Jo Bischoff

D’r Jo woar jesjefsman óp d’r Maat. Heë woeët jeboare in 1928 en sjtórf in 2009. Heë woar zamler van al wat mit vasteloavend en ós Kirchröadsjer plat tse maache hauw. Heë is sjtadspins jeweë en sjrievet zoejaar e paar sjlajere (Kóm doch ins hei en jef miech ins e muulsje). Heë woar mitjlied van d’r dialekverain Kirchröadsjer Plat en sjrievet óch mit an de Vasteloavendstsiedónk ónger d’r kuunslernaam Slottini.

Inne zusse droom

D’r pap en de mam moeëte noa ing hoeëgtsiet joa, e fes woa ’t jans sjpieë koeët weëde. Ze hauwe de oma jevroagd vuur de klingkinger tse verware.
Ze woare pas zivve en ach joar. Ze wósse went de oma koam dat ze dan jet langer óp dórve blieve, wail de oma dan jet sjpelsjer mit hön dong. Went ’t dan jet sjpieëder woeët en de eugs jer lanksaam tsouw jónge, wós de oma besjeed.
‘Komt, mieng leef sjtröpjer, ’t weéd noen tsiet dat uur sjloffe jut. Went uur jans braaf zut en sjun oane breuzel in bed kroeft, vertsel iech uuch nog e vertselsje uvver tswai jöngsjer van une leëftsiet.’
Dat vónge ze sjun. Ze wósse dat de oma dat jód koeët. ’t Woar e zus vertselsje uvver sjnuuts en alles wat ze jeer hauwe. Vuurdat de oma an d’r sjloes woar, woare ze al i sjlof jevalle.
Ópins midde in de naat woeëte ze wakker. ‘Zouwe vier doa ins hin joa wat de oma ós vertseld hat? Iech ving ’t jód wens doe ’t óch jód vings.’
Ze sjtónge óp en jónge noa d’r kleiersjrank en dónge ziech alle tswai ing jroeëse lang bóks aa mit helpe, zoeëdat die hön nit oes vool. Heinoa jónge ze bis i jen kuche tswai leffele hoale die ze nuedieg hauwe vuur tse jrave wail ze nog hel wirke moeëte. Jans sjtil zint ze doe ónger hön tswai voet jejange, zónger dat de oma jet merket.
De hingerduur sjtong nog óp wail ’t inne hese zommer woar vuur jet vrisje lóf.
Ze hauwe sjtonde sjpatseerd bis dat ze an inne jroeëse berg koame woa uvver de oma hauw vertseld. Deë woar evvel zoeë hoeëg dat ze doa nit druvver hin koeëte klömme. Wat noen, woeët jezaad.
‘Och, vier hant doch inne leffel bij ós. Vier jrave jeweun inne tunnel durch d’r berg bis an de anger zie. De koellu hant vruier óch mósse jrave vuur an de koale tse kómme.’
Zoeë jezaad, zoeë jedoa. Jidderinne jravet ziene tunnel en sjun neëveree. Jong, wat hauwe ze jejrave, sjtonde lank mar ’t hauw ziech jeloeënd.
Wie ze an de anger zie eroes koame, jónge hön de oge óp. ‘Wat is ’t hei sjun. Kiek ins doa, doa zies doe sjun vruet an de beum hange.’ Ze woare al ins dökser ónger de eppel of biere jeweë. ‘Kiek óch ins doa, zies doe al die klumpsjer an die sjtruuch hange? En deë kroam doa mit cola, liemonaad en ranja. Wat dunks diech dan van deë sjnuutskroam doa mit sjpek, lollies, ware jakob, reme en zus hoots?’ Zoeëjaar printe loge in d’r kroam die ze mit Tsinterkloas óp d’r telder hauwe legke. Doabij woar jee miensj tse zieë. Ze woare jans alling. Jesjnuutst hauwe ze bis dat ’t hön an naas en oere eroes koam, zoeë zat, dik en sjtief woare ze.
‘Wits doe wat, vier neëme ós nog jet mit vuur mörje, vier hant doch ing jroeëse bóks aa van d’r pap mit depe tèsje en dan legke vier dat alles ónger jen bed en hant vier nog vuur wèche tse sjnuutse.’ Dat woeët jedoa. Ze zint doe mit de tèsje boade vol tseruk jejange noa de höal die ze jejrave hauwe vuur tseruk tse kroefe noa heem. Ze woare evvel zoeë dik van wat ze i jen tèsj hauwe dat ze nit mieë durch d’r tunnel koame. Doe kroge ze sjtried. Ze hant ziech doe jans erg jefempd. Wat passeerd woar, wisse ze hü nit mieë.
Ze loge uvveree mit ’t plumo neëver jen bed en woeëte wakker. Ze kroge ’t kaod en um nit vöal sjandaal tse maache zint ze flot in bed jekraofe, dekke en plumo uvver ziech hin jetrókke en zint doe werm i sjlof jevalle.

’t Knepje

D’r klinge Pierre van de noabervrauw woar jraad jód 5 joar. Wie kling heë óch woar, deë daag daat heë dat heë zieër braaf woar jeweë. Heë jong noa de kuche, wail heë wós dat zieng mam doa ummer wirket, vuur èse tse-maache, tse sjpeule en zoeë mieë.
‘Zaag mam,’ vroaget heë jans ónsjeneerd, ‘darf iech e knepje han?’
‘Wat,’ zaat de mam, ‘alwerm ee. Wat has doe dan jedoa mit dat knepje wat iech diech jister han jejeëve?’
‘Leef mam, dat han iech an ing erm vrauw jejeëve.’
‘Dat is sjun, miene klinge sjats. Jroeëse lu zage ummer, wat me lieënt van d’r Herjod jieëft me an de erme.’
‘Leef mam, dat wees iech,’ zaat d’r klinge sjtrop.
‘Wat jees doe dan doeë mit dat knepje, wat-s doe miech dan noen vroags?’
‘Wie, dat jón iech werm an die erm vrauw jeëve.’
‘Alwerm? Woa woent die erm vrauw dan?’
‘Wie, óp d’r ek van ós sjtroas.’
‘Zaag miech dan doch ins woarum doe diech doch zoeë interesseers vuur ing erm vrauw?’
‘Jans ainfach mam, ze verkeuft fain dikke en lekkere lollies.’
Noen moeët de mam doch hatslieg laache. Ze joof d’r klinge ’t knepje wat heë ziech zoeë sjun hauw jevraogd in de hofnoeng dat die erm vrauw ziech ee anger vieëdel zouw weële.
1976

De oer van d’r sjendarm

Bij de sjendarmerie in ’t dörp woar inne d’rbij deë nog jing oer hauw. Went ’t rezjiement moeët aatreëne en ze woeëte je-insjpekteerd, sjtong jidderinne dróp um durch ee rings-je tse hoale. Zeëbel, jeweer, kneuf, alles woar jepoetd en blietse blank. Óch de tèsje-oer in ’t weste-tèsj-je mit kette feëlet nit. Um nit óp tse valle hauw d’r sjendarm ziech óch e kets-je mit ing koeëjel draa aajedoa, mar die zoog jinne.
Dat woar d’r öaventsjte ópjevalle en heë alling wós dat. Ing tsiet d’rnoa koam d’r könnek óp bezuk in ’t dörp bij inne rónkjank durch zie lank, wat heë al ins dökser dong. D’r öaventsjte hauw dat d’r könnek durch jedoa um ing wiets oes tse hoale mit d’r sjendarm.
Allemoal sjtónge ze da doa werm óp deë daag in ’t jelid, sjtief en sjtram. D’r könnek lofet langs alle rije en bloof doe vuur d’r betreffende sjendarm sjtoa en vroaget hem: ‘Wie sjpieë is ’t?’
D’r sjendarm wós nuus tse zage óp dat moment. Doch rafet heë d’r mód bijee en zaat: ‘Majesteit, iech han laider jing oer.’
‘Wat dreës doe dan an die kette doa in die westetèsj-je?’
Zier verleëje tsejet d’r sjendarm de koeejel die doa draa zoos. ‘Leve vrunk, woarum dreës doe ing koeëjel. Wat zeët diech dat?’
‘Wat miech dat zeët, majesteit? Dat iech ummer mós veëdieg sjtoa um tse sjterve vuur diech en mie hemetlank.’
D’r könnek wós nuus mieë tse zage en woar jesjlage. Heë dong zieng oer aaf en joof die an d’r jewissensvolle sjendarm.
1977