zieng prulle kwiet. Wie heë miech je-opereerd hauw, woar heë ing sjier kwiet. Doe hat heë miech ópnuits jesneie en heë vong de sjier bij miech in jen lief.’
Óch d’r Klös hauw ’t zoeë jange: ‘Bij miech woar heë ing pincet kwiet, doe hat hè miech ópnuits je-opereerd en heë vong ze bij miech neëver d’r tswelfvingerieje derm.’
D’r Kaziemier brooch d’r sjwees oes. Wie evvel óp dat moment d’r dokter erin koam en vroaget: ‘Here, hat jinne miene perreplu vónge?’ vool d’r erme Kaziemier mit inne sjrai van de zökke.
Noa heem
Noa tsing daag woar d’r Joep werm heem.
‘Zoeë,’ zaat heë, wie heë werm in ziene sjtool zoos en heë ziech ing tsiejaar aamaachet. ‘Dat hant vier werm hinger d’r ruk. Went me nuus erjers kriet wie ee erbermlieg blienddermpje dan kan me vroeë zieë, den dat is de muite nit weëd.’