J

Klietsj hei um tse hure wie de wöad klinke.

ja, jaa bw ja! Jaa jong, doa has doe diech jet jemaad! Tjonge jonge, daar heb je wat gedaan!

jaad st m ( jeëd/jadens, jeëdsje) tuin. Heë woar jet in d’r jaad an ’t buttele.Hij was wat aan het werken in de tuin. Heë is de jeëd aaf. Hij is er vandoor; hij is het hoekje om.

jaaf st v (jave, jeëfje) gave. Dat is ing jaaf Joddes.Dat is een gave gods. Deë hat de jaaf doavuur. Hij heeft het talent ervoor.

jaaf bn st gaaf, onbeschadigd. Dat hoots is jans jaaf. Dat hout is helemaal gaaf.

jaap m (jape, jeëpsje) gaap. Iech han d’r jaap. Ik moet geeuwen.

jaar sl o (jarens, jeersje) garen. Inne vaam jaar.Een draad garen. Inne in ’t jaar joa. In iemands netten verstrikt raken.

jaar sl o (jare, jeersje) onderdeur, tuinpoortje. ’t Jaar ihange. De poort inhangen. Deë kriet ’t jaar i-jehange! Die komt op de koffie!

jaar sl bn/bw gaar. De eëpel zint jaar.De aardappels zijn gaar. Wat has doe hu jaar jekaochd?Wat heb je vandaag voor ons gekookt? Wat nog nit jaar woar. Wat nog niet gaar was, als afwijzend antwoord. Iech bin ram jaar. Ik ben totaal kapot.

jaar st bw volstrekt (bij een ontkenning). ’t Is jaar nit kaod. Het is helemaal niet koud. Wens doe doamit nit tsevreie bis, kries doe ing anger kier jaar nuus.Als je daarmee niet tevreden bent, dan krijg je de volgende keer helemaal niets. ’t Is jans en jaar nit woar.’t Is volstrekt niet waar.

jaaroesbw[jaar’oes] volstrekt.

jaas st m(jaze, jeës-je) gas.

jaas st o (jaze, jeës-je) gaas van een hek.

jaas sl v(jase,jeës-je) steeg.

jaaskoel v[jaas’koel] (jaaskoele, jaaskuulsje)  mijn met veel gasontwikkeling.

jaasoer v [jaas’oer] (jaasoere, jaasuursje) gasmeter.

jabberdien m [jab’berdien] (jabberdiene, jabberdiensje) gabardine, regenjas.

jach v (jachte, jeëchs-je) jacht(terrein). D’r hónk maat jach óp de honder.De hond zit achter de kippen aan. Ing jach pachte. Een jachtterrein pachten.

jadedrekm[ja’dedrek] tuinaarde.

jadejesjiero[ja’dejesjier] tuingereedschap.

jadepietm[ja’depiet] (jadepiete, jadepietsje)verwoed tuinman.

jadetswergm[ja’detswerg] (jadetswerje, jadetswergs-je) tuinkabouter.

jaffelv[jaf’fel] (jaffele, jeffelsje) gaffel, riek, vork. In d’r beusj ing jaffel zukke um ing flietsj tse maache.In het bos een vork zoeken om een catapult te maken. D’r mès mit de jaffel sjpreie.De mest met de riek verspreiden.

jaffeleww[jaf’fele] jaffelet, jejaffeldmet de riek de grond losmaken; prikken. Iech mós de eëpel nog jaffele. Ik moet de aardappelgrond nog losmaken. Lik nit zoeë in diene telder tse jaffele.Zit niet altijd zo in je bord te knoeien.

jageww[ja’ge] joog/jaget, jejaagd jagen. In zoeë weer zouw me nog jinne hónk de duur oes jage.In zo’n weer jaag je nog geen hond naar buiten. Iech mós dem ins oes de kuel jage. Ik moet hem eens vertellen waar het op staat. Doe jaags inne d’r doeëd óppen lief.Je jaagt iemand de stuipen op het lijf. Inne tsoem däuvel jage. Iemand wegjagen. Jaag nit zoeë, vier hant tsiet jenóg.Jaag niet zo, we hebben tijd genoeg.

ja-joabw[ja-joa’] tja, nou ja. Ja-joa, dat is lieët jezaad, evvel sjwoar tse maache. Tja, dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Ja-joa, dat is heë zelver sjood. Nou ja, dat is hij zelf schuld.

jak m(jek, jeks-je) kort jasje. Dóch diech dat roeëd jeks-je aa. Trek dat rode jasje aan.

jakkekleed o [jak’kekleed] (jakkekleier, jakkekleedsje) mantelpak.

jakkere ww [jak ‘kere] (jakkeret, jejakkerd) jakkeren.

jakobsjtielm[ja’kobsjtiel] (jakobsjtiele, jakobsjtielsje)  ijzeren stijl ter ondersteuning in een pijler.

jal v (jalle, jelsje) gal, galblaas. Wen iech dem zien, da sjpui iech jal.Als ik hem zie, spuug ik gal van woede. Va jif sjprong hem de jal.De gal liep hem over van woede.

jalg m (jalje, jelgs-je) galg.

jaljehoots o [jal’jehoots] (jaljehootser, jaljeheuts-je) galgenhout.

jaljesjtrop m [jal’jesjtrop] (jaljesjtröp, jaljesjtröpsje) galgenstrop.

jallerij v [jallerij’] (jallerije, jallerijsje) 1  werkgang in de mijn. 2 galerij.

jalopm[jalop’] galop. Die wirkete in jalop. Ze werkten snel.

jaloppereww[jaloppe’re] jalopperet, jaloppeerd galopperen.

jammereww[jam’mere] jammeret, jejammerd jammeren.

jammersja bw [jam’mersja] doodjammer.

ja-nee[ja-nee’] nou nee (aarzelend). Jees doe mit?Ja-nee, iech kan nit, iech mós nog wirke.Ga je mee? Nou nee, ik kan niet, ik moet nog werken.

jang min de uitdrukking: Bis doe werm an jang?Ben je weer bezig?

jank sl m(jeng st,jengs-je) 1 gang. Iech mós d’r jank nog sjroebe en da bin iech veëdieg.Ik moet de gang nog dweilen en dan ben ik klaar. Wat hat deë inne sjleëte jank an ziech.Wat loopt hij langzaam. Iech krien d’r moter nit óp jank.Ik krijg de motor niet op gang. Inne sjwoare jank doeë.Een moeilijke taak gaan verrichten. 2 twee emmers water. Inne jank puts. 3 versnelling. D’r tswaide jank isjalte. In de tweede versnelling zetten.

jankduurv[jank’duur] (jankdure, jankduursje) gangdeur.

jankeww[jan’ke] janket, jejankd janken.

jankwerk o [jank’werk] (jankwerke, jankwerks-je) gangwerk van een uurwerk of molen.

jannewaarm[jan’newaar] januari. Danse de mugke in d’r jannewaar, dan weëd ’t voor en de bótter raar.Dansen de muggen in januari, dan wordt voer en boter problematisch. Went in d’r jannewaar de mugke sjwerme, da kan me ziech in d’r meëts de oere werme.Als in januari de muggen zwermen, dan is het koud in maart.

jans bw/bn heel, helemaal. Jans de ziepsjaf woar doa.De hele buurt was er. Blief doa mit dieng vingere van aaf, dat mós jans blieve.Blijf er met je vingers vanaf, dat moet heel blijven. Heë laacht mit ’t janse jezich.Hij lacht met zijn hele gezicht. Deë is jans van de pin aaf.Hij is totaal van de kaart. Bis doe werm jans jezónk?Ben je weer helemaal gezond? Deë is nit jans richtieg in d’r kop.Die is niet helemaal gezond in zijn hoofd. Heë is inne janse. Hij is een kei. Dat is d’r heer van ’t janse.Dat is de baas van het hele spul. Op ’t janse joa. Alles op één kaart zetten.

janzeblomv[jan’zeblom] (janzeblomme, janzeblömsje) ganzenbloem, margriet.

janzehoedv[jan’zehoed] (janzehoeder, janzehuudsje) kippevel. ’t Is hei kaod; iech krien ing richtieje janzehoed. Het is hier koud, ik krijg er echt kippenvel van.

jäölem[jäö’le] (jäölens/jäölets) 1 gulden. Went me vrijt, is d’r jäöle nog mar vóftsieg tsents weëd.Als je verkering hebt, is de gulden nog maar vijftig cent waard (een meisje kost geld). 2 geld in het algemeen.

jaos st v(jäos, jäös-je) gans. Dat dóch iech nit vuur de jäös en jekkerij! Dat doe ik niet zomaar! D’r himmel is nit vuur de jäös jebouwd. De hemel krijg je niet voor niets. Iech kal hei doch nit vuur de jäös. Ik praat hier toch niet voor dovemansoren.

japeww[ja’pe] gapen, geeuwen. Deë jaapt noa de rek.Hij snakt naar het bed. Me kan nit tjeën inne bakoavent jape. Je kunt niet het onmogelijke bereiken.

japemanm[ja’peman] (japemander, japemensje) nieuwsgierig aagje, gaper.

jardienv[jardien’] (jardiene, jardiensje) bedsermoen, gepreek.

jardiengv[jardieng’] (jardienge/jardiene, jardiengs-je) gordijn. De meun hauw ing jardieng vuur ’t jezich.De verklede vrouw had een sluier voor het gezicht.

jardiengesjtaof m [jardiengesjtaof’] (jardiengesjtäöf, jardiengesjtäöfje) gordijnenstof. De kluur van d’r jardiengesjtaof past jód bij de tapieët.De kleur van de gordijnenstof past goed bij het behang.

jarf st v (jarve, jerfsje) garf, schoof. De jarve binge woar e sjwoar werk. De schoven binden is zwaar werk.

jarnaiv[jarnai’] (jarnaie, jarnaisje) laag tuinpoortje.

jarnereww[jarne’re] jarneret, jarneerd garneren, versieren. Inne kóch, e kleed jarnere. Een cake, een jurk versieren.

jarnieroengv [jarnie’róng] (jarnieroenge, jarnieruungs-je) garnering, passement.

jas m (jeste, jes-je) gast. Inne zelde jas ziet me jeer (kómme).Iemand die niet vaak komt, is welkom bezoek. D’r winkter is inne dure jas. De winter is een dure gast.

jaspelv[jas’pel] (jaspele, jespelsje)gesp.

jaspelsjongm[jas’pelsjong] (jaspelsjong, jaspelsjönker) gespschoen.

jats bn (jatser, jatst) bitter, wrang. Krikke sjmaache jats went ’t nog nit jevroare hat.Sleepruimen smaken bitter als het nog niet heeft gevroren. Het maat ’t evvel tse jats.Zij maakt het te bont.

jatsieg bw [jat’sieg] (jatsiejer, jatsiegst) bitter, wrang.

jaunerm[jau’ner] (jaunere, jäunersje) schurk.

jauw st bw/bn (jauwer, jauwst) gauw, vlug. Kóm ins jauw hei.Kom eens snel hier. Jauw vingt me vlue.Niks gaat snel. Jauw jedoa is nit loeter jód jedoa.Snel is niet altijd goed. Jauw jehólpe is doebel jehólpe.Snelle hulp is dubbele hulp.

jauwiegheetv[jau’wiegheet] (jauwieghete, jauwiegheetsje) gauwigheid, haast. In de jauwiegheet hauw iech miene pas verjèse.In mijn haast had ik mijn paspoort vergeten.

jazesbw[ja’zes] jasses, ajakkes. Jazes kinger, wat e weer!Jasses kinderen, wat een weer. Ook: jazzes.

jazzesbw[jaz’zes] jasses ajakkes. Jazzes kinger, wat e weer!Jasses kinderen, wat een weer. Ook: jazes.

je … wie (deste) bw hoe … hoe (des te). Je auwer, wie jekkerHoe ouder, hoe gekker. Je dökser, wie lever. Hoe vaker, hoe liever.

jebäu o[jebäu’] (jebäuer, jebäusje) gebouw.

jebebbel(s)o[jebeb’bel(s)] gebabbel.

jebedo[jebed’]gebed. ’t Vieëtsiegsjtonde jebed.Het veertigurengebed. E kót jebed en ing lang broadwoeësj. Een goed gedekte tafel is beter dan veel praatjes.

jebeëdelso[jebeë’dels] gebedel.

jebekso[jebek(s)’]gebak.

jebelko[jebelk’] balkwerk.

jebiere st ww [jebie’re] jebieret, jebierd aantrekken, reppen van. Doa móts doe nit hin jebiere. Daar moet je je niets van aantrekken.

jebildbn/bw[jebild’] ontwikkeld. Dat zint jebilde lu.Dat zijn ontwikkelde mensen. Jebild is nit i-jebild. Ontwikkeld is niet verwaand.

jebiso[jebis’] (jebisser, jebis-je) gebit.

jeblöakso[jeblöaks’] geblaat. Vöal jeblöaks en winnieg wol. Veel geblaat en weinig wol.

jeblömd bn/bw gebloemd. E jeblömd kleedsje. Een gebloemd jurkje.

jebludso[jebluds’] bloed; bloedverwantschap. Dat likt bij die lu in ’t jebluds. Dat zit bij die mensen in het bloed. Jebluds trukt. Het hemd is nader dan de rok.

jeböakso[jeböaks’] gehuil. Dat jeböaks van die kinger jeet inne óp de nerve. Dat gehuil van die kinderen werkt op de zenuwen.

jeboare weëdeww[jeboa’re weëde] woeët jeboare, is jeboare geboren worden. Heë is inne jeboare Kirchröadsjer.Hij is Kerkradenenaar van geboorte. Bis doe in kirch jeboare?Laat je de deuren altijd open staan? Deë ’t jidderinne reët kan maache, deë mós nog jeboare weëde.Iemand die het iedereen naar de zin kan maken, moet nog geboren worden. Heë is mit d’r helm jeboare.Hij is met de helm geboren./Hij heeft altijd geluk./Hij is geboren met een voorspellende gave m.n. v.w.b. de dood.

jebodo[jebód’] (jebodder, jebödsje) gebod, A Jod noch jebod jeleuve.Aan god noch gebod geloven. ’t Elfde jebod heesjt: los diech nit kölle.Het elfde gebod luidt: laat je niet voor de gek houden.

jeboertv[jeboert’] (jeboerte) geboorte.

jeboertsdaag m [jeboerts’daag] (jeboertsdaag, jeboertsdeëgs-je) verjaardag.

jebreur mv [jebreur’] gebroeders. Die jelieche ziech wie jebreur.Zij lijken als broers op elkaar. Dat is inne pries ónger jebreur.Dat is een zeer redelijke prijs.

jebreuzelo[jebreu’zel] geklets. Dat jebreuzel va diech hat hank noch vós. Aan dat geklets van jou is geen touw vast te knopen,

jebrieëchiegbw/bn[jebrieë’chieg] gebrekkig, broos.

jebroechm[jebroech’] (jebroecher, jebruuchs-je) gebruik.

jebroecheww[jebroe’che] jebroechet, jebroechd gebruiken.

jebroessl o[jebroes’] geren. Jef dat jebroes draa, doe maats miech jek. Houd op met dat geren, je maakt me gek.

jebuno[jebun’] (jebunner, jebunsje) vloer.

jebunsbredo[jebuns’bred] (jebunsbreer, jebunsbredsje) vloerplank.

jebureww[jebu’re] jeburet, jebuurd gebeuren.

jebusjo[jebusj’] kreupelhout, struikgewas.

jebuttelo[jebut’tel] gepeuter. Huur óp mit dat jebuttel. Houd op met dat gepeuter.

jebuurv[jebuur’] (jebure, jebuursje) tarief, toeslag, belasting.

jebuurtiegbw/bn[jebuur’tieg] geboortig. Zie is ing jebuurtieje Nacken. Zij heet Nacken met de meisjesnaam.

jècheww[jè’che] jèchet, jejèchd hijgen. Heë jècht wie ing órjelspief.Hij hijgt heel erg. Deë jècht wie inne auwe jachhónk. Die snakt naar lucht. Ook: jieche.

jedankem[jedan’ke] (jedanke, jedenks-je) 1 gedachte. Heë is in jedanke.Hij is in gedachten verzonken. Maach diech jing jedanke. Maak je geen zorgen. 2 mv ook: aandacht. Jef ins jedanke.Let eens op. Iech han jing jedanke dróp jejeëve. Ik heb er niet op gelet. 3 ietwat, een beetje. Iech zouw dat bild inne jedanke hoeëjer hange.Ik zou het schilderij ietsje hoger hangen. ’t Mós nog inne jedanke zaots in de tsoep.Er moet nog een sneufje zout in de soep.

jedech(t)nis o [jedech(t)’nis] geheugen. Doe has waal e sjleët jedech(t)nis. Je hebt wel een slecht geheugen.

jedeendbw[jedeend’] geraden. Dat woar diech óch jedeend!Dat is je geraden.

jedek o [jedek’] (jedekker, jedeks-je) couvert.

jedekso[jedeks’] mengsel van kolengruis, water en leem,om het vuur af te dekken. Auw heks maach jedeks in ’t kelderlaoch(kinderversje).

jedenkm[jedenk’] In de uitdrukking: Miener jedenk. Voor zover ik mij kan herinneren.

jedenkeww[jeden’ke] jedenket, jedenkd gedenken. Aazieë deet jedenke. Aanzien zorgt voor gedenken.

jedenktseddelm[jedenk’tseddel] (jedenktseddele, jedenktseddelsje) 1memobriefje. 2afstraffing. Dem han iech inne jedenktseddel jejoave.Die heb ik een afstraffing gegeven.

jedermso[jederms’] ingewanden.

jedeunso[jedeuns’] gedoe; ophef. Wat e jedeuns vuur zoeng klingiegheet!Wat een gedoe voor zo’n kleinigheid. Doa kunt de tant jedeuns mit d’r nónk behai!Gezegd van aandacht zoekende mensen.

jediecho[jediech’] (jediechte, jediechs-je) gedicht.

jediengo[jedieng’] (jedienger, jediengs-je)  akkoord. Vuur dat sjtuk d’roes tse houwe woeët e jedieng jemaad. Om dat stuk uit de kolenberg te slaan werd een akkoord gesloten.

jedijeww[jedij’e] jedijet, jedijd gedijen.

jedóldv[jedóld’] geduld. Ing hiemliesje jedóld han.Een hemels geduld bezitten. Jedóld is de betste milletsien.Geduld is de beste medicijn.

jedólde ww [jedól’de] jedóldet, jedóld dulden. Zie ook: jedulde.

jedóldiegbw/bn[jedól’dieg] (jedöldiejer, jedöldiegste) geduldig. Papier is jedóldieg. Papier is jeduldieg. Ook: jeduldieg.

jedóldswerko[jedólds’werk] geduldswerk.

jedrage ziechww[jedra’ge] jedroog ziech/jedraget ziech, ziech jedragezich gedragen.

jedrengso[jedrengs’] gedrang. In dat jedrengs jeet inne de lóf voet. In dat gedrang krijg je geen lucht meer.

jedrenkso[jedrenks’] drank. Dink draa, dat-s doe ’t jedrenks kaod sjtels. Denk eraan de drank koud te zetten.

jeduldeww[jedul’de] jeduldet, jeduld dulden.

jedulde ziechww[jedul’de] jeduldet ziech, ziech jeduld geduld hebben. Noen jeduld diech ins. Doe het eens rustig aan.

jeduldiegbw/bn[jedul’dieg] (jeduldiejer, jeduldiegste) geduldig. Papier is jeduldieg. Papier is jeduldieg. Ook: jedóldieg.

jee bw st ooit. Has te dat jee jezieë? Heb je dat ooit gezien? Jee nach deem wat vuur weer ’t is. Al naar gelang het weer.

jeeonbep. vnw ogeen.Doa has doe jee versjtank va.Daar heb je geen verstand van. ’t Is jee viezelsje, jee sjpier, jee sjpietsje mieë doa.Er is niks meer. Ee kink, jee kink.Een kind, geen kind. Ee moal is jee moal.Eenmaal is niet genoeg.Ook: jinne, jing.

jeëd st v (jeëd, jeëdsje) 1 lange stok, bonestaak. Heë is de jeëd an ’t zetse vuur de boeëne. Hij zet de staken voor de bonen. 2 lange, magere vrouw.

jeëjendv[jeë’jend] (jeëjende, jeëjendsje) streek, regio, omgeving.

jeëjerm[jeë’jer] (jeëjere, jeëjersje) jager. Bauw hauw d’r jeëjer inne haas jesjaose. Gezegd als iemand bijna iets bereikt, maar net niet.

jeël sl bn(jeëler, jeëlste) geel. ’t Woeët hem jreun en jeël vuur de oge.Hij werd groen en geel van woede. Ziech jreun en jeël erjere.Je dood ergeren. Ing jeël tsietroeën.Een gele citroen. De jeël verf. Geelzucht. Ing jeël. Een fluim. Inne jeële jieëvel. Een gele gevel.

jeëljuetsjv[jeëljuetsj’] (jeëljuetsje, jeëljuetsj-je) geelgors (zangvogel).

jeel m (jele, jeelsje) buik, pens. Wie heë d’r jeel vol hauw, jong heë voet.Toen hij zijn buik vol had, ging hij weg. Zie ook: jilles.

jeenachdeem [jeenachdeem’] naargelang Jeenachdeem wat vuur weer ’t is, blieve vier heem.Al naar gelang welk weer het is, blijven wij thuis.

jeëneww[jeë’ne] jeënet, jejeënd 1wieden. Ónkroed jeëne. Onkruid wieden. 2 gapen. Heë jeënt d’r janse daag.Hij gaapt de hele dag.

jeer st bw graag. Jeer doeëd leëft lang.Wie altijd klaagt, leeft het langst. Dem zien iech jeer kómme.Hij is welkom bezoek. Die tswai hant ziech jeer.Ze hebben elkaar lief. Iech han diech zoeë jeer wie boechpieng.Ik vind je helemaal niet aardig. Inne jere wèg is jinne vere wèg. Als men ergens graag heengaat, valt de weg nooit lang,

je-ermd bw gearmd.

jees m (jeeste, jees-je) geest. Da zien iech evvel d’r jees kroefe. Dan zie ik het donker in. Dat is inne ónrui-ieje jees.Dat is een onrustige natuur.

jeësjv gerst. Vruier oos me jeer jeësj mit proeme. Vroeger at men graag gerst met pruimen.

jeësjtepapv[jeësj’tepap] gerstepap.

jeësjtetsoepv[jeësj’tetsoep] gerstesoep.

jeesliegheetv[jees’liegheet] geestelijkheid.

jeesliegbw/bn[jees’lieg] geestelijk.

jeeslieje m [jees’lieje] (jeeslieje, jeesliegs-je) priester, geestelijke.

jeet v(jete, jeetsje) geit. Heë is mit de jeet langs d’r berg. Hij is met zijn meisje een straatje om. ’t Jeet wie ’t jeet, zeët de jeet.Het gaat zoals het gaat, zegt de geit. (afwerend antwoord als iemand vraagt hoe het ermee gaat) Heë is zoeë majer, dat heë ing jeet tusje de heure kan puutsje.Hij is zo mager dat hij een geit tussen de hoorns kan kussen. Went ’t nit jeet, dan bókt ’t. Het moet maar; je kunt er toch niks aan doen. Ing auw jeet kniebelt óch nog jeer an e jreun bledsje. Gezegd als een oudere man probeert een jong meisje het hof te maken.

jeëveww[jeë’ve] joof, jejeëve/jejoave geven, bestaan. Jef miech jet va dis en jet va die. Eemoal jejeëve | blieft jejeëve | kapelsje kapelsje, d’r kop aaf.(kinderrijmpje). Dat jieët ’t doch nit! Dat bestaat toch niet! Jef ins jedanke! Let er eens op! Inne e körfje jeëve. Iemand een blauwtje laten lopen. Deë weest tse jeëve en tse neëme.Hij is een redelijk mens. Jef jing aat dróp.Let er verder niet op! Doa jeuf iech jing doof noos vuur.Daar geef ik nog geen cent voor. Dat jeuf miech e wónger! Dat zou me zeer verwonderen! Dat kunt nit va jeëvedörp. Die kan niet veel missen.

jeflabdbw/bn[jeflabd’] niet goed wijs. Het is e bis-je jeflabd. Zij is een beetje gek.

jefluustero[jefluus’ter] gefluister.

jefriekel(s)o[jefrie’kel(s)] gepruts.

jehakso[jehaks’] gehakt. Bij d’r Flaks | in ’t jehaks | zoos e mensje | poedelnaks (kinder­rijmpje).

jehalto[jehalt’] (jehalter, jeheltsje) salaris.

jeheemo[jeheem’] (jehemer, jeheemsje) geheim.

jehessiegbw/bn[jehes’sieg] hatelijk, onaangenaam.

jehoddel(s)o[jehod’del(s)] gepruts, knoeiwerk. Mit dat jehoddel(s) van diech is nuus tse verdene.Met dat knoeiwerk van je is geen rode cent te verdienen.

jehöf(t)o[jehöf(t)’] (jehöfter, jehöfje) hofstede, hoeve.

jehuulst o[jehuul’] gehuil.

jehurest ww[jehu’re] jehoeët/jehuret, jehoeëd 1 toebehoren. Deë deet elsof hem de janse welt jehuret.Hij doet alsof de hele wereld van hem was. Dat jehuurt miech.Dat is van mij. Dem ’t verke jehuurt, deë pakt ’t mit d’r sjtats aa. Hij weet hoe hij iets moet aanpakken. 2 (be)horen. Doe jehuurs in bed.Jij hoort in bed. Vier jehure al bij ’t aod iezer. Wij horen er al niet meer bij.

jehure ziech ww [jehu’re ziech] jehoeët ziech, ziech jehoeëd zich betamen, passen, horen. Dat jehuurt ziech nit. Dat hoort niet zo.

jehuriegbn/bw[jehu’rieg] 1behoorlijk. Dem han iech ins jehurieg d’r dat jezaad.Die heb ik eens behoorlijk de wind van voren gegeven. Heë hauw ze jehurieg verbläud krèje.Hij had een behoorlijk pak rammel gekregen. 2gehorig. Dat hoes is erg jehurieg. Dat huis is erg gehorig.

jehuuro[jehuur’] 1 gehoor. Zie jehuur lieët noa. Hij hoort steeds slechter. Dat lidsje likt jód in ’t jehuur. Dat is een leuke melodie. 2 gehoorzaamheid. Deë jong hat jee jehuur i.Die jongen kan niet luisteren.

jejeustero[jejeus’ter] uitgelatenheid.

jejiefelo[jejie’fel] gegiechel.

jejrieëmelo[jejrieë’mel] gegrinnik.

jejóns m [jejóns’] gegons, prik. In d’r limmenaad zitst jinne jejóns mieë. De prik is uit de limonade.

jejuucho[jejuuch’] luidruchtig gelach.

jekm(jekke, jeks-je) 1 gek. Jekke mene, loeëze dinke.Gekken roepen maar wat, verstandige mensen denken na. Jiddere jek is angesj jek.Iedereen zit anders in elkaar. Inne jek maat vöal jekke.Een gek is genoeg om veel anderen gek te maken. De jekke hant de kaat.De gekken hebben het voor het zeggen. D’r ieësjte april sjikt me de jekke woa me wil.Op één april worden grapjes uitgehaald. Iech, zeët d’r jek.Steevast antwoord als iemand vraagt: wie heeft dat gedaan? Dat kan miech jiddere jek zage.Uitdrukking van ongeloof. Weë miech vuur d’r jek wilt hauwe, deë mós vrug ópsjtoa.Wie mij voor de gek wil houden, moet eerder opstaan. Weë tse jód is, deë is allemans jek.Al te goed is buurmans gek. Pas mit dem óp; dat is inne loeëze jek.Pas op voor hem, hij is doortrapt. Dat is zoeëvöal weëd wie inne jek d’rvuur jieëft.Dat is zoveel waard als de liefhebber ervoor geeft. Dat has doe jinne jek jezaad.Dat knoop ik in mijn oren. D’r jek aafjeëve.De gek uithangen. Iech los miech nit vuur jek versjliese.Ik laat me niet misbruiken. Maach dat inne jek wies! Maak dat iemand anders wijs. 2 gekkigheid. Deë hat d’r jek óppen lief.Hij heeft een dolle bui. Went dem d’r jek in d’r kop sjleet, da kans doe jet erleëve. Als hij in een gekke bui komt, dan kun je wat beleven. 3 draaibare schoorsteenkap. 4 toestel om een kruisboog te spannen.

jekbn/bw(jekker, jekste)gek, dwaas. Doe wuurs jek wens doe dat döngs.Je zou gek zijn als je dat zou doen. Die famillieë is ing jekke tsoat.Dat is een gekke familie. A dem kan me ziech jek preëdieje.Die luistert toch niet. Deë is zoeë jek wie ing sjup. Hij is hartstikke gek. Dat ze zage wat ze wille, da weëde ze óch nit jek.Laat ze maar praten, dan worden zo ook niet gek. Deë is zoeë jek wie ’t zivvede rad an d’r waan.Hij is hartstikke gek. Die zint jek ópee.Ze zijn verliefd op elkaar. Heë is nit jek, evvel inne loeëze ziet angesj oes.Hij is niet gek, maar een wijze ziet anders uit. Heë jieëft ziech vuur jek oes.Hij doet alsof hij gek is. Doe bis jek! Uiting van verbazing of ongeloof. Deë hat jekke tuen veel.Hij doet rare uitspraken. Heë hat jekke vlöag.Hij heeft rare kuren. Doa bin iech nit jek jenóg vuur.Zo gek ben ik niet. Dat weëd miech tse jek.Het wordt me teveel. Heë hat e jek peëd jereie.Hij heeft lichtzinnig gehandeld. Wie auwer, wie jekker.Hoe ouder, des te dwazer. Deë hat d’r jek óp ’t lief. Die heeft een dolle bui.

jekeëkso[jekeëks’] geschreeuw.

jek-ewèg sl bw[jek-ewèg’] zo maar. Iech han miech jek-eweg draa jejeëve. Ik ben er zo maar aan begonnen.

jekheetv[jek’heet] (jekhete, jekheetsje) gekheid.

jekkeww[jek’ke] jekket jejekd schertsen. Al laachens en jekkens trókke ze óp heem aa. Lachend en schertsend gingen ze naar huis.

jekkehoeso[jek’kehoes] (jekkehoezer, jekkehuus-je) gekkenhuis.

jekkekalm[jek’kekal] gekkenpraat, dwaze praat.

jekkenommerm[jek’kenommer] (jekkenommere, jekkenömmersje) gekkennummer, komische act. D’r jekkenommer is elf d’r jek. Elf is het gekkennummer.

jekkerijv[jekkerij’] (jekkerije, jekkerijsje) gekheid. Meent deë dat dong iech vuur de jäös en jekkerij?Meent hij dat ik dat voor mijn plezier doe? Oane jekkerij jezaad. In alle ernst.

jekkeso[jek’kes] (jekkeze, jekkes-je) gekkenhuis. Dat woar doa e jekkes.Het was daar een gekkenhuis. Deë is rief vuur ’t jekkes. Die is niet goed wijs.

jekkiegheetv[jek’kiegheet] (jekkieghete, jekkiegheetsje) dwaasheid. Hol jing jekkiegheet oes.Haal geen dwaasheden uit.

jeklaafo [jeklaaf’] geklets.

jekliengelso[jeklien’gels] gebel. Went jidderinne dem jet feëlet, e sjelsje aa hai, dat jeuf e jekliengels!Als iedereen waarmee iets mis is een belletje om had, dan zou er heel wat gebeld worden. Met bijna iedereen is wel iets mis.

jeknoeëdsjo[jeknoeëdsj’] geknoei.

jekriebel(s)o[jekrie’bel(s)] gekriebel. Iech kan dat jekriebel(s) nit leëze. Ik kan dat gekriebelniet lezen. Iech kan dat jekriebel(s) van deë sjtaof óp mieng hoed nit verdrage.Ik kan dat kriebelspul niet op mijn huid verdragen.

jeks bw/bn 1uitgelaten. Heë is zoeë jeks wie e karerad.Hij is zo gek als een deur. Ze woar zoeë jeks wie ing pet. Ze was hartstikke gek. 2 stuurs, nukkig. Jekse zin han. Stuurs zijn.

jekuum(s)o[jekuum(s)’] gekreun, geklaag.

jekwaatsjo[jekwaatsj’] geklaag.

jekwatsjo[jekwatsj’] gezwets.

jekwieks o [jekwieks’] geschreeuw.

jelaissto[jelais’] (jelaizer, jelais-je) spoor, rails. Me mós inne auwe voorman nit oes ’t jelais wille bringe.Je moet oude mensen niet uit hun vaste gewoontes brengen.

jeläufiegbw[jeläu’fieg] 1 lekker lopend, goed gesmeerd. D’r projram woar jans jeläufieg. Het programma liep gesmeerd.Heë sjprikt jeläufieg Frantsueziesj.Hij spreekt vloeiend Frans. 2 bekend. Dat woad is miech nit jeläufieg.Dat woord is mij niet bekend.

jeld o geld. Jeld is nit alles, mar ’t is waal vreks jemekkelieg.Geld is niet alles, maar het is wel verdomde gemakkelijk. Dat woar ing sjtang jeld.Dat was een grote som geld. Inne jouwe vrunk is mieë weëd wie jeld in tèsj.Een goede vriend is meer waard dan geld. Vuur jeld en jouw wöad is alles tse krieje.Voor geld en goede raad is alles te koop. Heë hat jeld wie drek.Hij heeft veel geld. Dat is jeld woa de vrauw nuus va wees.Dat is geheim geld. Weë zie jeld jeer ziet vleie, deë hilt ziech doeve of bije.Wie geld wil verliezen moet duiven of bijen gaan houden; duiven of bijen houden zijn dure hobby’s. Meens doe iech vöng ’t jeld óppen sjtroas?Denk jij soms dat ik het geld op straat vind? Dat is zoeë jód wie jeld i jen tèsj.Gezegd als men een overeenkomst aangaat met een kredietwaardig persoon. De ieësjte kieësje koste ’t jeld.De eerste kersen zijn heel duur. Gezegd bij investeringen. Zoeë jeet ’t in de welt: d’r inne hat d’r buul, d’r angere ’t jeld.Zo gaat het in de wereld, de een heeft niks, de ander alles. ’t Is jee jeld mieë ónger de lu.Het is crisis. Deë is óp ’t jeld oes wie d’r duvel óp ing zieël.Hij is geldziek. Heë wurpt mit ’t jeld elsof ’t roofjód wuur.Hij smijt met geld. ’t Jeld wieëst miech nit óppen ruk.Het geld groeit niet op mijn rug.

jeldbuulm[jeld’buul] (jeldbule, jeldbuulsje) geldbuidel, portmonnee. Weë ’t langste leëft, kriet d’r jeldbuul. Wie het langst leeft, erft alles.

jelddaagm[jeld’daag] (jelddaag, jelddeëgs-je) uitbetaaldag. Dieng oer leuft óp d’r jelddaag. Je klok loopt voor.

jeldeww[jel’de] jool, jejole 1 aanschaffen kopen. Weë jelt wat heë ziet, is jauw zieng fennegke kwiet.Wie alles koopt wat hij ziet, is zijn geld snel kwijt. Jet ónger de hank jelde. Iets onderhands kopen. Vieë óp d’r knoep jelde. Vee kopen volgens globaal geschatte waarde. Jet óp d’r kniet jelde. Iets op de pof kopen. Dat hat heë vuur inne appel en e ai jejole.Dat heeft hij voor een appel en een ei gekocht. Dat is jejole wie jinne in d’r lade woar. Dat is gestolen. 2gelden, tellen. Bang maache jilt nit.Bang maken telt niet.

jeldsjrankm[jeld’sjrank] (jeldsjrenk, jeldsjrenks-je) brandkast.

jeldsjtuk o [jeld’sjtuk] (jeldsjtukker, jeldsjtuks-je) geldstuk.

jeldzaachv[jeld’zaach] (jeldzaache/jeldzaachens, jeldzechs-je) geldzaak. Bij jeldzaache kan de betste vrundsjaf kraache. Als geld ermee gemoeid is, kan de beste vriendschap stukgaan.

jeldzakm[jeld’zak] geldzak. Inne jeldzak hingt jing hónged joar an de nemlieje duur, mar óch jinne beëdelszak. In de loop der jaren kan welstand in armoede en armoede in welstand verkeren.

jelèchebw/bn[jelè’che] in de uitdrukking: Dat is werm jelèche en jesjtrèche. De zaak is weer vereffend.

jeleëjebw[jeleë’je] gelegen. Doe kuns miech hu nit jeleëje.Je bezoek komt me vandaag niet gelegen. Doe móts diech jet draa jeleëje losse.Het moet je iets waard zijn. Doa likt miech nuus aa jeleëje.Daar heb ik geen interesse in.

jeleëjenheetv[jeleë’jenheet] (jeleëjenhete, jeleëjenheetsje) gelegenheid; mogelijkheid. Die jeleëjenheet móts doe nótse.Die gelegenheid moet je benutten. Weë de jeleëjenheet verpast, dem tseegt ze d’r sjtats.Wie de gelegenheid niet benut, heeft het nakijken.

jeleëjentliegbw[jeleë’jentlieg] bij gelegenheid. Kóm jeleëjentlieg ins jet erum!Kom bij gelegenheid eens langs.

Jeleën pln Geleen

jeleiebw[jelei’e] geleden. Dat is mennieg jöarsje jeleie. Dat is heel wat jaartjes geleden.

jelendero[jelen’der] (jelendere, jelendersje) leuning, balustrade. ’t Jelender van d’r balkong. De leuning van het balkon.

jelenko[jelenk’] (jelenker, jelenks-je) gewricht.

jelenkiegbw/bn[jelen’kieg] lenig.

jelenksjtangv[jelenk’sjtang] stuur van een fiets.

jeleuvest ww[jeleu’ve] jeloat/jeleuvet, jeload geloven. Weë ’t jeleuft, weëd zieëlieg. Dat gelooft niemand. Wen iech dat nit mit mieng eje oge jezieë häu, dan jelöat iech ’t nit.Als ik het niet met eigen ogen had gezien, zou ik het niet geloven. Jeleuf nit alles wat-s te huurs.Geloof niet alles wat er wordt gezegd. Jeleufs doe nog an d’r Tsinterkloas?Ben je echt zo onnozel? Heë is nog nit vuur inne tsents jeload. Hij is niet kredietwaardig. Heë hat draa jeleuve mósse. Hij heeft eraan moeten geloven.

jeleuviegbw/bn[jeleu’vieg] gelovig.

jelido[jelid’] (jelidder, jelidsje) lid, gelid. ledemaat. Iech han pieng in al mieng jelidder.Ik heb pijn aan al mijn ledematen. Uur mót besser in ’t jelid sjtoa.Jullie moeten beter in het gelid staan.

jeliebdslbw/bn[jeliebd’] geliefd.

jeliecho[jeliech’] (jeliecher, jeliechs-je) gelijkenis. Inne an ’t jeliech kenne.Iemand herkennen aan zijn overeenkomsten met een ander. Dat meëdsje is jee sjleët jeliech van zie modder.Dat meisje lijkt precies op haar moeder.

jeliechbn/bw[jeliech’] 1 gelijk. Erm en riech, in d’r himmel is alles jeliech.Arm en rijk, in de hemel is iedereen gelijk. Dat bliet ziech jeliech.Dat is om het even. Jeliech vieë zukt ziech, vingt ziech, lekt ziech. Soort zoekt soort. Vier zint jeliech en kwiet. We staan quitte en hebben niks meer met elkaar te maken. 2 straks. Iech kom jeliech.Ik kom straks. Adieë, bis jeliech. Tot ziens, tot straks.

jeliecheww[jelie’che] ziech, jeliechete ziech, ziech jeliechd (op elkaar) (ge)lijken. Die jelieche ziech wie tswai drupe wasser.Zij lijken op elkaar als twee druppels water. Dat meëdsje jeliecht va vure zieng mam en va hinge de janse famillieë.Dat meisje lijkt van voren op haar moeder en van achteren op de hele familie.

jeliechertsietbw[jelie’chertsiet] tegelijkertijd.

jeliechmieësiegbw[jeliechmieë’sieg] gelijkmatig.

jeliemel(s)o[jelie’mel(s)] getreuzel.

jelierdbw/bn[jelierd’] geleerd.

jelingeww[jelin’ge] jelong, jelónge (ge)lukken, slagen. D’r kóch is diech jód jelónge. De cake is goed gelukt.

jeloeo[jeloe’] gelui.

jelóngebw[jelón’ge] merkwaardig; grappig. Dat is inne jelónge oesdroek. Dat is een grappige uitdrukking. D’r Piet, dat is miech inne jelónge! Piet is een echte grapjas!

jeloofm[jeloof’] geloof. Wie iech dat hoeët, vool iech bauw van d’r jeloof aaf.Toen ik dat hoorde was ik stom van verbazing. Inne van d’r jeloof aafbringe. Iemand tureluurs maken.

jeloof(s)sl o[jeloof(s)] geloop. Jef dat jeloof(s) draa, doe maats miech jek. Houd op met lopen, je maakt me gek.

jelossebw[jelos’se] gelaten. Heë lofet jelosse d’rbij. Hij liep er gelaten bij.

jelpsjbn/bw[jelpsj] welig, weelderig. Jelpsje klieë. Welige klaver.

jeluubde o [jeluub’de] (jeluubde) gelofte. De ieëwieje jeluubde aafleëje. Trouwen.

jeluko[jeluk’] geluk. Sjwalbere bringe jeluk.Zwaluwen brengen geluk. Doe has mieë jeluk wie versjtank.Je hebt meer geluk dan wijsheid. Diech leuft ’t jeluk noa.Je hebt veel geluk. Doe sjtinks va jeluk.Je hebt veel geluk. Wie jroeëser d’r sjelm, wie jroeëser ’t jeluk.Hoe groter de bandiet, des te meer geluk. Doe kans nog van (e) jeluk kalle.Je kunt van geluk spreken. Deë hat mieë jeluk in de sjavouwe wie in de liebe.Hij heeft meer geluk in het werk dan in de liefde. Weë óp ’t jeluk waad, mós vöal tsiet han.Wie op geluk wacht, moet veel geduld hebben. Dat jong óp jód jeluk.Dat ging op de bonnefooi. E loeëd jeluk is mieë weëd wie e pónk versjtank.Een gram geluk is vaak meer waard dan een kilo verstand. Vöal jeluk(s) óp d’r namensdaag.Van harte gefeliciteerd met je naamdag/naamfeest.

jelukkeww[jeluk’ke] jelukket, jelukd lukken. Dem jelukt alles.Hem lukt alles. Dat kan jelukke bij dat bukke. Gezegde als iemand een wind laat.

jelukkeliegbn/bw[jeluk’kelieg] ook jeluklieg[jeluk’lieg] gelukkig. Heë hat ing jeluklieje hank. Hij heeft veel geluk bij het kaartspelen.

jeluksbroorm[jeluks’broor] (jeluksbreur, jeluksbreursje) iemand die altijd geluk heeft.

jelukspiezelm[jeluks’piezel] (jelukspiezele, jelukspiezelsje) bofkont.

jeluksnommerm[jeluks’nommer] (jeluksnommere, jeluksnömmersje) geluksnummer.

jelukzieëliegbw/bn[jelukzieë’lieg] gelukzalig, gelukkig. Weë jelukzieëlieg wilt sjterve, lieët de reëte erve.Wie gelukkig wil sterven, laat de juiste mensen erven. Jelukzieëlieg nui-joar | d’r kop vol hoar | d’r mónk vol tseng | ’t jeluk i jen heng.Nieuwjaarsrijmpje. Jelukzieëlieg nui-joar!waarop de ander zegt: Jeuf Jod, ’t wuur woar!God geve dat het waar is.

jeluste ww[jelus’te] jelustet, jelustzin hebben in, trek hebben in Miech jelust ’t óp jet jóds.Ik heb trek in wat lekkers.

jemaacho [jemaach’] gemak. Iech jon óp mie jemaach jet sjpatsere. Ik ga op mijn gemak wat wandelen.

jemaneerdbw/bn[jemaneerd’] welgemanierd.

jemeechliegbw/bn[jemeech’lieg] op zijn gemak, gemoedelijk. Jemeechlieg jong ’t äudsje ziene wèg. Op zijn gemak ging het oudje zijn weg.

jemeenbn/bw[jemeen’] 1 gewoon. D’r jemene man kan ziech dat nit laiste. De gewone man kan zich dat niet veroorloven. 2 gemeen. ’t Is jemeen kaod.Het is gemeen koud. Dat is ’t jemeenste wat me ziech dinke kan.Dat is het gemeenste wat men kan bedenken.

jemeendesl v[jemeen’de] (jemeendets) gemeente.

jemeendehoeso[jemeen’dehoes] (jemeendehoezer, jemeendehuus-je) gemeentehuis.

jemeendepilsm[jemeen’depils] gemeentepils, water uit de kraan. Drink diech mar e jleës-je jemeendepils, da kries doe kloar oge.Drink maar een glaasje water, daar krijg je heldere ogen van.

jemeenderoadm[jemeen’deroad] (jemeenderöad) gemeenteraad.

jemeenheet v[jemeen’heet] (jemeenhete, jemeenheetsje) gemeenheid. Deë hat nuus wie jemeenhete veel. Hij kan alleen maar gemeen zijn.

jemekkeliegbn/bw[jemek’kelieg] (jemekkeliejer, jemekkeliegste) gemakkelijk. Doe bis inne jemekkelieje. Je bent nog al gemakkelijk uitgevallen. Ook: jemeklieg.

jemekliegbn/bw[jemek’lieg] (jemekliejer, jemekliegste) gemakkelijk. Zie: jemekkelieg.

jemiesjbroeëdo[jemiesj’broeëd] (jemiesjbroeëder, jemiesjbruedsje) bruinbrood.

jemindbw[jemind’] gemeend. Dat is jing jekkerij, ’t is miech jemind. Ik maak geen grapjes, ik meen het. Lever inne hatslieje doe, wie inne jeminde uur. Liever spontaan dan formeel met elkaar omgaan.

jemindliegbw[jemind’lieg] gewoonlijk. Inne jouwe aavank jieëft jemindlieg e jód end. Een goed begin zorgt meestal voor een goed einde.

jemoeëdbw[jemoeëd’] geluimd. Óppe werk woar heë ummer sjleët jemoeëd. Op het werk had hij altijd een slecht humeur.

jemórkso[jemórks’] moeizaam gedoe, geknoei.

jemuidst bw[jemuid’] gemoeid. Doa zint allerhand köste mit jemuid. Daar zijn allerlei kosten mee gemoeid.

jemuso[jemus’] groente; ook schertsend: Jónk jemus. Jeugd.

jemus-jaadm[jemus’-jaad] (jemus-jadens, jemus-jeëdsje) groentetuin, moestuin. Jeliech da kom iech diech ins in d’r jemus-jaad. Straks krijg je een pak rammel.

jemuurdbn/bw[jemuurd’] troebel. Noa ing sjoel reën is de baach jemuurd. Na een regenbui is de beek troebel.

jemuuto[jemuut’] (jemuter, jemuutsje) gemoed, karakter. Deë hat e jemuut, dem kriet me mit jing hónged peëd óp jank.Die heeft een rust, die krijg je met geen honderd paarden op gang. Häu iech die jemuut!Had ik jouw karakter maar.

jemuutliegbn/bw[jemuut’lieg] (jemuutliejer, jemuutliegste) gezellig, gemoedelijk. Dat woar inne jemuutlieje oavend.Dat was een gezellige avond. Vier zose jemuutlieg tsezame.We zaten gemoedelijk bij elkaar. Heure man is inne jemuutlieje. Haar man is een goeie sul.

jemuutliegheet v [jemuut’liegheet] (jemuutlieghete, jemuutliegheetsje) gezelligheid, gemoedelijkheid. In ing jeldzaach huurt de jemuutliegheet óp.Bij geldzaken heeft de gezelligheid zijn grenzen.

jemuutskrankbn/bw[jemuuts’krank] zielsziek.

jen vnw als voorvoegsel bij A jen zie. Aan de overkant Dat is inne van jen zie. Dat is iemand van de overkant (Duitsland). Jen zie.Het hiernamaals.

jenaadv[jenaad’] genade. Heë hat mit de jenaad mitjewirkd. Hij heeft een goede kruiwagen gehad.

jenadesjlaagm[jena’desjlaag] (jenadesjleëg, jenadesjleëgs-je) genadeslag.

jenauwbn/bw[jenauw’] (jenauwer, jenauwste) 1 precies. Dat past jenauw.Dat past precies. Die kenne ziech jenauw.Ze kennen elkaar heel goed. ’t Is jenauw haover tsing.Het is half tien precies. Jenauw wie ’t in ’t bóch sjteet.Volgens de letter. Deë jong is jenauw zie vadder.Die jongen lijkt heel erg op zijn vader. Bij dem kunt ’t ziech nit zoeë jenauw.Hij is niet secuur. Dat is jenauw zoeë duur.Dat is precies even duur. Lieëver dem jód werk, dat is inne jenauwe. Lever bij hem goed werk af, hij is een pietje precies. 2 gierig. Dat is inne jenauwe, deë biest nog inne tsents uvver. Hij is heel erg gierig.

jenauwiegheetv[jenau’wiegheet] (jenauwieghete, jenauwiegheetsje) stiptheid.

jeneëjebw/bn[jeneë’je] genegen.

jeneëzebw/bn[jeneë’ze] genezen.

jeneëzoengv[jeneë’zoeng] (jeneëzoenge, jeneëzuungs-je) genezing.

jeneraal m [jeneraal’] (jenerale, jenereëlsje) generaal.

jeneraalbiechv[jeneraal’biech] (jeneraalbiechte, jeneraalbiechs-je) generale biecht. Ing jeneraalbiech sjprèche. Een algemene biecht uitspreken.

jeneraaljediengo[jeneraal’jedieng] (jeneraaljedienger, jeneraaljediengs-je)  algemeen akkoord, soort cao.

jeneraalproofv[jeneraal’proof] (jeneraalprove, jeneraalpreufsje) generale repetitie.

jenieëdiegbw/bn[jenieë’dieg] (jeneëdiejer, jeneëdiegste) genadig, Heë is nog ins jenieëdieg d’rlangs kómme. Hij is er nog eens genadig vanaf gekomen.

jenieënso[jenieëns’] naaiwerk. ’t Jenieëns van d’r manktel lieët los. Het naaiwerk van de mantel laat los.

jenieko[jeniek’] (jenieker, jenieks-je)nek. Inne sjlaag in ’t jeniek en d’r knien woar hiemele. Een slag in de nek en het konijn was dood.

jenisseww[jenis’se] jenisset, jenaose genieten. Dem han iech jenaose! Die kan ik niet meer luchten of zien!

jenógbw[jenóg’] genoeg. Heë oos inne móffel um jenóg tse doeë. Hij at een hapje mee om de gastvrouw niet teleur te stellen. ’t Betste woar vuur dem jraad jód jenóg. Het beste was net goed genoeg voor hem. Me kan jing oge jenóg han.Je moet je ogen de kost geven. Die wisse óch nit jenóg tse krieje. Die krijgen er niet genoeg van.

jenósm[jenós’] (jenus, jenus-je) genot. E vrisj tes-je kaffieë is inne jenós vuur de mam. Een vers kopje koffie is een waar genot voor moeder. Weë d’r jenós hat, hat óch d’r verdrós.Wie het genot van iets heeft, moet er ook de nadelen van accepteren.

jenujeww[jenu’je] jenujet, jenuugd voldoende zijn.

jenuugdest v[jenuug’de] genoegen, plezier. Doa han iech mieng jenuugde draa. Daar beleef ik plezier aan.

jenuugliegbw/bn[jenuug’lieg] genoeglijk, knus. Ze zose jenuuglieg bijee mit e pötsje kaffieë.Ze zaten knus bij elkaar een kopje koffie te drinken.

jepefferdbw/bn[jepef’ferd] gepeperd. Ing jepefferde rechnoeng. Een gepeperde rekening.

jepeko[jepek’] bagage.

jepekdreëjerm[jepek’dreëjer] 1kruier. 2bagagedrager (fiets o.d.).

jepekwaanm[jepek’waan] (jepekwaans/jepekweëns, jepekweënsje) bagagewagen.

jeploago[jeploag’] gezwoeg.

jepoatso[jepoats’] het voortdurend in- en uitlopen (van kinderen). Huet dat jepoats da noen noeëts óp? Houdt het kabaal met de open- en dichtslaande deur dan nu nooit op?

jeraffeneerdbw/bn[jeraffeneerd’] (jeraffeneerder, jeraffeneerdste) geraffineerd, uitgekookt. Dat is ing jeraffeneerde prie. Dat is een uitgekookte meid.

jeraniejoemm[jera’niejoem] (jeraniejoeme, jeraniejuumsje) geranium.

jeraspelso[jeras’pels] kleingeld (dat geluid maakt in de broekzak).

jeräumiegbw/bn[jeräu’mieg] ruim. E jeräumieg hoes. Een ruim huis.

jerbeww[jer’be] jerbet, jejerbd looien.

jereww[je’re] joar, jejoare gisten. D’r holoenderwien is al jód an ’t jere. De vlierbessenwijn is al goed aan het gisten.

jerech(t)bw/bn[jerech(t)’] 1 rechtvaardig. 2 in staat. Me is nog nit ins jerech(t) rui-ieg uvver de sjtroas tse joa. Je kunt niet eens meer veilig op straat lopen.

jerechtiegheetv[jerech’tiegheet] (jerechtieghete, jerechtiegheetsje) gerechtigheid. Went ’t inne Herjod jieëft, da jieëft ’t óch jerechtiegheet.Als God bestaat, is er ook gerechtigheid. De krislieje jerechtiegheet krieje.De laatste sacramenten ontvangen. Woa jewalt heer is, doa is jerechtiegheet kneët.Waar geweld heerst, ontbreekt alle gerechtigheid.

jereedbw[jereed’] gereed, klaar.

jeremso[jerems’] (jeremzer, jerems-je) geraamte, frame. Dat is e jerems van inne keël. Dat is een wandelend geraamte. ’t Jerems van ’t rad.’t Frame van het wiel. ’t Jerems van d’r winkvoeëjel maache. Het geraamte van de vlieger maken.

jereppelso[jerep’pels] ook jerempels [jerem’pels] jerumpels [jerum’pels] rommel. Ruum dat jereppels óp!Ruim die rommel eens op. Iech han nog jet jereppels i jen tèsj. Ik heb nog wat kleingeld in mijn zak.

jerèsebw/bn[jerèse] doortrapt. Wat bis doe vuur e jerèse sjinoas. Wat ben jij een doortrapte snotaap.

jeretsjafo[jeret’sjaf] vlees waarvan men hoofdkaas maakt.

jerfst v[jerf] (jerve, jerfsje) duizendblad.

jeribdbw/bn[jeribd’] geribd. Jeribde hoaze.Geribde kousen. Jeribde zie.Geribde zijde.

jericho[jerich’] (jerichter, jerichs-je) rechtbank; gerecht. Iech mós an ’t jerich kómme. Ik moet voor het gerecht verschijnen.

jerlachsjtielm[jer’lachsjtiel] (jerlachsjtiele, jerlachsjtielsje)  ijzeren stijl in een pijler.

jeroanebw/bn[jeroa’ne] geraden, raadzaam. Dat is diech óch jeroane.Het is je geraden.

jeroaneww[jeroane] jeroanet, jeroane raken, terechtkomen; goed uitvallen, gelukken. Wie bis doe noa Kirchroa jeroane?Hoe ben jij in Kerkrade verzeild geraakt? Hei bis doe an d’r verkierde jeroane. Hier ben je aan het verkeerde adres. Dis joar zint de eëpel jód jeroane.De aardappeloogst is goed dit jaar. Bakke en broane is nit ummer eëve jód jeroane. Het lukt niet altijd even goed.

jeróchm[jeróch’] (jeruch, jeruchs-je) reuk, geur. Van deë jeróch kriet me e vel uvver de oge. Gezegd van een ondraaglijke stank.

jeröchelo [jerö’chel] gerochel.

jeroesjsl o[jeroesj’] ook jeruusj [jeruusj’] ruis, suizing. Iech han al daag lank e jeroesj in de oere.Ik heb al dagenlang een ruis in mijn oor.

jerulso[jeruls’] gestoei.

jerumpelso[jerum’pels] rommel.

jeruso[jerus’] (jeruster, jerus-je) 1steiger. D’r handlenger woar van ’t jerus jevalle. De handlanger is van de steiger gevallen. 2  liftconstructie.

jerusbredo[jerus’bred] (jerusbreer, jerusbredsje) steigerplank.

jerus-jankm[jerus’-jank] (jerus-jeng, jerus-jengs-je)  kooigang.

jeruudbw/bn[jeruud’] geruit. Mam, werp miech de jerude kap eraaf, iech mós miech houwe! Gezegd als iemand hulp inriep bij een gevecht.

jesjeëtero[jesjeë’ter] o getetter. Doe häuts dat jesjeëter van die vrauwlu ins mósse hure.Je had het getetter van die vrouwen eens moeten horen.

jesjefo[jesjef’] (jesjefter, jesjefje) zaak, winkel. ’t Jesjef is tsouw.De winkel is gesloten. E jód jesjef maache.Een goede zaak doen. Heë versjteet zie jesjef.Hij kent zijn vak. ’t Jöngsje moeët e jroeës jesjef maache. Het jongetje moest een grote boodschap doen.

jesjefliegbw/bn[jesjef’lieg] (jesjefliejer, jesjefliegste) zakelijk, voor zaken.

jesjefsmanm[jesjefs’man] (jesjefslu, jesjefsmensje) zakenman.

jesjefsvieëdelo[jesjefs’vieëdel] (jesjefsvieëdele, jesjefsvieëdelsje) winkelbuurt.

jesjeieww[jesjei’e] jesjooch, jesjidgebeuren, geschieden. Dat jesjuucht went Oeëstere en Pinkste óp inne daag valle.Dat zal nooit gebeuren. ’t Jesjooch in d’r letste krig.Het gebeurde in de laatste oorlog. ’t Is mit hem jesjid.Het is met hem afgelopen. Jeer jesjid. Geen dank.

jesjeid st bw/bn [jesjeid’] verstandig. Bis doe nog jesjeid? Ben je nog goed wijs? Inne jesjeide miensj.Een verstandig mens.

jesjekdbn/bw[jesjekd’] bont. Jesjekde peëd. Bonte paarden.

jesjenko[jesjenk’] (jesjenker, jesjenks-je) geschenk.

jesjiechtev[jesjiech’te] (jesjiechtens, jesjiechs-je) geschiedenis, gebeurtenis, verhaal. Dat zint miech evvel sjun jesjiechtens!Dat zijn me toch verhalen! Dat weëd ing langwielieje jesjiechte. Dat gaat lang duren.

jejsiero[jesjier’] gereedschap; paardentuig. Jód jesjier is ’t haof werk.Goed gereedschap is het halve werk. Dóch ’t peëd ’t jesjier aa.Trek het paard het tuig aan. Deë hat ziech evvel in ’t jesjier jelaad.Hij heeft zich veel inspanningen getroost.

jesjierkisv[jesjier’kis] (jesjierkiste, jesjierkis-je)gereedschapskist.

jesjladdero[jesjlad’der] geratel, gekwebbel. Me versjteet zieng eje wöad nit durch dat jesjladder.Door dat geratel versta ik mijn eigen woorden niet.

jesjlagebw/bn[jesjla’ge] verslagen. In de zegswijze: Iech sjton al ing jesjlage sjtond óp diech tse wade. Ik sta al ruim een uur op je te wachten. Dat is jehouwe wie jesjlage. Dat is lood om oud ijzer.

jesjlèfebw/bn[jesjlè’fe] geslepen, doortrapt.

jesjlöngso[jesjlöngs’] ingewanden.

jesjmaidieg bw/bn[jesjmai’dieg] (jesjmaidiejer, jesjmaidiegs) gesmeerd, soepel. D’r projram lofet jesjmaidieg. Het programma verliep gesmeerd.

jesjmakm[jesjmak’] (jesjmakker, jesjmeks-je) smaak. Miene jesjmak wuur dat nit. Dat is niet mijn smaak.

jesjoestero[jesjoes’ter] prutswerk.

jesjöpfo[jesjöpf’] (jesjöpfer, jesjöpfsje) schepsel.

jesjpano[jesjpan’] (jesjpanner, jesjpensje) 1 span, stel. D’r lange nónk en die kling tant, dat woar e net jesjpan. De lange oom en die kleine tante, dat was een mooi tweespan. Man en wief is ee lief, wief en man is ee jesjpan. Man en vrouw zijn één. 2raamwerk.

jesjpandbw/bn[jesjpand’] benieuwd. Iech bin ins jesjpand of dat jód jeet. Ik ben eens benieuwd of dat goed gaat.

jesjpenso[jesjpens’] (jesjpenster, jesjpens-je) spook.

jesjpoordbw/bn[jesjpoord’] gespoord.

jesjprieëcho[jesjprieëch] (jesjprieëcher, jesjprieëchs-je) gesprek.

jesjprieëchliegbw/bn[jesjprieëch’lieg] spraakzaam.

jesjprikkeldbw/bn[jesjprik’keld] gespikkeld. De sjproa is sjun jesjprikkeld. De spreeuw is mooi gespikkeld.

jesjraisl o[jesjrai’] geschreeuw.

jesjravelo[jesjra’vel] gekruip, geklauter (van kinderen), geploeter.

jesjtaltv[jesjtalt’] (jesjtalte, jesjteltsje)gestalte.

jesjtankm[jesjtank’] stank.

jesjtelo[jesjtel’] (jesjteller, jesjtelsje) schraag, onderstel, frame. De wèsjtsieng sjtong óp ’t jesjtel.De wasteil stond op het onderstel. Wat e lank jesjtel!Wat is die lang.

jesjteld bw/bn[jesjteld’] Iech bin hu nit jód jesjteld. Ik voel me vandaag niet erg lekker.

jesjtingso[jesjtings’] gesteente.

jesjtivveldbw/bn[jesjtiv’veld] gelaarsd. Heë is jesjtiveld en jesjpoord. Hij is helemaal voorbereid.

jesjtoaww[jesjtoa’] jesjtong, jesjtange bekennen, toegeven. Jesjtank mar: doe has ’t jedoa. Beken maar: jij hebt het gedaan!

jesjtuchelo[jesjtu’chel] gestook, gestechel. Durch dat jesjtuchel kunt sjtriet.Van dat gestechel komt ruzie.

jesjtuuto[jesjtuut’] opschepperij.

jesjurch(s)o[jesjurg(s)’] gesjouw.

jesjwadroneero[jesjwadroneer’] opschepperij, snoeverij.

jesjweëjebw[jesjweë’je] laat staan, om niet te spreken van. Heë bezoog miech nog nit ins, jesjweëje dat heë miech jrusset.Hij zag me niet eens staan, om maar niet te spreken van groeten.

jesjwelo[jesjwel’] (jesjweller, jesjwelsje) gezwel.

jesjwiestermv[jesjwies’ter] broer(s) en zus(sen).

jesjwuuro[jesjwuur’] (jesjwure, jesjwuursje) zweer.

jetonb vnwiets, wat. Zoeë jet sjikt ziech nit.Zoiets past niet. Jef miech jet van dis en jet van die.Geef me van alles wat. Besser jet wie jaar nuus.Beter iets dan helemaal niets. ’t Is al zoeë jet.Het is me wat. Has doe hei óch al jet tse zage?Heb jij hier ook al iets in te brengen? In jidder famillieë is jet.In elke familie is iets. Iech wees jet va diech.Ik weet een geheim van jou. Bloas diech jet, dan has te jet!Je kunt me nog veel meer vertellen! Ès diech jet en drink diech jet.Eet en drink iets. Doa bis doe nog jet jónk vuur.Daar ben je nog wat jong voor. Wat-s doe doa jemaad has, is jet van nuus.Wat je daar hebt gemaakt, staalt nergens op. Jet voet han.Iets doorhebben; iets weghebben van.

jete losseww[je’te losse] loos jete, jete jelosse opschieten. Ju, los ins jete.Schiet eens op. Los ins jete, zeët d’r bók. Laat eens gaan, zei de bok.

jetebaadm[je’tebaad] (jetebeëd, jetebeëdsje) sik.

jetebókm[je’tebók] (jetebök, jeteböks-je) geitenbok. Doe sjtinks wie inne jetebók. Je stinkt vreselijk.

jetekieës m [je’tekieës] (jetekieëzer, jetekieës-je) geitenkaas.

jetemelkerm[je’temelker] (jetemelkere, jetemelkersje) 1 geitenmelker 2 nachtzwaluw.

jetemilch v (je’temilch) geitenmelk.

jetesjtatsm[je’tesjtats] (jetesjtets, jetesjtets-je) geitenstaart. Zoeë wiebelieg wie inne jetesjtats. Zo wankel als een geitenstaart.

jetiepeldbw/bn[jetie’peld] gestippeld. De aier van de meële zint jetiepeld. Mereleieren zijn gestippeld.

jetraatsjo[jetraatsj’] gezwets, geroddel.

jetruestbw/bn[jetruest’] gerust. Doe kans jetruest sjloffe joa. Je kunt gerust gaan slapen.

jetruestest ww[jetrues’te] ziech, jetruestet ziech, ziech jetruest zich getroosten, zich troosten. Heë hat ziech vöal muite jetruesd.Hij deed heel veel moeite. Jetrues diech mar; angere jeet ’t óch nit besser.Stil maar, anderen gaat het ook niet beter.

jetsieëmeww[jetsieë’me] ziech, jetsieëmet ziech, ziech jetsieëmd passen. Ummer mit de moel drihange, dat jetsieëmt ziech nit. Altijd in de rede vallen, dat hoort niet.

jetsuugst o[jetsuug] paardentuig, gereedschap.

jetsuughoakm[jetsuug’hoak] (jetsuughöak, jetsuughöaks-je) ijzeren ring met slot op een gereedschapskist.

jetsuugskisv[jetsuugs’kis] (jetsuugskiste, jetsuugskis-je) gereedschapskist.

jetsuugswaanm[jetsuugs’waan] (jetsuugswaans, jetsuugsweënsje)  wagen voor het vervoer van gereedschap.

jeuchm[jeuch]jeuk. Dat is fienge jeuch. Dat is kale deftigheid. Wen-s te jeuch has, móts te diech kratse. Uit karnevalsliedje: als je jeuk hebt, moet je krabben. Ook: jeusj.

jeucheww[jeu’che] jeuchet, jejeuchd jeuken. Went diech d’r ruk jeucht, da kunt reën. Als je rug jeukt, dan komt er regen. Dem jeucht de sjwaad. Zijn handen jeuken. Ook: jeusje.

jeusjm[jeusj]jeuk (Bleijerheide). Dat is fienge jeusj. Dat is kale deftigheid. Ook: jeuch.

jeusjeww[jeu’sje] jeusjet, jejeusjd jeuken (Bleijerheide). Went diech d’r ruk jeusjt, da kunt reën. Als je rug jeukt, dan komt er regen. Ook: jeuche.

jeustereww[jeus’tere] jeusteret, jejeusterd op luidruchtige wijze pret maken. Die zunt nog ins an ’t jeustere.Die hebben een plezier! Jef dat jeustere draa! Houd op met schreeuwen.

jevallem[jeval’le] (jevallens, jevelsje) dienst. Zaag, kans doe miech inne jevalle doeë? Zeg, kun je me een plezier doen?

jevalleww[jeval’le] jevool, jevalle bevallen; welgevallen. Deë jong kan miech jevalle.Die jongen kan me wel bevallen. De mam jevilt miech nit.Er is iets aan de hand met mam. Ing kroddel is e sjun deer, wem ze jevilt. Over smaak valt niet te twisten. Dat jevool miech a jinne ek. Dat beviel me helemaal niet. Dat los iech miech jevalle! Dat vind ik nou eens leuk! Zieg nit zoeë fien jevalle. Wees niet zo kieskeurig. Los diech dat nit jevalle! Laat dat niet op je zitten.

jevellesbw[jevel’les] alsjeblieft. ’t Wuur uuch jevelles ing jeet in d’r jaad, ze häu uuch jevelles de kuel aafvrèse.Overdreven onderdanig geslijm als commentaar op vervelend gedrag.

jevelliegbw/bn [jevel’lieg] (jevelliejer, jevelliegste) behulpzaam, gedienstig. Dat is e jevellieg meëdsje.Wat een behulpzaam meisje. Wat wuur uuch jevellieg? Wat is er van uw dienst? Wat is doa jevellieg? Wat is daar gaande?

jevelliegheetv[jevel’liegheet] (jevellieghete, jevelliegheetsje) dienst. Die jevelliegheet kans doe miech doch doeë. Je kunt me dat plezier doen. Ing jevelliegheet is de anger weëd. De ene dienst is de andere waard.

jevengenisv[jeven’genis] (jevengenisse, jevengenis-je) gevangenis. Ook jevengnis.

jevengnisv[jeveng’nis] (jevengnisse, jevengnis-je) gevangenis. Ook jevengenis.

jeveulo[jeveul] (jeveulens, jeveulsje) gevoel. Iech han jee jeveul in de vingere.Ik heb geen gevoel in de vingers. Deë hat dat in ’t jeveul. Hij heeft het in zijn vingers. Dat is e jeveul wie Wainachte. Dat is een gelukkig gevoel.

jeveuliegbw/bn[jeveu’lieg] (jeveuliejer, jeveuliegste) gevoelig.

jeveuliegheet.v [jeveu’liegheet] (jeveulieghete, jeveuliegheetsje) gevoeligheid. Me mós rechensjaf haode mit de jeveuliegheet van de mitjlieder.Je moet rekening houden met de gevoeligheid van de leden.

jevierliegbw/bn[jevier’lieg] (jevierliejer, jevierliegste) gevaarlijk. Deë hat ing jevierlieje tsong, e jevierlieg moelwerk.Hij is brutaal. Num diech in aat, dat is inne jevierlieje.Pas op, dat is een gevaarlijke.

jevoaro[jevoar’] (jevoare, jevöarsje) gevaar. Kinger kenne jee jevoar. Kinderen hebben geen notie van gevaar.

jevreksbw/bn[jevreks’] aardig. Dat keëlsje is jet jevreks. Dat is een verdomd leuk kereltje.

jevrèso[jevrès’] schransspartij.

jevrieëto[jevrieët’] (jevrieëter, jevrieëtsje) gewricht. Iech hauw d’r doem oes ’t jevrieët. Ik had de duim uit het gewricht.

jewaar weëdeww[jewaar’weëde] woeët jewaar, jewaar woeëdegewaarworden, merken. Me weëd al jewaar dat ’t vrugjoar is.Men merkt al dat het voorjaar is. Deë weëd al jet jewaar. Hij begint naar de meisjes te kijken.

jewaltv[jewalt’] geweld, macht. Went de jewalt kunt, jeet ’t reët óp krukke.Waar geweld optreedt, is het recht verdwenen. Woa jewalt heer is, doa is jerechtiegheet kneët.Waar geweld heer is, is gerechtigheid knecht. Wens doe dat mit alle jewalt wils, miech zal ’t reët zieë.Als je dat per se wilt, dan heb ik er vrede mee. Iech hauw miech nit mieë in de jewalt.Ik kon me niet meer beheersen. Heë moeët ziech jewalt aadoeë um nit tse kriesje.Hij had moeite om niet te huilen. Mit jewalt kuns doe nit wied.Met geweld schiet je niets op. D’r sjwere vinger dong miech jewalt aa. De zwerende vinger deed me vreselijk pijn.

jewaltsjtreebm[jewalt’sjtreeb] (jewaltsjtrebe, jewaltsjtreebsje)  lange pijler met veel werkpunten.

jewangst mv[jewang’] De Duutsje jewang. De landerijen van de dames Deutz (Familie Deutz was een oude boerenfamilie naast Rolduc).

jewasebw/bn[jewa’se] opgewassen tegen. Dem bin iech nit jewase. Ik ben niet tegen hem opgewassen.

jeweëde losseww[jeweë’de losse] loos jeweëde, losse jeweëde laten begaan. Los hem mar jeweëde, heë kent dat!Laat hem maar begaan, hij kan dat. Los d’r auwe man jeweëde, heë hat jlaas in tèsj. Laat die oude man met rust, hij kan niet veel hebben.

jeweëneww[jeweëne] jeweënet, jewend (ziech) (ge)wennen. An inne man mós me ziech jeweëne.Aan een man moet je wennen. Jónk jewend, aod jedoa.Jong geleerd, oud gedaan. Wie jewend. Zoals gewoonlijk.

jeweero[jeweer’] (jewere, jeweersje) 1 geweer. 2 verweer. Heë koam in ’t jeweer. Hij moest zich verdedigen.

jeweio[jewei’] (jeweier, jeweisje)gewei.

jewekso[jeweks’] (jewekser, jeweks-je)gewas.

jewekshoes o [jewekshoes] (jewekshoezer, jewekshuus-je) broeikas.

jeweldst bw/bn[jeweld’] gegolfd. Heë hat sjterk jeweld hoar. Hij heeft sterk gekruld haar.

jewendev[jewen’de] (jewendets, jewendets-je) gewoonte. Dat is ing vliddieje jewende. Dat is een slechte gewoonte. Dat han iech zoeë in de jewende.Dat ben ik zo gewend. Alles hat zieng jewende, evvel mès sjpreie hat ziene sjlodder. Je moet de kunst van het vak verstaan. Ook: jewunde.

jeweunbw/bn[jeweun’] (jeweuner, jeweunste) gewoon.

jeweunliegbw[jeweun’lieg] gewoon; gewoonlijk. Die lu zunt miech tse jeweunlieg. Die mensen zijn me te min.

jewieëto[jewieët] (jewieëter, jewieëtsje) ) gewicht. In dat jesjef kriet me zie jewieët nit.In die winkel krijg je niet wat je vraagt. Urjens jee jewieët óp leëje. Geen waarde hechten aan.

jewieëtsjteem[jewieët’sjtee] (jewieëtsjting, jewieëtsjtings-je) steen die precies zoveel weegt als de emballage.

jewieksdbw/bn[jewieksd’] jewieksder, jewiekste) gewiekst, gehaaid. E jewieksd keëlsje. Een doortrapt mannetje.

jewiemelo[jewie’mel] gewemel, gewoel, drukte.

jewiepdbn/bw[jewiepd’] getikt. Iech jeleuf dat heë e bis-je jewiepd is.Ik geloof dat hij een beetje getikt is.

jewiesensbiese[jewie’sensbiese] (jewiesensbies-jer) een gevoel van spijt, wroeging. Maach diech jing jewiesensbiese. Daarover hoef je geen wroeging te hebben. Ook: jewissensbiese.

jewietero[jewie’ter] (jewieter, jewietersje) onweer. Doa kunt e jewieter | zeët d’r Pieter | nee heer | e donderweer(rijmpje). ’t Jewieter is an ’t brónke. Het onweer blijft dreigen.

jewietere ww [jewie’tere] jewieteret, jewieterd onweren.

jewietersjoelv[jewie’tersjoel] (jewietersjoele, jewietersjuulsje) onweersbui.

jewildbw/bn[jewild’] willens, van plan.

jewilliegbw/bn[jewil’lieg] (jewilliejer, jewilliegste) gewillig.

jewinm[jewin’] (jewinner, jewinsje) gewin, winst. Doa kans doe jewin oes sjloa.Daar kun je gewin uit slaan. D’r ieësjte jewin is katsejesjpin, d’r tswaide jewin jeet noa ’n tèsj erin.Eerste gewin is kattengespin, de tweede gaat in de eigen zak.

jewingo[jewing’] (jewinger, jewings-je) schroefdraad.

jewinneww[jewin’ne] jewon, jewonne winnen. Weë nuus riskeert, jewint nuus.Wie niets riskeert, kan niks winnen. Da has doe evvel d’r haan jewonne. Dan heb je geweldig geboft.

jewisbw/bn[jewis’] gewis, zeker. Wat-s doe doa zeës, is jans jewis nit woar.Wat je zegt is heel zeker niet waar. Dat is inne jewisse heer Dingenskirche.Dat is een zekere heer Dinges.

jewisseo[jewis’se] geweten. Heë hat e jewisse wie inne häuzölder. Hij heeft een zeer ruim geweten. Dem kweëlt ’t jewisse. Hij heeft last van zijn geweten.

jewissensbiesemv[jewis’sensbiese] (jewissensbies-jer) een gevoel van spijt, wroeging. Maach diech jing jewissensbiese. Daarover hoef je geen wroeging te hebben. Ook: jewiesensbiese.

jewoapendbn/bw[jewoa’pend] gewapend. Iech bin óch jewoapend, zaat d’r Sjeng, en doe hauw heë ’t sjtucheliezer in heng.Ik ben ook gewapend, zei Sjeng met de pook in zijn handen.

jewölbo[jewölb’] (jewölber, jewölbsje) gewelf. Auw keldere hant mieëtstens e jewölb. Oudere kelders hebben meestal een gewelf.

jewundev[jewun’de] (jewundets, jewundets-je) gewoonte. Dat is ing vliddieje jewunde. Dat is een slechte gewoonte. Dat han iech zoeë in de jewunde.Dat ben ik zo gewend. Alles hat zieng jewunde, evvel mès sjpreie hat ziene sjlodder. Je moet de kunst van het vak verstaan. Ook: jewende.

jewuurtsst o[jewuurts’] (jewuurtse, jewuurts-je) specerijen, kruiden.

jezankm[jezank’] gezang.

jezanksverainm[jezanks’verain] (jezanksveraine, jezanksverainsje)zangvereniging.

jezauwel(s)o[jezau’wel(s)’] 1 motregen. Van dat jezauwel weëd me durch en durch naas.Van deze motregen word je door en door nat.2 gezeur. Van dat jezauwel kriet me knieng. Van dat gezeur krijg je snel genoeg.

jezeek(s)o[jezeek(s)’] gezeik, gezanik. Jef dat jezeek draa! Houd op met die onzin.

jezelm[jezel’] (jezelle, jezelsje) (met)gezel, een stap hoger dan knecht. Heë hat ziene jezel jemaad. Hij heeft zijn gezellendiploma behaald.

jezellehoeso[jezel’lehoes] (jezellehoezer, jezellehuus-je) instelling waar vrijgezellen konden wonen.

jezelsjaf v [jezel’sjaf] (jezelsjafte, jezelsjefje) gezelschap.

jezenko[jezenk’] (jezenke, jezenks-je) 1 inzinking van de bodem. 2  dalende galerij.

jezèso[jezès’] (jezèser, jezès-je) achterwerk.

jezèsebw/bn[jezèse] gearriveerd, welgesteld. Dat zunt jezèse lu. Dat zijn rijke mensen.

jezetso[jezets’] (jezetser, jezets-je) 1wet. 2tientje. Ziech e jezets van d’r roeëzekrans beëne. Een tiende deel van de rozenkrans bidden.

jezevero[jeze’ver] gezever.

jezicho[jezich’] (jezichter, jezichs-je) gezicht. Jezichter sjnieje.Een lelijk gezicht trekken. E jezich wie drei daag reëneweer.Een gezicht als drie dagen regen. Heë maat e jezich of heë inne vrèse weul.Hij is heel erg woedend. Heë zaat miech dat pratsj in ’t jezich.Hij vertelde me dat recht in mijn gezicht. Dat kink is d’r vadder wie oes ’t jezich jesjneie.Dat kind is zijn vader recht uit het gezicht gesneden. Maach nit zoeë dom jezich.Kijk niet zo verbaasd. E jezich han wie ing kieëstaat. Er bleek uitzien. Die hat nog e jezich wie e kingervutsje. Ze heeft nog een gaaf gezicht.

jezichsbóch o [jezichs’bóch] “Facebook”, sociaal internetmedium. Heë is miene jezichsbóchsvrunk. Hij is mijn vriend op “Facebook”.

jezieënso[jezieëns’] zaaigoed. Noa deë milde reën koam ’t jezieëns sjun oes.Na die milde regen kwam het zaaigoed prima uit. ’t Is al meëts en iech han nog jee jezieëns jejole. Het is al maart en ik heb nog geen zaaigoed gekocht.

jezöamso[jezöams’] uitgezocht graan, zaaigoed.

jezökso[jezöks’] min volk. Hod diech nit an dat jezöks óp! Geef je niet af met dat min volk.

jezóndheetv[jezónd’heet] gezondheid. Jezóndheet, drink ins leëg!Proost, drink eens leeg. Jezóndheet. Gezegd als iemand niest! Ook: jezónkheet.

jezónkbn/bw[jezónk’] (jezonger, jezongste) gezond. Heë hauw inne jezonge appetiet.Hij had een gezonde honger. Deë sjtikt nit in ing jezong hoed.Hij ziet er niet gezond uit. Hei is ing jezong lóf.Hier is het aangenaam. Dat is jezong kaos.Dat is gezond eten. Hod diech jezónk, da betsaal iech d’r dokter.Gezegde bij het afscheid nemen. D’r dokter hat miech jezónk jesjrève. Ik moet weer aan het werk van de dokter. Inne vrisje drónk hilt jezónk.Een kloeke dronk houdt gezond. Wat bitter is vuur d’r mónk, is vuur ’t hats jezónk. Bitter in de mond maakt het hart gezond.

jezónkheetv[jezónk’heet] gezondheid. Dem zieng jezónkheet lieët vies noa.Zijn gezondheid gaat snel achteruit. Jezónkheet. Gezegd als iemand niest! Ook: jezóndheet.

jezonnebw[jezon’ne] gezind. Wie bis doe jezonne? Wat is jouw mening? Deë is diech nit jód jezonne.Hij is jou niet goed gezind. Krislieg jezonne zieë. Overtuigd christen zijn.

jezzes [jez’zes] Jezus! Ook: jizzes of juzzes.

jichv jicht. Iech han de jich in de knaoke.Ik heb jicht. Kasjtaie i jen tèsj zint jód teëje de jich.Kastanjes op zak, zijn goed tegen de jicht. Heë hat de voel jich. Hij is te lui om te werken.

jiddenfalsbw[jiddenfals’] in elk geval. Dis wèch kom iech jiddenfals bis bij diech. Deze week kom ik in elk geval bij je op bezoek.

jidderonb vnwm en v[jid’der] ieder, elk. Jidder man.Iedere man. Jidder vrauw. Iedere vrouw. Jidder daag deë Jod jesjaffe hauw, jong heë noa jen kirch.Elke dag opnieuw ging hij naar de kerk. Ook: jiddes (o).

jidderinneonbep. vnw m [jid’derinne], vroeger ook jidderingv[jid’dering], jiddereo[jid’deree] iedereen. Jidderinne is inne angere.Iedereen is anders. Weë ’t jidderinne reët wilt doeë, deë mós vrug ópsjtoa.Je kunt niet iedereen een plezier doen. Los jidderinne vuur dat wat heë is.Laat iedereen in zijn waarde. Jidderinne ’t ziengt, da kriet d’r duvel nuus.Iedereen zijn rechtmatig deel, dan is er ook geen onvrede. Jidderinne kunt tsoem doeëd.We gaan allemaal dood. Jidderinne vuur ziech en Jod vuur ós allemoal.Iedereen voor zichzelf en God voor ons allemaal. De welt is voller pieng en jidderinne veult de zieng.De wereld is vol pijn en iedereen voelt de zijne. Uur kriet jidderinne e klumpsje. Jullie krijgen allemaal een snoepje. Iech bin nit jidderinne. Ik ben niet de eerste de beste.

jiddertsietbw[jid’dertsiet] steeds, altijd.

jiddesonbep. vnwo[jid’des] ieder, elk. Uur kant oeszukke: jiddes deel kost inne euro.Jullie kunnen uitzoeken, elk item een euro. Dat wees jiddes kink.Dat weet ieder kind. Ook: jidder (men v).

jiddeskierbw[jid’deskier] telkens. Doe kuns jiddeskier tse sjpieë.Je komt altijd te laat. Jiddeskier sjuuts doe d’rneëve.Je schiet altijd naast.

jiddesmoal bw [jid’desmoal] telkens.

jieche sl ww [jie’che] jiechet, jejiechdhijgen. Heë jiecht wie e aod peëd.Hij hijgt als een oud paard. A jiechens koam heë de trap eróp.Hijgend kwam hij de trap op. Ook: jèche.

jiechhósm[jiech’hós] kinkhoest.

jieëdoeëdm[jieë’doeëd] plotselinge dood. Heë is d’r jieëdoeëd jesjtórve. Hij is plotseling gestorven.

jieëdoofm[jieë’doof] nooddoop.

jieëhongerm[jieë’honger] geeuwhonger. Ook: jietshonger.

jieëmereww[jieë’mere] jieëmeret, jejieëmerd jammeren.

jieëvelm[jieë’vel] (jieëvele, jieëvelsje) gevel. Inne sjunne jieëvel tseert ’t hoes. Een mooie gevel is het sieraad van elk huis.

jiefel 1m[jie’fel] (jiefele, jiefelsje) giechel, lach. 2 v iemand die veel giechelt. Dat meëdsje is ing richtieje jiefel. Zij is een echt lachebekje.

jiefeleww[jie’fele] jiefelet, jejiefeld giechelen. Wat jiefels doe doch lekker.Wat heb jij een heerlijke lach.

jiep v kip (kindertaal). Jiep-jiep-jiep. (lokroep voor kippen).

jieps m gips.

jiepsebn[jiep’se] gipsen. Inne jiepse kommoeëd-hillieje. Een gipsen tafelheilige.

jiepsfiejoerv[jieps’fiejoer] (jiepsfiejoere, jiepsfiejuursje) porseleinen figuurtje, beeldje. Heë sjtong doa wie ing jiepsfiejoer.Hij stond daar als versteend.

jiepsplavongm[jieps’plavong] (jiepsplavongs, jiepsplavöngs-je) gestucadoord plafond.

jieriegbn/bw[jie’rieg] (jieriejer, jieriegste) begerig. Wat bis doe jierieg noa mieng honder. Wat kijk jij verlekkerd naar mijn kippen.

jierrokm[jier’rok] (jierrök, jierröks-je) rok met schuin geknipte banen, klokrok.

jietaarv[jie’taar] (jietare, jieteersje) gitaar.

jietsm gierigheid.

jietshaosm[jiets’haos] (jietshäös, jietshäös-je) gierigaard. Heë eest ziech nog nit ins zat, zoene jietshaos is heë.Hij eet niet eens genoeg, zo’n gierigaard is dat.

jietshongerm[jiets’honger] geeuwhonger. Ook: jieëhonger.

jietsiegbn[jiet’sieg] gierig. Zieg nit zoeë jietsieg en jef die sjwestersje óch jet. Wees niet zo gierig en geef je zusje ook wat.

jietsjv[jietsj] (jietsje) jietsj-je) lang, mager meisje.

jifm (jif, jifsje) het delen (bij het kaarten). Bij d’r ieësjte jif hauw iech nuus in heng. Bij de eerste uitgifte had ik niets in handen.

jif v woede. Deë hat jif in. Hij is woedend. Va jif sjprong hem de kwint. Hij werd razend.

jifo (jifter, jifsje) vergift. Dat móts doe nit èse, dat is jif.Dat moet je niet eten, dat is gif. Dat weëd jedoa, doa kans doe jif óp neëme. Dat wordt gedaan, daar kun je gif op nemen.

jifkroddelv[jif’kroddel] (jifkroddele, jifkröddelsje) gifkikker, nijdas.

jifsjtangv[jif’sjtang] (jifsjtange, jifsjtengs-je) venijnig vrouwspersoon.

jifsjtengelm[jif’sjtengel] (jifsjtengele, jifsjtengelsje) 1 venijnig persoon. Deë keël is inne jifsjtengel. Die vent is een venijnig persoon. 2 sigaar of sigaret. Pief nit ummer die jifsjtengele. Rook toch niet altijd.

jiftiegbw/bn[jif’tieg] (jiftiejer, jiftiegste) giftig, venijnig. Heë is zoeë jiftieg wie inne knien.Hij is zo venijnig als een konijn. Deë hat ing jiftieje moel an d’r kop.Hij is een brutale vlerk.

jillesm[jil’les] (jilleze, jilles-je) Deë huit ziech jet in d’r jilles! Hij eet enorm veel.

jingonbep. vnw v geen. Dat hat jing noeëd. Dat heeft geen haast. Dat is jing aad en wies. Ook: jinne, jee.

jinneonbep. vnw m [jin’ne] 1geen. Doe kries jinne vaam. Je krijgt niets. Iech don hu jinne sjlaag mieë.Ik voer niks meer uit vandaag. Iech wees miech jinne road.Ik weet me geen raad/Ik ben radeloos. 2 niemand. Dem kriesjt óch jinne noa. Om hem treurt niemand. Ook: jing, jee.

jinsterm[jin’ster] (jinstere, jinstersje) brem, struik met gele bloem.

jiskaarv[jis’kaar] (jiskare, jiskeersje) sproeiwagen.

jiskanv[jis’kan] (jiskanne, jiskensje) gieter. De ton runt wie ing jiskan. De ton is zo lek als een gieter.

jisseww[jis’se], joos/jisset, jejaose gieten, besprenkelen. Jank de wèsj óp de bleech jisse. Ga de was bleken.

jisserijv[jisserij’] (jisserije, jisserijsje) gieterij. Óppen koel woar óch ing jisserij. Op de mijn was ook een gieterij.

jister(e)bw[jis’ter(e)] gisteren. Häuts doe miech jister jemeid, dan wuur iech hu diene kneët. Doe je werk maar zelf. (letterlijk: als je me gisteren had gehuurd, zou ik vandaag je knecht zijn). Dat is inne va jister. Hij is van de oude stempel.

jisternommedaagbw[jisternom’medaag] gister(en)namiddag.

jitsiegbw/bn[jit’sieg] hedendaags. De jitsieje joegend. De hedendaagse jeugd.

jizzes [jiz’zes] Jezus! Ook: jezzes of juzzes.

jlaaso (jlazer, jleës-je) glas.

jlaasmecherm[jlaas’mecher] (jlaasmechere, jlaasmechersje) glazenmaker, glasbedrijf.

jlaaspapiero[jlaas’papier] (jlaaspapiere, jlaaspapiersje) schuurpapier.

jladbn (jladder, jladste)glad. ’t Hat je-iezeld; ’t is jlad óppen sjtroas. Het heeft geijzeld, het is glad op straat.

jladewegbw[jlad’-eweg] gladweg; vlot. Dat woar iech jladeweg verjèse.Dat was ik totaal vergeten. Dat is jladeweg jejange. Dat verliep zonder problemen.

jladieso[jlad’-ies] ijzel.

jlans m glans.

jlanzeww[jlan’ze] jlanzet, jejlansd glanzen.

jlatbngrappig. Inne jlatte jrosje. Een grappige vent.

jlazerebn[jla’zere] glazen. Inne jlazere kómp.Een glazen kom. Ing jlazere huuf. Een glazen knikker.

jlazerkasv[jla’zerkas] (jlazerkaste, jlazerkes-je) glazenkast. De jlazerkas sjtong in ’t jód tsimmer.De pronkkast staat in de opkamer. Zets ’m diech in ’t jlazerkes-je. Ironisch, als iemand te voorzichtig is.

jlazersjaaf o [jla’zersjaaf] (jlazersjaver, jlazersjèfje) glazenkast

jlaziegbw/bn[jla’zieg] ook jlazetieg [jla’zetieg] (jlaziejer, jlaziegste) glazig, Heë keek jlazetieg oes de oge.Hij had glazige ogen. Die eëpel zunt jlazetieg.Dat zijn glasaardappels.

jlenze ww [jlen’ze] jlenzet, jejlensdglanzen.

jlenzendbw/bn[jlen’zend] glansrijk, prachtig. Dat hauw jlenzend jejange. Dat was uitstekend verlopen.

jlietserm[jliet’ser] glitter, paillette.

jlietsereww[jliet’sere] jlietseret, jejlietserd glinsteren.

jlietsjeww[jliet’sje] jlietsjet jejlietsjd glijden. Óp d’r boam durch d’r pratsj jlietsje. Op het achterwerk door de modder glijden.

jlietsjiegbw/bn[jliet’sjieg] glibberig. Ook: jlietsjetieg.

jlietsjetiegbw/bn[jliet’sjetieg] glibberig. Ook: jlietsjieg.

jlimmeww[jlim’me] jlom, jejlomme glimmen.

jlinstereww[jlin’stère] jlinsteret, jejlinsterd glinsteren, flonkeren, fonkelen. De sjtere jlinstere. De sterren fonkelen.

jloedst v[jloed] gloed. Wat jieëft deë oavent ing jloed aaf.Wat straalt die oven een hitte af. De jloed van de zon. De gloed van de zon.

jlui st bn/bw 1 gloeiend, heet. Kinger nee, wat is ’t hu jlui.Jezusmina, wat is het vandaag heet. Deë lieët nuus ligke wie jlui iezer en möllesjting. Hij laat niets achter dan gloeiend ijzer en molenstenen. 2 grappig. D’r Hain is inne jluie. Hein is grappig.

jluieww[jlui’e] jluiet, jejluid gloeien. D’r oavent jluit. De oven gloeit.

jluietiegbw[jlui’etieg] gloeiend. ’t Is hu jluietieg hees. Het is vandaag gloeiend heet.

joa bw ja, immers, wel. Meh joa! Wel zeker! Uvverlek ’t diech jód; ’t is jauw joa jezaad.Denk goed na, je hebt snel ja gezegd. Doa hant vier joa d’r reën. Daar hebben wij dan het geduvel. ’t Kan joa zieë, mar iech jeleuf ’t nit. Het kan goed zijn, maar ik geloof het niet.

joa/jonww jong, jejange gaan. ’t Jeet ziech alling vuur Mozes en de profieëte.Het gaat alleen maar om het geld. Mit jejange, mit jevange, mit jehange.Wie nu instemt, moet de hele weg mee uitzitten. Dat woar hem d’rdurch jejange.Dat was hem ontgaan./Dat was hem langs de neus gegaan. Wie me kunt jejange, zoeë weëd me emfange.Wie goed doet, goed ontmoet. Deë hat lang jenóg in d’r haam jejange. Die heeft lang genoeg in het gareel gelopen. Woa jeet dat mit ós hin?Waar gaat het toch naar toe? Dat jeet miech óp de nerve.Dat werkt op mijn zenuwen. Dat jong óp jód jeluk.Dat ging op de bonnefooi. ’t Jeet doch nit vuur e hoes! Daar hangt toch niet zoveel vanaf! Heë is uvver de pöal jejange. Hij is de grens over gegaan./Hij is er vandoor. Wie jeet ’t?Hoe gaat het? Wie zouw ’t joa? Óp tswai bee! Ontwijkend antwoord. Die tswai junt tsezame. Die twee hebben verkering. Dieng oer jeet óp d’r jelddaag. Jouw horloge loopt voor. Dat jeet wie d’r däuvel, dat jeet wie jesjmierd.Dat gaat uitstekend. Heë jeet ziene jank.Hij gaat zijn gang. Noe jees te vanee! Nu breekt mijn klomp! Woahin jees doe? Waar ga jij heen? Weer of jee weer, ’t weëd jejange.Hoe dan ook, we gaan. Jank miech oes de vus, jank miech oes de oge. Maak dat je weg komt. Langs de sjoeël jon. Spijbelen. D’r deeg wilt nit joa. Het deeg rijst niet. Mit valle en ópsjtoa liert ’t kink joa.Met vallen en opstaan leert het kind te gaan. Heë kunt van ’t joa aaf. Hij wordt bedlegerig.

joadesm[joa’des]tweede naamval van het woord Jod. Ook joads, joddes, jods.

joadsm[joads]tweede naamval van het woord Jod. Ook: joades, joddes, jods.

joads-jeluko[joads’-jeluk] groot geluk. Ook: jodsjeluk.

joadslampv[joads’lamp] v godslamp.

jodsnaam[joadsnaam’] godsnaam. Maach i jodsnaam jet vuuraa; vier kómme nog tse sjpieë.Schiet in godsnaam op, we komen nog te laat. Iech bid diech i jodsnaam, dóch dat nit!Ik smeek je in godsnaam, doe dat niet.

joads-tser-weltkrachtterm[joads-tser-welt] godsnaam. Um joads-tser-welt huur óp! Houd in godsnaam op!

joadswilm[joadswil’] godswil. Dóch dat um joadswil nit. Doe dat om godswil niet.

joalst bw/bn garstig, ranzig, sterk van smaak. ’t Sjpek sjmaacht joal. Het spek smaakt ranzig.

joanv st (jöan, jöansje) peettante. Paat en joan. Peetoom en peettante.

joar st o(joare, jöarsje) jaar. Dem han iech in joar en daag nit mieë jezieë.Die heb ik al eeuwig niet meer gezien. Wat maachs doe diech zörg? Doe leëfs doch jing hónged joar mieë.Waar maak je je druk om? Je leeft toch geen honderd jaar meer! E joar is ing lang tsiet en ’t is um ier me ziech umziet.Een jaar is lang en het is om voordat je er erg in hebt. ’t Is joar in joar oes d’r nemlieje kwatsj.Het is altijd hetzelfde liedje. Auwe kloare hilt d’r man óp joare.Oude jenever houdt de man in vorm. Heë hat al mennieg jöarsje óp d’r ruk.Hij is ook niet meer de jongste. ’t Versjtank kunt mit de joare.Al doende leert men. Dat vrommesj is al lang oes de joare. Die vrouw is al lang over de huwbare leeftijd heen. Dat is jet oes ’t joar pratsj. Dat is iets van vroeger. Dat is e vol joar. Hij is altijd dronken.

joardeens[joar’deens] (joardeenste, joardeens-je) jaardienst. E zamsdieg is d’r joardeens van de eldere.Zaterdag is de jaardienst van de ouders.

joarjedechnis o [joar’jedechnis] (joarjedechnisse, joarjedechnis-je) jaardienst.

jöareww[jöa’re], ziech, jöaret ziech, ziech jejöard verjaren. Mörje jöart ’t ziech, dat ’t bij ós jebrankd hat. Het is morgen een jaar geleden dat bij ons brand is geweest.

joarestsietv[joa’restsiet] (joarestsiete, joarestsietsje) tijd van het jaar, seizoen. ’t Is vuur de joarestsiet tse kaod an duur. Het is koud buiten voor de tijd van het jaar.

joarhóngedo[joarhón’ged] (joarhóngede) eeuw. Deë is nog oes ’t vurrieg joarhónged. Die is oud.

jöariegbw[jöa’rieg] een jaar geleden. Wordt tegenwoordig abusievelijk gebruikt voor jarig.

joarjankm[joar’jank] (joarjeng, joarjengs-je) jaargang; lichting. Deë is va miene joarjank. Hij is van mijn lichting.

joawaalbw[joawaal’] jawel.

jöbbeleww[jö’bbele] jöbbelet, jejöbbeld overgeven, kotsen.

jöbbeles o [jöbbeles] 1 het gekots te. 2 iemand die veel kotst.

Jod m God. Jod bewaar miech.God bewaar me. Jod behui diech.God behoede je. Jod jieëf dat ’t jód jeet.Laat het goed gaan. Jod vertsei miech de zung.God vergeef me de zonde. Jodverjeëf miech, dat iech ’t zage mós.God vergeef me dat ik het zeggen moet. Jod trueste zieng zieël.God troost zijn ziel. Jod loeënt ’t uuch, zeët d’r beëdeler.God zal ’t u lonen, zegt de bedelaar. Jod zeën diech, went ’t jenisd woar.God zegen je, als het geniest is. Jod zeën diech vuur noen en ing anger kier.Gezegd als iemandvoortdurend niest. Jod sjtroaf miech went dat nit woar is.Dat God me straft als het niet waar is. Jod help uuch. Antwoord: Jod dank uuch. Jod hat hem zieëlieg.God hebbe zijn ziel. Heë hingt mit Jod en alleman anee. Hij ligt met Jan en alleman overhoop. Leëve wie Jod i Frankriech.Leven als God in Frankrijk. Noe sjleet Jod d’r duvel doeëd!Nou breekt mijnklomp! Dat is inne Jod en inne pot. Dat zijn dikke vrienden. Jod waad lang, mar sjtroaft sjtrang.God heeft veel geduld, maar dan straft hij streng. Bis de nieëkste kier, of Jod wil.Tot de volgende keer, als God wil. Dat is vuur Jod jeloage! Dat is een pertinente leugen! Los Jod jeweëde.Laat het maar rusten. Deë zukt werk en beënt Jod dat heë jee vingt.Hij wil geen werk vinden. Hui diech vuur dem: deë is va Jod jetseechend.Pas op voor hem, hij is door God getekend. Bij Jod is alles meuglieg.Alles is mogelijk. D’r miensj denkt en Jod lenkt.De mens wikt en God beschikt. Heë riest de moel Jodweeswie wied óp.Hij heeft een veel te grote mond (figuurlijk). Weë deet allewiel nog jet vuur Jod en jouw wöad.Wie doet tegenwoordig nog iets voor niets? Deë is nit richtieg bij Jod d’r Vater. Hij is niet goed wijs. Deë kent Jod noch jebod.Hij kent God noch gebod. Heë lieët Jod inne jouwe man zieë. Hij neemt het niet zo nauw. Dat is e sjoaf Joddes. Hij is dom en geduldig. An Joddes zeëje is alles jeleëje.Het ligt in Gods handen. Um Joddes wil, blief rui-ieg.In godsnaam blijf rustig. Kink Joddes, wat dees doe da noen?Schaap, wat maak je me nou? Miene leve man Joades, wat wils doe nog mieë.Wat kun je nu nog willen? Joads wasser uvver Joads leem lofe losse.Gods water over gods akker laten lopen. Doa has doe evvel e Joads jeluk jehad. Je hebt beestachtig veel geluk gehad. Jod zeën diech mit de hóngeddoezend, wen iech óch e mengelsje krien. Ik gun je de honderdduizend, als ik er ook iets van krijg.

jódbn/bw(jód/jouw(e), besser, betste) goed. Inne jouwe man.Een goede man. Ing jouw vrauw.Een goede vrouw. E jód kink.Een goed kind. Jouw eëpel.Goede aardappels. Doe bis tse jód vuur dis welt.Je bent te eerlijk. Me kan jód zieë, evvel ’t mós nit tse jek weëde.Goedheid heeft zijn grenzen. Me kan nit jidderinne alles jód doeë.Je kunt het niet iedereen naar de zin maken. Maach ’t kót en jód.Doe het kort en krachtig. Iech veul miech nit jód.Ik voel me niet lekker. Heë hilt ziech jód vuur ziene auwer.Hij is nog taai voor zijn leeftijd. ’t Is jód dat-s doe ’t zelf zeës.’t Is dat je het zelf zegt. Weë wees woavuur dat jód is?Wie weet waarvoor het goed is. Iech bin nog jód tse vós.Ik ben nog goed ter been. Heë sjteet ’t ziech jód.Hij is welgesteld. Dat is ezoeë jód wie jeld in tèsj. Dat is beter dan geld op zak. Mie jeld is ezoeë jód wie dat va rieche lu.Mijn geld is net zoveel waard als dat van rijke mensen. ’t Kinke hat ziech jód jemaad. Het kind is flink gegroeid. Bij sjtil va wink is ’t jód haver zieëne.Als het windstil is, kun je goed haver zaaien. Dat is allemoal jód en waal.Dat is allemaal goed en wel. Heë hat ze jód ligke. Hij is goed gehumeurd. Heë hat ’t jód óp miech sjtoa. Hij is erg op mij gesteld. Ós jódste kink maat e pensje. Ons lief kindje trekt een lipje. Jód weer sjpille. Mooi weer spelen. Deë is zoeë jód wie e sjtuk broeëd.Dat is een goeierik. Dat zeës doe jód. Dat zeg je terecht. Doe has jód moele.Je hebt gemakkelijk praten. Doe bis jód! Je houdt er wel vreemde opvattingen op na! Zich doch werm jód. Maak het weer goed. Alles jód?Alles goed? Iech blief jód doavuur. Ik sta er borg voor. Iech maach ’t uuch bauw jód. Ik zal het gauw in orde brengen. Jauw jedoa en jód jedoa, dat kan sjleët tsezame joa.Haastige spoed is zelden goed. Iech han ’t werm in ’t jód jelaad. Ik heb het weer goed gemaakt. ’t Hauw,’t hauw, ’t hauw jejange jód | drei batse is angerhaof vót | tsoem joederiedierallala

(lied). Heë is hu nit jód ópjelaad.Hij heeft een slecht humeur. Heë is nit jód jesjteld. Hij is ziekelijk. Ze hauwe hem nit jód óp de lies. Hij stond niet goed aangeschreven. Dóch ins e jód woad vuur miech.Spreek eens een goed woordje voor me. D’r jouwe koof is d’r dure koof.Goedkoop is duurkoop. Jouw kaos is d’r haove loeën.Lekker eten is de halve loon. Inne jouwe vrunk is besser wie jeld i jen tèsj.Een goede vriend is meer waard dan geld. Iech kom ins óp ing jouw kier bij diech.Op een keer kom ik bij je op bezoek. Vier dunt ós inne jouwe daag aa. Wij maken er een leuke dag van. Inne auwe voorman is inne jouwe wègwiezer.Iemand met ervaring is een goede gids. Inne jouwe haan weëd zelde vet.Een goede haan wordt zelden vet. Jouw doeve kómme weer. Hij komt wel weer terug. Heë sjtikt in jing jouw hoed.Hij is ziek. Heë is in jouw heng.Hij is in goede handen. De jouwe mósse ’t mit de koa mis-jelde.De goeien moeten het met de kwaden ontgelden. Heë hat jing jouw óp. Hij is niet goed gehumeurd. Doa vertsels doe miech evvel ing jouw! Dat is een goeie! Doe bis jet jóds. Je bent een schat. De mam bringt ummer jet jóds mit.Moeder neemt altijd wat lekkers mee. Ummer jet nuits, mar zelde jet jóds.Altijd wat nieuws, zelden iets goeds. Don diech jet jóds aa, da junt vier nog e sjtöndsje eroes.Trek fijne kleren aan, dan gaan we straks uit.

jód o 1goed. Ónreët jód jedijt nit. Gestolen goed gedijt niet. 2 boerenhoeve. Heë hat dat jód van ziene paat je-erfd. Hij heeft dat landgoed van zijn peetoom geërfd.

jóddeelsbw[jód’deels] grotendeels. ’t Werk is jóddeels veëdieg. Het werk is grotendeels gereed.

joddeloosbn/bw[jod’deloos] goddeloos. ’t Jeluk is mit de joddeloze.’t Geluk is met de goddelozen.

jóddendaagm[jóddendaag’] goedendag.

joddesm[jod’des]tweede naamval van het woord Jod. Ook: joads, joades, jods.

jóddoeënso[jód’doeëns] weldaden. Zie hant vöal jóddoeëns van hön tant jehad. Zij hebben veel van hun tante gekregen.

jódduutsj[jód’duutsj] In de uitdrukking: Iech jeleuf dat iech mit diech ins jódduutsj mós kalle.Ik geloof dat ik met jou eens een hartig woordje moet spreken.

jodebn[jo’de] gouden. In d’r april krient de eppel jode sjtets. In april worden de appels duur. Heë hingt an ing jode jalg. Hij is met een rijke vrouw getrouwd. Inne jode berje versjprèche. Iemand loze beloften doen.

jódheetv[jód’heet] goedheid. Jódheet is domheet.Goedheid is domheid. Dat is d’r dank vuur mieng jódheet. Stank voor dank.

jodjeklaagdbw[jod’jeklaagd] godgeklaagd.

jódjeleuviegbn/bw[jód’jeleuvieg] goedgelovig. Dem kans doe alles wiesmaache, deë is jódjeleuvieg.Die kun je alles wijsmaken, die is goedgelovig.

jódjemoeëdbw/bn[jódjemoeëd’] goedgemutst. Went heë an tieëk zitst, is heë ummer jódjemoeëd. Als hij aan de bar zit, is hij altijd in beste stemming.

jodjevelliegbw/bn[jodjevel’lieg] godgevallig.

jódhilliegbn[jód’hillieg] goedheilig. Tsinterkloas, jódhillieg man.Sinterklaas, goedheiligman.

jód kalleww[jód’kalle] kallet jód, jód jekald goedpraten, rechtvaardigen. Dat lieët ziech nit jódkalle. Daar is geen rechtvaardiging voor te geven.

jödliegbw/bn[jöd’lieg] goddelijk. Dat is ing jödlieje sjand. Dat is een grote schande.

jodsm[jods]tweede naamval van het woord Jod. Ook: joads, joades, joddes.

jódsogoeds. Zie: jód(bn).

jodse(je)dankbw[jodse(je)dank’] goddank. Vier hant jodse(je)dank ’t helste óppen ruk.We hebben goddank het ergste achter de rug.

jodserbermliegbw[jodserberm’lieg] erbarmelijk. ’t Jeet hem jodserbermlieg sjleët. Het gaat erbarmelijk slecht met hem.

jodshalderm[jods’halder] (jodshaldere, jodshaldersje) godspenning (bij huur). Een godspenning werd gegeven door de huurder. Nam de verhuurder het geld aan, dan was het huurcontract gesloten. De verhuurder legde het geld – meestal 50 pfennig – in het wijwaterbakje en verplichtte zich het aan de eerste bedelaar te geven. Ook bij het huren van een knecht of meid werd een godspenning gegeven (3 mark). Maar nu mochten zij het geld houden. Ook: jodskrens-je.

jods-jeluko[jods’-jeluk] groot geluk. Ook: joadsjeluk.

jods-jeträubn/bw[jods’-jeträu] (jodsjeträuer, jodsjeträudste) onnozel, hondstrouw. Heë zaat dat zoeë jods-jeträu en anet nit, dat heë ziene meester de kaat verroanet.Hij zei het zo onnozel en vermoedde niet dat hij zijn meester verried.

jods-jezeëndbn/bw[jods’-jezeënd] door God gezegend. Dat is e jods-jezeënd weer.Dat is prima weer.

jódsjrieveww[jód’sjrieve] sjreef jód, jódjesjrèvekrediteren. Iech zal diech de veer uvversjtonde jódsjrieve.Ik zal je die vier overuren tegoed houden.

jodskrens-je o (jodskrens-jer) godspenning (bij huur). Ook: jodshalder.

jodsnaam bw [jodsnaam’] godsnaam. Huur i jodsnaam mit deë kal óp! Houd in godsnaam met die praatjes op.

jodverjèse bw/bn [jodverjè’se] godvergeten.

jodverlosse bw/bn [jodverlos’se] godverlaten.

jódvingeww[jód’vinge] vong jód, jódjevónge goedvinden, goedkeuren.

jódwilliegbw/bn[jód’willieg] goedschiks. Doe kuns ’t an ’t doeë, jódwillieg of jetswónge. Je moet het doen, goedschiks of kwaadschiks.

joebelslm[joe’bel] gejubel. Joebel en troebel. Luidruchtige pret.

joebele sl ww [joe’bele] joebelet, jejoebeldjubelen.

joebielaarm[joebielaar’] (joebielare, joebieleersje) jubilaris.

joebielejoemo[joebiele’joem] (joebielejoeme, joebielejuumsje) jubileum.

joedassl m[joe’das] (joedasse, joedas-je) judas; pestkop.

joedaspenning m [joe’daspenning] (joedaspenninge, joedaspennings-je) judaspenning.

joedasseww[joe’dasse] joedasset, jejoedasd pesten, judassen.

joegkendsl v[joe’gkend] jeugd.

joegkendliegsl bw/bn[joe’gkendlieg] jeugdig.

joegkendlieje sl m [joe’gkendlieg] (joegkendlieje) jeugdige.

joeks m lol.

joeksbroorm[joeks’broor] (joeksbreur, joeksbreursje) lolbroek.

joekse ww joekset, jejoeksd lol maken.

joeksiegbw/bn[joek’sieg] (joeksiejer, joeksiegst) grappig.

joekskapel v [joeks’kapel] (joekskapelle, joekskapelsje) carnavalsorkest.

joeliem[joe’lie] juli. Wat joelie en aujoes nit broane, lieët d’r tseptember óch ónjebroane. Wat juli en augustus niet rijp krijgen, dat kan september niet meer inhalen.

joelsjeo [joel’sje] (joelsjer) bepaald soort meisje. Dat is e loestieg joelsje. Dat is een vrolijk en vrijpostig meisje.

joemiem[joe’mie] (joemiets, joemiesje/juumsje) 1 gummie, rubber. Iech han bee wie joemie; iech krien de jriep. Mijn benen trillen, ik krijg de griep. 2 condoom. Jebroech ummer inne joemie. Gebruik altijd een condoom. 3 plastic. 4 elastiek. Doa zitst jinne joemie in de óngerbóks. Er zit geen elastiek in de onderbroek.

joemiekaatsjm[joe’miekaatsj] gummibal.

joemiesjongm[joe’miesjong] (joemiesjong, joemiesjönke) 1 plastic schoen 2 overschoen.

joemieboomm[joe’mieboom] (joemiebeum, joemiebeumsje) struik.

joeniem[joe’nie] juni.

joenkeww[joen’ke] joenket, jejoenkd 1 huilen, janken. De kinger zunt an ’t joenke en d’r hónk joenkt mit. De kinderen huilen en de hond jankt mee. 2 snakken naar. Miech joenkt ’t hats noa ing tsiejaret. Ik heb een grote behoefte aan een sigaret.

joesjm[joesj] (juusj, juusj-je) scheut. Dóch nog inne joesj drin.Doe er nog een scheut bij. Inne joesj reën. Een stortbui. D’r pap is óp joesj. Vader is aan de zwier. ’t Jeet in inne joesj. Dat gaat in een moeite door.

joesj uitroep. Joesj, joesj, joehoesj, vier hant ós langs de sjoeël jefoesjd (oud kinderliedje, carnavalslied).

joesjeww[joe’sje] joesjet, jesjoesjd hard regenen, gieten, bruisen. Kinger nee, wat joesjt ’t! ’t Wasser joesjt durch de zief. Mijn hemel, wat regent ’t! Het water klotst door de goot.

joetalienm[joetalien’] schoensmeer.

johannesbroeëdo[johan’nesbroeëd] johannesbrood.

johanneskroedo[johan’neskroed] sint-janskruid.

johanneswurmsjeo[johan’neswurmsje] (johanneswurmsjer) glimworpje.

jómferv[jóm’fer] (jómfere, jömfersje)1 juffrouw, maagd. Va probere weëde de jómfere raar. Door het proberen zijn er steeds minder maagden. 2 libelle, waterjuffer.

jómfernaamm[jóm’fernaam] meisjesnaam. Wie sjrieft uur uuch mit d’r jómfernaam? Hoe is uw meisjesnaam?

jongst m(jonge, jöngsje) 1 jongen. Jonge bij jonge en meëdsjer bij meëdsjer.De jongens bij de jongens en de meisjes bij de meisjes. Inne jong en inne hónk junt zelde ónjesjoare langsee.Jongens en honden lopen zelden zonder ruzie langs elkaar. An dat meëdsje is inne jong verloare jejange.Dat meisje is zo jongensachtig. Deë sjpieëlt mit diech klinge jong! Daar kun je niet tegen op! Vöal meëdsjer en inne jong, dan is deë inne jraaf; mar vöal jonge en ee meëdsje, dan is dat inne sjlaaf.Gezegd van grote gezinnen met veel meisjes en een jongen of juist gezinnen van veel jongens en één meisje. Jonge, jonge, jonge, went d’r Lambeët kunt en ziet dat vier ónger de eppel zunt (lied). 2boer in het kaartspel.

jöngeww[jön’ge] jönget, jejöngd jongen. De kats hat jejöngd. De kat heeft jongen.

jongenskoerm[jon’genskoer] (jongenskoere, jongenskuursje) jongenskoor.

jongenskopm[jon’genskop] (jongensköp, jongensköpje) jongenskop.

jong-jong tjonge-jonge. Jong-jong, wat bis doe mar sjiek! Nou zeg, wat ben jij goed gekleed.

jong lumv[jong lu’] jongelui.

jongt o (jónge) jong. De kats hat e jongt krèje. De kat heeft een jong gekregen.

jónk o(jónge) 1jong dier. 2Doe sjtom jónk!Jij stom joch!

jónksl bn(jonger, jöngste)jong. D’r jónge man.De jonge man. De jong vrauw.De jonge vrouw. ’t Jónk kink.Het jonge kind. In mieng jong joare.Toen ik jong was. De auwe heufe ’t óp, de jong lu maache ’t óp.De ouderen sparen, de jongeren verkwisten het geld. Los diech jónk hange, da weëds doe nit aod.Gezegd tegen iemand die niet oud wil worden. Jónk bij jónk en aod bij aod.Jong bij jong en oud bij oud. Wat jónk is dat sjtriejelt ziech jeer, wat aod is dat knóttert jeer. Waar jongeren (bek)vechten, mopperen ouderen. Zoeë jónk kómme vier nit mieë bijee.Zo jong als vandaag zullen we nooit meer zijn. Va jónks aaf aa.Van jongs af aan. Doa zies doe e sjun jónk bludsje.Daar zie je een jong bloedje. Jónk kan me sjterve, aod mós me sjterve.Jongeren kunnen sterven, ouderen moeten sterven. Jónk jewend, aod jedoa.Jong geleerd, oud gedaan. Vier hant hu jónk lit.Vandaag is nieuwe maan. Jank doe dat hoale, doe has jonger bee wie iech.Ga jij dat halen, jij bent jonger dan ik. Iech bin óch d’r jöngste nit mieë.Ik ben ook de jongste niet meer. Die hauwe jet jongs krèje. Die hebben een kleintje gekregen, ’t Jongt van ós. Onze jongste. Inne jónge. Een jonge klare.

jónkheetv[jónk’heet] jonkheid, jeugd. Dat deet de jónkheet, zaat de auw vrauw, en doe sjprong ze uwer inne sjtruetsammel. Dat is de jonkheid, zei het besje, en zij sprong over een strootje.

jónkjezelm[jónkjezel] (jónkjezelle, jónkjezelsje) vrijgezel. Inne jónkjezel is mar ing roet oes ing vinster. Vrijgezel zijn is ook niet alles. Wie langer jónkjezel, wie deper in de hel. Hoe langer vrijgezel, hoe meer zonden iemand begaat.

jónsv[jóns] (jónste, juns-je) 1 gunst. Deë sjteet bij dön in de jóns.Hij staat bij hen in de gunst. Mit jóns en jouw wöad kriet me alles jedoa.Met gunsten en stroopsmeren krijg je alles gedaan. De jóns jeet boave de kóns. Het is meer gunst dan kunst. 2 smaak, aroma, goeds. Went me ’t jemus tse lang lieët kaoche, jeet de jóns droes.Als men de groente te lang laat koken, gaat de smaak ervan af. De jóns jeet in de blaar, mar nit in d’r eëpel. Het aardappelloof groeit geweldig, maar de aardappelen niet.

jood o goud. ’t Is nit alles jood wat blinkt, mar óch nit alles sjtrónks wat sjtinkt.Niet alles is wat het lijkt. ’t Hat neëve jood jeleëje.Het is geen echt goud. Dat meëdsje weul iech nog nit en went ’t mit jood behange wuur.Dat meisje wil ik niet, al zou ze met goud bedekt zijn. Dat is nit mit jood tse betsale.Dat is niet met goud te betalen.

joodjroeb sl v [jood’jroeb] (joodjroebe, joodjruubsje) goudmijn. Dat wieëtsjefje bij de koel woar e joodjruubje.Dat caféetje bij de mijn was een goudmijntje.

joodmeëlev[jood’meële] (joodmeëlets, joodmeëles-je)goudmerel, wielewaal.

joodrenetv[jood’renet] (joodrenette, joodrenetsje) goudrenet.

joodsjtuko[jood’sjtuk] (joodsjtukker, joodsjtuks-je) goudstuk. Doa mós me óp passe wie óp e joodsjtuk. Daar moet je heel voorzichtig mee zijn. Doe bis mie joodsjtuk. Je bent het beste paard uit de stal.

joodvisjm[jood’visj] (joodvisje, joodvisj-je) goudvis. E joodvisj-je. Een rijke vrijster.

joodwoagv[jood’woag] (joodwoage, joodwöags-je) goudschaal(tje). Bij dem mós me de wöad óp de joodwoag leëje. Bij hem moet je elk woord op een goudschaal leggen.

joo(n)sdiegm[joo(n)s’dieg] woensdag (vooral gebruikt in Kerkrade-West). Ook: mitwoch.

jop m (jöp, jöpsje) regenjas, jekker.

jórk v(jórke, jurks-je) 1 komkommer, augurk. 2 kokkerd, grote neus.

jörriegbw/bn broodmager. Dat is inne jörrieje haos. Dat is een gierigaard. Hem jeet ’t jörrieg. Het gaat slecht met hem.

jós m (jus, jus-je) 1 gietsel. 2 scheut water.

jósiezero[jós’-iezer] gietijzer.

jouwbwjazeker. Has doe dat jezieë? Jouw! Heb je dat gezien? Jazeker!

jouwiegheetv[jou’wiegheet] goedheid. Deë doogt nit va jouwiegheet! Pas op, die is niet te vertrouwen.

JözzesJezus. In uitroepen zoals: Jözzes-Maria-Joeëzef!Jezus-Maria-Jozef! Oe-Jözzes, doa hant vier ’t maleur! Jözzes kinger nee!

jraad st v graad. Wie werm is ’t? Drissieg jraad? Hoe warm is het? Dertig graden?

jraad st bn 1 recht(op). Zets diech jraad!Ga rechtop zitten! 2 bw precies, net. ’t Is jraad vunnef oer.Het is precies vijf uur. ’t Woar jraad passeerd.Het was net gebeurd. De mam is jraad eroes jejange.Moeder is net naar buiten gegaan. Dat is ’t ’m jraad!Dat is het hem juist! Die broor is jraad zoeë vrech wie-ts doe.Je broer is net zo brutaal als jij. En noe don iech ’t jraad nit!En nu doe ik het met opzet niet. Dat hat jraad nog jefeld! Dat mankeert er nog maar aan!

jraadoes bw [jraadoes’] rechtuit. Jut mar ummer jraadoes.Ga alsmaar rechtdoor. Deë zeët diech dat jraadoes in ’t jezich. Die zegt dat rechtuit in je gezicht.

jraaf st m (jrave, jreëfsje) 1 graaf. Dat maach d’r jraaf däuvel wisse! Dat mag graaf duivel weten! 2 st m greppel. Heë likt mit peëd en kaar in d’r jraaf. Hij ligt met paard en kar in de greppel.

jraaf sl o (jraver, jreëfsje) graf. ’t Loet tsem doeëd, ’t loet tsem jraaf. | Iech wèsj miech al mieng vratsele aaf.Zegswijze bij het afbidden van wratten. Het sjteet mit inne vós in ’t jraaf.Zij staat met een voet in het graf. Heë is versjweëje wie e jraaf.Hij zwijgt als het graf. Went dat d’r pap jewós häu, deë drieënet ziech um in ’t jraaf.Als vader dat had geweten, die zou zich omdraaien in het graf. Heë hat zie eje jraaf jejrave.Hij heeft zijn eigen graf gegraven. Jet mit in ’t jraaf neëme.Iets geheim houden.

jraafkruuts o [jraaf’kruuts] (jraafkruutser, jraafkruuts-je) grafkruis.

jraafsjteem[jraaf’sjtee] (jraafsjting, jraafsjtings-je) grafsteen.

jraafsjupv[jraaf’sjup] (jraafsjuppe, jraafsjupsje) spade.

jraambn/bw[jraam] (jramer, jraamste) hees. Iech bin jraam van ’t böake.Ik ben hees van het huilen. Iech bin zoeë jraam wie inne merkef deë in de moet is. Ik ben zo hees als een sperwer in de rui.

jraanst v (jrane, jreënsje) 1 stekel, haar, baard van een aar. 2 graat. Ing jraan in d’r haos han.Een graat in de keel hebben. Wens doe miech in de jrane vils, da kries doe ze jesjwaamd noa noeëte. Als ik je te pakken krijg, zul je ervan lusten.

jraas o (jrazer, jreës-je) gras. Doa is al lang jraas uvver jewase.Dat is al lang verleden tijd. Deë ziet ’t jraas wase en huurt de vlue hóste. Hij houdt zich voor bijzonder verstandig. ’t Jraas is vuch, ’t jieëft reën. Het gras is vochtig, dan komt regen. In ’t jraas biese mósse. Eraan moeten geloven.

jraasplaim[jraas’plai] (jraasplaier, jraasplaisje) gazon.

jraassjoarv[jraas’sjoar] (jraassjoare, jraasjöarsje) grasoogst (opbrengst).

jraassjpierv[jraas’sjpier] (jraassjpiere, jraasjspiersje) grasspriet.

jraatsl v (jrate, jreëtsje) holle weg.

jrabbeleww[jrab’bele] jrabbelet, jejrabbeld grabbelen.

jradeweëgsbw[jra’deweëgs’] rechtstreeks. Iech kom jradeweëgs va Oche. Ik kom rechtstreeks uit Aken.

jrai st m (jraie, jraisje) grote stap. Tswai tritte noom heë in inne jrai.Hij nam twee treden in elke stap.

jraieww[jrai’e] jraiet, jejraid met grote stappen lopen. Jrai nit ezoeë, iech hod diech nit bij.Loop niet zo snel, ik kan je niet bijhouden. Me mós nit wieër jraie wie de bóks lank is.Men moet niet verder springen dan zijn stok lang is.

jramst o (jrammer, jremsje) gram. E jram mieë of winniejer, dat maat nuus oes.Een gram meer of minder, dat maakt niks uit.

jranatevolbn/bw[jrana’tevol] stomdronken. Deë koam werm ins jranatevol noa heem. Hij kwam weer eens stomdronken thuis.

jranke ww [jran’ke] jranket, jejrankd zeuren, drenzen, om iets bedelen. Lik nit ummer tse jranke.Bedel toch niet altijd. Went vier èse, likt d’r hónk tse jranke.Bij het eten zit de hond altijd te bedelen. ’t Modderjöades-je sjtong urjens in inne ek en woar noa e keëts-je an ’t jranke.Het Mariabeeldje stond ergens in een hoek en verlangde naar een kaarsje.

jraof sl bn (jraover, jraofste) grof, ruw. Jraof heng, jraof knaoke.Grove handen, grove beenderen. E jraof jezich.Een grof gezicht. Jraof zaots.Grof zout. De nieënesje maat jraof sjtich.De naaister maakte grote steken. Vier zunt oes ’t jraofste eroes. We hebben het ergste gehad. Inne jraof aajoa.Iemand brutaal behandelen. Jraof zek nieënt me nit mit zie. Verspil geen argumenten aan iemand met een dikke huid.

jraofsjaalv[jraof’sjaal] (jraofsjale, jraofsjeëlsje) goudrenet.

jraofsjmidm[jraof’sjmid] (jraofsjmidder, jraofsjmidsje) grofsmid.

jraofsjnitm[jraof’sjnit] grof gesneden tabak.

jrappeww[jrap’pe] jrappet, jejrapd graaien, haastig grijpen.

jratelereww[jratele’re] jrateleret, jrateleerd feliciteren. Iech jrateleer diech mit diene jeboertsdaag.Ik feliciteer je met je verjaardag.

jräueleww[jräu’ele] jräuelet ziech, ziech jejräueld gruwen. Vuur ing rat, doa jräuel iech miech vuur. Ik gruwel van een rat.

jräuliegbw/bn[jräu’lieg] grijsachtig, grauw. De wèsj is jräulieg, die mós jebleechd weëde. De was is grauw, die moet gebleekt worden.

jrauwst bn (jrauwer, jräuste) grijs, grauw. Zint boaver ós óch de wólke al ins jrauw, losse vier zinge, verdrieve vier ze jauw (Uit het Kerkraads volkslied).

jrauwbroeëd o [jrauw’broeëd] (jrauwbroeëder, jrauwbruedsje) grijsbrood, bruin brood.

jrauwsjömmelm[jrauw’sjömmel] grauwschimmel.

jraveww[jra’ve] jroof/jravet, jejrave 1 graven, spitten. Iech jon jet in d’r jaad jrave. Ik ga in de tuin graven. 2 bevallen. Tant Mariesje hat jejrave. Tante Marieke heeft een baby gekregen.

jrel sl m woede, giftigheid. Deë keel hat jrel in d’r zak.Die kerel heeft een woede in zijn lijf. D’r jrel is oes d’r sjweer. De zweer brandt niet meer zo erg.

jrel st bn/bw(jreller, jrelste) schel, schril. Dat is ing jrel kluur. Dat is een schrille kleur.

jrelleww[jrel’le] jrellet, jejreld branden. D’r sjweer jrelt. De zweer brandt.

jrelliegbw/bn[jrel’lieg] (jrelliejer, jrelliegste) erg, fel, hevig; scherp, doordringend. Dat deet jrellieg pieng. Dat doet fel pijn. Heë hauw ziech jrellieg ópjereegd.Hij had zich hevig opgewonden. Die kluur is tse jrellieg. Die kleur is te fel. Jrellieje oge in d’r kop han.Doordringend kijken.

jrelletieg bw [jrel’letieg] erg, fel, hevig; scherp, doordringend.

jrens st v (jrenze, jrens-je) grens.

jrenskantoero[jrens’kantoer] (jrenskantoere, jrenskantuursje) grenskantoor, douanekantoor.

jrenspoalm[jrens’poal] (jrenspöal, jrenspöalsje) grenspaal.

jresliegbw/bn[jres’lieg] vreselijk.

jreunst bn(jreuner, jreunste) 1 groen, onrijp, onervaren. ’t Woeët miech jreun en jeël vuur de oge.Ik zag groen voor mijn ogen van woede. Me erjert ziech nog jreun en jeël.Ik wind me enorm op. Iech bin jreun óp eëtsetsoep. Ik ben verzot op erwtensoep. Óp Jreune Donnesjdieg junt de klokke noa Roeëm brij èse. Op Witte Donderdag gaan de klokken naar Rome. Doa bis doe nog tse jreun vuur.Daarvoor ben jij te onervaren. Va jreun eppel kries te boechpieng.Van onrijpe appels krijg je buikpijn. Dat is ’t zelfde in jreun.Dat is hetzelfde in groen. 2 gierig. Wat bis doe jreun. Wat ben jij gierig. Ook: jrung.

jreune m [jreune] (jreune, jreunsje) 1 gierigaard. 2 scheldwoord. Doe jreune. Jij lelijkerd.

jreunlieg bw/bn [jreunlieg] groenachtig.

jreunso ook jrungs o groen(s), groente. Iech mós óp d’r jreunsmaat jreuns jelde.Ik moet op de markt groente kopen. Jet jreuns vuur de tsoep.Wat soepgroenten. Jank jet jreuns vuur de knieng hoale. Ga wat gras snijden voor de konijnen.

jreuns-jesjefo[jreuns-jesjef] (jreunsjesjefter, jreunsjesjefje) groentewinkel. Ook: jrungs-jesjef.

jreunsjpaanm[jreun’sjpaan] kopergroen.

jreunskaarv[jreuns’kaar] (jreunskare, jreunskeersje) groentekar. Ook: jrungskaar.

jreunskroamm[jreuns’kroam] (jreunskröam, jreunskröamsje) groentestalletje. Ook: jrungskroam.

jrieëmeleww[jrieë’mele] jrieëmelet, jejrieëmeld glimlachen; grinniken. D’r klinge is an ’t jrieëmele.De baby ligt te lachen. Lik nit tse jrieëmele wen iech diech jet zaan.Sta niet zo te grinniken als ik met je praat.

jriefeww[jrie’fe] jreef/jriefet, jejrèfe grijpen. Heë jreef ziech an d’r kop.Hij greep naar zijn hoofd. Dat is oes jen loeët jejrèfe.Dat is uit de lucht gegrepen; dat is nergens op gebaseerd. Heë hat hem ónger de erm jejrèfe. Hij heeft hem met geld een handje geholpen. Jrief diech ins an de naas. Probeer het je te herinneren.

jrieëfjerest mv[jrieëf’jere] kaantjes.

jrielaachm[jrie’laach] grijnslach. Deë hat ummer inne jrielaach óp ’t jezich.Hij heeft altijd een grijns op zijn gezicht.

jrielaacheww[jrie’laache] jrielaachet, jejrielaachd grijnslachen.

jrielecherm[jrie’lecher] (jrielechere, jrielechersje) iemand die altijd grijnslacht.

jriemasv[jriemas’] (jriemasse, jriemes-je) grimas. Wat bis doe vuur jriemasse an ’t maache? Wat trek jij voor een grimas?

jrienesl ww[jrie’ne] jrienet, jejriend grienen. Wat likt deë poet noen de janse tsiet tse jriene? Waarom huilt dat jong de hele tijd?

jrieniezero[jrien’iezer] (jrieniezere, jrieniezersje) huilebalk, zuurpruim.

jriepv(jriepsje) griep.

jriepiegbw/bn[jrie’pieg] (jriepiejer, jriepiegste) gulzig. Ès nit zoeë jriepieg. Eet niet zo gulzig. Ook: jriepetieg.

jriepetieg bw/bn [jrie’petieg] gulzig. Ook: jriepieg.

jries sl bn (jriezer, jrieste) grijs. Vuur zieng tsiet jries weëde.Oud worden voor je tijd. Doe móts diech doa uvver jing jries hoare wase losse.Daar moet je je geen zorgen over maken. Zoeë jries wie ing doef.Zo grijs als een duif. Heë hauw ze tsemlieg jries. Hij was flink aangeschoten.

jries st m (jrieze, jries-je) grenswachter vóór de tweede wereldoorlog.

jriesbroeëd o(jriesbroeëder, jriesbruedje) tarwebrood.

jriesjraamm[jries’jraam] (jriesjrame, jriesjreëmsje) zuurpruim.

jriesmelleerdbw/bn[jriesmelleerd’] peper- en zoutkleurig.

jriezem[jrie’ze] m  gres, zeer harde zandsteen.

jriezeleww[jrie’zele] jriezelet, jejriezeld motregenen. ’t Jriezelt en fiezelt d’r janse lamlendieje daag. Het regent en het regent de godsganse dag.

jriezelsweero[jriezelsweer’] aanhoudende motregen.

jrifm (jrif, jrifsje) greep, handvat. Deë hat inne forsje jrif aa.Hij heeft een forse greep. D’r jrif van de duur.De klink.

jriffel m [jrif’fel] (jriffele, jriffelsje) 1 griffel. D’r jriffel sjpitse. De griffel slijpen. 2 vinger. Hod dieng jriffele bij diech. Houd je vingers thuis.

jriffelsdoeësv[jrif’felsdoeës] (jriffelsdoeëze, jriffelsdues-je) griffeldoos.

jris o 1 kolengruis. Va jris en leem maachete ze jedeks. Van gruis en leem wordt een mengsel om het vuur af te dekken gemaakt. 2 gries, grof gemalen graan, griesmeel.

jrisbroeëdo[jris’broeëd] (jrisbroeëder, jrisbruedsje) grof tarwebrood.

jriskoalm[jris’koale] (jriskoale, jrisköalsje) mengsel van kolen en kolengruis.

jrismeëlo[jris’meël] griesmeel.

jrismensjeo[jris’mensje] Klaas Vaak.

jrismiekeo[jris’mieke] (jrismiekere, jrismiekersje) zuurpruim.

jroaf st m (jroave, jröafsje) graaf.

jroebsl v (jroebe, jruubje) groeve, kuil.

jroeësst bn(jroeëser, jruetste) groot. Ing jroeëse luet en winnieg lit. Een grote mond en weinig inhoud. Kling kessele hant jroeëse oere.Kleine potjes hebben grote oren. Uur zut eëve jroeës en eëve loeës.Jullie zijn precies even groot en slim. Jroeëse oge maache.Verbaasd zijn. Mit jroeëse here is ’t sjleët kieësje èse.Met hoge heren valt niet te spotten. Jroeëse here wade nit jeer.Deftige mensen hebben weinig geduld. Dieng oge zint jroeëser wie d’r boech.Jouw ogen zijn groter dan je buik. Heë is inne kop jroeëser wie miech.Hij is wel dertig cm groter dan ik. Wie jroeëser d’r sjelm, wie jroeëser ’t jeluk.Hoe groter de schurk, des te groter het geluk. Deë hat ummer de jruetste moel.Hij heeft altijd de grootste mond. Weë ziech ’t jruetste sjtuk kriet is inne vleëjel, weë ziech ’t klingste kriet is inne eëzel. Wie onbescheiden is, is een vlegel, wie te bescheiden is is een ezel. Deë is hinger ing hek jroeës woeëde. Hij heeft geen manieren. Doa kan me e jroeës jesjef mit maache.Daar kan men veel geld mee verdienen. Besser inne klinge heer wie inne jroeëse kneët. Beter kleine baas dan grote knecht.

jroeësbringeww[jroeës’bringe] braat jroeës, jroeësbraad opvoeden, grootbrengen.

jroeëselderemv[jroeës’eldere] grootouders.

jroeëshaodeww[jroeës’haode] ziech, hool ziech jroeës, ziech jroeës jehaode zich groothouden.

jroeësmamv[jroeës’mam] ook jroeësmodder[jroeës’modder] grootmoeder. Doa sjprooch mieng jroeësmodder al va.Daar praatte mijn oma al over. Vertsel dat dieng jroeësmodder, maach dat dieng jroeësmodder wies!Maak dat de kat wijs.

jroeësmechtieg bw/bn [jroeës’mechtieg] opschepperig, protserig. Doa kunt deë miech jroeësmechtieg vertselle dat e in d’r lotto jewonne hat.Daar komt hij opschepperig vertellen dat hij in de lotto gewonnen heeft. Ook: jroosmechtieg.

jroeëspapm[jroeës’pap] grootvader. Ook: jroeësvadder.

jroeëstrekkeww[jroeës’trekke] trók jroeës, jroeës jetrókke grootbrengen. Kinger jroeës trekke. Kinderen opvoeden.

jroeësvadderm[jroeës’vadder] (jroeësvaddere, jroeësveddersje) grootvader. Ook: jroeëspap.

jroezelm[jroe’zel] (jroezele, jruzelsje) huivering. ’t Lofet miech inne jroezel uvver d’r ruk. Er liep een huivering over mijn rug.

jroezeleww[jroe’zele] jroezelet, jejroezeld huiveren, griezelen. ’t Jroezelt miech. Ik huiver.

jroffelsnaalm[jrof’felsnaal] (jroffelsneël, jroffelsneëlsje) 1 kruidnagel. Went de mam ’t vleesj broant, deet ze ummer e paar jroffelsneël d’rbij. Als moeder het vlees braadt, dan voegt ze altijd wat kruidnagels toe. 2 sering. De jroffelsneël sjtunt in de blui. De seringen staan in bloei.

jrolle ww [jrol’le] jrollet, jejrolddwars zitten. Dat mós dem jrolle.Dat moet hem wel dwarszitten.

jrombeerm[jrom’beer] (jrombere, jrombeersje) brombeer.

jrommeww[jrom’me] jrommet, jejromd grommen. Heë jromt en bromt d’r janse daag. Hij moppert de hele dag.

jrommetm[jrom’met] nagras. Jrommet is de tswaide sjoar jraas um häu tse maache.Nagras is de tweede oogst gras om hooi van te maken. Doa wieëst d’r jrommet durch ’t häu. Gezegd als een jongere dochter vóór een oudere trouwt.

jrondsjtrekm[jrond’sjtrek] (jrondsjtrekke, jrondsjtreks-je)  grondgalerij.

jrónk sl m (jröng, jrönks-je) 1 aarde, grond, bodem. In deë blommepot mós nuie jrónk.Die pot heeft nieuwe aarde nodig. Dat is nit óp diene jrónk jewase.Daar ben je niet eerlijk aangekomen. Ze hant deep jejrave en jinne vaste jrónk vónge. Het onderzoek heeft niets opgeleverd. Roeë hoare en hulleterhoots wase zelde óp inne jouwe jrónk. Rood haar en elzenhout wordt op geen goede grond gebouwd. Deë jong is in d’r jrónk verdórve.Die jongen is tot op het bot rot. De zaach ins óp d’r jrónk joa.De zaak eens helemaal uitpluizen. Heë jeet nog tse jrónk doa aa. Hij gaat er nog aan kapot. 2 koffiedik. Sjud nog ins óp d’r jrónk óp. Ga nog eens een kopje koffie zetten. 3 reden. Dat is jinne jrónk um belaidiegd tse zieë.Dat is geen reden om beledigd te zijn.

jrónksjtuko[jrónk’sjtuk] (jrónksjtukker, jrónksjtuks-je) stuk grond, perceel.

jroosmechtiegbw/bn[jroos’mechtieg] gewichtig. Deë deet zoeë jroosmechtieg of heë d’r heer van ’t janse wuur.Hij doet zo gewichtig alsof hij de baas van alles is. Ook: jroeësmechtieg.

jrós m (jrus, jrus-je) groet. Besjtel inne sjunne jrós an dieng mam.Doe je moeder de groeten. Jrus maat weerjrus.Groeten zorgen voor wedergroeten. Jrus hant vus, ansjtendieje lu kómme zelver.Laat je zelf maar weer eens zien.

jrosjem[jro’sje] (jrosje, jrösj-je) Groschen, Duits tienpfennigstuk. Hei e jrösj-je en doa e jrösj-je en zoeë weëds doe de fennegke kwiet.Overal geef je iets uit en zo word je je centjes wel kwijt. Weë ’t jeleuft, deë kriet inne jrosje.Dat is ongelooflijk. ’t Kunt ziech óp e paar jrosje nit aa.We hoeven niet op een cent te letten. Inne jrosje zukke en inne daalder verlizze. Meer onkosten maken dan de zaak waard is. Bij dem is inne jrosje jroeës jeld.Hij is snel tevreden. Inne jlatte jrosje.Een grapjas. Inne nase jrosje. Een verwaande vent. Inne sjeële jrosje. Een vervelende vent. Inne vieze jrosje. Een vuilbek. Inne flotte jrosje. Een royale vent. Is d’r jrosje jevalle? Heb je het eindelijk begrepen?

jrotse ww [jrot’se] jrotset, jejrotsd 1mopperen. Laach ins en jrots nit mieë. Lach eens en houd op met mopperen. 2zwaar ophoesten.

jrubelesl ww[jru’bele] jrubelet, jejrubeld piekeren.

jruemel m [jrue’mel] (jruemele, jruemelsje) kruimel. De jruemele van d’r dusj veëje.De kruimels van tafel vegen. Van deë janse vertsel is jinne jruemel woar.Van dat hele verhaal is geen woord waar. Wens te nit rui-ieg bis, kries te jinne jruemel.Als je niet rustig bent, krijg je niets. Ook: jrummel.

jruemeleww[jrue’mele] jruemelet, jejruemeld kruimelen. ’t Broeëd jruemelt erg.Het brood kruimelt erg. Jruemel jet broeëd vuur de honder. Verkruimel wat brood voor de kippen.

jruemelevlaamm[jrue’melevlaam] (jruemelevleëm, jruemelevleëmpje) kruimeltjesvlaai.

jruesde v [jrues’de] (jruesdets) grootte, maat. Wat vuur jruesde has te in d’r kraag? Welke maat heb je in de kraag?

jruetsjbn/bw[jruetsj] 1 verwaand. Dat meëdsje is zoeë jruetsj wie ’t lank is. Dat meisje is zo verwaand als ze lang is. 2 trots. Doa bin iech jruetsj óp. Daar ben ik trots op.

jrummel m [jrum’mel] (jrummele, jrummelsje) kruimel. Heë hat inne jrummel in de träöt. Hij heeft een kikker in z’n keel. Ook: jruemel.

jruul st m (jrule, jruulsje) 1 aarden vaatwerk. Zets de jrule a plaatsj. 2  zware mijnlamp.

jrundeww[jrun’de] jrundet, jejrund stichten, oprichten. Inne verain jrunde. Een vereniging stichten.

jrundliegbw/bn[jrund’lieg] grondig. Doe móts diech ins jrundlieg óngerzukke losse. Je moet je eens grondig laten onderzoeken.

jrundoeng v [jrun’doeng] (jrundoenge, jrunduungs-je) oprichting.

jrungst bn (jrunger, jrungste) 1 groen, onrijp, onervaren. ’t Woeët miech jrung en jeël vuur de oge.Ik zag groen voor mijn ogen van woede. 2 gierig. Wat bis doe jrung. Wat ben jij gierig. Ook: jreun.

jrungs-jesjefo[jrungs-jesjef] (jrungs-jesjefter, jrungs-jesjefje) groentewinkel. Ook: jreuns-jesjef.

jrungskaarv[jrungs’kaar] (jrungskare, jrungskeersje) groentekar. Ook: jreunskaar.

jrungskroamm[jrungs’kroam] (jrungskröam, jrungskröamsje) groentestalletje. Ook: jreunskroam.

jrusseww[jrus’se] jrusset, jejrusd groeten. Inne jrusse losse.Iemand de groeten laten overbrengen. Jrusse is heufliegheet, danke is sjuldiegheet. Groeten is beleefdheid, danken is een plicht.

juh bw vooruit. Juh, maach ins vuuraa.Hup, maak eens voort.

judesjoeëlv[ju’desjoeël] judesjoeële, judesjuelsje) jodenschool, jodenkerk. Dat is hei ing judesjoeël. Hier is een heidense tempel.

judevleesjo[ju’devleesj] paddestoelen, zwammen.

juedelm[jue’del] (juedele, juedelsje) broekriem, ceintuur. Ziech d’r juedel aatrekke.De broekriem aantrekken. Mós iech d’r juedel aafdoeë? Moet je een pak slaag hebben?

juffrauw v [juf’frauw] (jufrauwe, juffräusje) juffrouw. Ook: fräulain.

juldebn[jul’de] gouden. De julde hoeëgtsiet viere.Gouden bruiloft vieren. Dat is nog julde wents te ’t doabij verjeliechs.Daarbij vergeleken valt het nog mee.

julp v(julpe, julpsje) gulp. Don de julp tsouw, ’t vuejelsje vluugt voet.Trek je gulp dicht, het vogeltje vliegt weg.

Julpe pln [Jul’pe] Gulpen. Bij d’r Heer va Julpe sjteet de poats óp. Bij de heer van Gulpen staat de poort open (gezegde als iemand de gulp open heeft).

jummieg[jum’mieg] uitroep van ontsteltenis, verrassing, medelijden. Jummieg, wat is doa passeerd!Hemel, wat is daar gebeurd? Jummieg hulp!Help! Jummieg, noen han iech d’r sjlussel verjèse!Verdorie, nu heb ik de sleutel vergeten. Jummieg, wat-s doe nit zeës!Jeetje, wat je niet zegt! Jummieg, is heë doeëd?O God, is hij dood? Jummieg kinger nee, wat hat uur noen aajevange!Mijn god kinderen, wat hebben jullie gedaan?

junneww[jun’ne] jónt/junnet, jejónd gunnen. Ook: junte, juntet, jejund. Èst nog jet, ’t is uuch va hatse jejónd.Eet nog wat, het is jullie van harte gegund. Jun deë boer dat verke, heë hat joa mar ee. Wees niet afgunstig als een arme drommel ook eens geluk heeft. Ze junnete hem nog nit ins ’t dageslit in de oge.Ze gunden hem niet eens het licht in de ogen. Dat wuur hem tse junne.Dat gunnen we hem. Die pieng jun iech nog jinne hónk.Die pijn gun je niet eens een hond. Deë junt ziech jing tsiet um ing bótram tse èse.Hij gunt zich de tijd niet om een boterham te eten. Heë junt inne nit ’t sjwatse ónger de neël. Hij gunt een ander het licht in de ogen niet.

junstiegbw/bn[jun’stieg] (junstiejer, junstiegste) gunstig. ’t Weer is junstieg um tse mieëne. Het is goed weer om te maaien.

jurjelm[jur’jel] (jurjele, jurjelsje) keel. Bij dem jeet alles durch d’r jurjel.Hij accepteert alles. Iech sjnap diech mit d’r jurjel. Ik grijp je bij de keel.

jurjeleww[jur’jele] jurjelet, jejurjeld gorgelen.

juuche ww [juu’che] juuchet, jejuuchd schaterlachen, juichen. Ook: juusje.

juucher m [juu’cher] (juuchere, juuchersje) regenjas.

juud m [juud] (jude, juudsje) jood. Dat is inne kriskatolliesje juud. Dat is een afzetter. Iech drunk inne pot beer mit inne auwe juud. Ik heb grote trek in een glas bier. Heë woar bij d’r juud. Hij heeft geld geleend. Doe bis nog sjlimmer wie inne juud. Je bent een afzetter. ’t Jieëft óch ierlieje jude. Er zijn uitzonderingen op de regel. Doa sjteet inne juud mit de naas eroes. Gezegd als iemand over een steen struikelt.

juungliengsverain m [juung’liengsverain] (juungliensgveraine, juungsverainsje) jongerenvereniging.

juus(t)juist, zojuist. Heë is juus noa heem jejange.Hij is zojuist naar huis gegaan. Ook: juustemangof juustement.

juusje ww [juu’sje] juusjet, jejuusjd schaterlachen, juichen (Bleijerheide). Ook: juuche.

juusjer m [juu’sjer] (juusjere, juusjersje) regenjas.

juustemangbw[juustemang’] juist; zojuist. Juustemang koam inne jouwe vrunk miech besjeed zage.Zo juist kwam een goede vriend me inlichten. Ook: juus(t)of juustement.

juustementbw[juustement’] juist; zojuist. Juustement!Juist! Ook: juus(t)of juustemang.

juzzes [juz’zes] Jezus! Ook: jizzes of jezzes. Juzzes, Marieja, Joeëzef!Uitroep van verbazing of schrik.