Jos Reinard

D’r Jos Reinard leëvet va 1880 bis1949. Heë sjrievet nit alling jediechter en jesjiechtens, heë sjrievet óch theatersjtukker.

E iediel an de wèsjtsieng

Iech zaan diech, doe dees de vinster tsouw.
In de auw tsiet, hauw me óch winktere, jraad wie hu tse daags. E joar woar bragkelieg en ‘t angert vroor ‘t werm dat ‘t ies kraachet en ‘t brómmemaiet, dat de sjwoar tek van de boom vele,  bezóngesj van de wieje.
Inne bragkeliejetieje winkter wirkt dan óch sjterk óp de miensje in. De winkterkrankhete vong me ónger inne hód en heesjete: ‘influenza’ of óp jód plat de ‘vrauwlentse.’ D’r Duutsje kastedokter neumet ze ‘faulenza’.
Wem de vrauwlentse jepakd hauw, mónt tieë drinke, van alles muijelieg jebruid, bis dat e sjweset wie e möllepeëd.
Ier de vrauwlentse oesbrooch, hong d’r himmel vol ónheel ‘t knies, tsenkerij en sjtuchelij, bezóngesj ónger de vrauwlu en sjturet d’r vrid, wie inne blits’tsjlaag an d’r kloare himmel.
En al ier d’r wèsjdaag, dat woar d’r daag, woa óp de króddele ‘t jäutste basjete. ‘t Broechet mar e bis’tje aasjtoeës en ‘t vuur woar in daag. Wat ziech dan zoeë sjtil eweg in oere jefluusterd woeët, kónt me jemekkelieg hure va ee jehuch bis óp ‘t angert.
Dat doeret dan bis d’r ieësjte lueter óp de bleech koam ‘t da woar bedinktsiet ‘t en ónger ‘t bónks jong me werm mit vrisje mód, jiftieje blik en doebelsjpitse tsong ziech aan de montoer, dat jing ing ziech zelver weerkank.
Went de vrauw va óngenee en die va oave óp d’rzelfde daag wèsjete, da sjpón ‘t ier de wèsj in de tsieng koam. ‘t Reënvaas van de vrauw óngenee tsejet al jauw d’r boam en zie woar nog lang nit veëdieg mit wèsje. Zie kreeg ziech sjtil e emmersje reënwasser oes ‘t vaas van de vrauw van oavenóp en mint in ziech, wail die nit vöal broechet, ze häu óch nit doa óp jezieë.
Mar ja ‘t die sjting mit heur tsieng an de vinster en loeret wie inne toeruul durch de jardienge noa alles, wat óp ‘t höfje jesjooch.
En ópins sjtoetset ze ‘t wie ze de vrauw van ónge an heur reënvaas zoog sjuppe. D’r lueter van erm aafsjtreufe ‘t de vinster ópriese en eraaf róffe woar ‘t werk van ‘ne noe.
‘Oh! Noen wees ich óch, woavan ‘t kunt, dat mie vaas ummer zoeë jauw leëg is!’
De vrauw an ‘t vaas woar jans verantreerd en va sjrek vloog ‘r d’r emmer bauw oes jen heng.
‘Doe kans diech wal dik doeë uvver dieng sjun wèsj ‘t dat jeleuf iech ‘t mit anger luuts reënwasser. Dat jeet jemeklieg.’
‘Iech han miech mar ee kling emmersje kren, die vaas is nog boadevol,’ zaat de vrauw van ónge.
‘Joa vol, iech zien ‘t, loezetieje floes!’ Ze sjtemmet de erm in zieje en jrielaachet tjeën de anger vrauw; doamit woar d’r krig aajezaad. ‘Óngersjtank diech nog ins d’raa tse joa, dan erleëfs doe jet!’
‘Iech han al vöal erleëfd mit diech, sjwatse prie, hod diech an ‘t wèsje. D’r lueter weëd diech kaod. Drekoas!’
‘Wat? Drekoas! Sjpitsboof woats te bis! Ummer klauwts te miech ‘t reënwasser!’ Heur oge bejónne al tse vunkele.
‘Doe broechs ‘t joa doch nit! Mit tswai emmersjere dees te de wèsj va drei wèche! Ónjewèsje jemus, vies knoeëzel!’
‘Wat! Doe drekemmer, brèchmiddel, sjroebloemmel, dat kummert diech doch nit! Sjpitsboof! Blief va mie reënwasser!’En ze klatsjet bij jidder woad in heng.
‘Jank! Knieskalender, sjandaal nog jet mieë vuur zoeë druupje reënwasser.’
‘Wen iech diech nit trapperet, maachets te miech ‘t vaas druug, doe vlaoskop!’
‘Jek liepsje! Klafe meun!’
‘Jank, doe, kloeëstermiet; werm ‘m diech jet óp!’
‘‘t Kan diech óch ins sjleët joa. Doe has nog nit aldaag oavend.’
‘He! Dat zoos, wa! Duppelekker.’
‘Iech loof evvel nog nit mit aafzets’tjere, doe wits joa woavan!’
‘Vlitsje! Koeësjterèser, zag dat nog ins!’
‘Jraafsjniejer!’
‘Behaitsmutsj, krauwpantsj!’
De wöad vloge wie povaisjting va oave noa ónge en woeëte weerjekaatsjd mit weewöad, die nit zint tse besjrieve…
De auw modder van de vrauw van ónge koam jraad tsóm aajank ‘t jengs’tje eróp; ze hoeët ziech dat sjoebe jet aa en sjód mit d’r kop.
‘Wat is los, meëdje?’ zaat ze ópins.
‘Doa is die ziech an ‘t uvverbrèche en an ‘t ópriese vuur e emmersje reënwasser. Heur vaas is nog vol!’
‘Dat móts doe óch nit doeë,’ zaat de modder.
‘Wat! E emmersje! Ummertsouw liks te a mie vaas tse lepsje,’ hool die va oave ziech an ‘t sjantaie.
‘Doe zeës wat-s te wils, verloaje sjeëlzes,’ broezet die va ónge eróp.
‘Sjwieg noen’, berui-iejet de modder heur doater, ‘verdraat uuch. Heur wasser móts te óch nit broeche. Jidder ‘t ziengt, da kriet d’r duvel nuus. Doe wits doch, wat dat vuur ing is,’ zaat ze sjtil.
Mar die va oave hauw de oere jesjpitst.
‘Wat vuur ing is? Wat vuur ing? Auwe raaftsank! Doch jet jans angesj wie dieng tsoat. Fouw! Zouw beëdelspak!’
Ze sjtiepet tjeën dönne va ónge nog bij ‘t in heng klatsje de tsong eroes.
Dat hauw de auw vrauw nit verwaad.
‘Zoeë is dat nit jemind. ‘t Is noen jenóg jeweë! Zit sjtil en dut de vinster tsouw,’ mint ze jódmuedieg.
I plaatsj va zonnesjien joof ‘t reën en hajelsjlaag.
‘Don de vinster tsouw! Auw heks! Dat kunt miech nog passe! Iech vroag nit noa uuch allebei!’ Eroesforderend sjtemmet ze de erm in heur zieje.
‘Och! Dóch noen de vinster tsouw en keëk nit ezoeë!’
‘Ze kunt nit tsouw! Alle lu mósse hure, wat vuur sjpitsbove en sjelme uur zit!’
Ónheemlieg bejónne de oge van de modder tse vónkele, mar ze zaat nuus. Heur lippe beweëjete ziech, doch d’r mónk bleef sjtóm. Ze keek ins um ziech erum, da noan loeët, wie inne profieët en bejón tse jriemele en winket joa mit d’r kop.
‘Kiek mar in loeët, auw tsang!’
‘Los diech mar jónk hange da weëds te nit aod. Dóch de vinster tsouw!’
‘Ze kunt nit tsouw!’
‘Doe dees ze tsouw, ier tsing minute um zint!’
‘Dat wil iech zieë. Ze kunt nit tsouw!’
‘Ze kunt tsouw!’ Doamit jing de modder noan hoes in en vroaget an d’r äudste jong van heur doater: ‘Hindrich, d’r oavent doa. Die sjtoeëf in de aterkamer, kan die brenne?’
‘Joa, jroeësmodder. Evvel die sjwaamt erg.’
‘Dat is jraad jód, jong. E fain middel, dat hulpt. Deur zalle vier ins jauw zieë de vinster tsouw maache.’
‘Betste modder, dat bringt uur nit veëdieg. Die hilt ziech d’r janse daag d’raa.’
‘Iech beloaf diech, dat ze jauw tsouw kunt. Jank ins mit ing mangel jauw noan sjteekoel en zuk va alles, wats te mar vinge kans, dat jód brent en sjwaamt. Tsauw diech jet.’
D’r jong nit voel. Jauw woar e tseruk mit ing mangel vol koeëlsjtórkele, auw sjong en loemele.
‘Jong! Noen zalle vier sjpas erleëve. Dóch jet papier en sjtrue in d’r oavent. Noen jet sjteenoalieg dróp en dan aajesjtaoche en jesjwaamd noa. Duvel, kóm eroes!’
Ze jing ins kieke. Boese woare die tswai ziech nog an ‘t tellewelle en de hoare an ‘t kème.
‘Bis te werm doa, auw veëg?’ woeët ze va oave oes de vinster bejrusd.
‘Wie? Has te de vinster nog nit tsouw?’ Ze sjpienset al ins uvver ing zie noa d’r sjoaresjtee, woa d’r sjwaam mit dikke kwalm eroes koam jetrekke.
‘Vuur diech kunt ze jaaroes nit tsouw. Jaaroes nit. Doe has miech doch nuus tse benedaie.’
‘Dat nit. Jod bewaar miech. Mar, doe dees de vinster tsouw, ze kunt tsouw!’
De vrauw va oave woeët al jet jewaar van d’r sjwaam, deë ziech uvver ‘t daach hin jreun en jeël uvver de panne rollet langs de moer óp en noan vinster indróng. Ze vool al ins in d’r haos ónger ‘t sjoebe.
De noabere keke óch al ins noa d’r sjoaresjtee en d’r sjwaam en minte, dat ‘t brank: ‘Wat is los?  Brent ‘t? Brent ‘t?’
‘Nee! ‘t Sjwaamt en ‘t kunt ‘s nog mieë. Vier zint an ‘t reuche. Vreëm sjpek, wat vrakketieg is,’ róffet de auw modder. De vrauw va oave hool ziech al d’r sjótsel vuur d’r mónk. Heur oge lofete.
‘Zoeë weëd iech hei jetempteed; iech bin ‘t leëve nog nit mieë zicher hei bij dat krauw.’
‘Meëdje, dóch de vinster tsouw, da is ‘t jód.’
‘En ze kunt nit tsouw!’
‘Da sjnoef nog mar ins jód. Da bekieësj doe diech!’
D’r sjwaam, kwalm en reuch van de koeëlsjtórkele woeët nog ummer dikker en jleech ing zónnevinsternis. Mar de vrauw va oave joof ‘t nog nit óp. Ze bejón werm tse sjoebe. De troane lofete de bakke aaf. Ze vool inne haos, sjtróddelet jet en proetsjet.
De noabere krieënete va sjpas en róffete: ‘Hoera! hoera!’
Noe vool ze bauw um va jif. Ze laat ziech in vinster vuur dönne óch d’r dat tse zage.
‘Hoddele! Hoddelekrieëmere!’ Tse vul sjnoof ze óp. D’r sjwaam pakket ‘r, ze verdrieënet de oge en klaatsj! De vinster vloog tsouw!

D’r Zelfsmöader

‘Inne zelfsmöader! Inne zelfsmöader! Jonge, kómt ins kieke! Doa likt e in de sjtuurkaar. Ze junt ’m noa ’t doeëdehuus-je bringe en ’m dan – went ’t jerich is draa jeweë’- in d’r ónjewijde jrónk sjtèche óp d’r kirkhof!’
‘Weë is dat?’
‘Weë hauw ‘m vónge?’
‘Is e al doeëd?’
Nuisjierieg verdrong ziech alles, jroeës en kling, um de sjtuurkaar erum mit vroage en jape, óngerwiel ziech de manslu, die de sjtuurkaar d’r Kirchröadsjer berg ópduiete, in Wienjraat d’r sjwees aafwoosje en ziech jet rèstete.
‘Hauw e ziech ópjehange? Zaat, man, hong e an inne boom?’ vroaget inne koetjong. Inne angere: ‘Hauw e ziech verzaofe in de möllebaach?’
‘Da munt e doch naas zieë,’ zaat ing auw vrauw. ‘De kaar is nog druug. Lost ins kieke, weë ’t is, Helmes!’ Vrecheweg wól de vrauw de zek ópheëve.
‘Voet doa! Dat is nuus vuur uuch. ’t Is tse sjrekliech,’ zaat d’r Heimes en dekket de liech nog besser tsouw.
‘Woa hat uur ’m vónge? Zouw ‘t óch inne zelfsmöader zieë?’
D’r Helmes trók an sjouwer. ‘Iech wees ’t nit. Dat mós ’t jerich oesmaache. Went dem d’r duvel nit de zieël oes jerèse hat, da wees iech ’t nit! An de erk in ’t dennebusj-je hant vier ’m vónge. D’r kop haof aaf. De brós jans ópjerèse. De reëter hank voet. Die vónge vier in de sjtruuch. Dat woar inne aablik! Kingerdeies sjtank ós bij. Wat doa jesjid wees Jod!’
De sjendarme winkete. En lanksaam jing de sjtuurkaar wieër óppen dörp aa, d’r berg óp.

– – – – – – – – –

Kingerkómmeljoeën
Sjunste daag van et jónk leëve!
Ee vräue en verlange!
Vuur vul eldere zörg en kwoal.
Bezóngesj, woa ’t sjieksaal ónbarmhertsieg is neerkómme.

’t Helste hauw ’t doch d’r Driekesoeë mitjelosse. Zieng vrauw zes mond krank jehad en vuur kóts jesjtórve. Alles jesjpaarsj draajejange. Jee jeld – nuus mieë. Noe hoezete mit zieng auw laam modder en ziene jóng, deë mit kómmeletseere jong, bijenee.
Vuur drei wèche jing ‘m óch nog ’t verke kapot. Dat woar zieng hofnoeng jeweë vuur aa jeld tse kómme, vuur d’r jong tse kleie. Deë troeës óch nog verloare.
Wie zouw e draa komme? Jing sjong – jing kap – jinne sjwatse antsóch – jing pluum! Zieng hoare rieëtete ziech in de huegde, went e draa daat.
De koalhak vool ’m oesen heng in koel. Jing kraf hauw e mieë vuur tse wirke. Went e óch al mit d’r betste wil wól wirke, heë kónt nit mieë, an ’t letste hong e hem de erm an ’t lief wie de tek.
De medietsien van d’r dokter hólp ’m óch nuus. Daag en naat hauw e jing rouw mieë. En dan – wie raar bezoog ‘m döks zie modder, went e zoeë sjtil doa zoos; da loofet e heur de troane aaf en sjód mit d’r kop.
‘Dat kunt verkieëd oes. Herjod, help ós doch! Wat zal dat nog jeëve?’
Da pakket heë ziech óp en jing noan koel. Mar doa loze ze ’m nit invare, wail e doch nit wirke kónt. Troane hauw e jing.
’t Mörjens woar e bij d’r dokter jeweë. Heë vroaget dem, wat ’m da feëlet, wail ’m de medietsien nit hólp.
Deë bezoog ’m lang en mint aan ’t letste: ‘De doeë trekke diech noa ’t jraaf i. ’t Betste wuur, wents te ins jet voet kuems in ing ansjtalt; zoeë kan ’t nit wieër joa.’
D’r sjwees brooch ’m oes an alle jliddere. In ing ansjtalt – de doeë trókke ‘m noan eëd in….!?
D’r dokter loos ’m inne kónjak drinke en zaat: ‘Iech zal road sjaffe en don wat ’t betste vuur diech is.’
D’r Driekesoeë jong noa heem, mar wie e heem koam, brooch e tsezame en kreesj jodserbermliech.
De modder wól ’m truuëste. ‘Jóng, wat is ’t? Kans te diech da nit drin sjikke? ’t Is Joadswil! Iech mis ’t Lieza joa óch – ziech rui-ieg, trues diech’ – en heur troane vole óp ziene sjoeës.
‘Ja, Joadswil – Joadswil – Iech mós noa ing ansjtalt, zaat d’r dokter – Iech kan nit wirke – iech bin nit krank – D’r jóng mós kómmeletseere joa en hat jing kleier, nuus – nuus – jee jeld -! De doeë trekke miech noa ’t jraaf in. Oh vrauw – oh Lieza – wuesj doe doch werm bij ós – of iech bij diech!’
‘Huur óp, jóng, doe briks mie hats – Iech kan nit voet -Jank óp zie jraaf, kriesj doa en ziech of-s doe jet beëne kans. Ózze Herjod zal barmhertsieg zieë. Dat leed is tse jroeës.’
Zie trók ’m weer ziech aa, mar heë woar wie inne lebendieje doeë. Op ins rieëtet heë ziech óp en jong eroes.
‘Jank noa jenne kirkhof, da weët ’t diech besser.’
‘Joa modder, iech joa – óp d’r kirkhof is ’t besser – doa is rouw’.
‘Woarum jees doe da noa oave, de trap óp?’
‘Zieg sjtil, modder – iech mós nog jet han – da jon iech noa d’r kirkhof.’ Op d’r zölder zoeët e jet ónger de panne en sjtooch ’t ziech in tèsj.
Jans verwilderd en bloeëskops woar e ’t letste jezieë woeëde aan d’r Helberg. – Alles jing ‘m oes d’r weëg. Heë bleef al ins sjtoa en keek um ziech erum, als went e jet zukket. Da laachet e werm.
‘Ja, dat woar d’r wèg noan mölle. Wat woar ’t sjun, wie vier vrijete – Doa aan dat bergsj-je hant vier jezèse. Iech zien diech zitse – waad, iech kom bij diech – wie? woa bis te? – Kóm bij miech – iech bin bang! – Doe winks miech ummer – en da bis te voet – iech zien ’t, doe bis doeëd! – Waad jet – iech kom óch – De doeë trekke miech noa ’t jraaf in – iech kom’….
In Ham en in mölle hauw me ‘ne helle sjaos jehoeëd, dat de vinstere rammelete.
’t Nommedaags vónge koelköalder oesen Ham d’r Driekesoeë in zie blód kót aan de erk ligke.
’t Jerich vong, dat e ziech mit ing dienamietpatroeën doeëd jesjaose hauw.
’t Is lang jeleie, dat dit is jesjid; mar dat bild van die sjtuurkaar en die jesjiechte, wail ze woar is, is nit tse verjèse.

DE HELMES HÖAL

Jesjrève durch d’r Jos Reinard rónk 1910

BALTES KROETNAAL, wieët.
HELMES SJTROEF ‘BALTES zie sjwoajer), laiedekker.
FIENKE, zieng doater.
JIEL KNALPOT, noaber.
MARTIEN PIEFER, noaber.
FRIEKELIETS, tsevever en liengedenser.
’t Sjtuk sjpilt ziech aaf in ing wieëtsjaf, óppene maat in de auw tsiet.

IEËSJTE BEDRIEF
Helmes en Baltes.

HELMES: Doe almechtieje sjtrue zak, noen weëd ‘t jód, zier jód. Sjwoajer bin iech diech ópins zoeëvöal sjuldieg dat iech jee mieë krien?

BALTES: Sjuldieg of nit, doe kries jee mieë, doe has ‘r jenóg.

HELMES: Mieljoeëne nog! Dat mós iech wisse of iech ‘r jenóg han, juh sjud in.

BALTES: Doe kries jee mieë, doa mit basta.

HELMES: Donderkeël nog i! Krien iech ee of nit?

BALTES: Mar rui-ieg hei, angesj tsap iech oes e anger vaas. Jank sjtil noa heem, dat is besser.

HELMES: Mieljoeëne sjtere ieslakrits, iech wees wat miech jód is. Iech krien nog ee.

BALTES: Wen ich nit noa deët, dats doe mie sjwoajer bis, dan hauw iech diech allang mit ’t sjlavietsje, da jongste hals uvver kop de trap eraaf.

HELMES: Probeer dat ins, mar doe jees mit, da is de vroag weë ’t ungesjte in de zief kunt tse legke.

BALTES: Jenóg wöad versjpild. Muet iech nit vrauw en kink va diech noadinke. Bis doe ee miensj? Ee sjwain, ee sjäusel biste, nit weëd dat diech de zon besjiengt.

HELMES: Doavuur hód iech miech óch jeer in d’r sjatte. Inne jouwe pastoer wuurs te woeëde vuur wien tse drinke en moraalpreëdieje tse hauwe: hauw ze mar vuur diech.

BALTES: Dat is Jod jeklaagd. Jenóg, kirch en preëdieg oes d’r weëg joa, vrauw en kink verzuuchele losse, mar jöngs-je, Jods mölle male lanksaam, dieng sjtond kunt óch nog.

HELMES: Sjud miech nog ee i, iech veul miech al jans weech weëde, nog ee, da bin iech wie bócheskóch.
(Baltes wend ziech aaf. Jiel en Martien kómme óp.)

MARTIEN EN JIEL.

MARTIEN EN JIEL; Nóvvend! Jóddenóvvend!

BALTES: Wat zien iech noen? Bis doe óch werm in de hemet, Martien?

MARTIEN: De hemet hat miech werm. D’r vadder kan zoeë reët nit mieë oes de vus en da mós me mar wisse, wat me de eldere is versjuldiegd.

BALTES: Brave keël, wure alle jonge wie doe! Woamit kan iech diech ópwade?

JIEL: Bring ós mar e jlaas beer of wents te ’t has, miech lever ing tas kaffieë.

MARTIEN: Doa has te miene maag. Iech drunk óch nog lever ing tas kaffieë.

BALTES: Inne ojeblik. (Aaf)

HELMES: Kaffieë, kaffieë (zinge). D’r kaffieë is d’r betste drank vuur de vrauwlu óp de welt.

MARTIEN: Weë is dat?

JIEL: Kens doe hem nit mieë? D’r laiedekker?

MARTIEN; Och, herjee, wie ziet e oes?

HELMES: Joa, iech bin d’r laiedekker, d’r kuunste keël van uuch allemoal. Jeft ee, da zing iech ins ’t lidsje van d’r laiedekker. (zingt)

BALTES:(Kunt óp mit tswai tasse). Lost ‘m uuch sjmaache

HELMES: Brós! Nog ing sjlofmutsj um en de kaffieëmeune zint veëdieg.

BALTES: Huur ins hei. Iech verbei diech jans en jaar dat-s te diech mit mieng jeste bemuits. Jank noa heem.

HELMES: Mienentweëje! Wat zouw iech heem doeë?

BALTES: Dóch miech ’t jevalle en jank. Dieng vrauw krenkt ziech nog doeëd uvver diech, jank noen.

HELMES: Auwat! Wat zouw iech heem don. Han ‘t zat, dat jejerms en jeklaags. Aldaag ’t zelfde jemus.

BALTES: Dat bis doe doch mar alling sjood. Wirk werm wie vruier, dan kries te óch zeëje in hoes.

HELMES: Zeëje? Iech broech jinne.

BALTES: D’r Herjod zal diech nog wal vinge.

HELMES: Jod, Herjod, eëzele; ’t jieët jinne Jod. Dat is vuur dom öaster; weë dervan profiteerd vuur dem is d’r Herjod de milchskouw, kuster en pastoer die versjtunt ’t melke allebei.

JIEL: Deë is óp abweëg. In zieng sjong weul iech nit treëne.  Ja, ja!

BALTES: Wat woar dat vruier inne angere …

JIEL: Wat hant vier sjleët weer jehat die kirmetsdaag; reën en ummer reën.

MARTIEN: Wat hauw iech miech jevräud óp d’r voeëjelsjaos, went deë nit is, dan is óch jing kirmets.

JIEL: Dat wil iech mene. Iech hauw miech de ekstra koeëjele al paraat jemaad. Dis moal jing e miech nit langs de naas. Dat is sjpietsieg, verduld nog.

MARTIEN: Wat meens te vuur miech da? Weë als echte Kirchröadsjer, deë oes de vreëmde kunt, um kirmets nit ’t knalle en pave hat jehoeëd, d’r polversjwaam nit uvver de köp van de boom in d’r Bróch hat zieë trekke en de sjief nit hat zieë danse óp d’r sjtengel, d’r buksesjwaam en d’r vrisje jraas-jeróch in d’r Bróch nit hat jeraoche…

JIEL: En de meëdjer nit hat kónne an d’r berg zieë zitse en ziech hei of doa nit bij ee kónt i flinsje, wail ’t nit bang broechet tse zieë vuur de kreëg en sjleëg went de marjen losbrank.

BALTES: En dan ins zoeë sjtil eweg, went alles in ing óprejoeng noa de sjief loeret ofs ze bauw veul en weë könnie wuet, mit inne zuet, ins jauw e klöchje kónt duie; iech wees besjeed, óch jónk jeweë.

JIEL: Óch mitjemaad. Zieg ins wat d’r auwe laacht. (Fienke kunt óp).

Vurrieje – Fienke

BALTES: Och herjee! Doa kunt ‘t kink, ‘t Fienke. Miene leve Jod, wie ziet ’t meëdje oes. Kóm mar noader, die vadder is hei. Zieg of-s te hem mitkries. Heë hat mieë wie tse vöal, hei hat e nuus krèje.

FIENKE: Iech jeleuf uuch jeer, paat. Went de wieëte allemoal zoeë wure wie-t uur, wuur ’t angesj óp de welt. Vadder! Vadder! Heë huet miech nit, vadder kóm noa heem.

HELMES: Och wat! Los miech mit rouw.

FIENKE: Vadder, noen huur doch, de mam is nog ummer kranker woeëde.

HELMES: Jank! Jank voet.

FIENKE: Ze sjprikt ummer va sjterve.

HELMES: Zoeë jauw sjturft ’t ziech nit.

FIENKE: Has doe dan jaar jee mitlieje mieë mit ós, vadder? Iech han jaar jee jeld mieë. D’r dokter woar heem, de modder is in jroeës jevoar, iech mós jauw noan appetieëk joa en han jee jeld. Jef miech winniegstens vuur ’t retsept.

HELMES: Jeld! Fennegke! Iech han óch nuus.

FIENKE: Herjod! Wat vang iech noen aa. Doe has doch ’t jeld hu bij pastoer ópjesjtrèche van ’t wirke an d’r toer en de vaan oes tse sjtèche.

HELMES: Die paar jrosje, ha! ha!

FIENKE: Leve himmel! Sjtank ós bij. Wat vang iech aa? Kom iech nit jauw mit milletsien, dan sjturft de modder.

MARTIEN: Fienke, huur ins!

FIENKE: Och patenónk, dat häut uur miech óch kónne zage, dat nog vreëm lu hei zunt.

MARTIEN: Iech meen dat iech nog nit tsouw de vreëme jetseld kuet weëde. Went óch tswai joar v’rbij zunt jejange, de hemet loog miech an ’t hats en bin vroeë dat iech werm hei bin.

FIENKE: Martien! Doe, iech.

MARTIEN: Iech bin nog ummer d’r auwe, bin in nuuks verenderd.

FIENKE: Óp die tsiet hat ziech vöal je-enderd en jedrieënd. Iech kónt nit angesj, ’t hats moeët sjwieje. Weëd me auwer, weëd me óch versjtendiejer.

MARTIEN: Vrijts doe dan mit inne angere? (Fienke winkt nee). Nit? Woavuur bis doe miech dan vervreëmd. Bis doe ós sjun kingerdaag dan al verjèse?

FIENKE: Doe briks mie hats, sjwieg. Alles vuurbij, alles vuurbij.

MARTIEN: Woarum, vuur dem?

FIENKE: Los miech Martien. ’t Mós oes zieë tusje ós. Iech bin vuur ’t jeluk verloare,’t woar tse sjun.

MARTIEN: Deh, has te mie kirmets-jeld.

FIENKE: (Winkt nee)

MARTIEN: Deh, nim ‘t aa, iech broech jee, uur hat ’t nuedieg.

FIENKE: Iech darf nit Martien, darf nit, da wuur iech e beëdelskink.

MARTIEN: Doe bis jee beëdelskink, iech ken diech noen ieësj richtieg, nim ’t.

FIENKE: Iech darf nit. Maach ’t miech nit zoeë sjwoar, ziech barmhertsieg.

BALTES: Nim ’t mar aa.

JIEL: Doe broechs ’t doch nit vuur diech, nem ’t vuur die erm modder.

FIENKE: ’t Is miene doeëd.

BALTES: Loof jauw noan appetieëk en kóm dan d’r vadder hoale, wents te van de modder aafkons, deë kriet hu inne dinktseddel.

FIENKE: Uur mót ‘m nuus doeë, heë kan joa óch nit d’rvuur dat e zoeë is.

BALTES: Zieg mar rui-ieg, ’t jesjuugt ‘m nuus, deë mós óp inne angere wèg braad weëde. Wie wees iech nog nit. Loof noen jauw noan appetieëk.

FIENKE: Óp de bloeëse kneie weule vier ózze Herjod danke.

BALTES: Loof jauw.

JIEL: Dat kink zie leëve is óch al jónk e bieterlaide.

MARTIEN: O! Doavuur, vuur dem, noen wees iech óch woavuur iech ’t letste joar jing brivve van hem han krèje be-antwoad. Sjreklieg, zoene vadder

JIEL: Went vier dem doch ins ing kuete sjpanne, dat wuur miech leer an de mantoer.

BALTES: Da mósse vier óppasse. Went ’t ‘m an de ier jeet, is e sjterk wie ee peëd.

DUVELSKüNSLER:’Kunt óp). Jóddenoavend tsezame!

JIEL: Wat is dat vuur inne liengedenser?

DUVELKüNSLER: Inne sjnaps jevelles.

BALTES: Deë is mit ziene sjpillekroam óp de kirmets kómme!

JIEL: Uur hat óch jee jód weer jehad, die kirmetsdaag.

FREIKELIETS: Miezerabel sjleët weer. Nuuks verdeend. Jing intsieje vuursjtelloeng han iech kónne jeëve. Kan iech uuch óngerhauwe mit jet kóns-sjtuks-jer maache of tsauberij?

JIEL: Iech hauw vöal van die tsauberij, went ’t óch doch mar allemoal jesjwiendiegheet is, kans te hekse!

FRIEKELIETS: Nee! Hekserij nit, waal tsaubere. Sjaad dat de kirmets pamp verend is. Nog lang häu me uvver d’r Friekeliets zie tsaubertheater jesjpraoche. Uvver zieng sjtukker oane jede konkoerents. Nie dajewesen. Oes de loeët jet hervoortsaubere, ziechbaar was versjwiende losse.

JIEL: Dat jeleuf iech ooch. Iech kan óch jet versjwiende losse nit woar.

MARTIEN: Dat wil iech ins mit ’m probiere. Wat han iech hei in de voes?

FRIEKELIETS: Ins kieke. Ee jeldsjtuk!

MARTIEN: Dat sjtimt, evvel wat vuur ee?

FRIEKELIETS: Wen iech ’t roan, is ’t dan vuur miech?

MARTIEN: Dat brings doe doch nit veëdieg.

FRIEKELIETS: Vuur miech, wen iech ’t roan?

MARTIEN: Judda! Joa!

FRIEKELIETS: Doe has e kastementsje in de hank. (1/2 mark)

MARTIEN: Mis! ’t Is ee haof krents-je.

BALTES: Jewonne. Doe bis ’t kwiet. E kastementsje is e haof krentsje.

MARTIEN: Deh, has te ’t. Kans doe óch de woarheet zage!

FRIEKELIETS: Dat is doch nuus vuur manslu. Doa mós me de vrauwlu vuur han, die jeleuve alles.

BALTES: Huur ins, dat is mie sjwoajer. Konste dem nit betovere of behekse dat deë dat zoefe lieët. Alle daag die Jod ersjaffe hat, is heë hajele vol.

FRIEKELIETS: Dat is zoeng zaach. Hm! Dat wuur vuur tse probere. Iech han al ins mieë inne tsank jetrókke. Went uur kraatsj hat, evvel ’t likt dra wat ’t i-brengt.

BALTES: Went dat alles wuur, doa kunt ’t ós nit óp aa.  Kroogs te dem angs i-jejaagd.

FRIEKELIETS: Angs i-jage. Dem don iech tsiddere wie tsiet­erjraas.

BALTES: Wens doe dat veëdieg brings, kries te tsing mark.

MARTIEN: En iech jeuf óch nog tsing.

FRIEKELIETS: Doavuur wil iech ’t maache.

BALTES: Deë mós evvel duvelsbang weëde.

FRIEKELIETS: Deë mós razele en jammere, wille vier ’m de hel ins sjtaoche en wies maache heë wuur jesjtórve.

BALTES: Dat wuur ing iedee, kans te dat veëdieg bringe?

FRIEKELIETS: Zicher dat. Duvelskostuums en alles wat vuur ing höal tse maache nuedieg is han iech in d’r waan. Dat kuete vier hei sjun óphange. Went uur de duvele wilt maache, markeer iech de erm zieële.

BALTES: Wat dunkt uuch, jonge, deë hat ós d’r himmel heier jesjikd.

JIEL: Iech bin mit!

MARTIEN: Iech don óch mit, dat is zelbsversjtendlieg.

BALTES: Dat weëd e tejater. Mar paast ins óp, went e wakker weëd, sjleet e ós kóts hajele kling.

FRIEKELIETS: Dat is nuus, doavuur han iech kettets. Iech wil alles jauw hoale joa.

BALTES: ’t Sjiengt, deë hat óch va alle meët weerkómme. Ins kieke wat e maat.         

JIEL: Óp alle vel in zieng plaatsj weul iech nit zieë, wen iech an ’m kom.

BALTES: Iech nit vuur alles in de welt. An miech zal ‘t nit hauwe, vuur ’m ’t razele bij tse bringe.

JIEL: Woa moag heë noen zieë?

BALTES: Deë is bij de angere. Zouwe vier ós ee drinke, vuur koeraasj óp ’t jód floepe.

JIEL: Joa, losse vier ós ee óp de lamp sjudde, dat jieët mód. Kóm, Martien en dan,’t kunt wie ’t kunt, sjwieje.

BALTES: Dat is zicher, sjwieje wie ’t jraaf.

MARTIEN; Doa kunt ’t heksevet al aa-jesjlefe.

BALTES: Kóm, ’t ieësjte ee drinke. Juh jonge! Och nog ee?

FRIEKELIETS: Mersie. Noen an ’t werk. In de kis is alles wat vier broeche mósse. Dat zint de kostuums. Deë manktel is vuur d’r öavensje duvel, deë broecht angesj nuus.

BALTES: Dat wuur dan jet vuur miech. Iech mós jauw veëdieg zen, vuur went e wakker weëd.

FRIEKELIETS: Hei zint de kettens en vuurwerk. Uur kont uuch de kostuums al aatrekke, da hange vier alles óp en d’r dans ka bejinne. Iech zaach üch alles vuur wat uur doeë en zage mót.

sjloes 1 AKT.  

TSWAIDE AKT.

 ‘‘‘‘‘‘‘‘‘‘‘

JIEL: Vier zint al veëdieg dat jieët e tejater. Kinger, wat  krient vier sjpas, deë zal oje maache.

FRIEKELIETS: Noen häusj de kette aaleëje. Pakt dat eng hei vas, zoeë, mar sjtil. Noen is e jebónge wie inne beer. Uur hat ’m jans in de jewalt, sjpilt uung rol jód. Trekt uur zoeë, da vilt e um; mar duchte jriemasse sjnieje.

BALTES: Dat versjteet ziech van alling. Kóm hei, Arbeit verdient Lohn. Hei is ’t jeld.

MARTIEN: Jef ‘m óch de tsing mark va miech. Mörje bring iech ze diech eri.

BALTES: Dat kunt waal uvveree. Zoeë, her duvelsbendiejer, zint nog tsing mark.

FRIEKELIETS: Doezend moal dank. Jod zal uuch loeëne. En noen draa jejange. Kiekt mar jód óp. Iech zal uuch alles sjtil vuurzage en tseje. Op d’r troeën her Loetsefeer, d’r dreitsank in hank hauwe. Mar nit bang weëde en doeë wie iech ’t uuch jelierd han; dan kriet uur nog sjpas d’rbij. Iech deklameer e paar sjtrofe vuur i sjtiemoeng tse kómme:

              Went e eng kunt an ’t leëve,
              Jeet tse eng d’r letste daag,
              Dan huurt óp, krieje en jeëve,
              Sjleet ’t hats d’r letste sjlaag.

              Ee duuster kunt, ummer sjlimmer,
              Went de zon ins óngerjeet,
              Jroezieje naat, jinne sjiemmer
              Va hulp die dan bij entsjteet.

              Jans alling, alling an ’t sjweëve,
              Verloare jans, i angs en noeëd;
              Jinne der dan mieë kan jeëve,
              Trüestoeng in d’r iezieje doeëd.

              Doe alling mar has ’t besjtimd,
              Wat die braoche oog dan ziet;
              Went nuie mörje-sjien bejint;
              En ’t ziene richter ziet.

BALTES: Pakt ‘m mit de biend!

JIEL: Deh doa, wieër, ummer wieër jeet de rees – vier zint bauw doa.

HELMES: Wie? Wat?

JIEL; Juh, kóm, dieng oer is aafjelofe. Ieësj bekenne, da brenne.

HELMES: Watte? Woa brent ’t dan? ’t Is doch alles duuster, wie inne zak.

MARTIEN: De oje zalle diech wal óp joa en wied óch. ’t Is noen sjloes mit diech, doe bis in duvelsklauwe. Doe kries loeën vuur die werk en dat woar nit jód.

HELMES: Woa bin iech?

JIEL: Doe bis bij d’r duvel en zieng jezante, doe zals noen mósse buse vuur die doeë en loeëze.

HELMES: Jenade! Heer duvel, ha! ha! ha! ’t Is doch alles sjpas wat me doch nit dreume ka, went me vol is. Iech wil doch maache dat iech heem in ’t bed kom. Wie? Kingerdeies! Sjteet

doa inne? Is ’t da woar?

BALTES: Ja! ’t Is woar en mar al tse woar, doe bis in ós jewalt.

HELMES: O wat! Iech bin doch nit doeëd, bin doch nit jesjtór­ve. Herjod nog. Blits.

MARTIEN: Dat woad kent me hei nit, zoeë sjleet inne blits diech dierekt noa ’t ungesjte van de hel in.

JIEL: Kóm! Kóm! Vuur ‘t jerich. Doe móts bekenne en dan hei in ’t vuur.

HELMES: O wieët o wieët, iech ermzieëliege, wat vang iech aa, an erm en bee jebónge, erbermoeng! Erbermoeng! Mitlieë.

BALTES: Wienzel nit, doe iezervrèser, has doe jee mitlieje jekankd, has doe ee hats jehad vuur vrauw en kink, vräu diech noen, vier hant óch jee hats. Oog um oog, tsank um tsank.

Ha! ha! ha!

DE ANGER DUVELE: Ha! Ha! Ha!

BALTES: Kóm mar noader, ’t nótst diech doch alles nuus mieë, d’r droad is uvver.

HELMES: Alle hillieje, sjtut miech bij, hillieje sjoetspatroeën, Kóm help miech.’De duvele laache)

BALTES: Hei is dienne sjoetspatroeën. Wat? Doe bis bang vuur miech. Wie döks has doe aa-jeróffe, bauw jidder daag van die leëve. Endlieg bin iech bij diech. Kóm!

HELMES: Iech wil nit, iech wil, lot miech los, lot miech los, auwieë, auwieë.

BALTES: Hod diech mar koesj, hei heesjt ’t ziech fuje.

JIEL: Hei weëd alles jebendiegd wat ós aaruft.

HELMES: Leef hillieje, sjut miech bij, iech wil miech bessere, wil miech bessere, wil angesj weëde.

BALTES: Hei jieëft ’t nuus angesj weëde en óch jee erberme. Hei is ’t lidsje an ’t eng. Noen is ’t tse sjpieë.

MARTIEN EN JIEL: Hei hure de sjpasse óp, kóm mit.

HELMES: Versjuent miech.

BALTES: Wat diech versjuene? Diech? Woavuur versjuene? Wail doe ’t zoeë raar has ligke losse. Doe hauwts de betste vrauw van de welt. Wat has doe deur jekruutsiegd en jepieniegd, ’t leëve verjifd en heur tse vrug in ’t jraaf jehólpe. Die kink likt óp de sjtroas.

HELMES: Wat, mieng erm vrauw doeëd? Ao, iech ónjeluklieje keël, doeëd? Óch doeëd?

BALTES: Ja, dat is inne engel woeëde. Ze sjaamt ziech vuur diech, wail ’t dieng eje sjood is dats doe doa bis, woats doe noen sjtees. Ha! ha! Zoeë mósse vier ’t han.

JIEL: Woa woars doe wie ze sjtórf?

MARTIEN: In wieëtsjaf.

BALTES: Woa woars doe wie diech d’r zeëzeman ópzukket?

JIEL: Óch werm in wieëetsjaf en noen weulste dat ziech dieng vrauw vuur diech beënet.

MARTIEN: Wie me ziech ’t bed maat, kunt me tse ligke.

BALTES: Dieng kinger zint oes-jesjtoeëse van de miensjheet, alling wail ze diech als vadder hant jehat. Dat is die werk mar alling. Darfs doe nog vuur erberme vroage?

JIEL: Weë ziech an ós oeslieëvert, vingt nurjens mieë erberme. Kóm mar, doe bis nit alling.

MARTIEN: In ’t vuur vingste kómpenij.

HELMES: Kan miech dan nuus mieë rette? Mós iech dan verdamd zieë? Lot miech beëne, lot miech beëne.

DE DUVELE? Doe beëne? Ha! ha! Ha!

HELMES: Vater unser, der du bist im Himmel.

BALTES: Huur óp. Doe wils jinne vadder in d’r himmel kenne, vier óch nit.

JIEL: Dat woar mar jet vuur de domme.

HELMES: Geheiliejet werde dein Name.

BALTES: Diech woar nuus hailieg.

JIEL: Jee kingerjesjrai noch troane.

MARTIEN: Noch de jruetste ieëlend van dieng vrauw.

HELMES: Zu uns komme dein Reich.

BALTES: In ós raich kuns te.

JIEL EN MARTIEN: Doa óp kans doe diech verlosse.

HELMES: Dein Wille jeschehe.

BALTES: Dat jescheht óch.

JIEL EN MARTIEN: Doa zint vier vuur doa.

BALTES: In ’t vuur mit diech, dat is ziene wil.

HELMES: Vergib uns unsere Schuld.

BALTES: Iech bin ’t mui, e heran mit ‘m, heran.

HELMES: O! Leef Modderjoddes! Help miech, sjtank miech bij. Iech kan nit mieë, verdamd! verdamd! In höl. Nee!

BALTES: Heë hat jenog, mósse noen óphure.

JIEL: Auwe heksemeester, dat hat jehólpe

FRIEKELIETS; Mósse ins jauw noa ‘m kieke. Deë kuet óch ins e besjlaag krèje han. O, zieng póls sjleet nog jód. Noen jauw alles voet, heë kuet óch ins jauw wakker weëde.

BALTES: Joa, mar flot. Went dat ziech vuurdöng, wuur alle muite vuur nuuks.

JIEL: Iech huur jet,’t is zie kink, jauw, mit alles voet.

BALTES: Jod jieëft dat die lier hulpt, wat wuur iech vroeë, wuet deë nog ins wie vruier. (’t klopt) Kóm mar erin, Fienke, ’t is jinne mieë hei. Versjrek diech mar nit, ’t ziet oes alsof e ’t zoefdieleriejoem häu krèje. Heë is al jet rui-iejer wie vuurhin, huesj te, ummer is e van däuvele an ‘t dreume en um ziech hin an ’t sjloa. Los ’m nog mar jet sjtreubele. Dat han iech al ins mieë jezieë, dat jeet óch werm uvver dat deet d’r brandewien.

FIENKE: Main jod! main jod! Sjtank ‘m bij!

BALTES: Kriesj mar nit, dat jeet uvver en sjaad ‘m nit. Mar wie is ’t mit de modder?

FIENKE: Ze is jodzijdank besser. Iech bin zoeë vroeë, ze sjlieëft jet en is vöal rui-iejer. Noa de milletsien is ze an ’t sjwese kómme.

BALTES: Alle ieësjte (of vieëtsing) noeëdhelfer jedankd. Doa vilt miech inne sjtee van hats. Vier wille hoffe dat e óch inne angere weëd.

FIENKE: Iech danket d’r Herjod óp bloeëse kneie en zal bervussieg noa aldenoavent joa. Wat hauwe vier ’t vruier sjun en jód. Wat woar ’t vräue in hoes went e noa heem koam en noen kuem die tsiet nog ins tseruk.

BALTES: Weë wees, losse vier ’t betste hoffe. Heë is noen rui-ieg, maach ‘m wakker. Helmes weëd ins wakker!

FIENKE: Vadder! Vadder! Heë huet miech nit. Vadder weëd wakker.

HELMES: Wie? Woa bin iech dan?

FIENKE: Weëd mónter, vadder, doe has hei in de wieëtsjaf jesjlóffe en ’t sjiengt dat ’t diech erg sjleët woeëde is. Wat is ’t doch! Doe zies zoeë berunst oes, is ’t nog nit besser?

HELMES: Bin iech dan nit doeëd? Leëf iech wirklieg nog?

BALTES: Natuurlieg leëfs doe noe. Hei is doch die kink.

HELMES: Miene kop, miene kop. Is mieng vrauw da nit doeëd? Bin iech nit in hel?

FIENKE: Erme vadder! Wat is jesjid? Wat is diech uvverkómme? Heë kiekt miech zoeë vreëm aa. Heë hat ‘t versjtank verloare.

HELMES: Berui-ieg diech, kink, bis sjtil. Iech wees nit, iech han mie versjtank nit verloare, iech han ’t werm vónge. Wat woar iech blink. Iech han inne sjwoare droom jehat, sjreklieg, van de hel.

BALTES: Wie? Wat, van de höal jedreumd?

HELMES: Ja, van de hel. Tswai duvele hauwe miech jepakt en brate miech bij inne angere, dat sjeen d’r richtiege Satan. Wat die miech jekweëld en jetemteerd hant, verwèse en jepieniegd. Han jebeënd, evvel ’t hólp nuus, mie were verjoos. In höal mit, in höal mit ‘m. An ’t letste vloog iech drin.

BALTES: Wats doe nit zoogs, ze wórpe miech drin.

HELMES: Iech vloog drin en ummer bergaaf, ummer eraaf. Róngs erum duuster en sjwats. Iech roetsjet ummer deper. ’t Lit van oave woeët ummer klinger en klinger. Zoog iech ins jet vuur miech dra vas tse hauwe en wol ‘t pakke, dan hool iech ing sjlang in heng en pikket miech noa de oje. Ing anger kier woare ’t brande­wienflesje die brooche. De sjerver riesete de heng óp. An alles woa iech miech a wol rette, tsejet ziech als zung en iech roetsjet ummer deper noa d’r duuster in.

BALTES: Dan woar ’t jód, dat vier diech wakker maachete, zoeëjet weul iech nit dreume.

HELMES: Went dat zoeë aahool, sjtórf iech van angs.

BALTES: Ja! Wens te deë droom ins nit oesjedreumd? Wuesj jesjtórve, wat dan? Wat dan?

HELMES: Wat dan? Ja, wat dan? Zoeë kan ’t nit wieërsjter mieë joa, mós óphure. Iech wil jód maache wat iech misdoa, kink vertsei miech. Vertsei miech óch, sjwoajer. Kóm mit! Móts tsuug zieë. Óp de kneie wil iech vertseijoeng vroaje aan heur deer iech ’t leëve tsouw ing höal jemaad han. Lot ós noa heem joa!

BALTES: Da komt mit, Joats hulp. ’t Is nog nit tse sjpieë. Deë hat nog erjer jedreumd, als wie vier hem de höal hauwe jesjtaochd.

                           S J L O E S

                     ‘‘‘‘‘‘‘‘‘‘‘‘‘‘‘‘‘‘‘‘‘‘

DE HELMESHÖAL

Zoeë jód wie meujelieg uvverzatse i Kirchröadsjer plat verbesserd durch:
JO BISCHOFF, MAAT 36, 6461 E.C. KIRCHROA. 31 Meëts 2000

’t Mailieëne

Folkoriesj volkssjtuk i 5 akte van J. Reinard
6 mai 1933
Perzoeëne
Pastoer va Kirchroa
Voas, klómpemecher
Vrauw Voas
Mientje, aajenoame kink
Lientje, Ansje, Nieës-je, Bertieng, vrundinne van ‘t Mientje
Boa
Naatswechter
Kristiaan-Maikunnik
Fienke, zie sjwester
‘t Ties-je, wieët
Mieke, zieng vrauw
Lieza en Tina, döatesj
Beët, frantsueziesje tsoldaat
Lizet, zieng leefste
Drieksje, bessemementje
Loemeletrieng
Martien Toeën
Frens, trakteur
Kasper Maidreëjer
Herver, koofman oes Amsterdam
Antoeën, ziene koetsjer
Maijonge en meëdjere

1^e akt, 1^e se.
Voas wirkt an de klómpemechesjbank. Heë hat inne vós dik verbónge en sjleeft dem noa.

Voas: Me ka wirke van d’r mörje bis in d’r oavend, wat verdeen iech? Nit ‘t zaots vuur óp e ai. Nee, dat ónjeluk mit deë boom. Mit inne angere van d’r jewisse doeëd tse rette brikt me zelver zieng knaoke. Noen sjleef iech doch al 3 joar mit d’r vós. ‘t Is pietje ‘t zelfde. Klómpe maache liert me nit in e paar daag, wilt me ‘t broeëd d’rmit verdene. Wie ing pief toeëbak sjmaat wees iech al lang nit mieë, doa is nit aa tse kómme,. Ja, jenadebroeëd èse in zieng betste joare, dat is hel, is sjwoar.

Boa kunt óp.

Boa: Daag Voas!

Voas: Daag Pitterwillem.

Boa: Wie is ‘t, jong? Jeet ‘t besser?

Voas: Besser? Mós oeshauwe, oeshauwe! Zoeë jód wie ‘t jeet, diech kan iech ‘t joa zage. Ing pieng bij ‘t verendere van ‘t weer, nit vuur oes tse hauwe!

Boa: Erme keël. Tse hel jesjtroafd bis te. Nee, dat ónjeluk dat ónjeluk.

Voas: En wuur iech ‘t nit wie inne blits tsouwjesjprónge, joof ‘t inne doeë en nog wal inne vadder va vunnef kinger!

Boa: En noen zits doe mit de sjtukker doa. Wie is ‘t? Hat ziech nog jinne jemeld vuur ‘t kink tse uvverneëme?

Voas: Wol ‘t diech jraad vroage. Witste nog inne deë ‘m wil?

Boa: Nee! Uvveral óp alle jehuchte is ‘t oes-jeróffe woeëde. Han bij versjeie jeprobeerd die jing kinger hant vuur ‘t ónger daach tse bringe, evvel wat iech miech óch vuur alle muite joof, d’r inne hat dit en d’r angere hat dat. Allemoal bang dat ‘t e tsiejäunesjkink is en ‘t noa joare doch jesjtoale of aafjenoame kroge.

Voas: Jekkerij aafjenoame. Iech meen doch, weë e kink in de klieë lieët wilt ‘m doch óch nit mieë en hai nuus mieë tse voadere.

Boa: Meen ‘t óch! Mar bring ‘m dat mar ins bij! Piefs te jaarnit mieë?

Voas: Woavan? Toeëbak, doa is nit mieë aa tse kómme, is al lang bij miech loekses.

Boa: Kóm hei! Sjtop ins, han ‘s jenóg. Wen iech nit mieë kan piefe dan konne ze miech bejrave, in eëd sjtaeche, vul livver doeëd zieë, alswie de pief tse losse.

Voas: Me jewend an alles mit d’r tsiet. Ónger ós jezaad, hai ‘t kink doch mar ing jouw hemet of miech nog livver, kunt iech zoeëvul verdene dat iech druuëg broeëd vuur ‘m hai, jinne deë ‘m kreeg.

Boa: Hai iech zelver nit zevve, dat verdreët ziech nit…

Voas: Bin waal dizze mörje jet hel jeweë en han mieng vrauw tse troane braad. Ze munt ‘m mar in de klieë jon bringe, woa ze ‘m óch vónge hauw. Mar wie de wig leëg sjteet, noen past ‘t miech óch nit. Woar doch al jans an d’r erme sjtómp jewend.

Boa: Doa kunt dieng vrauw. Ze hat ‘t kink nog óp d’r erm. Och herm! Ze kriesjt en puutsjt ‘m, dat is nit vuur aa tse zieë!

Voas: Ja, wat maat me! Wees jinne road! ‘t Knaagt miech hei an ‘t hats joa óch. Mieng vrauw jeet wirke wie inne sjlaaf en hant doch jee besjtoa. E kink hat óch jet nuedieg. Went ‘t broeëdmets alling likt óppen dusj…

Boa: Wat ‘t broeëdmets alling?

Voas: Joa, al tswai daag!

Boa: Dat darf nit, dat mós nit! Da jon iech direk ins aakloppe.

Voas: Um Joadswil, da los ‘t nit merke dat ‘t vuur miech is.

Boa: Maach diech mar jing ónrouw. Iech wees óch tse sjwieje.

Jeet aaf

2. Scene Vrauw Voas óp

Vrauw Voas: Iech wees jinne road mieë. Erm wieët, wat zal ‘t nog jeëve? Doe has honger, wie vier óch. Ózze Herjod mós ós helpe. Leef modder joades, help ós doch. Erme man. Ónreët hat-e nit, en doch, kan iech angesj? Erme wees, doe laachs miech aa wie iech diech han en wits van mins woarum ‘t ziech jeet.

Voas: Has doe ‘t werm mitbraad?

Vrauw Voas: ‘t Koam doch jinne deë ‘m hoeët. Zie kriesje jing miech dirch lief en zieël, wie ‘t zoeë joameret. Iech mónt ‘m mitbringe.

Voas: Woavuur laats doe ‘m dan nit urjens óp d’r ere?

Vrauw Voas: Dat han iech jeprobeed bij d’r Hoafe, die jing kinger hant. Doe leve Jod, dat woar jet woeëde. Wie iech ‘m óppene ere jalaad en voetjong bejon ‘t erm deer aa tse krieje. De maat vong ‘m en hauw mitlieë, mar de Hoafesje braat ziech bauw um.

Voas: Die sjtunt ‘s ziech doch jód. Is da vuur e erm kink jee mitlieë mieë tse vinge, ja woar ‘t mar e kuutje jeweë of e rink.

Vrauw Voas: ‘t Allerergste woar, ze joof d’r man de sjood d’rvan. ‘t Wuur jet doa wus-e mieë vanaaf. De maat mónt ‘m eroes sjaffe, in de zief werpe, die kroog bauw jet uvver ziech, Losse vier ‘t nog ins aazieë en hoffe…

Voas: Hoffe? Hoffe? Ka me doa van leëve?

Vrauw Voas: D’r Herjod zukt ós sjwoar heem, dat is woar. Doch is de noeëd ‘t huekste, is de hulp óch noa. Weë wees woavuur ‘t jód is.

Voas: Zicher nit vuur d’r honger tse sjtille en de pieng tse verdrieve.

3. scene ‘t Besseme Drieksje en zieng vrauw kómme óp.

Drieksje: Vier kómme ‘r kink hoale.

Voas: Wat wilt uur?

Trieng: Vier kómme ‘t kink hoale.

Drieksje: Demt uur in ‘t klieë hat vónge, dat weëd van ós.

Trieng: Pastoer is ‘t reët, ‘t is ‘m allelee weë ‘m kriet.

Drieksje: Uur kont ‘m doch nit zat maache.

Voas: En uur dan? Wat wilt uur mit e kink? Uur zut doch ummer voet mit de besseme en loemele.

Trieng: Vier neëme ‘m mit óp de kaar. Woa vier aese is óch nog inne jrumel vuur e kink tse vinge.

Voas: Jod, versjtank miech! Los dat nit tsouw! D’r erme wórm kan doch nit uvveral mitjesjleefd weëde.

Ties-je: Woarum nit? Dat jewent ziech an alles went vier ‘m mar ins hant.

Voas: Ao! Went uur ‘m mar ins hat, dat jeet zoeë mar nit. Dem kriet uur wen iech wil, versjtange?

Trieng: Doa kunt d’r heer Pastoer, deë zal ‘t ós wal jeëve. Vier krient ‘t.

4.de scene. Pastoer kunt óp.

Pastoer: Jóddendaag tsezame.

Alle: Daag her pastoer.

Pastoer: No! Voas, da weësj doe ‘t kink endlieg kwiet, die haie ‘m jeer.

Voas: Die tswai! Dat jieëft nuus. Nog livver kan ‘t va honger sjterve.

Pastoer: Went uur nuus vuur ‘m hat, verjunt ‘t doch livver ‘t Ties-je en zieng vrauw. Uur zalt doch jód vuur ‘m zörje?

Trieng en Ties-je: Ja, heer Pastoer, vier zörje jód vuur ‘m, óp ‘t betste, ja!

Voas: Zicher went uur hajelevol in d’r jraaf likt mit de loemelekaar.

Trieng: Modderjoadeshulp! Doa huuësj te inne sjmierlap jet zaje!

Pastoer: Iech bejrief diech nit. Woavuur zolle die ‘t nit han darve? Uur wilt ‘m doch nit mieë.

Voas: Is dat óch al ing tsoat lu?

Vrauw Voas: Voas! Iech bid diech um alles in de welt. Jef ‘t kink nit an dönne! Jod zal ós wal bijsjtoa en helpe!

Pastoer: Woarum wilt uur ‘m nit aafjeëve?

Voas: Die jinge mit ‘m d’r boer óp vuur mitliejesj konne tse beëdele. Vuur jemekkelieg an de kaos tse kómme, ze sjleuje en kniepete ‘m dat ‘t mar zouw sjraie. ‘t Zint zieëleverkeufer, ‘t kreug e leëve sjlimmer wie inne hónk.

Ties-je: ‘t Hai ‘t besser wie bij diech.

5 scene Boa kunt óp mit inne körf

Voas: Doa is de duur. Hei bin iech meester.

Trieng: Her pastoer, uur hat ‘m ós doch versjpraoche. Vier zörje jód vuur ‘m.

Ties-je: Joa, heer pastoer, maat jing jekkerij.

Trieng: Jet ‘m ós, iech han zoeë jeer kinger. Van ós kanne vier jing krieje. Jet ‘m ós.

Boa: ‘t Is nog tse jónk vuur mit dem de kaat tse sjloa en mit brandewien is e kink nit jedeend.

Vrauw Voas: Los ‘m nog ins hei. Jod verlieët ós nit. Um alles in de welt nit an dönne jeëve.

Trieng: Heer pastoer, hod uuch an uur woad träu. Jet ‘m ós, zaat joa, iech krie ‘m miech.

Voas: Nuus doava! Óngersjtank diech ins ing hank noa ‘m oes tse sjtèche. Maat miech nit roazetieg. Voet! Los!

Trieng: Her pastoer! Helpt miech!

Voas: Uur kriet ‘m nit. ‘t Is de huekste tsiet, iech zal uuch, pak, waad!

Trieng: Da hod ‘m diech! Sjeve kröppel. Ins kieke wat-s doe van ‘m truks.

Ties-je: Doe kuns nog óp krukke an ‘t lofe, moelejan!

Trieng: Ier aafsjniejer! Klómpeböamer!

Voas: Wat! Voet! Zons verjrief iech miech!

Pastoer: Los ze joa. Iech zien doe has ‘t hats óp de reëte plaatsj. ‘t Dong miech leed dat iech ‘t hönne hauw tsouwjezaad. Wolt ier ins probere. Hod ‘t kink nog jet, iech zal uuch helpe wie iech mar kan.

Boa: Joa! Heer Pastoer! Hei mós jehólpe weëde. Hei likt ‘t mets al tswai daag…

Pastoer: Wat zeës te miech doa?

Boa: Ja, ‘t broeëdmets likt al tswai daag alling óppen dusj. Die erme die nit klaje hant ‘t döks ‘t mieëtste nuedieg vuur jehólpe tse weëde. Broeëd en vleesj is hei en óch bótter en milch óch vuur ‘t kink.

Pastoer: Is ‘t al an die tsiet?

Voas en vrauw winke joa. De vrauw kriesjt.

Pastoer: Da wil iech uuch jód bijsjtoa. In de pasteraatswei sjtunt nog tswai wieje, die los iech umhouwe en heier bringe. Dat jieëft blök vuur klómpe en óch brankhoots. Iech zörg óch vuur èse. (An de vrauw) Dat alieëvieje oeswirke joa hat üch óp d’r hónk braad. Bliet mar heem en zörgt jód vuur d’r man en ‘t kink. Óp Jod en óp miech kont uur uuch verlosse. Dem Jod an ing zie sjteet, hulps te an de anger.

Vrauw Voas: Wie konne vier uuch danke?

Pastoer: Jinne dank is nuedieg. Maat uuch jet tse èse, druegt de troane. Doe klinge wees has noen e heem, sjpieëder zal ‘t uuch nog alles loeëne, wat uur an ‘m dut. Noen zieg ins wat ‘t laacht. ‘t Deet als went ‘t alles versjtöng. ‘t Ringste sjoetsengellejezichs-je. Kóm, boa. Hei zint vier tsevul.

Patoer en Boa junt.

Boa kunt nog ins jauw tseruk: Deh, has te nog jet toeëbak.

Sjloes 1 ak.

2^de ak.

Letste zóndieg va April. D’r Voas zieng vrauw en ‘t Mientje kómme oes de Vesper. D’r koekoek ruft, de vuejel zinge.

Voas: E weer zoe herlieg wie zommerdaag. D’r koekoek ruft, de vuejel zinge, alles in knop en blui, jezeënd de janse welt. Mientje! Maach d’r kaffe al paraat. Vier zetse ós nog jet óp de bank!

Vrauw Voas: Dóch mar ing boeën mieë óp de mölle, wail ‘t zóndieg is. Mientje, dat is jód. Mar wit uur nog wat mieë is? Roant ins!

Voas: Wat zouw dan nog mieë zieë? Vrauw Voas. Hu is d’r letste zóndieg in april. Noe waad ins, óch jummieg joa, da zint vier 30 joar jetrouwd!

Mientje: Modder! Doe has ‘t jeroane. Iech jon e köpje extra maache. Nit ieëder erin kómme bis iech róf!

Voas: Ao, zies te? Noen wees iech ooch woarum ‘t verjange wèch zoeë jeheemzinnieg moesjelet, ‘t wilt ós werm mit jet uvverrasje.

Vrauw Voas: En ing extra vräud maache. Wat konne vier Jod danke dat vier ós dat kink hant jehauwe. Zoene zonnesjtroal besjteet nit mieë.

Voas: D’r naam sjoetsengelsje hat ‘t ziech nit jesjtoale. Went vier dem nit haie, iech bin al bang vuur ‘m tse verlizze!

Vrauw Voas: Maach diech jing ónrouw. Ónsjuldieg is ‘t wie ing blom, zie jans wirke is doch mar ós vräud tse maache.

Voas: Wat hant vier noen doch vuur sjun daag. Mui weëde kint ‘t nit. Daag en naat is ‘t in de weer, wirkt en nieënt ‘t en kan ‘t doch bauw nit bijhauwe; weëd mieë betsaalt wie ‘t vroagt. Wits te wat miech e bis-je ónrouw maat?

Vrauw Voas: Ja, wat dan?

Voas: De jonge ligke miech de letste tsiet jet vul óp d’r plai. Pas mar ins óp. Ze sjpekelere allemoale vuur ‘m als maisjets-je tse krieje, iech kin dat oes mieng eje jong tsiet en e meëdje zint jauw de oje ópjedoa.

Vrauw Voas: ‘t Sjteet ónger jouwe sjoets.

Voas: Went de vuejel vluje konne is ‘t nès jauw tse kling.

2^de scene

Mientje: Komt, d’r kaffe is paraat.

Vrauw Voas: Went zóndieg d’r ee-maizóndieg evvel zoeë weer is wie hu…

Voas: ‘t Is woar óch, da kómme de maijonge e zamsdiegoavend. Wie is ‘t Mientje, kries te dis joar ooch inne maisjats?

Mientje: Iech inne maisjats? Neu, doa han iech nog jaarnit aa jedaad. Doch kent uur miene maisjats nit!

Voas: Me dat iech nit wus!

Mientje: Miene maisjats! Roant ins. De modderjoades van Mirisse en deur han iech dis joar vul tse vroage.

Voas: Went diech dan ins inne jeer als maisjets-je hai?

Mientje: Neu. De meëdjer hant ‘t vroage. De jonge zint vroeë went ze vul aier krient. ‘t Zint meëdjere mieë wie tse vul.

Vrauw Voas: Komt! Zons weëd d’r kaffe kaod!

3^de scene

Martien, Kristiaan, Toeën, Frens kómme al zingens óp.

Der Mai ist gekommen enz enz.

Toeën: Jonge, hu is d’r letste zóndieg in april, vurrieg joar woar iech liesteman. Mit e jód jewisse kan iech ‘t verantwoade dat iech mieng flich a jonge en meëdjere noa ózze auwe maijebroech jedoa han.

Innieje: Zicher. Jinne hat ziech beklaagd!

Toeën: Vurrieg joar is an alles sjtreng de hank jehauwe woeëde. Jidder meëdje wat aier of jeld joof hat zienne jeweëlde maisjats krieje. Bij tswai is heksel an duur jesjträud woeëde.

De jonge: Dat woar reët. Weë tse jruetsj is kriet zieng sjtroaf, wie ‘t ummer jesjoaset. Dis joar is ‘t ‘tzelfde nog. Weë jing aier jieët, kriet heksel jesjträud.

Toeën: Da wil heuts-jere trekke losse, weëde lies zal veure. Alzoeë weë ‘t lengste trukt mós ópsjrieve, deë d’rnoa kunt en d’r voljende de flesj mit d’r brandewien en d’r zusse, vuur de vaddere en de moddere. Deë ‘t kutste trukt mós ‘t jeld zammele en verware. Alleh da! Noen jetrókke.

(Ze trekke jidderinne ee heuts-je en verjelieche ze.)

Toeën: Weë hat ‘t lengste?

Kristiaan: Iech han ‘t lengste.

Toeën: Kristiaan, wils te de lies veure en de meëdjere vroaje?

Kristiaan: Iech zal dan dit joar de lies veure en de meëdjere vroaje en ópsjrieve wem ze als maisjats wille han.

Frens: Iech en d’r Martien draje de flesje en sjudde vadder en modder in.

Toeën: Zelver darft uur nit draa joa. Iech han ‘t kutste en verwaar d’r buul.

Frens: Evvel ooch nit draa joa. Vier kieke diech óp de vingere.

Toeën: Dat kont uur doeë. Zouwe vier ós ins umzieë noa inne sjunne mai? Weë jeet mit?

Martien: Iech mós d’r Kristiaan nog jet vroaje. Jut al mar, vier kómme noa.

Toeën en Frens krient ziech in erm, junt zingens aaf.

Martien: Wie is ‘t mit ‘t Mientje? Has doe ‘m mieng jrus besjteld?

Kristiaan: Hu han iech ‘m nog nit jezieë. Dis wèch han iech ze besjteld.

Martien: Wat zaat ‘t dan?

Kristiaan: Nuus, ‘t laacht mar.

Martien: Laacht ‘t miech dan oes?

Kristiaan: Dat kan iech nit zaje, dat laacht loeter. Has doe ‘m dan al ins angesj jezieë?

Martien: Nae, dat nit en jraad doarum hauw iech zoeëvul van ‘m.

Kristiaan: Wens doe dan zoeë vul van ‘m hils en het van diech, da wunsj iech vul jeluk.

Martien: Is diech dat van hatse jemind?

Kristiaan: Doe bis doch miene betste vrunk, zouw iech diech bedreie, woarum? Mar dat zaan iech diech waal, hu pas iech ‘m nog ins óp vuur diech en besjtel de jrus, evvel dan is ‘t jedoa, ‘t letste moal. Da móts doe mar vuur diech zelver kalle.

Martien: Wuur iech mar nit tse bang. Doch ins jód vuur miech, zag ‘m iech vult miech al jeluklieg went ‘t mar mieng jrus aaneum, of zouw ‘t óp inne angere flektere?

Kristiaan: Dat wees iech nit. Kan iech jet draa doeë, kries te ‘m als maisjats. Diene maisjats va vurrieg joar, ‘t Lies-je, iech daat dat wuur ‘m dit joar werm.

Martien: Dat hoeëveëdieg nès, iech wees nit wat iech ‘m tse noa han jedoa. Kom iech bij ‘m in de wieëtsjaf, zetst ‘t ziech trek bij de anger jonge.

Kristiaan: Doe bis ooch vul tse blue en dom.

Martien: Wat kan iech doa aa doeë? ‘t Mientje passet miech ooch vul besser. Dóch diech ins jet muite vuur miech. Loer ins óp ‘m, iech jon de jonge noa.

Kristiaan: Ao, van doa kunt d’r wink. Noe jeet miech e lit óp. Angere zal iech ‘t bed maache en zelver óp sjtrue legke. Van angere de jrus besjtelle en in ‘t hats meen iech miech zelver. Och! Wat is dat doch verkieëd in de welt. Als kink han iech ummer mit ‘t Mientje jesjpild en besjutset ‘m woa iech mar kónt. En noen ooch van mienne betste vrunk mós iech ‘m de jrus besjtelle, dem bedreie, wuur dat kammeraadsjaf? Nee, dat kan iech nit, dat don iech nit. Kunt wie kunt. Wat is dat ooch? Ummer dink iech mar draa. Tseer iech ‘m de jrus besjtel, bin iech inne angere, kin miech zelver nit mieë tseruk. Mós iech ‘m dan dem zieng jrus besjtelle? Mós iech? Zieg sjtil hats! Sjwieg en zieg sjterk. Inne verröaner wil iech nit zieë, d’r Martien jeet vuur. Kóm, judda, miene betste vrunk, doe versjtees miech, mit diech kan iech kriesje en laache.

Zingt: Vrauw natejaal, iech zoog diech zitse enz.

Och, dat is vul tse troerieg, kóm e jans nuit:

Ós hiemelbloa verjiesmainiech

In d’r blommejaad

Dat loert zoeë mar noan loeët erin

De ringste blommekunnigkin

In d’r zommerdaag

Ao sjets-je mit die krolle hoar

In die oog zoeë bloa

Bis jraad wie ós verjiesmainie

Dieng troane iech verjès ze nie

Ze jinge miech tse noa.

‘t Sjiengt iech kan nuus angesj zinge en weëd ummer troerieg va leed. Dat mós óphure. D’r lautie jesjlaje. Loestert en zingt d’r lautie mit.

Kristiaan: Sjoetsengeltje!

Mientje: Dat woar evvel sjun. Wat kans doe evvel sjun sjpille en zinge.

Kristiaan: Jevilt ‘t diech?

Mientje: En wie! Dat móts te vroage.

Kristiaan: Dat vräut miech, iech meen iech kunt nog nit vul.

Mientje: Iech huur diech jeer.

Kristiaan: Mientje. D’r Martien lieët diech jrusse.

Mientje: Jef ze ‘m tseruk. Atweer.

Kristiaan: Woarum dat dan?

Mientje: Zelver is jód kroet. Jrus hant vus.

Kristiaan: Heë is tse bang en tse blue.

Mientje: Wat zouw iech mit zieng aavange, Kirstiaan. Dat kont uur tswai ‘t betste alling oes maache.

Kristiaan: Heë meent ‘t jód mit diech en wul dats doe ziene maisjats wuet.

Mientje: Maisjats! Iech broech nog jinne. Bin nog vul tse jónk. En doe, wem kries doe als maisjats? Weësj doch zicher werm kaikunnik?

Kristiaan: Dat kan iech nog nit wisse, de meëdjere besjtimme ziech zelver d’r maisjats.

Mientje: Iech jun diech ‘t sjunste en ‘t allerbetste en ‘t riechste van al die meëdjere.

Kristiaan: Dat is nit mienne maiwónsj. Weëlete ze mar inne angere maikönnek.

Mientje: Dat wuur evvel sja. Woarum? Wat woasj doe fain als maikönnek. Woarum wils te jinne weëde?

Kristiaan: De maiier verbeit ‘t miech.

Mientje: Och zoeë. Zag miech, woarum?

Kristiaan: Woarum nims te van d’r Martien jing jrus aa? Woarum wils doe jinne maisjats?

Mientje: Dat hat ziene sjwoare. Woarum? Dat darf iech nit verroane, ‘t jeet nit.

Kristiaan: Dat is va hatse tse bedoere. Doe bis doch e sjun en dichtieg meëdje. Alle jonge haie diech jeer als maisjets-je. Jidderinne wul mit diech óp de lies sjtoa.

Mientje: Iech wees ‘t angesj, ‘t ka nit.

Kristiaan: Hat diech dan inne jet tse noa jedoa. Hiemel nog! Neum ‘m miech.

Mientje: Van de jonge jinne, evvel angere. Klafe meune. Ao Jod, wie wieë! Ze hant miech jetroane, jetroane in d’r drek. Wat han iech dunne jedoa? Woarum? Han nie inne koad jedoa of belaidiegd. Iech wós nit of ‘t woar kont zieë, sjtreet ‘t aaf.

Vadder en modder dórf ‘t nit vroaje en pastoer wol nit d’rmit eroes kómme. Bis iech zaat iech wul voetlofe. Wat ze van miech zate, ‘t is woar. Iech bin versjtoeëse, versjtoeëse.

Kristiaan: Mar wienieë? Wie lang is ‘t jeleie?

Mientje: Vuur tswai mond. ‘t Is Joads wil. Mós miech drin sjikke.

Kristiaan: Ao, dat woar zicher óp d’r oavend wie-ts te zoeë doa óp de bank hots jekrèsje. Iech zoog diech zitse, hoeët ooch wie-ts te zaats “Hai iech mar de kleier”. Iech wós joa nit woavuur ‘t woar, evvel ‘t woar miech of miech inne mit de keël hauw. Zoeë jong ‘t miech tse noa.

Mientje: Los miech, iech mós eri joa.

Kristiaan: Mientje: Vul han iech ummer van diech jehauwe. Vul mieë wie óp e noabesjkink, vul mieë wie óp d’r betste vrunk, wie e broor zie sjwester woasj te miech leef. Mie modder bevool miech aa die broor tse zieë in ós kingertsiet. Woar ze nit ummer ónjesjtuurd en sjun. Wat kweëlt diech? Wat is die leed? Sjprèch, vertrouw miech.

Mientje: ‘t Is tse sjwoar, ‘t ka nit.

Kristiaan: Is ‘t flits jet uvver diech en dieng jouw eldere? (Mientje winkt joa) Wóts doe dat dan nog nit, erm meëdje. Jraad doarum woar iech dienne broor en vrunk, went dat ‘t janse leed is, da is ‘t kling. Flaich zint dieng richtieje eldere doeëd en beëne ziech in d’r himmel vuur diech. Kriesj mar nit mieë en vräu diech doch. D’r Martien weest ‘t ooch al lang. Wils te ziene maisjats weëde? Da zörg iech ooch dat e maikönnek weëd. Heë hai ‘t zoeë jeer.

Mientje: An de modderjoades han iech ‘t beloafd bij de eldere tse blieve zoeë lang wie ze leëve en dan, in ‘t kloeëster tse joa.

Kristiaan: Doe versjreks miech. In ‘t kloeëster? Doe bejieng?

Mientje: Wie ‘t noen doch eemoal eroes is. Kristiaan, ‘t is mie vas vuurneëme en entsjloes. Woa tsouw en deent in die umsjteng inne maisjats. Iech bid diech. Wents te miech jeer en has wie-ts doe zeës, wie ing sjwester, zieg mie broor. Blief mie broor vuur ummer. Went uur um de maiaier komt, iech jef uuch aier, mar vroagt miech nit noa mienne maisjats.

Kristiaan: Went ‘t dan abseluut dienne wónsj is, zal dienne naam ooch nit óp de lies kómme. Diech hai iech ‘t lifste opjesjraeve, in mie hats sjtees doe waal. Jans angesj hauw iech ‘t miech jedreumd. Mienne himmel is i-jevalle.

Mientje: Miech ‘t joa ooch zoeë wieë. Hod mód! Trues diech. Iech beën, zal Jod beëne in de tsiet dat d’r maitsóg trukt mit de eldere in ‘t Morresetskapeltje.

Kristiaan: Los miech mit joa?

Mientje: Doe móts bij de maijonge zin, Kristiaan. Woa-ts doe bis, bin iech ‘t lifste.

Kristiaan: Iech wil dis joar ooch jinne maisjats. Dienne maisjats zal óch d’r miene zin (ofreer)

Mientje ziet pastoer kómme: Ojummieg! Doa kunt pastoer, wil hoffe dat e ós nit ziet. Heë kunt heier óp aa. Iech mós miech sjame.

Kistiaan: Flits merkt e nuus, iech maach miech dun.

Pastoer: Noe zieg diech ins aa. Blief doch jet hei. Loof nit vuur miech eweg (voet). Weë woar dat? Woavuur kruuft e voet? Alzoeë doe bis ooch al jraad wie de angere, van diech hauw iech zoejet nit verwaad. Dat deet miech leed, nee kink. Weë woar dat?

Mientje: D’r Kristiaan.

Pastoer: Wat wol e da?

Mientje: Jrus besjtelle van d’r Martien.

Pastoer: Wat? Deë jrus besjtelle van inne angere? Woavuur jeet e da lofe wie inne sjpitsboof? Nee, pastoer is doch ezoeë dom nit. Dat has te diech nit jód uvverlaad. Vuur miech dat óp d’r mouw tse sjpille.

Mientje: Joawaal heer pastoer. Nit jeloaje. Heë besjtellet de jrus van d’r Martien.

Pastoer: En noen dan?

Mientje: Nit aajenoame.

Pastoer: Nit? Alzoeë nit, kóm, da mós iech sjtaune. Zits doa nuus angesjter ater?

Mientje: Miene entsjloes is blève.

Pastoer: Woavuur maat deë ziech dan oes d’r sjtub wie inne daagdeef? Vuur miene mespelle hauw e respek. Dem krie iech miech ins tusje, dat sjtimt nit.

Mientje: ‘t Woar miech ooch nit reët. Heë wol miech zicher nit i verdach bringe.

Pastoer: Dat is doch jraad ‘t verkierde.

Mientje: Heë vroajet vuur d’r ieësjte maizóndieg mit ós noa Noresse tse joa.

Pastoer: Watte? Deë? D’r auwe maikunnik, d’r betste denser. Weë dat zeug. Vier tswai wille ins vernunftieg kalle. Wat meens te van inne maisjats dis joar?

Mientje: Iech inne maisjats?

Pastoer: Joa, joa, doe inne maisjats.

Mientje: Dat ka uung menoeng nit zin. Ier kint doch miene entsjloes en nelöafenis.

Pastoer: Papperlapap. Nim ‘t leëve nit tse sjwoar. Doarin mósse likbleike en verenderoeng zin.

Mientje: Iech samet miech vuur miech zelver: an ‘t kloeëster dinke en dan ooch mit de maijonge danse.

Pastoer: Doa is nuus bij. En doch mós ‘t ezoeë. Ieësj diech preuve en welt kinne liere. Kwieëzele weëde nit de betste bejienge. Preuf diech en bis sjterk, alle ier in sjpas, dat is ‘t leëve en de richtieje leëvenswaisheed. Beantwoad miech ins 3 vroaje, dan wees iech jód woa iech draa bin mit diech. Kans doe d’r Kirstiaan jód lieje?

Mientje: Jód, zier jód, wie inne broor.

Pastoer: Went die mis-junner, die klatsjweiever bezóngesj dat loemeletrieng, nit haie vertseld dat-s doe mar inne vindling bis, wuur diech dan d’r Kristiaan leef als maisjats?

Mientje: Hiemel nog! Uur vroagt miech ezoeë. Iech wees nit, wees nitte.

Pastoer: Iech wees ‘t waal en han ‘t jewós, wat ‘t vuur diech hat jesjlaje (Mientje kriesjt). Noen kriesj mar nit kink. Dat is de leefde. De ieësjte is vruijoasjzonnesjtroal, waal dem de mesjtil en ring noadreët en verbergt, ze is hillieg, ze uvvervilt alle lu, wie inne deef in de naat, kost troane en laach. Jezetse die vier allemoal óngerwórpe zunt, d’r inne jónk, d’r angere sjpieë. Doe has noen!

Mientje: Uur doch nit, inne jeeslieje doch nit!

Pastoer: En doch, en doch. Iech han ze ooch jekankd. Jeleie en wie! En sjreklieg ‘t eng. Wail in dieng jónkheet diene kingerhimmel van dieng eldere diech is versjtuurd en verroane, wil iech diech ‘t leëve liere kenne. Wat sjwatser is wie de naat en mie jónk leëve ooch hat jek jeknakd. Wie iech jónk woar daat iech nit aa jeeslieje weëde. Woar loestieg en sjtolts. Inne dokter weëde woar mie leëvensideaal. Iech pakket vuuróp e sjun meëdje, wie ing roeës zoeë woar ze. Vuur miech woar ‘t mie leëvenslit, mie alles. Angesj jee wie dat, weëd mieng vrauw, dat sjwoor iech, het sjwoor ‘t ooch. Herlieg woar de tsiet. Wie ing droomwelt, tunket miech alles. Miene betste vrunk, inne offetseer, hauw miech sjendlieg hingerjange. Iech woar nog i jouwe jeloof en träu. Jing e mit ‘m trouwe! E joar sjpieëder woar e ze mui. Verlosse is ze. Jónk jesjtrórve.

Mientje: Main Jod. Kan zoeë jet besjtoa?

Pastoer: De welt kont miech nuus mieë beie. Iech woeët krank, almieëlieg zoog iech in dat mie leëve ing anger besjtimmoeng hauw, maachet inne vaste entsjloes en woeët sjpieëder jeeslieg. ‘t Woar Joadshank die miech d’r wèg jewieëze hauw, woar sjterk jenóg ze tse kinne. Doe has noen dieng proof. Preuf diech jód. Mit e blouwe hats brings te ‘t nit wied. Blouwe hatser blouwe doeëd, ze verplekke tser kirkofsroeës. Lier ‘t leëve kenne. Noa miene zin, nim diech d’r Kristiaan tser maisjets-je.

Mientje: ‘t Is tse sjpieë.

Pastoer: Ze kómme doch um de aier, da weësj doe doch jevroagd.

Mientje: D’r Kristiaan veurt de lies. En iech han ‘m oesdruklieg jezaad: aier weul iech hönne jeëve, doch ze munte miech nit vroaje noa d’r naam vuur inne maisjats.

Pastoer: Hmm! Went e diech dan trotsdeem vroajet?

Mientje: Da weul iech d’r Kristiaan nit. Went e ier hat, vroagt heë miech nit. Wat meent uur?

Pastoer: Los ‘t an d’r Herjod uvver. Kunt tsiet, kunt road. Sjloes d’rmit. Noen zets ooch ins e anger jezich óp. ‘t Miengt hat ooch vauwe krèje. Doa hots miech doch óp d’r kaffe jelane. Deë mós jepreufd weëde. Went-e nit jód is!

(Ze junt in ‘t hoes van d’r Voas).

3^de akt

Ing wieëtsjaf. De meëdjere, ‘t Tina en Lies-je kriesje. ‘t Ties-je is roazetieg, de vrauw nit winniejer.

Ties-je: Dut wat uur wilt, kermerment nog in. Da weëd uur ooch nit jek. Evvel dat zaan iech uuch.

Mieke: Doa has nuus tse zage.

Ties-je: Wat iech han jezaad, doabij bliet ‘t en doamit basta. Dis joar konne de maijonge vuurbij joa. Die vleëjele, miech ezoeë tse wekke.

Tina: Kriesj doch nit, los ‘m sjantaie.

Mieke: Doe mings dat sjting diech sjun, moelejan. Zoeë óp tse sjpille tjeën de erm meëdjere.

Ties-je: Erm meëdjere, erm meëdjere! Die behaitsmecher. Iech zal ze wal krieje, iech krien ze.

Mieke: Doe kries nuus. Als modder han iech ooch nog jet tse zaje, rup diech mar. Iech wil nit han dat mörjevrug de janse sjtroas vol heksel likt, doe keësj ‘t nit voet.

Ties-je: ‘t Zal ziech ejalieg zin. Óngersjteet ziech inne heksel tse sjträue, da liere ze miech kenne, ‘t Ties-je. Ja!

Lies-je: Die kómme dis naat went vier sjloffe.

Ties-je: Da liere ze miech kenne.

Mieke: Ze liere ‘t Ties-je kenne, hahaha. Bange tsiebel, wuesj doe mar jet koersjeerder went ziech de jonge hei in vläös hant. Kuns te de mar óptreëne. Hei tjeën de meëdjer ópsjpille, da kans te. Mar wens te rouw móts hauwe in wieëtsjaf, da sjtinks te diech voet, de trap eróp. Da kan iech ‘t oesvechte. Wie um kirmets, en doabij die paar aier maache ós nit ermer.

Tina: An d’r mónk han iech ze miech aafjesjpaard. Nè, die blamaasj, die blamaasj.

Lisa: Iech wees wat iech tse doeë han. Jek, kriesj doch nit, vier zalle ‘m wal.

Ties-je: En nog ins zaan iech, ‘t jieët nuus.

Lisa: Wents doe ós deë verdrós aadees, zuk iech miech ing sjtel i Oche. Iech kan wirke vuur mieng kaos.

Tina: Iech ooch. Da zuk iech miech ing sjtel als kingermeëdje, da hai iech ‘t besser.

Ties-je: Wat! Doe jónk nès, doe nelbek, meens ooch al d’r bek óp konne tse doeë! Doe zals ‘t diech doch nit in ‘t sjpieraal jezatst han vuur ooch l mit óp d’r maitsóg tse joa?

Tina: Woarum nit?

Ties-je: Wils doe ooch al fluk zin. Doe jónk flitsesjet. Diech zalle nog wal de heure jesjtoepd weëde, doe koetenieës.

Mieke: Sjlaag diech dat mar oes ‘t huiet, doe bis nog tse jónk doavuur, nog tse jreun.

Tina: Heu! Tse jónk! Bin doch bauw zivvetsing joar. Da ka me inne maisjats han.

Miekke: Vuur achtsing joar nit. Bild diech mar nuus in liddelieje auw.

Tina: Dat is nog netter. Dat han iech nog nit jehoeëd.

Ties-je: Da huesj doe ‘t noen, versjtees te?

Tina: Weë dat jeleuft kriet inne jrosje. Uur hat uuch evvel nuus d’rvan aajetrókke.

Miekke: Vrech nès, weë zeët dat?

Tina: Och modder. Dut doch nit ezoeë. Uur woort doch al mit 17 joar jetrouwd.

Ties-je: Löbbes. Weë zeët dat?

Tina: De jroeësmodder en zie al mit 18 joar. Dat sjteuch in d’r knaok, zaat ze.

Mieke: Zoerefiech, kries te d’r e paar jetroefeld, dat diech hure en zieë verjeet; zal diech liere. Nee, woa dat hin aad!

Ties-je: Dat broechs te nit lang tse vroaje, noa miech nit!

Tina: Iech bin van de tsoat!

Ties-je: Wils te wal sjwieje, brèch diech ‘t jeniek. Doa kómme de behaitsmecher, iech maach de duur tsouw.

Mieke: Vurrieg joar, wie ‘t aier èse hei woar, doe woare ‘t jing behaitsmecher.

Lies-je: Vadder. Los doch de duur óp.

Tina: Zieg mar sjtil, dat hauw iech aa zieë kómme, heë kriet ze doch nit tsouw, is vuur jezörgd.

Ties-je: Wat is doch e werm an dat verduld sjlaos?

Tina: Iech jon de jonge va oave eri winke (aaf)

De jonge zinge:

Steh ich vor ein kleines Haus

kommt ein schönes Mädchen heraus,

nit tse jroeës en nit tse klain

dat zal mienne maisjats zin.

‘t Ties-je sjtelt ziech vuur de duur, friekelt an ‘t sjlaos. ‘t Lisa holt de aier aaf. De jonge zing:

Meëdje meëdje kóm eroes

angesj zint de sjproase oes.

‘t Mieke sjnapt ‘t Ties-je mit d’r boam en wurpt ‘m van de duur aaf. ‘t Lieza jieët aier.

Mieke: Noe rup diech nog ins, da jaag iech diech de jonge óp d’r nak. Iech wil ins kieke weë hei jet tse zaje hat.

(De jonge kómme erin).

De jonge: Zint hei maisjets-jere?

Toeën: Jonge. ‘t Hat jód jejange dis joar. D’r buul veult ziech al adieg aa. Wille vier ee drinke.

Jueje: Van ‘t zinge hant vier doeë krèje.

De flesje jónge sjudde ‘t Mieke en ‘t Ties-je in.

Kristiaan: Kóm ins hei an dusj, Lisa. Wem wils te als maisjats han?

Lieza: Iech wees ‘t waarhaftieg nit, iech…

Kristiaan: Zag ‘t mar rui-ieg, ‘t sjteet diech vrij tsouw.

Lieza: ‘t Is miech ezoeë peniebel.

Kristiaan: Zouw iech diech helpe? Wils te dem van vurrieg joar han? D’r Martien?

Lieza: D’r Martien nit. Hai livver inne angere.

Kristiaan: Ja, wem dan?

Lieza: Merks doe nuus? Diech!

Kristiaan: Miech?

Lieza: Jekke sjander, joa diech han iech jeer.

Kristiaan: Lieza, ‘t jeet nit. Kan nit.

Lieza: Doe weësj doch zicher werm maikönnek. Iech jing zoeë jeer ins bij d’r könnek óp d’r tsóg. Ooch vaweëje de wieëtsjaf.

Óngerwiel hat ‘t Tina aier en jeld jejeëve.

Kristiaan: Wen iech jet draa kan doeë, weëd d’r Martien ózze maikönnek. Zieg ins, d’r Martien lieët d’r kop hange tseësj doe ‘m vuur ‘t lepje hilts.

Lieza: Vuur d’r jek han iech ‘m nit jehauwe, nee. Jod bewaar! Mar e is ezoeë sjtil en drueg.

Kristiaan: En doch hat e diech jeer. Iech wees ‘t. Iech bin d’r intsieje dem e zie leed klaagt. E wuur zoeë jeluklieg en vroeë wents te ‘m als maisjats neums. ‘t Is doch ing träu zök van inne keël.

Lieza: Joa, dat is woar.

Kristiaan: En e verjoekst ooch nit alles.

Lisa: Doa has reët, me kan blink zin, sjrief ‘m aa.

Tina: Iech krien ooch inne.

Ties-je: Nuus doa, nuus doa, iech wil ‘t nit han.

Frens: D’r letste man darf nit jesjtuurd weëde. Zons kriet uur mit miech tse doeë.

Ties-je: ‘t Is nog tse jónk.

Frens: Kens te ‘t jezets? Weë oes de flesj jedrónke…

Maijonge: En ‘t meëdje hat aier jejeëve

Óngerwurft ziech ‘t mailieëne

En…vuur ‘t maireët kómme vier oes.

Frens: Die tswai alling jelosse.

Miekke: Doe kans diech jet lecherlieg maache.

Frens: Sjud livver alle jonge nog e in.

Kristiaan: Wem wils te han? Tina.

Tina: E is nit van hei.

Kristiaan: Mós ziech i-jelde.

Tina: Dat wilt e vul tse jeer. Doa kunt ‘t ‘m nit óp aa.

Kristiaan: Allah, weë is ‘t dan? Juh.

Tina: D’r Mertens Sjtef va Roa.

Kristiaan: Dan mós e diech i-jejole han, vuurdat ‘t aafróffe aavink, zag ‘m dat.

Tina: Heë is bang vuur de jonge.

Kristiaan: Dat broecht e nit. Zoeë is maireët. Went e i-jejole is passeet ‘m nuus. De jonge zint dan mit ‘m.

‘t Lies-je hat ziech vuurhin bij d’r Martien jezatst.

Lies-je: Went ‘t zoeë bliet, krient vier inne sjunne oavend. Darf iech miech jet bij diech zetse?

Martien: Woarum nit?

Lies-je: Bis te koad? Me ziet diech zoeë winnieg.

Martien: Woa me tse vul is, bliet me voet.

Lies-je: Hei woasj te nie tse vul.

Martien: Drinks doe dan ins mit?

Lies-je: Nuus livver wie dat.

Martien: Of iech ooch e maisjets-je krien?

Lies-je: Inne jong wie doe en da jee maisjets-je. Doe kries ee, dat wees iech zicher.

Frens: Deh Mieke, völ nog ins de flesj.

Martien: Dat mós aafjewaad weëde.

Lies-je: Doe kries ee, jans besjtimd zicher.

Martien: Weë is ‘t dan?

Lies-je: Roan!

Martien: Drinks doe dan nog ins mit.

Lies-je: Vul tse jeer. Doe kries ee erg auwd.

Martien: Is ‘t muijeliesj. Diech Lieza, ‘t lifste meëdje. Maats miech d’r könnek tse riech.

Lisa: Bis te noen tsevreie?

Martien: Iech vólt miech jet vuur ‘t lepje jehauwe, wails doe livver mit de anger jonge dansets.

Lieza: Nee, dat woar ‘t nit. Wol mar wisse of-s te döks óp e angert flekterets.

Martien: Went dat ‘t woar, da kries te ‘t aner joar jinne maisjats, mar inne man.

Frens: Wie is ‘t, Kristiaan, mit de sjrieverij? Has te ze ze aajekniet allebei?

Kristiaan: Vier kanne wieër joa.

Frens: Allah jonge. Leëg drinke, noen noa ‘t Zeefje. Of ‘t ziech jebesserd hat.

Toeën: En of. Dat hat jeïnformeerd of vier ooch dit joar kueme, ‘t heksel va vurrieg joar likt ‘m nog óp d’r maag.

Ties-je: Nit woar, jonge. Alles i vrunksjaf, ‘t anger joar is hei ‘t aier èse.

De jonge: Aafjemaad! Zoeë Jod wilt kries doe dan ooch d’r mai óp ‘t daag jezatst.

De jonge vertrekke al zingens.

Ties-je an ‘t Tina: Mit diech han iech nog aaf tse rechene, waad mar.

Mieke: En iech mit diech. Dat sjtimt nit. Doa feëlt nog jet aa. Hei d’rmit. Doe has werm jemolterd!

Ties-je: Doe bis nie tsevreie. Tsel ‘t nog mar ins noa. ‘t Sjtimt jenauw (jauw aaf).

Mieke: Waad mar! Iech zal ‘m de tèsje wal noamoeze. ‘t Is tse winnieg. Miech kriet e joa nit jekuld. Ós kint ós, zons zien iech ‘m nit mieë vuur mörjevrug, sjterehajelevol (‘t Ties-je noa).

Tina: Zies te noen, vier krient evvel ózze maisjats.

Ak 4. De kirchoer sjleet, natejaal zingt.

Naatswechter tuut 10 x óp zie heur, zingt:

Huurt lu, lost uuch zaje

De oer hat tsing jesjlaje.

Maat oes ‘t vuur en ooch ‘t lit

Doamit dat uur jebórje zit.

(Sjprikt):

‘t Is alles rui-ieg en muus-jens-sjtil. De miensjheet jehuet noen in ‘t bed, bloos iech nit. Hod träu de waach, doamit dat nuus jesjuucht en angere rui-ieg konne sjloffe. Hahah, sjloffe dis naat, hahaha. D’r jeróch va vrisje blui en vruijoasjleëve hingt in loeët. Mar ooch van jebakke aier. Wat hant de jonge vul aier krin. Doa krie iech ooch de mieng van, went de maisjets-jere oes-jeróffe zint, da zal iech miech wal ee vinge losse. Joa, doa krien iech ooch de ming van, iech zal miech wal bij…

Boa: En iech ooch. Doa jehuur iech bij. Mar diech maach iech e prottekol.

Naatswechter: Wat zeës te? Doe has inne tietsj!

Boa: Iech mós diech e prottekol maache, wents doe dis naat urjens eri jees. In ‘t rejlemang sjteet: ‘t is d’r naatswechter óp ‘t sjtrengste verboane des naats e vreëm hoes tse betreëne, angesj als went ‘t brent of went urjens i-jebraoche weëd.

Naatswechter: Dat rejlemang kins te jód, in dat busj-je sjtunt d’r evvel nog vul mieë.

Boa: Joa, inne janse hoof, ken ze allenäu va boese.

Naatswechter: Ee has te evvel nit jód hinger de oere ligke. In ‘t miengt sjteet: als naatswechter bin iech hulppolies, kan inne e prottekol maache went e vol is en wagkelt óppen sjtroas. Dat is diech mainaat nog jiddesmoal jelukd. Wat zeës te van die piel? Is ze jats?

Boa: Auwe joedas. Dat is broeëdnied.

Naatswechter: Niedvoeëjel. Wat is ‘t va diech angesjter?

Boa: Doe bis inne mis-junner, of-s te d’r vul krieje hant en i-jehold?

Naatswechter: Tswai mangele budevol. Ja jong en inne buul fennegke zoeë sjwoar.

Boa: ‘t Is nit meujelieg, bauw nit tse jeleuve.

Naastwechter: Die hant ‘t jód dis naat.

Boa: Dat kanne die dis naat ónmuijelieg alling óp krieje. Hm. Wat miech aa betruft, iech kunt e ouw tsouw doeë. Doavuur bin iech d’r boa, dat likt mar a miech.

Naatswechter: En iech! Jód, zier jód, alle tswai dan, doavuur bin iech d’r naatswechter.

Boa: ‘t Woar miech mar sjpas.

Naatswechter: Miech ooch.

Boa: Zouwe vier ós werm verdraje?

Naatswechter: Wie ummer. Went vier tswai inee wirke, hat jinne mieë tse vertselle, alles kuster en pastoer nit.

Boa: Zaag. Ónger ós tswai jesjpraoche. Iech kan d’r jries nit mieë verdraje. Heë sjtoekt miech ier iech ‘t wees.

Naatswechter: Boa! Iech wees besjeed. Iech zal wal zörje dat ‘t nit jeet wie vurrieg joar.

Boa: Doe woar ‘t tse erg jeweë. Bafoej, wat hauw d’r burjemeester jesjoebd. En pastoer hauw miech de leviete jeleëze. Joenge, joenge bludieje welt nog in.

Naatswechter: ‘t Hauw nog jinne droes krèje went de lu nit jraad noa de ieësjte mès wure kómme wie-ts doe in de sjurreskaa loogs en iech diech noa heem sjurriejet.

Boa: Wen iech draa dink, wat woar iech knal.

Naatswechter: Wat mónt die Mieke ooch zoeë sjandale. Kónt iech d’rvuur? Wat mónt ‘t de noabere de naas nog mieë vol hange miech zoeë tse atoaktere, iech mónt ‘t doe konne.

Boa: Dat bloa ouw van diech woar ‘m ópjerèpsjt. Mar doe wits joa wie wiever noen eemoal zint. Dem han iech ze verzöalt en jepaacht, 3 daag hat ‘t in de kelder jezèse. Dat huit ziech vuur ing anger kier, dat hat behauwe.

Naatswechter: ‘t Is doch en wuur sjaa went deë sjunne jebroech aafkuem.

Boa: Dat wuur ‘t ooch. An ‘t mailieëne. Oes de jong joare dinkt me nog ins jeer tseruk.

Naatswechter: Wat is nog alles rui-ieg.

Boa: Dat is mar de rouw vuur d’r sjtórm, doch zieg ins sjtil, doa huesj te ze al.

Naatswechter: Dat zint die van Kaalhei.

Boa: Dao huesj te die ooch van Nullet al.

Naatswechter: Alles is jesjpanne óp ‘t aafróffe.

Boa: De meëdjere bezóngesj, ze ligke mit jesjpitsde oere hinger de jardienge um jód tse konne hure, vuur went ze mit hönne jong weëde aafjeróffe van de lies.

Naatswechter: En de eldere vuur tse verneëme wem ‘t hönt ziech als maisjats hat oes-jezoeëd.

Boa: Mennieg hets-je klopts jans engslieg of zieng waal ooch in d’r sjmaach van de eldere is jevalle.

Naatswechter: Iech wees nuus. Doch zieg ins sjtil. Iech huur jet. Joa, ze kómme heier.

Boa: Kóm, junt vier óp d’r kirchtoer, da hure vier ‘t róffe oes de janse jemeende.

(Ze junt aaf)

2^de scene

De jonge kómme sjtil óp. D’r Kristiaan hat ing jeblende luet en klömt noa d’r boom óp. De jonge verdele ziech um d’r monnekasjpiller.

(d’r Kristiaan zingt):

Höret, alle Herzjen, huret tsoe

wat d’r maikunnik befehlen tut

E befielt va sainetweëje

wat vuur tswai vuur bijenee zalle leëje.

(ruft) Dat zal zieë.

‘t Frens-je Frantse en d’r Sjliepesj Frens:

Is ‘t uuch allemoal leef?

De jonge róffe.

(Noa d’r letste aafróf lumt d’r Kristiaan van d’r boom.

Kristiaan: Jonge, zit uur ooch tsevreie uvver de lies maache en ‘t aafróffe?

Allemoal: Joa, joa tjoe (ze werpe de kap of d’r hód in de huegde) Tjoe, tjoe.

Martien: Vier zint ‘s tsevreie, evvel d’r Kristiaan hat jinne maisjats. Wat duut dat?

Kristiaan: ‘t Hat meich jee meëdje jevroagd. Dat va vurrieg joar is jetrouwd.

Martien: Iech meen dat wuur nuus. Iech wees jet, waad. Jonge, huurt ins. Kristiaan, jank ins op zie.

Kristiaan: Wat wilt uur?

Frens: Vier zint ós enig. Jank ins óp zie, kóm.

Martien: Jonge, de luet brent nog. D’r auwe maijebroech is: went jonge uvver blieve konne die mit ee meëdje oes-jeróffe weëde wat nit óp de lies sjteet. Sjtimt dat?

Jonge: Joa, dat sjtimt!

Martien: ‘t Is ooch nog jinne maikönnek jeweëld wail d’r auwe jee maisjets-je hat.

Jonge: Dat is woar ooch.

Martioen: Zouw iech dan d’r Kristiaan aafróffe? En ooch als maikönnek?

Frens: Mit wem dan?

Martien: Aafwade! Zouw iech ‘m oesróffe?

Jonge: Joa, róf ‘m oes!

Frens: Da bin iech evvel benuid mit wem.

Martien: Höret alle Herzen, höret zu, ruft ‘t sjoetsengelsje en d’r Kristiaan, en ooch als maikunnik. Is ‘t uuch allemoale leef?

De jonge: Joa, joa (ze danse en zinge va vräud).

‘t Hauw, ‘t hauw jejange jód,

troederiederallala, rallalala, radada

troederiederallala, rallalala, radelalaloon

3^de scene

Kristiaan: Jonge! Uur mint ‘t jód, evvel plezeer hat uur miech nit d’rmit jedoa. ‘t Is verkierd, dat dórf nit.

Jonge: Wat is da noe, wat is da noe?

Kristiaan: Uur hat ‘t sjoetsengelsje belaidiegd. Dat konne vier nit mieë jód maache. Oesdruklieg hauw ‘t miech jezaad. ‘t Jeuf ós waal aier…

Mangeljonge: Vöal hat ‘s d’r jejeëve.

Frens: Doavuur is ooch jraad oes-jeróffe.

Kristiaan: Weëje umsjteng wol ‘t nit óp de lies. Iech kont uuch dat ooch nit zaje.

Jonge: Woarum nit?

Kristiaan: ‘t Wul in ‘t kloeëster joa en sjpieëder wilt ‘t bejieng weëde.

Antoeën: Bejieng weëde, och wie sjaa.

Frens: Zoeë e sjun meëdje. En da bejieng weëde.

Martien: Vier mint ‘t jód, doa hant vier ós ing jebakke.

Frens: Zouwe vier mörjevrug ins noa höm joa, flaich deet ‘t ‘t doch.

Toeën: Wille vier noa ‘m joa?

Jonge: Joa, mörje junt vier noa ‘m en vroaje ‘m.

Ak. 5.

1^de Maizóndiegnommedaag

Trieng: Has te jisterovvet, bis sjpieë noa de naat in, nog ins dat sjandale jehoeëd? Dat böake en jeustere?

Lizet: Od iech dat wal han jehoeëd? Jee ouw han iech tsouw jehad bis an d’r mörje.

Trieng: Dat d’r Boa ooch doavuur nit zörgt en de lummele dat nit verbeit.

Lizet: D’r boa! Sjwieg miech van dem.

Trieng: Deë sjting tse loere noa ‘t aafróffe, doe loos e ziech kwantsies mit eri neëme vuur ziech d’r jilles vol aier en brandewien konne tse sjloa.

Lizet: Doa has te wal reët, doa móts te ‘m vuur kinne.

Trieng: Deë is ummer d’rbij als d’r ieësjte went jet sjneure en zoefe is. En da is ‘m ooch pamptiech alles ejaal.

Lizet: Ja, went-e da vol is, drieve ze d’r kuusj mit ‘m, ‘t is e sjandaal vuur Jod.

Trieng: En ózze pastoer, d’r auwe zönder, dem bejrief iech ooch nit. In plai dat e ze hu ins in hoeëmès jód de woarheet hai jezaad en ins jód de leviete jesjlaje, nuus! Nuus hat e d’rvan aajereurd.

Lizet: Nee, e hat nit draa jerepd.

Trieng: Deë zal ‘t doch ooch wal han jehoeëd. Wat zeës te van ‘t Mien en d’r Krit. Dat die e kudelsje hauwe, han iech al lang jemerkd. Ija!

Lizet: Meens te dan iech nit?

Trieng: Dat hat allemoal de jonge d’r kop verdrieënd, ‘t sjunste, noen weëd ‘t ooch nog maikönnejin. Dat sjienhillieg deer, deë klieëtsiejäuner!

Lizet: Noen zal ‘t ziech nog ins jet mene, deë sjtelbok.

(Pastoer kunt óp)

Trieng: En ziech jet óp fliestere en kröppe, dat Mien is zoeë rammenasse jongets-jek, zoeë!

Lizet: Sjwieg sjtil! Doa kunt d’r pastoer.

Trieng: Wat meens te? Woa?

Lizet: Sjwieg! Doa…

Allebei: Jelooft zai Jezus Kristus!

Pastoer: In alle ieëwiegheet! Amen. Sjprècht wieër, Lost uuch nit sjture in de aandach. Woa uvver woart uur zoeë an ‘t diskoerere, kinger?

Trieng: Uvver dat böake en sjandale va jisteroavend.

Pastoer: Zoeë! Woar ‘t dan zoeë erg?

Lizet: Hat uur ‘t da nit jehoeëd?

Trieng: Dat daat iech wal, zons hait uur dönne wal ins ing extra preëdieg jehauwe!

Pastoer? Woarum? Is da jet bezóngesj jeweë? Jet wat ziech nit passet?

Treing: Dat sjandale bis an d’r mörje.

Lizet: Is dat da nog nit erg jenóg?

Pastoer: Vuur ing extra preëdieg nit. Dat is maireët en maireët in iere is lobensweëd. Ins, vuur 8 joar, doe han iech ing extra preëdieg mósse hauwe. Doa roar ‘t tse bónk jeweë. Weë droog de sjood? De jonge nit. Weë hauw ziech doe tswai jonge losse ópsjrieve? Woadurch d’r sjtried woar aakómme? Doe wits doch dat d’r inne van denne noa zieng sjtroaf nog nit is tseruk kómme. Woa in de welt mäög heë umsjwerve? ‘t Woar nog lang nit d’r sjleëtste. Braver koerjong han iech nie jehad. Noen sjwiegt uur. Keert vuur uung eje duur. Wailt uur jeer ing extra hu huet, zal iech ze uuch hauwe. Bekand ins, wat hat uur ieësjter uvver ‘t kink van d’r Voas, ‘t sjoetsengelsje jehad…

Trieng: Doa hant vier nuus uvver.

Pastoer: Dat is miech noen doch tse erg. Woarum mónt uur mit uung nieksnutsieje klafe tsonge ‘t ‘m bijbringe? Dat ‘t in ‘t klieë is vónge, ‘t sjtammet aaf va tsiejäunesjpak, hmmm. Woarum lost uur dat kink nit bij ziene jeloof an zieng eldere? Wit uur ‘t dan jenauw? Woarum mónt uur ‘t kink zie jónk leëve, ziene jónkheetsdroom en himmel verjifte, verpeste en tsersjture? Mit kwieëzelij kunt bij miech jinne aa. Uur zit wie Joedas d’r eëtsesjelm, deë ózze Herjod in knei jebèse hat. Iech kin mieng sjöafjere en d’r Herjod kint miech. Jeloobt zai Jezus Kristus. Noe hat uur vuur inne jraosje vet, vrieft uuch dat mar ins jód um d’r mónk.

Lizet en Trieng aaf.

Pastoer: Zouw verdulde prieje. Die zouwe miech nog nog sjömmel wille sjui maache. Doa is miech doch de pief uvver oes jange. Nee, ze deet ‘t nit mieë.

(aaf)

‘t Ansje, Nieës-je, Lientje, Bertieng, Mientje, Kristiaan, Voas en vrauw kómme óp.

Nieës: Wat bis te sjun!

Ansje: Zoeë sjtöach wie ing printses.

Bertieng: Doe kans wal sjtoots zieë óp die maisjets-je Kristiaan.

Nieës-je: Doa zint d’r nog ins nieëdiesj.

Bertieng: Dat hauw ‘m d’r Martien jód jekröachd jister, dat vräud jidderinne.

Kristiaan: Iech hauw ‘t nit verwaad van de jonge, dat ze miech die mónte flikke.

Voas: Auwat! Sjwam druber. Vier wure joa ooch jeer noa Moresse jejange. Mar wie de jonge zoeë aahole, wol iech jinne sjpasverderver zieë! Kiekt nit ezoeë duuster. Vräud üch. Mar eemoal bluit d’r leëvensmai.

Mientje: ‘t Is miech waal erg, dat vier nit noa Moresse konne joa.

Voas: Dat kinne vier ihoale, ‘ne angere zóndieg.

Kristiaan: Darf iech dan mitjoa?

Voas: Ao! Van die zie kunt d’r wink! Ja ja, dat is tse zaje. Wat meens te, vrauw? En doe Mientje, wat zeë doe d’rvan?

Mientje: uur kont jet zaje, modder.

Vrauw Voas: Wat is ‘t, kink? Zouw iech joa zaje? Zieg mar sjtil, vier hant nuus d’rtjeën.

Voas: Doa kómme de prietsje jonge uuch hoale, vuuróp d’r maitsóg. Jut in Jodsnaam.

Lientje: Kóm Kristiaan, krieg ‘t Mientje in erm, ós jonge wade óp ós.

Voas: Zut mar nit ezoeë blue.

Kristiaan: Kóm Mientje, iech bin ‘t sjood. ‘t Hat doch mósse zieë.

Ze trekke óp. Pastoer kunt ‘n entjeën.

Pastoer: Wat mós iech dan noen zieë? Is dat noa Moresse jejange.

Kristiaan: Dat hant de jonge jedoa, die hant ‘t oes-jeróffe.

Pastoer: Natuurlieg, de jonge hant de sjood. uur zit tse bedoere, och herm. Van hatse jrateleerd als maikönnek, zoeë han iech zieë aakómme. Doe kins ‘t maijezets. Móts óch noen mar maiflich noakómme. ‘t Jeet wie ‘t jeet, e joar lank.

Kristiaan: De maiflich ken iech. Jinne zal ‘m jet dorve noazaje, al wilt ‘t mit inne angere vrije, mós iech ‘m besjutse, jinne darf ‘m krenke, iech ooch nit, dat is de maiflich.

Pastoer: Zoeë is ‘t ummer jeweë.

Kristiaan: Zoeë mós ‘t blieve. Wie vier ‘t hant uvvernoame.

Pastoer: Dat is reët. Maat uuch sjpas in ier en verdraagzaamheed. Jonge, noen mós iech dönne jet mód maache, ‘t krieje is ‘n noader wie ‘t laache.

D’r Beët kunt óp als jedeende Frantsoeës. In hank in buul/kuul.

Beët: Alles ‘tzelfde als wie iech voetjong vuur ach joar. Nuus verenderd, bloas iech. Hemetleef heem, wie vräudieg dat klinkt. Of iech e heem hei zal vinge? Jód dat mieng eldere vrug zint jesjtórve. Broechete ziech winniegstens nit tse kweële vuur hön kink wat woar misroane. Vaszitse, oes-jesjtoeëse wie inne möader, inne deef, van de jemeensjaf. En woarum? ‘t Mailieëne woar de sjood. Doadurch woar de sjleëjerij kómme. Iech mint dat iech hauw reët, ‘t woar doch mie meëdje. Alles joof miech ónreët. Doe pakket miech de woed, wat jesjooch? Hu is ‘t miech nog nit kloar. Mar nie, nie wil iech mieë inne krenke, nie mieë, dat is vuurbij.

Hemet, wat klinkt ‘t in ‘t hats zoeë vroeë. Wie vräudieg klopt ‘t bij ‘t weerzieë. Mar mós me ze misse, truks te mit alle jewalt noa moddersjproach en erinneroeng, kling kinkheets-joare. Moddersjproach wat han iech ze jemisd in vreëm land. Want de kanonne brullete, de koeëjele flietsete, da daat iech de hemet en de heemwieësjtroane ronne wie ing kwel. Angere die kreesje van angs en leed noa vrauw en kink, die vole jetróffe doeëd, miech d’r oes-jesjtoeëse, d’r Kain van ‘t mailieëne, tróf jing, bij d’r helste koeëjelreën. Of ze miech hei nog konne zolle en endlieg vertseie? Wat han iech misdoa, wen nit, wat dan?

Boa: Inne Frantsoeës, ‘ne jesjlaje Frantsoeës. Heidoe, kuns te ós d’r krig aazaje in ós vridzaam dörp?

Beët: Deë erkint miech nit. Went ‘t noa miech jeet, kunt nie mieë krig, nie mieë.

Boa: Dat han iech ooch al jehoeëd. Van dönne die d’r polversjwaam ordentlieg hant jeraoche. Wat bis te vuur inne landsman?

Beët: Kent uur miech dan nit?

Boa: Nit dat iech wus. Doch nit van hei?

Beët: Beziet miech ins jód. Iech bin d’r Beët.

Boa: Bis te d’r Beët? Nee, iech hai diech nit erkankd. Noe vilt de welt in. Wils te jekkerij maache of has te wirklieg jedeend?

Beët: De tsiet va jekkerij is vuurbij. Die woar. Wie iech mieng sjtroaf oes-jezèse hauw, sjamet iech miech vuur noa heem…Va noeëd hauw iech deens jenoame bij de Frantsoeëze. Tsoldaat is nit ezoeë jemeklieg wie me ‘t vuurjemoald kriet. Wie iech de tsiet umhauw, trukt miech de hemet noa bekande jezichter.

Boa: En has te ‘t jód aafbraad?

Beët: Inne vluejel jet laam van ‘ne Roesezeëbel. Wie is ‘t? Leëft pastoer nog?

Boa: Joa, deë leëft nog en is de joare noa nog roestieg.

Beët: Dat vräut miech. En ‘t Lizet? Wie is ‘t nog mit dem? Zicher jetrouwd. Sjprèch doch.

Boa: Nee, dat zitst in ‘t Annasjaaf. In die joare d’rnoa, jinne aafsjproach mieë jehad. Die dom tuen van die mainaat hant de jonge ‘m vies óp e oer jehauwe. ‘t Hat diech waal ummer noajetroerd.

Beët: Of da nog kans is? ‘t Woar ‘t miengt alling.

Boa: Weë wees. E vrauwluhats is nit tse erroane. Eemoal bótterweeg, ing anger kier hel wie ‘ne möllesjtee. Doa kunt ‘t. ‘t Is nit vul verenderd.

Beët: Joa, iech ‘m weer. ‘t Is ‘m, mie hatsleef.

Boa: Zets diech doa. Iech kal ins mit ‘m. Da kons te diech d’rvan uvvertsuje.

‘t Lizet kunt óp.

Boa: Daag Lizet. Wie is ‘t nog, meëdje? Maachs te ooch jeliech d’r maitsóg mit? Dans te nog ins?

Lizet: Jank, auwe bereleëjer, maach doe ‘m mit. Doe has ‘t kammezoal doch vol aier. Hod diech zelver vuur ‘t lepsje. Iech broech jinne…

Boa: Iech meen, e meëdje wie doe, dat munt bauw ins zörje, zos als auw jómfer, dat wuur doch tse sjaa.

Lizet: Iech wil jinne. Ze doje allemoal nit.

Boa: Went evvel d’r richtieje nog ins kuem.

Lizet: Deë is miech verjèse. Jod wees woa deë is. Durch mieng eje sjood. Iech dong ‘t doe mar oes sjpas. Mar vuur die sjpas han iech sjwoar jeleie en lie nog.

Boa: Hools te evvel vul van d’r Beët?

Lizet: Wie van mie eje leëve. ‘t Is noen vuurbij, vuurbij. Sjwieje is ‘t betste, ‘t hulpt doch alles nuus mieë. De räu kan nit weerjeëve wat me hat verloare.

Boa: Iech wol jraad ins mit diech druvver rappelere. Dóch de oere wied óp. Iech han ‘m jezieë.

Lizet: Kingerdeies! Kan dat? Jezieë?

Boa: Ja en ooch jesjpraoche.

Lizet: ‘t Is jeloaje. Wilt miech jet ópbinge. Wat wilt uur va miech, wilt jeer jet mit miech i kal zin. Sjpaart die muite mar. Bah, vies jemus!

Boa: Nee, noena, oane jekkerij. Heë is in dörp.

Lizet: Foltert miech dan nit ezoeë. Woa is-e da?

Boa: ‘t Is nit wied va hei, jans noa, doa zitst e!

Lizet: Roazementsieje bedreier, jrielecher. Waad auwe joedas!

(D’r boa leuft voet, ‘t Lizet ‘m noa)

Boa: Kiets kiets, laach ‘m oes, ‘t is ‘m waal.

Beët: Lizet, Lizetje!

Lizet: Main Jod nog! Wat vuur ing bekankde sjtim.

Beët: Lizetje, Lizetje, iech bin ‘t waal.

Lizet: ‘t Is ‘m, ‘t Is ‘m. Beët, miene leve Beët.

Beët: Mie leef meëdje, mie leef deer.

Lizet: Mar wie zies te oes? Woarum bis te zoeë lang blaeve? Ummer han iech an diech jedaad!

Beët: En iech an diech.

Lizet: Woasj te bij de tsoldate, bij de Frantsoeëze?

Beët: Joa en e bis-je laam jesjlaje.

Lizet: Doe bis miene droom in jidder naat.

Beët: Doe mienne engel in alle jevoar. Da junt vier ooch jauw trouwe.

Lizet: Doe kuns in e jemaad bed.

Beët: Iech han alles jesjpaard wat iech kont. Vuur konne flot hoeëgtsiet hauwe, da sjuust nog vul uvver. Vuur diech hauw iech miech alles verzaad.

Pastoer kunt óp.

Lizet: Doe bis doch d’r betste.

Beët: En doe bis jet jóds, jet leefs…

Pastoer: Dat is net. Zoeëjet nog nit doe jeweë. Dat mós me ing zieng Faar erleëve. Lizet! Sjaams doe diech nit. Hat diech ezoeë d’r mai jepakd of has te inne tietsj mit d’r wolberemai? Foej.

Lizet: Dat is miene Beët. Kóm jong, doa is d’r heer pastoer.

Pastoer: D’r Beët. Waarhaftieg. ‘t Is ‘m. Daag jong, wie kuns te oesen loeët jevalle hei? Bij de Frantsoeëze jeweë?

Beët: Joa, heer Pastoer, uvver zivve joar.

Pastoer: Dat is doe jeluk jeweë, dat ‘t d’r Beët woar, zons hoauwt te jet erleëfd. Noen is nuus jesjid. Wat jedinkt uur noen wieër?

Lizet: Zoeë jauw muijelieg tse trouwe.

Beët: De trouwboesje han iech al jesjpaard.

Lizet: En vuur de oes-sjtuur is al lang jezörgd.

Pastoer: Da komt noan pastoeraat, en doa e jlaas wien drinke, óngerwiels vertstels te miech die erleefnisse oes d’r krig.

Ze junt noan pastoerij óp.

D’r maitsóg kunt óp. Vuuróp d’r mai, dan de moeziek. D’r Kirstiaan en ‘t Mientje. De jonge en meëdjere. Ze zinge ‘t mailidje, da danse.

Kristiaan: Jonge. uur hat miech vul ier aajedoa. Jinne va ós en iech ‘t allerwinniegste hauwe ‘t verwaad. Dat ós ‘t mailieëne dis joar die vräud zouw bringe die vier hant.

De jonge: Hoch lebe ózze maikönnek en de maikönnejin. Hoera. Hiep, hiep hoera.

Pastoer, Beët en Lizet kunt óp.

Frens: Jonge, ziet ins doa an ‘t Lizet.

Toeën: Is ‘t vasteloavend, Lizet?

Jonge laache.

Lizet: Dat is miene Beët.

Frens: Joa, ‘t is d’r Beët. E is noen inne Frantsoeës.

Ee paar: Deë hat hei bij ós nuus tse zukke.

Frens: Heë hat vuur joare ‘t Mailieëne verdórve.

E paar: Heë hauw sjtried jemaad en vas jezèse.

Frens: Vuur ummer is-e van ‘t mailieëne oes-jesjlaose, ‘t Lizet hat van die tsiet jinne maisjats mieë jehad.

Beët: Jonge, dut miech e plezeer.

Frens: Oes-jesjlaose van ‘t mailieëne. Vier mósse ós draa hauwe, maiflich!

Antoeën: Weë ‘t mailieëne versjtuurt darf d’r maidans nit mitmaache, maiflich, wie vier ‘t hant uvvernoame.

Beët: Jonge: Lot ‘t miech jód maache. ‘t Is doch mie letste. Vier junt jauw trouwe.

Lizet: Heer pastoer, dut uur e woad vuur ós.

Beët: Joa, heer, sjprècht uur ins mit ‘n.

Pastoer: ‘t Is maireët, doch ooch maiflich.

Lizet: uur kont vul went uur wilt.

Beët: Mós die sjand dan ieëwieg blieve? Wat han iech die sjtond verwunsjd zivve joar lank. Jonge, verjèst ‘t.

Lizet: Heer pastoer. Dut uur jód hats ins óp. Iech bid üch um Joadswil, dut ‘t vuur une auwe koerjong.Innieje meëdjere: Lot ‘n doch mitdoeë. Zut nit ezoeë köppesj.

Jonge: Maiflich vuur alles en vuur jidderinne.

Maidreëjer: D’r mai weëd nog livver tserbraoche als dat vier van d’r auwe jebroech wieche.

De meëdjer sjraie: Nuus an d’r mai don, nuus an d’r mai don, dem hant vier jetseerd.

Pastoer: Uur hitsköp. Waad ins, huurt miech ‘t ieësjte, dan kont uur don wat uur nit losse kont. Dinkt ins noa. ‘t Is alle zivve joar heer. Zieng sjtroaf hat e aafjezèse. De hemet zoog e nit weer. E sjamet ziech, sjwervet rónk en noom deens bij de Frantsoeëze. Kont uur dat bejriefe? De hemet mijde, jesjiede van alles leefs, versjtoeëse en vervókd wie inne erme zönder. De moddersjproach nit tse hure, alles vreëm en kaod. Van heemwieë aajevrèse bis in de zieël. Ach joar lank. Is dat jet, wilt dat jet zaje?

Jonge: Maiflich.

Pastoer: Jonge! Iech, une pastoer, han uuch jedeufd en de kristelier bijbraad. Uur zit noen in die joare woa uuch ‘t leëve d’r leëvensmai bringt en uur van de meëdjer zit oeserkoare, dis joar hönne maisjats tse zieë. Uur wit weë dizze mörje noa hoeëmès an zie oes-jeróffe maisjets-je e blumpje aaboan en woeët ‘s aajenaome: Ieësj ‘t janse maireët maireët verwórf, evvel ooch doamit ziech de maiflich óngerwórp. Dat mót uur noakómme.

Jonge: Dat dunt vier ooch, dat wille vier ooch.

Pastoer: Wilt uur miech, une auwe pastoer e kling plezeer doeë, wen iech ‘t vroag.

Jonge: Joa! Joa!

Pastoer: Mennieg joar zal iech nit mieë ónger uuch zin. Iech veul ‘t, da weëd iech aafjeróffe en bejrave. De jónkheet hauw mie leëve lank mieng janse mitwirkoeng, jepasd vermaach.

Nie woar iech zoerkieker en sjpasverderver. ‘t Lifste woar ‘t miech, went uur in d’r sjatte van d’r kirchtoer ‘t maifes vieret en danset. Iech wees wat jód is, wat mós en kan. Dur uur vuur, iech verantwoad ‘t. Verjèst en vertseit um Jodswil. An ‘t kruuts hat inne jehange, deë hat alles vertseit. Uur wilt nit.

(De meëdjer sjprèche óp de jonge in, die wille nog nit).

Kristiaan: Jonge! Zouwe vier ‘t vuur ózze jouwe pastoer doeë? Heë hat ‘t ummer jód mit ós jemind. Juh, weë mit ‘m is, kunt bij ‘m.

De jonge weëde van de meëdjer jetrókke, is de mierheet bij ‘m, jeëve ze d’r Beët en ‘t Lizet de hank. Went d’r maijong jeet, da jeet alles).

Pastoer: Dat wós iech en deet mie aod hats jód.

Frens: Da mósse ze ooch oes-jeróffe weëde.

Toeën: Róf ze oes, Kirstiaan.

Kristiaan: Judah! Allemoale rui-ieg. (ruft wie vuuerhin). ‘t Vluie Lizet en Sjerets Beët. Is ‘t uuch allemoale leef?

De jonge: Joa! Da mós d’r tsóg ópnuits oestrekke, wail e peersje mieë is.

(D’r Beët hinger d’r Kristiaan.)

Frens: Mit d’r tsóg durch ‘t dörp. Opsjtelle. (aaf)

Voas: Lot ze mar trekke, komt heer pastoer. Da legke vier e bledje.

Pastoer: Zoeë zint mieng faarkinger. Vuur ‘t reët dorve ze oeskómme. Hauwt uur mailieëne en ‘t woad van uung jeeslieje in iere, da zal de vridzon in ós lendje nie ónger joa. Vuur kink en kingskinger in alle ieëwiegheet nit.

(Junt in ‘t hoes van d’r Voas. Trieng en Fienke óp de buun. Antoeën en d’r Herver kunt óp.

Herver: Hiemliesje mach. Bin iech blink. Has te ‘t jezieë!

Pietter: Iech bin tse bang vuur tse sjprèche. Zouw ‘t?

Herver: Jod bewaar mie versjtank. Mieng vrauw óp e hoar, wie ze bluiet in heur fluur, die eenliegheet, jank en weëze. Vroag ins weë ‘t is.

Pietter an ‘t Fienke: Kink, wat woar dat vuur e meëdje doa, mit dat krens-je.

Fienke: Wat ózze Kirstiaan in d’r erm hat? Dat is ‘t sjoetsengelsje.

Trieng: ‘t Sjienhilliegste jezich van hei erum. Dem hant ze in ‘t klieë vónge. Jinne wees woa ‘t vandan is. ‘t Deet ziech vuur wie ing hillieje madonna en duit anger meëdjer óp zie mit zieng fiezematente en sjun manere.

Herver an ‘t kink:: Woa wónt dat sjoetsengelsje?

Fienke: Doa hinge.

Trieng: Doa wónt d’r tsiejäuner! ‘T Deet miech leed van d’r Kirstiaan, dem hat ‘t knatsj-jek jemaad.

Herver: Los miech mit rouw. Han uuch nuus jevroagd. Hat ‘t nog eldere?

Fienke: Joa, ze zint jraad eri jange. Zouw iech ze róffe?

Herver: Dóch dat kink.

Trieng: Dem zouw iech krèje han, went d’r sjeve Bonefatius nit woar. Deë hat ziech jet van ‘m aajetrókke, och herm nog. Zouw fliester en floes, doa erleëfs te nog jet mit.

Pastoer, Voas, Vrauw, Fienke óp.

Pastoer: Bis te werm an jang, sjandmoel.

Herver: Hoochwuurden. Zut uur de eldere van dat meëdje mit dat krens-je um, woa ze ‘t sjoetsengelsje aa zaje? (Voas en Vrauw bezinne ziech). Iech vroag of-t uur de richtieje eldere zut?

Voas: nee heer, dem hant vier mar jroeës braad.

Herver: Weë hat ‘m uuch uvverjeëve?

Vrauw Voas: Dem han iech in de klieë vónge.

Herver: Wist uur da nit woavan ‘t is?

Voas: nee, nie jet va jehoeëd. ‘t Is al zivvetsing joar.

Herver: Vuur zivvesting joar. Vuur zivvetsing joar! Dat ka sjtimme. Doe is ‘t miech voetkómme. Hauw ‘t jee kentseeche of jet angesj an ziech?

Voas: ‘t Hauw e kling julde ketje in d’r haos mit modderjoader dróp, nit woar vrauw?

Herver: Kan iech dat ins zieë?

Vrauw Voas: Dat dreë ‘t nog ummer, nie d’rzónger.

Herver: Leef lu, iech bid uuch lot ‘m ins róffe. uur jeleuft nit wat ‘t vuur miech zaje wilt.

Pastoer: Fienke! Jank ins jauw bij ‘t Mientje. ‘t Zouw zier noa heem kómme. Iech hai ‘t jezaad.

Herver: Deh kink, has te inne boesj. Loof jauw en bring ‘m miech! Verjès is oes-jesjlaose.

Pastoer: Weë zut uur, heer? En woa vandan?

Herver: Iech bin va Kölle en heesj Herver.

Pastoer: Iech bin d’r pastoer van hei en han ‘t miterleëfd wie de vrauw ‘m vong.

Herver: Doe is mie kink voetkómme, jesjtoale. ‘t Is ‘t weerjaar van zie modder.

Pastoer, Voas en Vrauw: Voetkómme, jesjtoale?

Herver: iech woar drei joar jetrouwd wie mieng zieëliejer sjtórf. Ze erloos miech e kink. De hoesheldesje besjtoal miech wie inne raaf. Tswai meëdjer hauw iech vuur ‘r voetjejaagd.

Vrauw Voas: Da hauwt uur waal ing jouw.

Herver: Iech traperet ze plötslieg óp heser daad. Doe woar ‘t sjloes mit ‘r. Sjtoandervós jing ze ‘t hoes oes. Iech mónt vieëtsing daag óp rees. Bij ‘t heemkómme woar mie kink jesjtoale. Himmel en eëd han iech beweëjónk jezats. ‘t woar en bleef versjwoende.

Pastoer: ‘t Kunt joa zieë, dat ‘t ‘m wuur. Weë wees? Zienge leëvensloof wil iech uuch ooch vertselle. De vrauw doa vong ‘m bij ‘t klieë sjnieje. Bij dönne woar ‘r ‘t troef. D’r man tsukkelet mit inne vós joarelank, e sjwoar leëve hant ze hinger ziech. Mar Jod hat ‘n jezeënd en beloeënd, wat ze an ‘t kink hant jedoa. Doavan bin iech uvvertsuugd. Dat blódeje kinger nit besser zint jetrókke. Weë hu ziene ieësjte maisjats is, woar allezeleëve ziene vrunk en broor. Ao doa kunt ‘t al. Kóm ins hei.

Voas: Los die ketje ins zieë wat-s te umhas.

Mientje: Mie ketje? Modder?

Vrauw Voas: Joa kink, ‘t mós.

Mientje: Dat han iech doch al zoeë lang.

Vrauw Voas: Jef ‘t miech mar ins (zie kriet ze).

Mientje: Modder, wat beduut dat?

Herver: ‘t Is ze. Het is ze, hei ‘t tseeche wat iech zelver han jemaad. Los miech die linke oer ins kieke.

Mientje: Modder, woavuur? Wat is doch?

Pastoer: Hu is diene jeluksdaag. Kóm, los d’r heer mar ins kieke.

Herver: ‘t Is ‘m. Doe bis mie kink wat miech vuur joare is jesjtoale, zoeë waar wie Jod in d’r himmel besjteet.

Mientje: Doe bis mie vadder en doa mie modder, iech wil jinne angere han.

Pastoer: Uur mót ‘t ‘m nit verdinke, doa ziet uur wat ze ‘m zint jeweë, en ooch wat vuur e kink ‘t is.

Herver: Broes nit vuur miech tse sjrekke en bang tse zieë. Jef miech mar ins ing hank, da is alles jód. Hei has doe e jesjenk va miech. Deh modder, has doe ‘s.

Vrauw Voas: Main Jod, alles jood. Nee, dat is tse vöal.

Herver: Hauwt ‘t mar en jebroech d’rvan. uur kriet nog mieë. Wie han iech noa diech verlangd! Endlieg, endlieg han iech diech vónge.

Mientje: Ao vadder, o modder, uur zit mieng eldere, uuch verloas iech nit.

Voas: Doa is nog jing sjproach va, doe kans trotsdeem ós kink blieve, went dat ooch diene richtieje vadder is.

Herver: Uuch zal iech jód bedinke en zalt van noen aaf jouw daag han. En uur, heer pastoer, zalt nit verjèse weëde. Iech wil uuch bewieze wat inne vadder deet, deë joare zie intsieg kink mónt misse en mar alling vuur dem jewirkd en jesjpaard hat. Jun miech mar e kling pleëtsj-je in die hats, neëver dat van die vadder en modder.

De maijonge kómme óp: Woa is ós könnejin? Maireët en maiflich vuur jidderinne!

Frens: Mientje! Bij d’r Kristiaan! Maiflich!

Pastoer: Faarkinger. Jód nuits vernimt. Ós mailieëne is e fräudefes woeëde wie nog nie. Dat fes zal uuch jedinke zoeë lang ‘t mailieëne weëd jevierd en ós moddersjproach nog zal besjtoa. Ós maikönnejin, ‘t sjoetsengelsje hat ziene richtieje vadder vónge, doa sjteet e.

Jonge en meëdjer: Vadder vónge, ziene vadder vónge. Dat sjiengt inne rieche!

Herver: Ja, iech bin ziene richtieje vadder. ‘t Kink is miech jesjtoale woeëde en is hei als fiendlieng jroeës braad. Iech bin uvver alle moase jeluklieg. Uur allemoale zolt uuch mit vräue. Iech betsaal uur jans maifes. uur kont vertsere wat uur wilt. In alle wieëtsjafte is vrij beer.

Ties-je: Hoera, hoera!

Jonge en meëdjer: Hoera, hoera.

Ties-je: Da komt mar ‘t ieësjte bij miech. Hoera. Iech jon al tsappe!

Maitsóg trukt al zingens aaf.

Sjloes