K

Klietsj hei um tse hure wie de wöad klinke.

kaaf okaf. Drek en kaaf sjoert d’r maag! Zand schuurt de maag! Auw meusje vingt me nit mit kaaf.Oude mensen laten zich niet zo gemakkelijk in de luren leggen.

kaal bn/bw (kaler, kaalste) kaal. De roepsje hant alles kaal vrèse.De rupsen hebben alles kaal gevreten. Dat is kale behai. Dat is kale kak. Bij dön is ’t óch kaal i jen hoes. Bij hun is het een kale bedoening. Inne kaal plukke. Iemand kaal plukken.

kaalkop m [kaal’kop] (kaalköp, kaalköpsje) kaalkop.

kaamst m kaam (schimmel op bier, wijn, enz.). ’t Is kaam óp ’t i-jemaads.Er zit schimmel op het ingemaakte eten.

kaan st m (kane, keënsje) roeiboot. Kaan vare óp d’r Kraneweier.Roeien op de Craneweijer.

kaar st v(kare, keersje) kar. Ing kaar sjlam, koale. Een kar kolenslik, kolen. Heë vieët mit de kaar. Hij is voerman. De kaar is vervare. De zaak is in het honderd gelopen. Jet óp ing lieëte kaar lane. Iets te licht opnemen. De kaar is lingelaam. De kar is kaduuk. Heë is ónger de kaar kómme. Hij heeft te veel gedronken/Hij is naar de bliksem gegaan. Inne óp ’t keersje kroefe. Iemand aframmelen. Vöal laant me óp ing kaar. Je moet niet te veel verlangen. Iech han de janse kaar alling an d’r haos.Ik moet voor alles zorgen. Wat nit alles durch d’r jurjel jeet, zaat d’r voorman, en doe hauw heë peëd en kaar verzaofe.Wat je toch zoal door je keelgatjaagt, zei de voerman, en had toen al paard en kar verzopen. Dat is d’r man, deë de kaar trekke kan. Hij is de geschikte man om leiding te geven. Me mós nuus óp de lieëte kaar lane. Men moet niets onderschatten.

kaar st o (kare, keersje) bijenkorf. Doa kunt de tant Fieng mit ’t kaar óp. Daar komt tante Finy met de bijenkorf op het hoofd, spottend voor een hoge dameshoed.

Kaarvriedieg m [Kaar’vriedieg] Goede Vrijdag. D’r wink deë óp Kaarvriedieg sjteet, sjteet drei mond lank.Als het op Goede vrijdag waait, waait het nog 3 maanden erna. Went ’t óp Kaarvriedieg reënt, dan is ’t janse joar jezeënd.Als het op Goede Vrijdag regent, kunnen we de rest van het jaar nogal wat regen verwachten.

Kaarwèch v [Kaar’wèch] Goede Week. In de Kaarwèch junt de koerjonge aier óphoale.In de Goede week halen de misdienaars eieren op.

Kaarzamsdieg m [Kaar’zamsdieg] Paaszaterdag. Jreune donnesjdieg junt de klokke noa Roeëm brij èse en Kaarzamsdieg kómme ze tseruk.Op Witte Donderdag gaan de klokken naar Rome en ze komen op Paaszaterdag weer terug.

kaatv(kate, keëtsje) kaart. E sjpel kate.Een kaartspel. Heë hat ing voel kaat. a) Hij heeft een slechte kaart. b) Het gaat hem niet te best. Heë lieët ziech nit in de kaat kieke.Hij laat zich niet in de kaart kijken. Ze hant hem de kaat verroane. Ze hebben zijn plannen verraden. De jekke hant de kaat. De domste boeren hebben de dikste aardappelen. Dat is durchjesjtaoche kaat.Dat is doorgestoken kaart. Inne de kaat leëje.Iemand de toekomst voorspellen met kaarten. E keëtsje vuur d’r tsóg lueze. Een spoorkaartje kopen. Sjik miech ing kaat wens doe jód bis aakómme.Stuur me een kaartje als je goed bent aangekomen (gezegd als iemand in de neus peutert). Ing kaat van Europa.Een kaart van Europa.

kaatleëjesje v [kaat’leëjesje] (kaatleëjesjer) kaartlegster.

kaatmeun v[kaat’meun] (kaatmeune, kaatmeunsje) iemand die graag en veel kaart speelt.

kaatmoor v[kaat’moor] (kaatmore, kaatmeursje) iemand die graag en veel kaart speelt.

kaatsj st m (kaatsje, keëtsj-je) kaatsbal.

kaatsje ww [kaat’sje] kaatsjet, jekaatsjd kaatsen.

kaatsjpel o [kaat’sjpel] (kaatsjpeller, kaatsjpelsje) kaartspel. Auw kaatsjpeller zint pandoere, koajonge, toepe, zes-en-zessieje, boerjage, boerlegke, doezende, mausjele, pötsjesjarre, hatserjage. Oude kaartspelen zijn hartenjagen, troeven, toepen, 66’en, boerjagen, boerleggen enz.

kabaus v [kabaus’] (kabauze, kabäus-je) kleine kamer, hok. In dat kabäus-je kan me ziech kóm kiere of drieëne.In dat kamertje kun je je nauwelijks wenden of keren. Vooral in de mijn gebruikt, want onderin moest alles klein zijn.

kabelm [ka’bel] (kabele/keëbel keëbelsje) kabel. Inne nuie kabel ópleëje. De liftkabel vernieuwen.

kabeleww [ka’bele] kabelet, jekabeld bij gelijke stand een spel verlengen om een winnaar te krijgen, o.a. bij het kegelspel. Ook: kavele.

kabènes st m [kabè’nes] (kabèneze, kabènes-je) 1 kanjer. Doa zies doe inne kabènes van inne eëpel/van inne visj! Daar zie je een kanjer van een aardappel/van een vis! 2 groot hoofd. Hod diene kabènes ins in. Trek je hoofd in. Ook: kabienes.

kabienes st m [kabie’nes] (kabieneze, kabienes-je) kanjer. Zie ook: kabènes.

kaboetsv[kaboets’] (kaboetse,kabuuts-je) capuchon. Dóch diech de kaboets óp, ’t rent. Doe je capuchon op, het regent.

kaboetsmanktel m [kaboets’manktel] (kaboetsmanktele, kaboetsmenktelsje) mantel met capuchon. Ook: kaboetsmantel.

kachel m[ka’chel] (kachele/kechel, kechelsje) kachel.

kacheloavent m [ka’cheloavent] (kachelöavents, kachelöaventsje) grote ijzeren kachel.

kadet m [kadet’] (kadette, kadetsje) 1 kerel. 2 kanjer. Doa zies doe inne kadet van inne eëpel! Daar zie je een kanjer van een aardappel. 3 soort broodje.

kadsj v(kadzje, kedsj-je) kerf, inkeping, gapende wonde. Heë hat inne vliddieje kadsj in d’r dusj jehouwe.Hij heeft een lelijke keep (kerf) in de tafel geslagen. Heë hat inne kadsj in d’r vinger.Hij heeft een gapende wond aan zijn vinger.

kadzje ww [kad’zje] kadzjet, jekatsjd inkerven, onregelmatig snijden. Wat bis doe in dat broeëd an ’t kadzje!Wat zit jij in dat brood te hakken! Ook: kadzjele.

kadzjele ww[kad’zjele] kadzjelet, jekatsjeld inkerven, onregelmatig snijden. Ook: kadzje.

kaffe m[kaf’fe]koffie. Ook: kaffieë.

kaffe-apperaat m [kaf’fe-apperaat] (kaffe-apperate, kaffe-appareëtsje) koffiezetapparaat. Iech han d’r kaffe-apperaat verjèse aa tse zetse.Ik heb vergeten om het koffiezetapparaat aan te zetten.

kaffeboeën v[kaf’feboeën] (kaffeboeëne, kaffebuensje) koffieboon. Die vrauw is zoeë jenauw, die tselt de kaffeboeëne. Die vrouw is zo precies, die telt zelfs de koffiebonen. kaffedoeës v[kaf’fedoeës] (kaffedoeëze, kaffedues-je) koffiedoos.

kaffedrinke ww[kaf’fedrinke] drónk kaffe, kaffejedrónke koffiedrinken (’s namiddags om plm. 4 uur was ’t kaffedrinke: koffietijd).

kaffedusjm[kaf’fedusj] (kaffeduzje, kaffedusj-je) koffietafel.

kaffejrónk m[kaf’fejrónk] koffiedik.

kaffejruul m[kaf’fejruul] (kaffejrule, kaffejruulsje) oude koffiepot.

kaffeklatsjm[kaf’feklatsj] koffiekransje.

kaffeloeëd o[kaf’feloeëd] koffieloodje.

kaffemasjiengm [kaffemasjieng’] (kaffemasjienger, kaffemasjienke) koffiezetmachine. Óp ’t werk hant vier inne nuie kaffemasjieng. We hebben een nieuwe koffiezetmachine op het werk.

kaffemeut v[kaf’femeut](kaffemeute, kaffemeutsje) iemand die verzot is op koffie.

kaffemölle v[kaf’femölle] (kaffemöllens, kaffemöllensje) koffiemolen. Zoeë erum jeet de kaffemölle.Met de wijzers van de klok mee.

kaffepot m [kaf’fepot] (kaffepöt, kaffepötsje) koffiepot.

kaffewasser o[kaf’fewasser] koffiewater.

kaffezats m[kaf’fezats] koffiedik.

kaffieë m[kaf’fieë] koffie. Kaffieë kaoche. Koffie zetten. ’t Jeet nuus uvver e jód tes-je kaffieë.Er gaat niets boven een lekker kopje koffie. Dat is mieë moekefoek wie kaffieë. Dat is slechte koffie. Dat is inne kaffieë wie sjpeulwasser.Dat is slappe koffie. Dat is angere tieë wie kaffieë. Dat is andere thee dan koffie. Zoeë e tes-je kaffieë deet inne näu jód a jen hats.Zo’n kopje koffie doet iemand echt goed. Don ing boeën mieë óp d’r kaffieë. Maak wat sterkere koffie. Ook: kaffe.

kaffieëboeën v[kaf’fieëboeën] (kaffieëboeëne, kaffieëbuensje) koffieboon. Zie ook: kaffeboeën.

kaffieëdoeës v[kaf’fieëdoeës] (kaffieëdoeëze, kaffieëdues-je) koffiedoos. Miene betste troeës is mieng kaffieëdoeës. Mijn grootste troost is mijn koffiedoos.

kaffieëdusjm[kaf’fieëdusj] (kaffieëduzje, kaffieëdusj-je) koffietafel.

kaffieëjrónk m[kaf’fieëjrónk] koffiedik. Ook: kaffejrónk.

kaffieëjruul m[kaf’fieëjruul] (kaffieëjrule, kaffieëjruulsje) oude koffiepot.

kaffieëklatsjm[kaf’fieëklatsj] koffiekransje.

kaffieëloeëd o[kaf’fieëloeëd] koffieloodje.

kaffieëmölle v[kaf’fieëmölle] (kaffieëmöllens, kaffieëmöllensje) koffiemolen. Zoeë erum jeet de kaffieëmölle.Met de wijzers van de klok mee.Ook: kaffemölle.

kaffieëpot m [kaf’fieëpot] (kaffieëpöt, kaffieëpötsje) koffiepot. Ook: kaffepot.

kaffieëwasser o[kaf’fieëwasser] koffiewater. Ook: kaffewasser.

kaffieëzats m[kaf’fieëzats] koffiedik. Ook: kaffezats.

kahót v[kahót’] (kahótte, kahutsje) geldrolletje van gelijke munten.

kai st m (kaie, kaisje) lkei, steen. 2 stapel, hoop. De mam sjmieret inne kai bótteramme. Moeder smeerde een stapel boterhammen. Inne kai sjpeul sjtong óp d’r aarieët.Er stond een hoop vaat op het aanrecht.

kaie ww[kai’e] kaiet, jekaid met stenen gooien (ook: jongensspel, waarbij de een de steen van de ander moet raken). Al kaiens jónge vier va sjoeël noa heem.Al stenen gooiend gingen we van school naar huis.

kaihel bn/bw [kaihel’] keihard. Dat is inne kaihelle.Dat is een keiharde.

kailsl m (kaile, kailsje) l wig. 2 deel van een matras. 3 schuine peluw. Ook: kailkusse.

kaile ww [kai’le] kailet, jekaild keilen.

kailkusse o[kail’kusse] (kailkussens, kailkussensje) schuine peluw.

kaizerm [kai’zer] (kaizere, kaizersje) keizer. Iech mós joa woa d’r kaizer tse vós hin jeet. Ik moet naar het toilet. Woa nuus is, doa hat d’r kaizer zie reët verloare.Waar niets is, heeft de keizer zijn recht verloren. Inne deë drei joar hingeree d’r voeëjel hat aafjesjaose, is kaizer woeëde.Iemand die drie jaar achter elkaar de vogel heeft afgeschoten, is keizer geworden. Vier hant ing flesj sjedammer kaizer jemaad. We hebben een fles jenever soldaat gemaakt. Ook: kezer.

kak m kak, poep. ’t Kinke hat kak.Het kindje moet poepen. Doa is kak aa. Dat is geen zuivere koffie. Wat hant die lu vöal kak veel. Wat maken die lui een kouwe drukte.

kak bn/bwonrijp, jong. Doa bis doe nog tse kak vuur.Daar ben je nog te jong voor. In ’t nès loge kakke jónge.In het nest lagen jongen.

kakaum[kakau’] cacao. Inne durch d’r kakau trekke. Iemand door de stront halen.

kakeiv[ka’kei] praatzieke vrouw. Wat is dat miensj ing kakei! Wat is dat een praatzieke vrouw!

kakele ww[ka’kele] kakelet, jekakeld kakelen. Inne haan deë kakelt en ing hon die krieënt, zunt weëd dat me hön d’r hals umdrieënt.Die het tegenovergestelde doet van wat hij moet doen, is geen knip voor de neus waard. De meëdsjere hole ziech an ’t kakele.De meisjes bleven maar kakelen.

kakjeël bn/bw [kak’jeël] fel geel.

kakjong m[kak’jong] (kakjonge, kakjöngsje) snotjongen. Doe kakjöngsje móts sjwieje, doe bis nog vöal tse jreun!Jij snotaap moet zwijgen, je komt pas kijken.

kakke ww[kak’ke] kakket, jekakd kakken, poepen. ’t Kakt nog mennieg vuejelsje wat nog jee vutsje hat. Er zal nog heel wat water door de Maas stromen voordat het zover is.

kakloemel m[kak’loemel] (kakloemele, kaklumelsje) poepluier.

kakmadam v[kak’madam] (kakmadamme, kakmademsje) kakmadam. Ook: kakmamzel.

kakmamzel v[kak’mamzel] (kakmamzelle, kakmamzelsje) kakmadam. Ook: kakmadam.

kaksjteulsje o[kak’sjteulsje] (kaksjteulsjer) kakstoeltje.

kal m praatjes, geklets. Deë hat vöal kal veel. Hij heeft veel praatjes. Doa is kal uvver. Daar wordt over gekletst. Wat dees doe vuur sjtomme kal!Wat klets je toch! Die zaach is d’r janse kal nit weëd.Die zaak is het hele geklets niet waard. Dat is kal wie kóch. Dat is onzin. Doe hils miech an d’r kal. Je houdt me aan de praat. Wat is dat vuur kal? Hoe kom je daarbij? Dat is ónnuezele/leëje/vieze kal.Dat is onnozele/ordinaire/vieze praat.

kalbas v[kalbas’] (kalbasse, kalbes-je) boodschappentas (van riet of stro). Ook: kallebas.

kalender m[kalen’der] (kalendere, kalendersje) kalender. De lu maache d’r kalender en ózzen Herjod maat ’t weer.Het weer is onvoorspelbaar. Dat kans doe diech óp d’r kalender sjrieve. Dat komt zelden voor.

kalesj v[kalesj’] (kalesje, kalesj-je)calèche, open rijtuig.

kalieber o[kalie’ber] (kaliebere, kaliebersje) kaliber, soort. Ze zint van ’t zelfde kalieber.

kaljeer m[kaljeer’] (kaljere, kaljeersje) galop. Dat jong in inne kaljeer uvver hegke en tsuung.Dat ging in een galop over heggen en omheiningen.

kalk m kalk. Ze hant de moere mit kalk jewiesd. Ze hebben de muren wit gekalkt. Kalk lesje.Kalk blussen.

kalke ww[kal’ke] kalket, jekalkdwitten, kalken. Vuur Wies- en Sjwetsdaag woeëte vruier de hoezer jekalkd en d’r zokkel jesjwetsd.Voor Sacramentsdag werden vroeger de huizen gewit en het onderste deel van de gevels zwart geverfd. Ook: kelke.

kalkemmer m[kalk’emmer] (kalkemmere, kalkemmersje) kalkemmer. Heë bluit wie inne kalkemmer. Hij ziet er lijkbleek uit.

kalkkoel v[kalk’koel] (kalkkoele, kalkkuulsje) kalkkuil.

kalksjroam m[kalk’sjroam] (kalksjröam, kalksjröampje) kalklijn.  de richting in de pijler werd aangegeven met een kalklijn op het dak ervan.

kalktsieng v[kalk’tsieng] (kalktsienge, kalktsiengs-je) kalkton.

kalle ww[kal’le] kallet, jekald praten, kletsen. Deë kalt frantsueziesj wie ing kouw latien.Hij spreekt Frans als een koe Spaans. Mit dem han iech nog e wöadsje tse kalle. Met hem heb ik nog een appeltje te schillen. Inne noa d’r mónk kalle.Iemand naar de mond praten. Me mós de jekke mar kalle losse.Gezegd als iemand onzin praat. Doe has jód kalle. Jij hebt goed praten.

kallebas v[kallebas’] (kallebasse, kallebes-je) boodschappentas (van riet of stro). Ook: kalbas.

kallefóntsiejoes m [kallefón’tsiejoes] surrogaat, aanlengsel. Ook: kallepóntsiejoes.

kallemol m [kallemol’] (kallemöl, kallemölsje) appelbol, keutel. ’t Kink hat beks-jere wie kallemölsjere. Ook: kollemol.

kallepóntsiejoes m [kallepón’tsiejoes] surrogaat, aanlengsel. Ook: kallefóntsiejoes.

kallosj m [kallosj’] (kallosje, kallösj-je) leren sandaal met houten zool.

kalwassero [kal’wasser] spraakwater. Heë hat kalwasser jehad. Hij heeft spraakwater.

kamp sl m (kem st,kemsje) kam. Alles uvver inne kamp sjere.Alles over één kam scheren.

kamasjv[kamasj’] (kamasje, kamesj-je) beenkap.

kamer st v [ka’mer] (kamere, kamersje) donderbus. Ze hant (mit) kamere jesjaose.Ze hebben met donderbussen geschoten.

kamersjaos m [ka’mersjaos] (kamersjäös, kamersjäös-je) schot met een donderbus.

kamfer m [kam’fer] kamfer.

kamieëlo [kamieël’] (kamieële, kamieëlsje) kameel. Heë is zoeë dom wie e kamieël.Hij is zo dom als een kameel.

kamiensl m [kamien’] (kamieng(s) st,kamiensje) schouw, schoorsteen. D’r kamien mós ringjemaad weëde.De schoorsteen moet geveegd worden. De kamiengs van de koele zint versjwoende. De schoorstenen van de mijnen zijn weg. Doavan alling kan d’r kamien nit sjwame.Dat is te weinig om van te leven.

kamille v [kamil’le] kamille. Kamille is jód vuur tse drinke en vuur tse bieëne.Kamille is goed om te drinken en om te baden.

kamillekusse o [kamil’lekusse] (kamillekussens, kamillekussensje) zakje gevuld met hete kamille.

kamilletieë m [kamil’letieë] kamillethee. Drink kamilletieë, da deet diech óch d’r boech nit wieë. Drink kamillethee, dat is goed tegen de buikpijn.

kamauw m [kamauw’] fut. Heë hat jinne kamauw in de prie.Hij is futloos.

kammeraad m[kammeraad’] (kammerade, kammereëdsje) kameraad. Heë wilt ziech mit miech kammeraad maache. Hij wil vriendschap met me sluiten. Dat is inne fienge kammeraad. Dat is een fraai nummer. Zoeë jeet ’t diech, kammereëdsje, wens te nit hure wils. Zo gaat het kammeraad, als je niet wilt luisteren.  D’r Joep is miene kammeraad. Joep is mijn maatje op het werk. Mit dem bin iech joare kammeraad jeweë. Met hem heb ik jaren samengewerkt. Kammeraad, vier maache bótram.Vriend, wij pauzeren om een boterham te eten.

kammeraadsjaf v [kammeraad’sjaf] (kammeraadsjafte, kammeraadsjefsje) vriendschap.

kammeraadsjaflieg bw/bn[kammeraad’sjaflieg] kameraadschappelijk.

kammerjeëjer m [kam’merjeëjer] (kammerjeëjere, kammerjeëjersje) ongedierteverdelger.

kammerpot m [kam’merpot] (kammerpöt, kammerpötsje/kammerpötje) nachtspiegel. D’r Pruus hat nuus | hat alles verklopd | de bedsjtat en d’r kammerpot (spotrijm).

kammezoal o [kammezoal’] (kammezöal, kammezöalsje) kamizool, vest. De kauw jeet durch rok en kammezoal. De kou is doordringend. Heë wool miech an ’t kammezoal. Hij zocht ruzie.

kammezöale ww[kammezöa’le] kammezöalet, kammezöaldafranselen. Iech kammezöal ze diech. Ik geef je een pak rammel.

kammies st m[kammies’] militaire dienst. Heë woar tswai joar bij d’r kammies.Hij heeft twee jaar in militaire dienst gezeten.

kammiesbroeëd o[kammies’broeëd] kuch, soldatenbrood.

kamp o (kemp, kempsje) kamp. Heë hat in ’t kamp jezèse.Hij komt uit het kamp.

kan st v(kanne, kensje)kan. Ing kan is inne lieter. Een kan is één liter. Ing kan = tswai häöfjere = veer pinkte of veer sjobbe = ach möas-jere.Een kan is twee halve liters = vier glazen bier of vier kwartliters. Jank ing kan beer hoale.Ga een kan bier halen. De kan hat inne sjprónk.De kan heeft een barst.

kanalieëvoeëjel m [kana’lieëvoeëjel] (kanalieëvuejel, kanalieëvuejelsje)kanarie.

kanalje v [kanal’je] (kanaljens) tuig. Doa woeënt ing kanalje bijee.Daar woont wat tuig bij elkaar! Dat wief is ing richtieje kanalje.Die vrouw is een vulgair wijf.

kandel m[kan’del] (kandele, kendelsje) 1 dakgoot. 2 goot langs de kegelbaan. Doe wurps d’r bal dierek in d’r kandel.Dadelijk gooi je de bal in de goot.

kandelpiefv [kan’delpief ] (kandelpiefe, kandelpiefje) regenpijp.

kandiestsoeker m [kandies’tsoeker] (kandiestsukersje)kandijsuiker.

kanes m [ka’nes] (kaneze, kènes-je) kanjer, hond. Deë kanes van inne hónk hauw miech benoa mit de bóks.Die grote hond had me bijna bij de kladden. Wat bis doe vuur inne vieze kanes.Wat ben jij een vieze vent.

kanieël st m [kanieël’] kaneel. Sjtieve riesbrij mit tsoeker en kanieël. Dikke rijstebrij met suiker en kaneel.

kank m/v (kenk/kankte, kenks-je) kant, strook. Heë doogt a jinne kank.Hij deugt van geen kant. Heë hat ziech va kank jemaad.Hij heeft zich van kant gemaakt. Heë kunt van d’r kank va Julpe.Hij komt uit de buurt van Gulpen. Sjwum noa d’r kank.Zwem naar de kant. ’t Jevilt miech hei a jinne kank.Het bevalt me van geen kanten. Doch dat ins va kank. Doe dat aan kant. Heë hat jet óp de hoeëg kank ligke. Hij heeft wat opzij gelegd. Iech mós nog inne kank eëpel oesdoeë.Ik moet nog een strook aardappels rooien. Heë woeënt in d’r kank.Hij woont aan een hofje (woonbuurt rond een pleintje met maar één toegangsweg, bijv. in de wijk Bleijerheide). Hei felt ’t an alle kankte. Het ontbreekt hier aan alles.

kanketoalieg m [kanket’oalieg] gezuiverde raapolie.

kanketlamp v[kanket’lamp] (kanketlampe, kanketlempsje)olielamp.

kanne ww [kan’ne] koeët, jekoeëd/jekankd kunnen. Wat deë kan, kan iech óch. Wat hij kan, kan ik ook. Lier jet, da kans doe jet. Leer iets, dan kun je iets. Dem zeug iech ins jeer, deë ’t besser kuet. Dat degene die het beter weet, zich maar meldt. Doe kuets miech óch ing hank helpe. Je zou me ook een hand kunnen helpen. Doa kans doe nit óp joa. Daar kun je niet van op aan. Ook könne.

kannepieëm [kan’nepieë] (kannepieëts, kannepieëtsje) canapé.

kannewies bw [kan’newies] met kannen. Doa woeët ’t beer kannewies jehold. Het bier werd met kannen tegelijk gehaald.

kanon v [kanon’] (kanonne, kanönsje) kanon. Me mós nit mit kanonne óp de meusje sjisse. Je moet geen ophef maken om niks. Geen overdreven zware maatregelen nemen. Heë woar zoeë vol wie ing kanon. Hij was stomdronken.

kanonnehagelevol bn/bw [kanon’nehag’elevol] stomdronken.

kansv(kanse, kens-je) kans, vooruitzicht. Iech han ing jouw kans um dat pös-je tse krieje.Ik maak een goede kans om die betrekking te krijgen. Inne ing kans jeëve.Iemand een kans geven.

kantien v [kantien] (kantiene, kantiensje) kantine. Iech ès mieëtstens in de kantien. Ik eet meestal in de kantine.

kantoer o [kantoer’] (kantoere, kantuursje) kantoor.

kantoerkwispel m[kantoer’kwispel] (kantoerkwispele, kantoerkwispelsje) jongste kantoorbediende.

kaoch m 1 het koken. Ze versjteet nuus van d’r kaoch.Koken kan ze niet. 2 het op het vuur staande eten. Kiek ins effe noa d’r kaoch. Let eens even op het eten.

kaochduppe o[kaoch’duppe] (kaochduppe/kaochduppens) kookpan.

kaoche ww[kao’che] kaochet, jekaochd koken. Wat has te hu jekaochd?Wat heb je vandaag gekookt? Ee duppe in ’t angert. Afwijzend antwoord aan een pottenkijker. ’t Kan nit heser wie kaoche. Het zal zo’n vaart niet lopen. Die erm lu hant nuus tse sjtaoche en nuus tse kaoche. Daar is armoe troef. Jekaochd of nit jekaochd, ’t hat zieng tsiet jesjtange (als het koffiewater niet aan de kook wilde komen). ’t Weëd nit zoeë hees jèse wie ’t jekaochd is. De soep wordt niet zo heet gegeten als ze wordt opgediend.

kaoche o[kao’che] een hoeveelheid die nodig is voor één maaltijd. Don miech e kaoche eëpel oes.Rooi me wat aardappels voor het eten. Pluk miech e kaoche boeëne.Pluk me wat bonen voor het eten.

kaochjesjier o[kaoch’jesjier] kookgerei.

kaochsjoeël v[kaoch’sjoeël] (kaochsjoeële, kaochsjuelsje) 1 huishoudschool. 2 kookopleiding.

kaod sl bn/bw (kauwer, käudste) koud. ’t Is basjtieg/biestieg/erg/jemeen/wus kaod.Het is erg, beestachtig, gemeen koud. Sjoech, sjoech, wat is ’t kaod!Allemachtig, wat is het koud! D’r wink bloast oes ’t kaod laoch (oostenwind). Inne kauwe wink.Een koude wind. Dat lieët miech kaod. Dat laat mij koud. Iech maach diech kaod! Ik vermoord je! Los dem mar ins kaod sjnoeve.Laat die maar eens van een koude kermis thuiskomen. Mai, kaod en naas, völt sjuur en vaas. Een koude en natte meimaand geeft rijkelijk stro en graan. Zie ook: kauw.

kaodbesel m[kaod’besel] (kaodbesele, kaodbeselsje) koubeitel.

kaof o (kaover, käöfje) kalf. De kouw weest nit mieë, dat ze zelver óch ins e kaof woar.Die is vergeten, dat hij zelf ook jong is geweest. D’r jong blouwet wie e kaof.De jongen bloedde als een rund. Heë hat werm ins richtieg ’t kaof aafjejeëve. Hij heeft weer eens de grapjas uitgehangen. Heë is zoeë nutter wie e nui käöfje.Hij is zo nuchter als een kalf. Mit inne ’t kaof drieve, aafjeëve.Met iemand de draak steken. Doe bis e jroeës kaof.Je bent een lummel. Went me de kui nit kenk, wus me nit woa de kaover vandan kueme. Aan de kinderen kent men zijn ouders. Doa mós me kouw vuur zieë, um kaover tse krieje. Om iets te bereiken moet je capaciteiten hebben.

kaofskop m[kaofs’kop] (kaofsköp, kaofsköpje) domoor.

kaofvleesj o [kaof’vleesj] kalfsvlees. Kaofvleesj is haof vleesj. Kalfsvlees is zachter dan rundvlees.

kaosv kost. De oge de kaos jeëve.De ogen de kost geven. Deë is nog bij de mam in de kaos.Die is nog bij zijn moeder in de kost. Deë verdeent zieng kaos nog nit. Die verdient nog niet zijn eigen kost.

kaoshoes o[kaos’hoes] (kaoshoezer, kaoshuus-je) kosthuis.

kaos-jeld o [kaos’-jeld] kostgeld.

kaos-jenger m [kaos’-jenger] (kaos-jenger, kaos-jengersje) kostganger. Ózzen Herjod hat allerhank kaos-jenger.Onze Lieve Heer heeft rare kostgangers.

kaove st ww[kao’ve st] koavet, jekaofd 1 kalven. De kouw mós kaove. De koe moet kalven. 2 liefkozen, opvrijen. Die tswai woare ziech an ’t kaove.Die twee waren elkaar aan het liefkozen.

kaoverjilles m [kao’verjilles] (kaoverjillese, kaoverjilles-je) grapjas.

kaoverjoare mv [kao’verjoare] kalverleeftijd. Heë is nog in de kaoverjoare.Hij is nog in de kalverleeftijd.

kaoverij v [kaoverij’] dwaasheid. Deë hat nuus wie kaoverij in d’r kop.Die heeft niets dan dwaasheid in zijn hoofd.

kaoverkal m [kao’verkal] kinderpraat.

kapv (kappe, kepje/kepsje) 1 pet, kap. E Belsj kepje.Een Belgisch petje. Has doe meusje ónger de kap?Gezegde als iemand zijn hoed niet afneemt. Dat kunt alles óp mieng kap. Dat komt allemaal op mij neer. Dat móts doe miech nit óp de kap werpe. Daarvan moet je mij niet de schuld geven. De kap van d’r bouw, van ’t hoes is veëdieg.De kap van het gebouw, van het huis is klaar. Heë hat nog jans jet an de kap. Hij heeft nog heel wat aan zijn hoofd. Kepje tule, sjiebele (balspel met petten). 2 het harde leer van een schoen rondom de hiel. 3  horizontaal steunstuk van het dak van een pijler.

kapabel bn/bw [kapa’bel] capabel. Deë jong is kapabel vuur dat werk.Die jongen kan dat werk aan.

kapel v[kapel’] (kapeller, kapelsje) 1 kapel. Deë hat e hoes wie e kapelsje. Daar is het kraakhelder. Eemoal jejeëve bliet jejeëve; kapelsje, kapelsje, d’r kop aaf (kindervers). Woa d’r Herjod ing kirch bouwt, doa zetst d’r duvel ing kapel derneëve. Bij iedere kerk staat een kroeg. Doa is ’t jelekd wie in e kapelsje. In dat huis is het brandschoon. 2 muziekkapel. De Bergmanskapel van de Hollendsje Koel.De Mijnwerkersharmonie van de Domaniale mijn.

kapelmeester m[kapel’meester] (kapelmeestere, kapelmeestersje) kapelmeester.

kapereww[kape’re] kaperet, kapeerd begrijpen. Has doe ’t endlieg kapeerd?Heb je het eindelijk begrepen?

kapetsienger m [kapetsien’ger] (kapetsiengere, kapetsienersje) 1 kapucijn. 2 kapucijner. 3 duif met brede halskraag.

kapiedelewietsj bw [kapie’delewietsj] morsdood, kapot. Vier junt kapiedelewietsj, vier junt kapot (liedje).We gaan dood. Ook: kapoeres.

kapietelo [kapie’tel] (kapietele, kapietelsje) hoofdstuk. Dat is e kapietel vuur ziech. Dat is een hoofdstuk apart.

kapietele wwkapietelet, kapieteld[kapie’tele] kapittelen.

kaploan m [kaploan’] (kaplöans,kaplöansje) kapelaan. Zag ins 5 moal flot hingeree: Kling kaplöansje.

kaploanij v [kaploanij’] kaplanie.

kapoeres bw [kapoe’res] morsdood, kapot. Vier junt kapoeres, vier junt kapot (liedje).We gaan dood. Ook: kapiedelewietsj.

kapot bn/bw[kapot’] (kapodder, kapotste) kapot. Da kans doe miech kapot houwe, iech wees ’t nit! Al sla je me dood, ik weet het niet! Heë hat ziech kapot jesjraveld.Hij heeft zich dood gewerkt. Mit mersie voort me de honder kapot. Voor dank-je-wel koop je niks. Me laacht ziech kapot.Ik lach me dood. Noe jees te kapot!Uitroep van verbazing. Zoeë kapot wie inne hónk. Doodmoe. Verder veel samenstellingen met kapot, bv.: kapotbiese; kapotbrèche; kapothouwe; kapotmaache; kapotriese; kapotsjloa; kapotsjnieë; kapotvalle. Kapotbijten, kapotbreken, kapotslaan, kapotmaken, kapotscheuren, kapotsnijden, kapotvallen.

kapothudsje o [kapot’hudsje] kapothoedje.

kappejonge mv [kap’pejonge] minder volkje. Jan met de pet.

kappemecherm [kap’pemecher] (kappemechere, kappemechersje) pettenmaker.

kappes o [kap’pes] (kappeze, keppes-je) 1 kool. In d’r jaad sjteet wies en roeëd kappes.In de tuin staat witte en rode kool. I-jemaad wies kappes neumt me kómpes.Ingemaakte witte kool noemen we ‘kómpes’.2 minder leuk/geschikt/slecht. Dat is kappes, dat is pet. Dat is miech kappes. ’t Kan me niet schelen. Kappes an baan. Uitdrukking als een vrouw in verwachting is.

kappesbaarv[kap’pesbaar] (kappesbare, kappesbeersje) stenen pot waarin de zuurkool werd bewaard.

kappesboer m [kap’pesboer] (kappesboere, kappesbuursje) teler van kool.

kappesheut o [kap’pesheut] een kool. Ook: kappeshuit.

kappeshuito [kap’peshuit] een kool. Ook: kappesheut.

kappesjlöanerm [kap’pesjlöaner] (kappesjlöanere, kappesjlöanersje) vechtersbaas.

kappeskop m [kap’peskop] (kappesköp, kappesköpje) stommeling.

kappesriengeler m [kap’pesriengeler] (kappesriengelere, kappesriengelersje) ironisch voor tenger persoon.

kappes-sjaaf v [kap’pessjaaf] (kappes-sjave, kappes-sjeëfsje) koolschaaf.

kappezietsoeng v [kap’pezietsoeng] (kappezietsoenge, kappezietsuungs-je) carnavalsavond waarbij men feestmutsen opzet.

kapsjong m [kap’sjong] (kapsjong, kapsjunke)  kapschoen.

karakter m/o [karak’ter] karakter. Heë hat e jód karakter.Hij heeft een goed karakter. Verkauw diech d’r karakter nit! Word niet verkouden! (humoristisch).

karbiedlamp v [karbied’lamp] (karbiedlampe, karbiedlempje) carbidlamp, fietslantaarn.

karbiensetieg bn/bw [karbien’setieg] kribbig. Ook: karbientsieg, krabientsiegen krabiensetieg.

karbientsieg bn/bw [karbien’tsieg] kribbig. Went de doeve óp ’t kómme zint, dan weëd d’r pap karbientsieg. Als de duiven binnen moeten komen, wordt pap kribbig. Ook: karbiensetieg, krabientsiegen krabiensetieg.

kareww[ka’re]karet, jekaard karren, rijden.

karebengelm [ka’rebengel] 1 sjouwer. Vlókke en zoefe wie inne karebengel. Vloeken en zuipen als een ketellapper. Dat zint evvel karebengele va sjong!Wat zijn dat plompe schoenen! 2 karhond.

karedeel o[ka’redeel] (karedil, karedeelsje) opzetstuk van een kar.

kareerd bn/bw[kareerd’] geruit. E kareerd kleed. Een geruite jurk.

karehelp v [ka’rehelp] (karehelpe, karehelpsje) riem om de schouders om de last van een kruiwagen te verlichten.

karehings m [ka’rehings] (karehingste, karehings-je) scheldwoord.

karehónk m[ka’rehónk] (karehung, karehunke) karhond. E leëve wie inne karehónk.Een leven als een karhond (slecht leven). Heë zoefet wie inne karehónk.Hij zoop als een karhond (hij zoop veel).

karepeëd o[ka’repeëd] (karepeëd, karepeëdsje) zwaar paard. Heë wirkt wie e karepeëd. Hij werkt als een trekpaard, hij is een harde werker.

karerad o [ka’rerad] (kareraar, kareredsje) karrewiel. Dat meëdsje is zoeë döl wie e karerad. Dat meisje is zo gek als een deur.

karesjmier m [ka’resjmier] wagensmeer.

karesjpoar o [ka’resjpoar] (karesjpoare, karesjpöarsje) karrenspoor. Heë hat in e karesjpoar jepisd. Hij heeft een strontje aan zijn ooglid.

karjeer v [karjeer’] (karjere, karjeersje) carrière.

karneval m[kar’neval] carnaval.

karobn[ka’ro] ruiten. Dat sjtäöfje hat e sjun karo moester.Dat stofje heeft een mooi geruit dessin. Karo-dam of roetedam. Ruiten vrouw (bij het kaarten).

karoeëtv [karoeët’] (karoeëte,karuetsje) kroot, biet. Roeë karoeët | iech sjis diech doeëd | mit inne pin | noan eëd erin (spotvers op iemand met rood haar).

karotv [karot’] (karotte, karötsje) karot, geldrolletje.

karresel v [karresel’] (karreselle, karreselsje) caroussel.

karsjtai v[karsjtai’] kastanje. De wil karsjtai kan me nit èse. Wilde kastanjes kun je niet eten. Ing karsjtai i jen tèsj is e jód middel tjeën de jich.Een kastanje in de zak is een goed middel tegen de jicht. Karsjtaie brenne.Kastanjes poffen. Heë is zoeë broen wie ing kasjtai.Hij is erg bruin. Hu is d’r letste daag | mörje vingt de sjoeël werm aa | ai-de-wai, ai-de-wai karsjtai (kinderliedje). Ook: kasjtai.

karsjtaieboom m [karsjtai’eboom] (karsjtaiebeum, karsjtaiebeumsje)kastanjeboom. Ook: kasjtaieboom.

karsjtaiebroen bn/bw [karsjtai’ebroen] kastanjebruin. Ook: kasjtaiebroen.

kartong m [kartong’] (kartongs, kartöngs-je) karton, doos. Bis Oeëstere blove de nui sjong in d’r kartong. Tot Pasen bleven de nieuwe schoenen in de doos.

karvónkel m [karvón’kel] (karvónkele, karvunkelsje) 1 steenpuist. Main Jod, deë karvónkel deet miech jewalt aa.Mijn God, die steenpuist doet echt pijn. 2 karbonkel. Heë hat ing naas wie inne karvónkel.Hij heeft een neus als een karbonkel (rood, groot, pokdalig).

karwatsj v[karwatsj’] (karwatsje, karwetsj-je) karwats, leren zweep. Heë kriet ze mit de karwatsj.Hij krijgt slaag met de karwats.

karwatsje ww [karwat’sje] karwatsjet, karwatsjdafranselen.

kas v (kaste, kes-je) 1 kast. Ze hange in ’t kes-je.Ze zijn in ondertrouw. Heë zitst in de kas. Hij zit in de kast (gevangenis). 2kas/kassa. Iech bin momentaan sjleët bij kas. Ik ben op het ogenblik slecht bij kas. Heë trukt oes de kas. Hij krijgt geld uit het fonds. 3 etalage. Wat in de kas likt, dat verkeuft ziech jemekkelieg.Wat in de etalage ligt, verkoopt gemakkelijk. De kas kroame. Etaleren. Dat meëdsje hat de kas sjun jekroamd. Dat meisje heeft een mooie buste.

kasjot o [kasjot’] (kasjotte, kasjötsje) cachot.

kassere ww[kasse’re] kasseret, kasseerd incasseren.

kasserol v[kasserol’] (kasserolle, kasserölsje) kasserol, kastrol.

kassier m[kassier’] (kassiere, kassiersje) kassier. D’r kassier van de Hollendsje Koel.De kassier van de Domaniale mijn.

kasjtai v [kasjtai’] (kasjtaie, kasjtaisje) kastanje. Ook: karsjtai.

kasjtaieboom m [kasjtai’eboom] (kasjtaiebeum, kasjtaiebeumsje)kastanjeboom. Ook: karsjtaieboom.

kasjtaiebroen bn/bw [kasjtai’ebroen] kastanjebruin. Ook: karsjtaiebroen.

kastejoar o [kas’tejoar] dienstjaar dat in aanmerking komt voor pensioen. Wievöal kastejoare has doe? Hoeveel dienstjaren heb jij?

kastieël st o [kastieël’] (kastieëler, kastieëlsje) kasteel. ’t Kastieël van Eresjting. Het kasteel van Erenstein.

kateww[ka’te] katet, jekaat kaartspelen.

katehoes v[ka’tehoes] (katehoezer, katehuus-je) kaartenhuis.

kater m[ka’ter] (katere, keëtersje)kater.

katoeëliesj bn/bwkatholiek. Ook katolliesj.

katoen sl m [katoen’] (katoenge, katuungs-je) katoen. Deë sjtaof is ring katoen.Die stof is zuiver katoen. Jef hem mar va katoen.Geef hem maar van katoen.

katoene bn[katoe’ne] katoenen. Dat is e sjun jeblumd katoene sjtäöfje.Dat is een mooi gebloemd, katoenen stofje. Ook: katoenge.

katoenge bn[katoe’nge] katoenen. Ook: katoene.

katolliesj bn/bw[katol’liesj] katholiek. Heë is katolliesj va reliejoeën.Hij behoort tot de katholieke religie. Deë oavent is katolliesj.Die kachel is zeer heet. Ook katoeëliesj.

katrienablom v[katrie’nablom] (katrienablomme, katrienablumsje) chrysant.

kats v(katse, kets-je) kat. Heë is zoeë naas wie ing kats.Hij is zo nat als een verzopen kat. ’t Is alles vuur de kats. Het is allemaal verloren moeite. Went diech doa mar nit de kats aa kunt. Als dat maar goed gaat. Went de kats moest, da mauwt ze nit.Als de kat achter de muizen aan zit, miauwt ze niet. De kats hat e tsieë en vrieë leëve. De kat heeft een taai leven. Ing kats die lieët ’t moeze nit. Een vos verliest wel zijn haren, maar niet zijn streken. Went de kats ziech hinger de oere kratst, da kunt reën.Als de kat ziech achter de oren krabt, komt er regen. Deste mieë me ing kats keurt, des te hoeëjer huft ze d’r poekel.Hoe vaker jeeen kat aait, deste hoger strekt ze de rug. Valsje vrung zint wie katse: vure lekke en hinge kratse.Verkeerde vrienden zijn als katten: van voren likken en van achteren krabben. Besser ing kats in ’t duppe wie jaar jee vleesj.Beter een luis in de pot, dan helemaal geen vlees. (Als je het beste niet kunt krijgen kun je beter tevreden zijn met wat je hebt). Heë ziet oes wie ing verzaofe kats.Hij ziet eruit als een verzopen kat. Deë keel verzuuft kats en koeëjel. Die vent verzuipt zijn hele hebben en houden. Vuejelsjer die tse vrug zinge, kriet de kats. Vogeltjes die vroeg zingen, zijn voor de poes. Ós kats en noabesj kats | die hauwe ziech ins jebèse. | Ós kats hauw noabesj kats | ’t sjtets-je oes-jerèse (kinderversje). Kats en moes helle (spel). De kets-jere sjtunt in de blui. De wilgekatjes bloeien. Iech han jeer kets-jere. Ik lust graag katjesdrop. Iech lieën diech de kats,die kunt van alling tseruk. Gezegd tegen iemand die niet terugbrengt wat hij geleend heeft. Ing jouw kats kunt loeter tseruk. Het vroegere tehuis trekt onweerstaanbaar. Heë hat kats en koeëjel versjpild. Hij verspeelde zijn hele hebben en houden. Woavan liert ’t kets-je moeze? Waarvan heeft hij dat geleerd?

katsederm m[kat’sederm] (katsederm, katsedermsje) vioolsnaar. Óp d’r katsederm sjrómpe.Viool spelen.

katsedrek m[kat’sedrek] kattenpis, kattendrek. Dat is jinne katsedrek.Dat is geen kleinigheid.

katsejammerm [kat’sejammer] kater (figuurlijk). In de uitdrukking: Katsejammer han. Een kater hebben.

katsepoekel m[kat’sepoekel] (katsepoekele, katsepukelsje) de hoge rug van de kat. Doe broechs jinne katsepoekel tse maache. Je hoeft niet zo gauw op je teentjes getrapt te zijn.

katsesjprónk m[kat’sesjprónk] (katsesjpröng, katsesjpröngs-je) kattesprongetje. ’t Is mar inne katsesjprónk bis doa.Het is heel dichtbij.

katsesjprunk m [kat’sesjprunk] Zie: katsesjprónk.

katsesjtats m [kat’sesjtats] (katsesjtets, katsesjtets-je) paardenstaart. De distel hat zilver, mar d’r katsesjtats hat jood in d’r sjtats. De distel is lastig uit te roeien, maar de paardenstaart nog moeilijker.

katsesjtoek m [kat’sesjtoek] (katsesjtuuk, katsesjtuuks-je) schijnwinst. D’r ieësjte sjtoek is katsesjtoek. Het eerste gewin is kattegespin.

katsieg bn/bw[kat’sieg] kattig.

kattejismes m [kattejis’mes] (kattejismeze, kattejismes-je) katechismus. D’r kattejismes liere/ópzage/aafvroage/aaframmele.De katechismus leren/opzeggen/afvragen/aframmelen. Heë hauw d’r kattejismes versjtaoche. Hij was stiekem uit de zondagse godsdienstles weggebleven. Deë hat inne angere kattejismes.Die heeft een ander geloof. Heë maat e jezich wie inne tserrèse kattejismes. Hij trekt een gezicht als een oorwurm.

kauderwelsj o [kau’derwelsj] koeterwaals.

käu(e)lieg bw/bn [käu'(e)lieg] kouwelijk.

kauts m (kautse, käuts-je) zonderling. Dat is inne komiesje kauts. Dat is een vreemde zonderling.

kautsjm (kautsje, käutsj-je) couch, ligbank.

kauw st v(kauwe, käusje) 1 kooi. 2  badlokaal. 3 kou. Iech bin sjótselsbloa van de kauw.Ik ben blauw van de kou. Heë razelt van de kauw.Hij rilt van de kou. 4 verkoudheid. Iech han ing kauw óppen lief.Ik heb een kou (verkoudheid).

kauwst bn(kauwer, käudste)vrouwelijke vervoeging van kaodkoud. Kauw sjóttel.Aardappelsalade. Inne kauwe wink.Een koude wind. Zie: kaod.

kavallier m[kavallier’] (kavalliere, kavalliersje) cavalier.

kavele ww[ka’vele] kavelet, jekaveld bij gelijke stand een spel verlengen om een winnaar te krijgen, o.a. bij het kegelspel. Ook: kabele.

kavere ww[kave’re] kaveret, kaveerd caveren, voor iets instaan. Doa kan iech nit vuur kavere.Daar kan ik niet voor instaan. Wat iech vertsel is woar, dat kaveer iech diech.Wat ik hier zeg is waar, daar sta ik voor in.

kawauwe ww[kawau’we] kawauwet, kawauwdspottend naroepen, nabauwen.

kazelo [ka’zel] (kazele, kazelsje) kazuifel.

kazern v [kazern’] (kazerne, kazernsje) kazerne.

keëk m (keëke, keëks-je) schreeuw, kreet. Heë loos inne keëk. Hij slaakte een kreet.

keëke ww[keë’ke] keëket, jekeëkd schreeuwen. Heë keëkt wie e jesjtaoche verke.Hij schreeuwt als een mager varken. Heë keëkt wie inne merkef.Hij schreeuwt als een Vlaamse gaai. Al keëkens lofet ze de sjtroas óp. Al schreeuwend liep ze de straat op. Keëke klure.Schreeuwende kleuren. De eëpel zint an ’t keëke. De aardappels zijn aan de kook.

keëketieg bw/bn [keë’ketieg] schreeuwend. Keëketieje klure.Schreeuwende kleuren.

keëkzak m [keëk’zak] (keëkzek, keëkzeks-je) schreeuwlelijk.

keel m (kele, keelsje) kiel, hes. De boere en de voorlu droge vruier inne bloa keel en inne roeë sjnoefplak um d’r haos.Boeren en voerlui droegen vroeger een blauwe kiel en een rode zakdoek om de nek. Inne an d’r keel joa. Iemand op zijn vestje geven. Inne d’r keel oeskloppe. Iemand de mantel uitvegen. Heë kroog d’r keel nit vol. Hij at zonder ophouden.

keel v (kele, keelsje) keel, hals. Deë huit ziech jet oes de keel! Die kraamt er onzin uit!

keël st v (keële, keëlsje) keel(gat). Iech han pieng in de keël.Ik heb pijn in de keel. Inne ’t mets óp de keël zetse. Iemand het mes op de keel zetten. ’t Is hem in de verkierde keël kómme.Het is hem in het verkeerde keelgat geschoten.

keël sl m(keëls st,keëlsje sl) kerel, man. Dat is inne keël wie inne boom.Dat is een boom van een kerel. Dat meëdsje leuft de keëls noa.Dat meisje loopt de kerels achterna. ’t Hat inne duchtieje, fliesieje keël krèje. Ze heeft een flinke, vlijtige man gekregen. Is mie erm keëlsje jevalle?Is mijn arm kereltje gevallen? ’t Is inne vieze, bótte, ónjehoebelde, voele, wuste keël.Het is een vieze, norse, onbehouwen, luie, kwaaie kerel.

keëleman m [keë’leman] (keëlemander, keëlemensje) kereltje. Doe bis miene klinge keëleman.Jij bent mijn klein kereltje.

keer v (kere st keersje) 1 pit. Oes kling kere weëde jroeëse beum. Uit kleine pitten groeien grote bomen. 2 kern Heë hat ing jouw keer. Hij heeft een goed hart.

keerauto m [keer’auto] (keerautoos, keeräuteusjer) schoonveegauto. De jemeende Kirchroa hat inne nuie keerauto. De gemeente Kerkrade heeft een nieuwe schoonveegauto.

keerjeld sl o [keer’jeld] geld dat men bij het vegen vindt. Zuk nit, dat is keerjeld. Gezegd als iemand een geldstuk laat vallen.

keerjezónk bn/bw[keer’jezónk] kerngezond.

keëts v(keëtse, keëts-je) 1 kaars. Sjtèch ins e keëts-je aa.Steek eens een kaarsje aan. Dat mós me ziech ins mit de keëts bezieë. Dat moeten we eens nader bekijken. Heë sjoeft ziech an de keëts. Hij werkt zich dood. Heë pieft/sjwaamt ziech an de keëts.Hij rookt zich dood. Heë zuuft ziech an de keëts. Hij zuipt zich dood. Heë jong oes wie ing keëts.Hij is rustig ingeslapen (dood). Doe bis ing jouw keëts, doe luets evvel sjleët. Je staat me in het licht. Went um Litmes de zon in de keëtse sjiengt, da mós d’r sjieëfer de ótse verware.Als op Maria Lichtmis de zon schijnt, moet de herder zuinig zijn met het voer(want dan komen er volgens het volksgeloof nog veel winterse dagen). Heë hilt ziech zoeë sjnak wie ing keëts. Hij loopt nog kaarsrecht. Ziech jet mit de keëts bekieke. Iets overdreven controleren. 2 toorts (plant), ook: lupine. Ing keëts huurt bij d’r kroedwusj.Een toorts hoort bij de bos veldbloemen en kruiden, die in de kerk gezegend worden.

keëtselit o [keët’selit] kaarslicht.

keëtselueter m [keët’selueter] (keëtseluetere, keëtseluetersje) kandelaar.

keëtsewik v [keët’sewik] (keëtsewikke, keëtsewiks-je) kaarsenpit.

keëvelink st m [keë’velink] (keëvelinke, keëvelinks-je) kever (speciaal meikever)

keëver m [keë’ver] (keëvere, keëversje) kever.

keffer m (keffer, keffersje) dakspar.

kejel m [ke’jel] (kejele, kejelsje) kegel.

kejele ww[ke’jele] kejelet, jekejeld kegelen. Weë mit kejelt, mós mit ópzetse. Als men mee wil doen, moet men niet alleen de lusten, maar ook de lasten dragen.

kejelbaan v [ke’jelbaan] (kejelbane, kejelbeënsje) kegelbaan.

kejelerm [ke’jeler] (kejeler) kegelaar.

kejeljong m [ke’jeljong] (kejeljonge, kejeljöngs-je) kegeljongen.

kejelklots m [ke’jelklots] (kejelklöts, kejelklöts-je) kegelbal.

kejelsjpel o [ke’jelsjpel] (kejelsjpeller, kejelsjpelsje) kegelspel.

kelch m(kelche, kelchs-je) kelk. De bij zukt hónnieg in de kelche van de blomme.De bij zoekt honing in de bloemkelken.

kelderm[kel’der] (keldere, keldersje) kelder. Mós iech diech in d’r kelder zetse? Moet ik je in de kelder zetten? Heë hat ’t wasser in d’r kelder. Hij heeft zijn broek te hoog opgetrokken.

kelderhens-je o [kel’derhens-je] (kelderhens-jer) pissebed.

kelderlaoch o [kel’derlaoch] (kelderlöcher, kelderlöchs-je) keldergat. Doe ónjetappetseerd kelderlaoch! Jij lompe vlegel!

kelke ww[kel’ke] kelket, jekelkd witten, kalken. Zie ook: kalke.

kelle ww[kel’le] kellet, jekeld tintelen. Miech kelle de vingere van de kauw.Mijn vingers tintelen van de kou.

kelnere ww[kel’nere] kelneret, jekelnerd bedienen, als kelner helpen.

kèmest ww [kè’me] kèmet, jekèmd kammen. Weë ing plaat hat, broecht ziech nit tse kème. Iemand die kaal is, hoeft zich niet te kammen. ’t Sjtóppelveld kème.Het stoppelveld uitkammen. Die hant ziech jekèmd. Die hebben geravot, ruzie gemaakt.

kèmer m[kè’mer] (kèmere, kèmersje) kammer. Wat bis doe vuur inne sjleëte kèmer.Wat ben jij geraffineerd.

kenne st ww [ken’ne] kank, jekankd kennen. Óp d’r ieëtsjte blik kank heë miech nit.Op het eerste gezicht herkende hij mij niet. Ós kent ós.Ons kent ons. Heë kent Jod noch jebod.Hij trekt zich nergens iets van aan. De jónge kenne alles besser, de auwe maache alles besser.De jongeren denken alles beter te kunnen en de ouderen doen alles beter. Doe zals miech nog kenne liere.Met mij ben je nog niet klaar. Dem han iech kenne jelierd. Zwijg me van hem! Went me de kui nit kenk, wus me nit woa de kaover vandan kueme. De appel valt niet ver van de stam. Heë kent ziechzelf nit mieë va jif. Hij is buiten zichzelf van woede. Mit dem kans doe inne zak zaots vrèse, da kens doe hem nog nit. Met die kun je jaren omgaan en dan ken je hem nog niet. Inne va jezich kenne. Iemand van aanzien kennen.

kennef m [ken’nef] hennepzaad. Has doe kennef jehad; doe bis zoeë sjturmiesj.Heb je hennepzaad gehad; je bent zo onstuimig.

kennel m [ken’nel]  cannel, harde glanzende steenkool.

kentnis v [kent’nis] (kentnisse, kentnis-je) kennis (wetenschap). Los hem mar jeweëde; doa hat heë kentnis va.Laat hem maar begaan, hij weet er wat van.

kentseeche o[ken’tseeche] (kentseechens, kentseechensje) kenteken, kenmerk. Ing vuurroeë tuul is e kentseeche, dat heë jee druupje umsjtuet.Een vuurrode neus is een kenmerk van iemand, die graag een borrel lust.

kentseechene ww[ken’tseechene] kentseechenet, jekentseechendkenmerken, kenmerkend zijn.

kere ww [ke’re] keret, jekeerd vegen, bezemen. ’t Zamsdiegs weëd d’r hof jekeerd en de sjtroas d’rbij.Op zaterdag wordt de achterplaats grondig geveegd en de straat ook. Nui besseme kere jód.Nieuwe bezems vegen schoon. Went jidderinne vuur zieng eje duur keert, dan is de sjtroas ring.Men dient zich niet met andermans zaken te bemoeien.

kerf st o [kerf] (kerve, kerfsje) 1kerf, inkeping, schaarde. Dat mets hat e kerf.Dat mes heeft een inkeping. Heë zuuft ummer óp ’t kerf. Hij drinkt altijd op krediet. 2  mangat in de steenkoollaag van een pijler.

kerfhoots o [kerf’hoots] (kerfhootser, kerfheuts-je) kerfstok. Deë hat bij miech nog jet óp ’t kerfhoots sjtoa. Daar heb ik nog een appeltje mee te schillen.

kerme ww[ker’me] kermet, jekermd kermen. Heë kermt van de pieng.Hij kermt van de pijn. Heë kuumt en kermt d’r janse daag.Hij kreunt en steunt de hele dag.

kerve ww[ker’ve] kervet, jekerfd kerven.

kervelm [ker’vel] kervel. In ’t vrugjoar kaochet de mam kerveltsoep.In de lente kookte moeder kervelsoep.

kesselm[kes’sel] (kessele, kesselsje) ketel, kookpan. Kling kessele hant jroeëse oere.Kleine potjes hebben grote oren. D’r reën koam mit kessele oes de loeët. De regen kwam met bakken uit de lucht. An auw kessele is nit vöal tse flikke. Aan de kwaaltjes van oude mensen is niet veel meer te doen. Ziech d’r kessel sjoere jon. Gaan biechten.

kesselflikker m [kes’selflikker] (kesselflikkere, kesselflikkersje) ketellapper. Die klöppe ziech wie de kesselflikkere. Die hangen elkaar als kemphanen in de haren.

kesselhoes o[kes’selhoes] (kesselhoezer, kesselhuus-je)  ketelhuis.

kesseltrom v [kes’seltrom] (kesseltromme, kesseltrömsje) pauk.

ketsje ww[ket’sje] ketsjet, jeketsjd ketsen.

kette v [ket’te] (kettens, ketsje) ketting.

kettebaan v [ket’tebaan] (kettebane, kettebeënsje)  kettingbaan.

kettebeer m [ket’tebeer] (kettebere, kettebeersje) ruwe klant.

ketteblom v[ket’teblom] (ketteblomme, ketteblömsje) paardenbloem. Me neumt die blom zoeë, wail de kinger oes de hoal sjtengele kette flieëte.We noemen die bloem zo omdat de kinderen uit de holle stengels kettingen vlechten.

kettehónk m [ket’tehónk] (kettehöng, kettehönke) kettinghond.

kettekarresel v [ket’tekarresel] (kettekarreselle, kettekarreselsje) zweefmolen.

kettekroed o [ket’tekroed] bladeren van de paardenbloem. Kettekroed zukke vuur de knieng. Bladeren van de paardenbloem zoeken voor de konijnen.

kettetsóg m [ket’tetsóg] (kettetsug, kettetsugs-je) takel.

keum (keus) 1 biljartstok. 2 queue.

keufer sl m [keu’fer] (keufer, keufersje) koper.

keul st bn/bw (keuler, keulste) koel, fris. ’t Is hu keul weer, vier hant hu inne keule wink.Vandaag is het koel weer, er staat een frisse wind. Mai, keul en naas, völt de sjuur en óch ’t vaas.Een koude en natte meimaand geeft rijkelijk stro en graan.

keule ww[keu’le] keulet, jekeuld koelen.

keultoer m [keul’toer] (keultuur, keultuursje)  koeltoren.

keupesjief v [keu’pesjief]  kabeltrommel voor ophaalmachine.

keure ww[keu’re] keuret, jekeurd strelen, aaien. Me mós de kats nit teëje d’r sjtrich keure. Men moet een kat niet tegen de haren in strijken.

keus st m (keuze, keus-je) vreetzak. Dat is inne vette keus.Dat is een vette vreetzak.

keus st m (keuze) staf van de tamboer-majoor.

keuskop m [keus’kop] (keusköp, keusköpje) vreetkop.

keutemv [keu’te] jeugdpuistjes.

keuter m [keu’ter] (keuter, keutersje) straathond.

keuze ww[keu’ze] keuzet, jekeusd traag eten, prakken.

keuzetieg bn[keu’zetieg] overdreven dik (gekleed). Heë woar keuzetieg jekleid.Hij was overdreven dik gekleed.

kezer m [ke’zer] (kezere, kezersje) keizer. Zie ook: kaizer.

kiebel m[kie’bel] (kiebele, kiebelsje) 1bak. Jong, bring nog inne kiebel sjpies.Jongen, breng nog een bak cement. Has doe jenóg mit deë kiebel bótteramme. Heb je genoeg aan die stapel boterhammen? 2 ton met deksel, als WC. Wat bis doe inne kiebel! Wat ben jij een viespeuk. 3 ton voor personen- en steenvervoer bij het afdiepen van een schacht.

kieche sl ww[kie’che] kiechet, jekiechd hijgen. Heë kiecht wie inne auwe jachhónk.

kiechel st m [kie’chel] (kiechele, kiechelsje) ijskegel.

kiechhós m [kiech’hós] (kiechhus-je) kinkhoest.

kiedele ww[kie’dele] kiedelet, jekiedeld kietelen. Kiedele kan iech nit verdrage.Ik kan niet tegen kietelen. Iech mós ’t peëd ins mit de sjmik kiedele.Ik moet het paard met de zweep aansporen. De kommoeëd kiedele.Harmonica of piano spelen. “Sjpas mós zieë”, zaat d’r boer en doe kiedelet heë zieng vrauw mit de mès-jaffel.Men moet geen onhebbelijke grappen uithalen.Ook: kiedzele.

kiedzele ww[kied’zele] kiedzelet, jekiedseld kietelen.Ook: kiedele.

kiedzelieg bw/bn [kied’zelieg] 1 gevoelig voor kietelen. Los dat zieë, iech bin kied(z)elieg. Laat dat, ik ben gevoelig voor kietelen. 2 netelig. Doa hod iech mieng vingere vanaaf, dat is miech tse kied(z)elieg.Daar verbrand ik mijn vingers niet aan, dat is mij te gevoelig.

kieës st m (kieëze, kieës-je) kaas. Dat is de kats d’r kieës aabeveële. Dat is de kat bij het spek zetten. Doa has te d’r kieës! Daar heb je het gedonder in de glazen! Tsint Bartelemeiës (24 augustus) verbeit de wiese hoaze en d’r wiese kieës.Na St. Bartholomeus (24 augustus) draagt men geen witte kousen en eet men geen kwark meer.

kieësblad o[kieës’blad] (kieësbleer, kieësbledsje) (plaatselijke) krant.

kieësbuul m [kieës’buul] (kieësbule, kieësbuulsje) kaasdoek.

kieëshoots o [kieës’hoots] (kieëshootser, kieësheuts-je) vlier.

kieësj v (kieësje, kieësj-je) kers. De ieësjte kieësje koste ’t jeld.De eerste kersen zijn duur. ’t Meëdsje hat beks-jere wie kieësje.Het meisje hat wangen zo rood als kersen. Mit jroeëse

here is ’t sjleët kieësje èse.Met hoge heren is het slecht kersen eten.

kieësjeblui v [kieë’sjeblui] kersebloesem.

kieësjekeer v [kieë’sjekeer] (kieësjekere, kieësjekeersje) kersenpit.

kieësjeknepper m [kieë’sjeknepper] (kieësjekneppere, kieësjekneppersje) kersenbijter, appelvink.

kieësjemuulsje o [kieë’sjemuulsje] (kieësjemuulsjer) fris rood mondje.

kieësjetsietv [kieë’sjetsiet] kersentijd. Dat doert mar ing kieësjetsiet. Dat is maar van korte duur.

kieës-jezich o [kieës’-jezich] (kieës-jezichter, kieës-jezichs-je) bleek gezicht.

kieësklok v [kieës’klok] (kieësklokke, kieësklöks-je) kaasstolp.

kieëskop m [kieës’kop] (kieësköp, kieësköpje) kaaskop. Hollendsje kieëskop!Hollandse kaaskop.

kieësmets o [kieës’mets] (kieësmetser, kieësmets-je) kaasmes; ironisch voor de sabel van de veldwachter.

kieësmoets o [kieës’moets] (kieësmoetse, kieësmuuts-jere) koolmees.

kieëstaat v [kieës’taat] (kieëstate, kieësteëtsje) boterham met witte kaas. Heë hat e jezich wie ing kieëstaat.Hij ziet heel bleek.

kieëver m [kieë’ver] (kieëvere, kieëversje) kaak.

kieëvere st ww [kieë’vere] kieëveret, jekieëverd doppen. Eëtse en boeëne kieëvere. Erwten en bonen doppen.

kief v (kiefe, kiefje) strot, strottehoofd. Iech drieën diech de kief tsouw.Ik vermoord je!

kiefer m[kie’fer] (kiefere, kiefersje) kaak. Ook: kieëver.

kiek m kijk, inzicht. Deë hat inne jouwe kiek doa óp.Die heeft er een goede kijk op.

kieke ww[kie’ke] keek/kieket, jekèke kijken. Kieke wie inne verkleide/wie e nui kinke. Verbaasd kijken. Iech broech jee miensj noa de oge tse kieke.Ik hoef niemand naar de ogen te kijken. Deë kiekt nit wieër wie zieng naas lank is.Die kijkt niet verder dan zijn neus lang is. Dem mós me óp de vingere kieke.Die moet je goed in de gaten houden. Heë kiekt mit ’t reëter oog in ’t linker westetèsj-je. Hij kijkt scheel; hij kijkt naar De Klundert of Willemstad in brand staat. Los diech nit in de kaat kieke.Laat je niet in de kaart kijken. Me kan inne vuur d’r kop kieke, evvel nit drin. Al zie je de lui, je kent ze niet. ’t Mieke lieët kieke. Gezegd als iemand al te nieuwsgierig is. Kiek hem ins!Kijk hem nou eens!

kiel sl m (kiele, kielsje) wig, keg.

kiele st ww[kie’le] kielet, jekield met een wig vastzetten. Inne sjtiel kiele.Een stempel met een wig vastzetten.

kielevietser m [kie’levietser](kielevietsere, kielevietsersje) spichtig iemand.

kielewiele[kie’lewiele] gezegd wanneer men zachtjes over de handpalm van een kind kriebelt en daarbij het volgende versje opzegt: Hei has te inne daler| jank noa d’r maat| jel diech e kuisje| jel diech e peëdsje| e küsj-je mit e sjwens-je| kielewiele wens-je.

kielo m [kie’lo] (kieloots, kieleutsje) kilo, 1000 gram. Jef miech jevelles inne kielo eëpel. Geef me a.u.b. een kilo aardappelen.

kiem m (kieme, kiemsje) kiem.

kiem m kien! Uitroep bij het kienspel, als men gewonnen heeft. Wens te heem kuns, has te kiem. Als je thuis komt, heb je prijs (dan zwaait er wat). Doe woar ’t kiem. Toen zwaaide er wat.

kieme ww[kie’me] kiemet, jekiemd ontkiemen. De eëpel kieme al.De aardappels schieten al. D’r zoam is tse aod, deë kiemt nit mieë.Het zaad is te oud, dat ontkiemt niet meer.

kieme ww [kie’me] kiemet, jekiemd kienen. ’t Kieme is werm in d’r moeëde kómme.Kienen is weer mode geworden.

kiena o[kie’na] (kienaats) troetelnaam voor een kind. Hat ’t kiena ’t hus-je?Heeft het kindje last van hoesten?

kiensj bnkinds. Los deë auwe man jeweëde; heë is e bis-je kiensj.Laat die oude man maar; hij is een beetje kinds.

kienzele ww[kien’zele] kienzelet, jekienzeld stremmen, korrelig worden. De milch is an ’t kienzele.De melk is aan het stremmen. De bótter vingt aa tse kienzele.De boter begint korrelig te worden.

kienzelieg bw/bn [kien’zelieg] gestremd, korrelig. De milch is kienzelieg. De melk is gestremd.

kiep v 1 wankel evenwicht. De kis sjteet óp de kiep. De kist staat op het punt van omvallen. 2 stortplaats. Bring d’r sjrot noa de kiep. Breng het schroot naar de stortplaats. 3 Zie kiepsjtool.

kiep v(kiepe, kiepsje) sigarettenpeukje.

kiepe ww[kie’pe] kiepet, jekiepd 1 omvallen. ’t Vaas kiept dierek. Het vat valt dadelijk om. Deë sjteet óp kiepe. Die krijgt het financieel niet meer gebolwerkt. 2 kippen, wippen. Help miech ins de kaar kiepe.Help me eens om de kar te kippen. Heë hat tse vöal jekiepd. Hij heeft te veel gedronken. Ze hant hem als preziedent jekiepd. Ze hebben hem als voorzitter gewipt. ’t Ai is jekiepd. Het ei is gedeukt. 3 keepen. Went heë kiept, vilt jing jool. Als hij keeper is, valt er geen goal.

kieper m [kie’per] (kiepere, kiepersje) 1 kipper. 2 keeper.

kiepsjtool m[kiep’sjtool] (kiepsjteul)  mechanisme voor het kippen van de mijnwagens.

kiepwaan m [kiep’waan] (kiepwaans, kiepweënsje) kipper.

kierst v (kiere, kiersje) keer, maal. Óp ing vies kier treffe vier ós nog waal ins. Op een kwade dag komen we elkaar nog wel eens tegen; we komen mekaar nog wel eens tegen. Vuur dis kier los iech ’t jód zieë. Voor deze keer zie ik het door de vingers. Vier sjprèche ós nog ing anger kier!We spreken elkaar nog wel een keer. ’t Is jiddes kier ’t nemlieje.Het is elke keer hetzelfde. Bis de nieëkste kier of Jod wil. Tot de volgende keer als het God belieft. 2 draai. Iech kan de kier nit krieje.Ik kan mijn draai niet vinden. ’t Weer is óp de kier. Het weer is aan het veranderen.

kier sl o (kiere, kiersje) korrel. Jef de honder nog e kier voor. Geef de kippen nog wat voer.

kiere st ww[kie’re] kieret, jekierd (om)keren, wenden, toekeren. ’t Häu kiere.Het hooi wenden. Iech kan ’t kiere en drieëne wie iech wil, ’t bliet ee doeë. Ik kan het keren en wenden zoals ik wil; het blijft hetzelfde. Heë hat alles ’t ungesjte oave jekierd. Hij heeft alles ondersteboven gehaald. D’r rok mós jekierd weëde.De jas moet worden uitgeklopt Iech han hem d’r ruk jekierd.Ik heb hem de rug toegedraaid. ’t Wasser van de mölle kiere. Een voordeel niet benutten.

kierma v [kier’ma] sigarettenmerk uit de jaren twintig, slechte sigaret. Wils te ing kierma vrek? Wil je een nagel aan je doodskist?

kierrolv [kier’rol]  keerrol van een transportband.

kies m kiezel, grind. Ing kaar kies.

kiesje ww[kie’sje] kiesjet, jekiesjd sissen. Jlui iezer kiesjt went ’t in ’t wasser kunt.Heet ijzer sist als het in het water komt.

kieskoel v[kies’koel] kiezelgroeve.

kietm kit.

kieto (kiete, kietsje) korrel.

kietbwquitte. Vier zint kiet.We staan quitte; we hebben alles met elkaar vereffend.Ook: kwiet.

kietsm(kietse, kiets-je) top, piek. Heë klom bis in d’r kiets van d’r boom.Hij klom tot in de top van de boom. Iech kan d’r kiets van d’r krisboom nit vinge.Ik kan de piek van de kerstboom niet vinden.

kiets-je o een beetje. Heë koam e kiets-je tse sjpieë.Hij kwam een beetje te laat. Doa kries doe jee kiets-je va.Daar krijg je helemaal niets van. Kietsekling. Heel klein.

kiets-kiets bw sliepuit. Soms versterkt tot: alaakiets-kiets.

kietsjeo [kiet’sje] (kietsjer) hok, cel. Dóch de koale mar in ’t kietsje.Doe de kolen maar in het hok. Pas óp! Doa kunt inne polies; deë zetst diech in ’t kietsje.Pas op! Daar komt een agent; die stopt je in de cel.

kieteww[kie’te] kietet, jekiet kitten.

kieve st ww[kie’ve] keef/kievet, jekève/jekiefd kijven. ’t Herjödsje kieft, went ’t dondert (kindertaal). Als het dondert, moppert Onze Lieve Heer.

kieviet m [kie’viet] (kieviete, kievietsje) kievit. Lofe wie e kievietsje. Lopen als een kievit.

kiezel m [kie’zel] grind, kiezel. Zie ook: kies.

kiezelsjtee m [kie’zelsjtee] (kiezelsjting, kiezelsjtings-je) kiezelsteen. In de baach loge sjun rong kiezelsjting.In de beek lagen mooie ronde kiezels.

kin v(kinne, kinsje)kin. Heë hat ing doebel kin.Hij heeft een dubbele kin. ’t Kinke hat e löchs-je in de kin.Het kindje heeft een kuiltje in de kin.

kingerbed o [kin’gerbed] (kingerbedder, kingerbedsje) 1 kinderbed, wieg. 2 kraambed.

kingerdóch m [kin’gerdóch] (kingerduch, kingerduchs-je) luier.

kingerhank v[kin’gerhank] (kingerheng, kingerhenke) kinderhand. Ing kingerhank is jauw jevöld. Een kinderhand is gauw gevuld.

kingerij v [kingerij’] (kingerije, kingerijsje) kinderachtig gedoe.

kingerjezank m[kin’gerjezank] kinderzang. Mósse is tswank en kriesje is kingerjezank.Gebruikt als tegenwerping op irritante dwangmatigheid.

kingerkalm [kin’gerkal] kinderpraat. Doe dees kingerkal. Je doet kinderpraat.

kingerkop m [kin’gerkop] (kingerköp, kingerköpje) kinderhoofd. Kingerköp. Kinderkopjes (bestrating).

kingersjong m [kin’gersjong] (kingersjong, kingersjunke) kinderschoenen. D’r verain sjteet in de kingersjong.De vereniging is net opgericht.

kingersjpel o [kin’gersjpel] (kingersjpeller, kingersjpelsje) 1 kinderspel. Hikke is e kingersjpel.Hinkelen is een kinderspel. Dat is doch kingersjpel! Dat is toch niet moeilijk! 2 veel kinderen bij elkaar. Dat woar miech e kingersjpel óp d’r maat wie d’r Tsinterkloas i-jehold woeët.Daar waren me toch wat kinderen op de been toen Sinterklaas ingehaald werd.

kingersjtool m [kin’gersjtool] (kingersjteul, kingersjteulsje) kinderstoel.

kingertsiet v [kin’gertsiet] kindertijd, kinderbedtijd. ’t Is zivve oer en noe is ’t kingertsiet.Het is zeven uur, dus kinderbedtijd.

kingervieësj v[kin’gervieësj] (kingervieësje, kingervieësj-je) windsel.

kingerwaan m [kin’gerwaan] Deë is ins oes d’r kingerwaan jevalle. Die is niet goed wijs.

kingerzerk v [kin’gerzerk] (kingerzerke, kingerzerks-je) doodskistje. Deë hat e paar sjong aa wie kingerzerke. Hij heeft hele grote schoenen aan. Kingerzerke. Hoge klompen.

kingesj bw/bn [kin’gesj] kinderachtig. Heë benumt ziech kingesj.Hij gedraagt zich kinderachtig.

kingsaod bw[kings’aod] bevallen. Die vrauw is veer daag kingsaod. Die vrouw is vier dagen geleden bevallen.

kingsbee bw [kings’bee] kindsbeen. Dat bin iech va kingsbee zoeë jewend.Dat ben ik van jongs aan zo gewend.

kingsdoofv[kings’doof] (kingsdeuf, kingsdeufsje) kinderdoopsel. Iech kom bij mie sjwester an kingsdoof.Mijn zus heeft mij gevraagd om peter (peetoom) te worden van haar kind.

kingskink o[kings’kink] (kingskinger, kingskinke) kleinkind. Doa zal kink en kingskink nog vräud aa han.Daar zullen kind en kleinkind nog plezier van hebben.

kink o (kinger, kinke)kind. Meëtszon en aprilswink versjangelere mennieg sjun kink. Maartzon en aprilwind zijn niet goed voor de huid van een kind. ’t Is e jód kink, dat noa zie modder aad.Het kind lijkt sprekend op zijn moeder. De kinger hönne wil sjteet hinger de duur. Kinderen hebben niets te willen. Kling kinger, kling leed; jroeëse kinger, jroeës leed.Kleine kinderen, kleine zorgen; grote kinderen, grote zorgen. Me huit inne duvel oes ’t kink en tsing angere drin. Een kind slaan heeft vaak een averechts effect. Sjpuie kinger, dije kinger. Spijers zijn dijers. Wie me ziech de kinger trukt, zoeë hat me ze.De opvoeding bepaalt hoe kinderen worden. Ee kink, e bang kink. Wanneer men maar één kind heeft, is men vaak overdreven bezorgd. Kriesj mar nit, doa hinge valle nog mieë kinger. Gezegd als een kind gevallen is en huilt. ’t Kink mós inne naam han.Het is misschien een domme naam, maar het is wel een naam. Heë woar doa wie kink an hoes.Hij voelde zich daar goed thuis. Kinger en volle zage de woarheet.Kinderen en dronkaards spreken de waarheid. Kinger maache, vuur tse laache; kinger trekke, vuur tse vrekke. Kinderen krijgen is geen kunst, maar ze opvoeden wel. Kling kinger hant jroeëse oere. Kleine potjes hebben grote oren. Hat die modder nog mieë zoeng loeës kinger? Gezegd tegen een vrijpostig kind. Kingerdeies-nee, wat vang iech noen aa!Jee- mienee, wat moet ik nu beginnen? Va kinks aaf aa han iech dat zoeë jedoa. Dat heb ik al van jongs af aan zo gedaan. ’t Kinke is ziech sjun an ’t maache. Gezegd als een baby lang op zich laat wachten.

kirch v(kirche, kirchs-je) kerk. Deë leuft de kirch nit uvverhoof. Die loopt de kerkdeur niet plat. Dat is zoeë zicher wie ame i jen kirch.Dat is heel zeker. Deë kent nuus va kirch noch kloes. Hij kent God noch gebod. Me mós de kirch tse midzele van ’t dorp sjtoa losse. Je moet de kerk in het midden laten. Bis doe in kirch jeboare?Gezegde als iemand de deur open laat staan. De kirch is oes.De mis is afgelopen.

kircheblad o [kir’cheblad] (kircheblaar, kirchebledsje) parochieblaadje.

kirch(e)duur v [kir’ch(e)duur] (kirchedure, kircheduursje) kerkdeur. Has doe in de kircheduur jesjtange? Gezegd tegen iemand die verkouden is of iemand, die met kleingeld betaalt.

kirchejank m [kir’chejank] (kirchejeng, kirchejengs-je) kerkgang. Nuung daag noa de jeboert van e kink maachet de vrauw d’r kirchejank en woeët oes-jezeënd.Negen dagen na de geboorte van een kind maakte de vrouw de kerkgang om te worden gezegend.

kirchemoes v [kir’chemoes] (kirchemuus, kirchemuus-je) kerkmuis. Zoeë erm wie ing kirchemoes. Zo arm als een kerkmuis.

kirchesjlussel m [kir’chesjlussel] (kirchesjlussele, kirchesjlusselsje) sleutelbloem.

kirchevuursjtand m [kir’chevuursjtand] (kirchevuursjteng, kirchevuursjtengs-je) kerkbestuur.

kirchmeester m [kirch’meester] (kirchmeestere, kirchmeestersje) kerkmeester.

Kirchroa o[Kirch’roa] Kerkrade.

Kirchröadsj [Kirch’röadsj] 1 bn Kerkraads. 2 o het Kerkraads.

Kirchröadsje v[Kirch’röadsje] (Kirchröadsjere) Kerkraadse.

Kirchröadsjer [Kirch’röadsjer] 1 m(Kirchröadsjere, Kirchröadsjersje) Kerkradenaar. 2 bn Kerkraads. Kirchröadsjer meëdsjer kiek ze diech aa (uit een carnavalslied).

kirkef m [kirk’ef] (kirkeve, kirkefsje) kerkhof. Ook: kirkhof.

kirkhof m [kirk’hof] (kirkhöf, kirkhöfsje) kerkhof. Inne nase winkter maat inne vette kirkhof. Tijdens een koude, natte winter gaan veel mensen dood. Ook: kirkef.

kirmens v [kir’mens] (kirmenze, kirmens-je) kermis. ’t Is nit alle daag kirmens.Het is niet alle dagen zondag. Went ’t rent en de zon sjiengt, da hat d’r duvel kirmens.Als het regent en de zon schijnt, heeft de duivel kermis. Went d’r pap kunt, da has te kirmens! Als vader naar huis komt, dan zul je ervan lusten. Ook: kirmets.

kirmensbedo [kir’mensbed] (kirmensbedder, kirmensbedsje) kermisbed , geïmproviseerd bed.’t Kirmensbed sjteet ummer veëdieg. Het kermisbed staat altijd klaar. Ook: kirmetsbed.

kirmensbeer o [kir’mensbeer] (kirmensbeer, kirmensbeersje) minder goed bier, bier met te veel schuim. Ook: kirmetsbeer.

kirmensbukkem m [kir’mensbukkem] (kirmensbukkeme, kirmensbukkemsje) gerookte bokking. Ook: kirmetsbukkem.

kirmenskoeëb m [kir’menskoeëb] (kirmenskueb, kirmenskuebje) fervent kermisvierder.

kirmenswek m [kir’menswek] (kirmenswegke, kirmensweks-je) speciaal zoet witbrood.

kirmets v [kir’mets] (kirmedze, kirmets-je) kermis. Zie: kirmens.

kirmetsbed o kermisbed, geïmproviseerd bed.’t Kirmetsbed sjteet ummer veëdieg. Het kermisbed staat altijd klaar. Zie: kirmensbed.

kirmetsbeer o kermisbier. Zie: kirmensbeer.

kirmetsbukkemm kermisbokking. Zie: kirmensbukkem.

kirmetskoeëbm fervent kermisvierder. Zie: kirmenskoeëb.

kirmetswek m speciaal zoet brood. Zie: kirmenswek.

kisv (kiste, kis-je) kist. Lek diech in de kis. Hoepel op. Zie hat d’r boam oes de kis aa. Ze heeft haar hele hebben en houden aan d’r lijf. Sjpring ins óp de kis. Zeg jij ook eens wat. Die hant ing óp de kis krèje. Ze hebben verloren. Deë ruucht noa de sjup, de kis. Die is ernstig ziek en leeft niet meer lang.

kiste ww[kis’te] kistet, jekist kisten. Vier losse ós nit kiste.We laten ons niet klein krijgen.

kitsj v (kitsje, kitsj-je) 1 klokhuis. Jidder appel hat zieng kitsj. Aan alles zit wel een onaangename kant. Deë is zoeë jietsieg, va dem kries doe nog jing kitsj.Die is zo gierig, daar krijg je nog geen klokhuis van. Heë hat ing jouw kitsj i. Hij heeft een goed hart./Hij heeft een gezonde kern. 2 adamsappel. Iech houw diech ónger de kitsj.Ik sla je op het gezicht.

klaafsl m geklets. An deë klaaf hod iech miech nit óp.Aan die kletspraat houd ik me niet op. Dat is ónnuezele klaaf.Dat is onnozel geklets. 2kletskous. Ing auw klaaf sjlieëft nit. Een kletskous heeft de oren steeds gespitst.

klaafmoel v[klaaf’moel] (klaafmoele, klaafmuulsje) verklikker.

klaafplets-je o[klaaf’plets-je] (klaafplets-jer) verklikkoekje. In de uitdrukking: Doe kries e klaafplets-je. Je bent een klikspaan.

klaafpuutsj v [klaaf’puutsj] (klaafpuutsje, klaafpuutsj-je) verklikker.

klaafwasser o[klaaf’wasser] spraakwater. Has doe klaafwasser jedrónke?Wat ben jij maar spraakzaam.

klaatsj m (klatsje/klatzje, kleëtsj-je) klap; pats, pet. Ook: klatsj.

klabatsj v [klabatsj’] (klabatsje, klabatsj-je) kletswijf.

klabatter v[klabat’ter] (klabattere, klabattersje) kletswijf. Ook: klabatsj.

klabattere ww[klabat’tere] klabatteret, jeklabatterd met inspanning lopen, met veel lawaai lopen. Vier zint durch wink en weer jeklabatterd. .We zijn met moeite door weer en wind gelopen. Heë klabattert de trap óp.Hij loopt erg rumoerig de trap op.

klaboesterbiere mv [klaboe’sterbiere] opgedroogde resten aan een slecht schoongeveegd achterwerk.

klach v (klachte, klechs-je) klacht. Ing vroag is nog lang jing klach. Je mag toch zeker wat vragen.

kladdereda(a)tsjbw[klad’dereda(a)tsj] holderdebolder. Zie vool kladderedaatsj de trap aaf.Ze viel holderdebolder de trap af.

klafe ww[kla’fe] klafet, jeklaafdkletsen, klikken, roddelen. E sjtöndsje jemuutlieg klafe is óch ins sjun.Een uurtje gezellig roddelen is ook wel eens leuk. Deë klaaft ing bejieng oes ’t kloeëster.Hij spreekt met klem, met overredingskracht. Zie klaaft inne e oer aaf.Zij kletst aan één stuk door. Doa mós inne jeklaafd han.Daar heeft beslist iemand zijn mond voorbij gepraat.

klafe bn [kla’fe] kletserig. Ónger ós jezaad, zage de klafe vrauwlu.Dat blijft onder ons, zeggen de kletswijven. Da zeët me jet va klafe wiever!Over kletswijven gesproken.

klage ww[kla’ge] klaget, jeklaagd klagen. Heë klaagt mit jezong bee.Hij klaagt zonder reden. Weë sjtuut hat noeëd, weë klaagt hat broeëd. Het zijn niet de echte armen die het hardst klagen. Deë hat alle-ze-leëve jekuumd en jeklaagd.Hij heeft zijn hele leven gekuumd en geklaagd.

klaim klei.

klainlieg bw/bn [klain’lieg] kleingeestig.

klaister m [klais’ter] plaksel.

klam st v(klamme, klemsje) nachtslot. Dóch de klam óp de duur. Doe het nachtslot op de deur.

klam sl bn/bw (klammer, klamste) klam, vochtig. De wèsj is nog klam. De was is nog vochtig. Iech han klam heng.Ik heb klamme handen.

klamauw m [klamauw’] herrie.

klammer v[klam’mer] (klammere, klemmersje) 1 wasknijper. 2 paperclip. 3 hechting.

klammernoeëds bw [klammernoeëds’] ternauwernood, nauwelijks. Iech kom klammernoeëds doa mit d’r loeën.Ik kom ternauwernood uit met mijn loon. Vier woare klammernoeëds heem, doe brooch ’t donderweer los.We waren nauwelijks thuis of het onweer brak los.

klamottemv [klammot’te] 1 kleren. Wat hat deë auw klamotte aa. Wat heeft die ouwe kleren aan. 2 geld. Wie sjteet ’t mit de klamotte? Wanneer zie ik m’n centen?

klanderm [klan’der] (klandere, klandersje) kalander, glansmachine.

klank sl m(kleng st,klengs-je) klank. E leëg vaas hat d’r mieëtste klank.Lege vaten klinken het holst. Uitdrukking voor iemand, die het luidst zijn mening verkondigt, maar er het minste verstand van heeft. Boeëne vuur d’r jank, eëtse vuur d’r klank.Bonen voor de stoelgang, erwten voor de klank.

klanksjtad v[klank’sjtad] klankstad (benaming voor Kerkrade).

klant m (klante, klentsje) kerel. Dat is inne adieje klant.Dat is een rare kerel. Dat zint loestieje klante. Dat zijn vrolijke gasten.

klap v (klappe, klepsje) 1 mond. Hod de klap tsouw. Hou de mond dicht. 2bed. Hup kinger, en noen de klap i.Hup kinderen, en nu naar bed. 3 klep, deksel.

klapbuunv[klap’buun]  deksel voor het afsluiten van de schacht.

klappe ww[klap’pe] klappet, jeklapd 1 klappen. 2 lukken. Dat hat jeklapd. Dat is gelukt. Iech krien ’t waal an ’t klappe.Dat gaat wel lukken.

klapper m [klap’per] (klappere, kleppersje) klepper. In de letste daag van de kaarwèch weëd in kirch in plaatsj van de sjel inne klapper jebroechd.Aan het eind van de goede week wordt in de kerk in plaats van de bel een klepper gebruikt.

klappere ww[klap’pere] klapperet, jeklapperd klepperen.

klapperjonge mv[klap’perjonge] misdienaars met kleppers. In de kaarwèch junt de klapperjonge aier óphoale.In de goede week gaan de misdienaars met kleppers eieren ophalen.

klappertoeët m [klap’pertoeët] (klappertoeëte, klappertuetsje) vingerhoedskruid.

klapsjtool m [klap’sjtool] (klapsjteul, klapsjteulsje) klapstoel.

klas v(klasse, kles-je) 1 klas. 2 klasse Dat is inne lómp ieësjte(r) klas. Dat is een eersteklas lomperik.

klatsj m (klatsje/klatzje) 1 klap; pats. Klatsj, doa loog heë!Pats, daar lag hij! Jeliech kries te klatzje.Straks krijg je klappen. Ook: klaatsj. 2 Hoeveelheid, hoop. Dóch ’m nog e kletsj-je d’rbij. Geef hem nog een beetje. 3 ongesteld. Het is an d’r klatsj. Zij is ongesteld.

klatsjeww[klat’sje] klatsjet, jeklatsjd 1 klappen. In de heng klatsje. In de handen klappen. 2 kletsen, kletsgeluid maken. ’t Bóch klatsjt óp d’r dusj. Het boek knalt op tafel.

klatsjkieës m [klatsj’kieës] (klatsjkieëze, klatsjkieës-je) witte kaas, wrongel. Ook: kletsjkieës.

klatsjmoel v [klatsj’moel] (klatsjmoele, klatsjmuulsje) kletstante, kletsmajoor.

klatsjnaas bn/bw [klatsj’naas] kletsnat. Ook: kletsjnaas of klatsjenaas.

klatsjenaas bn/bw [klat’sjenaas] Zie: klatsjnaasof kletsjnaas.

klatsjpapier o[klatsj’papier] dun, gekleurd papier, geschikt om er vliegers van te maken.

klatsjreën m[klatsj’reën] stortregen.

klatsjroeës v [klatsj’roeës] (klatsjroeëze, klatsjrues-je) klaproos.

klatter v [klat’ter] (klattere, klattersje) modderspat. Iech han de janse bóksepief vol klattere.Ik heb de broekspijp vol met modderspatten.

klattere ww[klat’tere] klatteret, jeklatterd met modder spatten. Kiek woa-ts te treëns, doe klatters miech jans vol. Kijk uit waar je loopt, je spat me helemaal vol modder.

klauw st v(klauwe, kläusje) klauw. D’r sjtoeësvoeëjel hilt de moes in de klauwe. De stootvogel houdt de muis in zijn klauwen. I duvels klauwe valle.Op het slechte pad geraken. Val dem nit in de klauwe, dat is inne ónjebieënde. Kijk maar uit met hem, dat is een onbehouwen vent.

klauwduvelm [klauw’duvel] (klauwduvele, klauwduvelsje), dief. Ook: klauwhannes, klauwjanes.

klauwe st ww[klau’we] klauwet, jeklauwd stelen. Heë klauwt wie ing eëster.Hij steelt als een ekster. Ze klauwe wie de rave.Ze stelen als de raven. Kirchröadsjer meëdsjer, ze zunt vuur tse klauwe zoeë wie me dat zeët (uit een carnavalsliedje). Doe kans miech jeklauwd weëde.Je kunt me gestolen worden. Klauw wat nit naalvas is.Steel wat niet nagelvast zit. Kinger beënt uuch, d’r pap jeet klauwe. Gezegd wanneer men op goed geluk iets onderneemt wat niet helemaal in de haak is.

klauwhannes m [klauw’hannes] (klauwhanneze, klauwhennes-je) dief. Ook klauwjanes, klauwduvel.

klauwjanesm [klauw’janes] (klauwjaneze, klauwjeënes-je), dief. Ook: klauwhannes, klauwduvel.

klauwel m [klau’wel] (klauwele, kläuelsje) dikke kluit, steen. Iech werp diech mit inne klauwel. Ik gooi een steen naar jou.

klaveer o[klaveer’] (klavere, klaveersje) piano.

klavere ww[kla’vere] klaveret, klaveerd klauteren.

klee bn klein. Wat e klee kink. Wat een klein kind. Verbasterde vorm van kling.

kleed sl o (kleier st, kleedsje) jurk, kleed. Doe móts jet mieë óp dieng kleier aatjeëve.Je moet wat meer op je kleding letten. De kleier maache de lu.Kleren maken de man. Deë/dat hat de kleier aa. Gezegd van een jongen en een meisje die ingekleed zijn.

kleëfkaat v [kleëf’kaat] (kleëfkate, kleëfkeëtsje) rentekaart, spaarkaart.

kleëfploaster v[kleef’ploaster] (kleëfploastere, kleëfplöastersje) 1 hechtpleister. Iech don ing kleëfploaster dróp. Ik doe een hechtpleister erop. 2 plakpleister.

kleëne ww[kleë’ne] kleënet, jeklend/jekleënd opvullen, aanbrengen op, smeren. Vruier woeëte de hoezer mit hoots ópjetrókke en mit leem jekleënd.Vroeger werden de huizen van hout gebouwd en met leem afgesmeerd. Heë klent ziech de bótter inne vinger dik óp ’t broeëd.Hij smeert de boter vingerdik op het brood. Heë klent d’r telder teëje de moer. Hij kwakt het bord tegen de muur. Heë kleënet de trap aaf. Hij donderde de trap af. Trek kries te ing jeklend! Dadelijk krijg je een klap!

kleëveww[kleë’ve] kleëvet, jekleëfd kleven, plakken. Dat meëdsje bliet a dem kleëve.Het meisje blijft aan hem plakken. Dat is dem an de vingere kleëve blève.Dat is niet gestolen, dat is aan zijn vingers blijven plakken. Ze kleëve wie de klette anee.Ze zijn altijd bij elkaar. Heë hat ze kleëve. Hij heeft een stuk in zijn kraag. D’r jong is kleëve blève. De jongen is op school blijven zitten. Dat is mit sjpui jekleëfd. Dat is erg slecht geplakt. Trek kries doe ing jekleëfd. Dadelijk krijg je een klap.

kleëverieg bw/bn[kleë’verieg] kleverig, plakkerig. Iech han kleëverieje heng.Ik heb plakkerige handen.

kleie st mv [klei’e] zemelen. Weë ziech ónger de kleie miesjt, dem vrèse de verke. Wie met pek omgaat, wordt ermee besmet.

kleie st ww[klei’e] kleiet, jekleid kleden. Ze kleit ziech jód/sjiek. Ze kleedt zich goed, smaakvol. Jreun kleit miech nit en bloa sjteet miech nit.Groen kleedt mij niet af en blauw staat mij niet. Erm kinger reie en kleie. Arme kinderen in de kleren steken.

kleierbusjtelm [klei’erbusjtel] (kleierbusjtele, kleierbusjtelsje) kleerborstel.

kleierhoak m [klei’erhoak] (kleierhöak, kleierhöaks-je) kleerhanger.

kleiersjaafo [klei’ersjaaf] (kleiersjaafter, kleiersjeëfje) kleerkast. Dat hat ’t janse kleiersjaaf a jen lief.Die heeft een ratjetoe aan kleren aan. Inne keël wie e kleiersjaaf. Een vent als een kleerkast.

kleiersjtender m [klei’ersjtender] (kleiersjtendere, kleiersjtendersje) staande kapstok.

kleiaasj v [kleiaasj’] kleding. Heë mós jet besser óp zieng kleiaasj achte. Hij moet wat beter op zijn kleding letten.

klem st v (klemme, klemsje) klem, kramp in de kaken. D’r daas in de klem krieje.De das vangen. Heë zitst vliddieg in de klem.Hij zit behoorlijk in de rats. Doe laachs ezoeë lang bis te de klem kries.Jij lacht je te barsten.

klemme ww[klem’me] klemmet, jeklemd klemmen, bekneld raken. De vinster klemt ziech.Het raam klemt. Iech han miech d’r doem tusje de duur jeklemd.Ik zat met mijn duim klem tussen de deur.

kien sl m klodder, klont, prak. Wat has doe inne kien pratsj an de sjong.Wat heb jij een prak modder onder je schoenen!

klep v(kleppe, klepsje)1 klep van de pet. 2angelusklokje.

kleppe ww[klep’pe] kleppet, jeklepd luiden. ’t Angelusklöksje klept.Het Angelusklokje luidt. Vuur dem is ’t an ’t kleppe. Voor hem luidt de doodsklok.

klepper m [klep’per] (kleppere, kleppersje) 1 klepper. 2 klepel.

kleppere ww[klep ‘pere] klepperet, jeklepperd klepperen.

kletv (klette, kletsje) klis, klit. Die kleëve wie klette anee. Die klitten aan elkaar.

kletsj m 1 klets, portie. Jef miech inne kletsj bótter.Geef me eens wat boter. Deë hat uvveral inne flinke kletsj sjtoa. Hij heeft overal een flinke portie schuld. 2 verkoudheid. Ziech d’r kletsj óppen lief hoale. Een verkoudheid oplopen. Zie ook: klatsj.

kletsjeww[klet’tsje] kletsjet, jekletsjd 1 klappen. Doe kries d’r boam jekletsjd. Jij krijgt een pak voor de broek. 2 plakken. Deë hat de hoare wie jekletsjd.Hij heeft plakkerige haren.

kletsjkieës m [kletsj’kieës] witte kaas, wrongel. Ook: klatsjkieës.

kletsjkop m[kletsj’kop] (kletsjköp, kletsjköpje) kletskop.

kletsjnaas bn/bw [kletsj’naas] kletsnat. Ook: klatsjnaas of klatsjenaas.

klettewótsel v [klet’tewótsel] klitwortel (als haargroeimiddel).

klieëst v l klaver. Sjnei mit Krismes, klieë mit Oeëstere.Na een witte Kerst krijgen we meestal een groene Pasen. Klieë wieëst bij.Klaver blijft doorgroeien. Zoeë jelpsj wie klieë. Zo welig groeiend als klaver. 2 klaveren. Klieë oas.Klaveren aas.

klieëblad o[klieë’blad] (klieëblaar, klieëbledsje) klaverblad.

kliek vkliek.

kliembiem m[kliembiem’] santenkraam. Iech han d’r janse kliembiem bij d’r drek jezatsd.Ik heb de hele santenkaam bij de vuilnis gezet.

kliempere ww[kliem’pere] kliemperet, jekliemperd op een instrument tingelen. Doe kans miech nit an de wiempere kliempere. Ik laat me dat niet aanleunen.

kliengele ww[klien’gele] kliengelet, jekliengeld bellen, rinkelen. D’r tillefoon kliengelt.De telefoon rinkelt.

kliengelsbuul m[klien’gelsbuul] (kliengelsbule, kliengelsbuulsje) collectezakje met belletje.

kliensj bn/bw(kliensjer, kliensjte) klein, nietig. De knienkere zunt nog tse kliensj; die mósse nog ing wèch bij de moor blieve. De konijntjes zijn nog te klein; die moeten nog een week bij de moeder blijven. Dat is mar e kliensj bis-je. Dat is maar een heel klein beetje.

kliensjekling bn/bw [klien’sjekling] heel klein. De jónge zint nog kliensjekling. De jonkies zijn nog heel klein. Ook: klietsekling, klietsjekling.

kliere st ww[klie’re] ziech, klieret ziech, ziech jeklierd opklaren, duidelijker worden. ’t Weer kliert ziech.Het weer klaart op. Dat kliert ziech vazelver.Dat wordt vanzelf duidelijker.

klietsekling bn/bw [kliet’sekling] zeer klein. Vier hant e klietsekling hunke jezieë. We hebben een piepklein hondje gezien. Ook: kliensjekling, klietsjekling.

klietsj mklik (bij knikkerspel). Tswai óp klietsj zetse.Twee knikkers vlak bij elkaar plaatsen zodat ze in één keer gespeeld kunnen worden.

klietsjdink o (klietsjere, klietsjersje) afstandsbediening. Ook: klietsjer.

klietsje ww[kliet’sje] klietsjet, jeklietsjd 1een klikkend geluid maken, met de vingers klikken. 2 aankruisen, noteren. Deë klietsjet miech doa vunnef beer aa. Hij zette pardoes vijf pils op de rekening. Heë is óp ’t letste laoch an ’t klietsje. Zijn tram- of buskaartje is op. Deë is óp de vellinge an ’t klietsje. Hij heeft geen tand meer in de mond. 3 zappen. Mieng vrauw weëd haarwielieg va mie jeklietsj.Mijn vrouw ergert zich aan mijn gezap.

klietsjer m (klietsjere, klietsjersje) lichtknop, afstandsbediening.

klietsjoog o [klietsj’oog] (klietsjoge, klietseugs-je) blauw oog, opgezwollen oog.

klietsjeklingbn/bw[kliet’sjekling] Zie: kliensjekling, klietsekling.

kling v(klinge, klings-je)  korte houten stempel.

kling st bn(klinger, klingste) klein. Kling duppe lofe jauw uvver. Kleine potten koken gauw over. Heë houwet alles kótsharele kling. Hij sloeg alles kort en klein. ’t Is jee pötsje zoeë kling, of ’t past e dekselsje dróp. Op ieder potje past een dekseltje. Heë moeët kling bruedsjere bakke. Hij moest zoete broodjes bakken. Dem muet me e köpje klinger maache. Die zou men een toontje lager moeten laten zingen. De auw lu hant ziech klinger jezatsd. De oude mensen zijn kleiner gaan wonen. Besser inne klinge heer wie inne jroeëse kneët.Liever een kleine zelfstandige dan een grote knecht bij een baas. D’r klinge man betsaalt d’r janse sjtrónks. De gewone man moet altijd het gelag betalen. Heë kent kling lu nit mieë. Hij is verwaand. De kling eëpel zint dis joar nit dik. Men moet zich in het onvermijdelijke schikken. E kiets-je tse kling is vöal tse kling.Een beetje te klein is ook te klein. Ook: klee.

klinge m (klinge) mannelijk kind, baby. Jef d’r klinge d’r sjtieler.Geef de baby de fopspeen. De klinge oes de dikke zukke. Spijkers op laag water zoeken.

klingiegheet v[kling’iegheet] (klingieghete, klingiegheetsje) kleinigheid. Jevelles ing klingiegheet vuur de missiejoeën. Alstublieft een kleine gift voor de missie. A klingieghete hod iech miech nit óp.Ik houd me niet met details bezig. Inne verain in sjoes hauwe is jing klingietheet. Een vereniging draaiende houden, is geen kleinigheid.

klingjeld o[kling’jeld] kleingeld.

klingkink o[kling’kink] (klingkinger) kleinkind. ’t Sjunste kink is ’t ieësjte klingkink. Het mooiste kind is het eerste kleinkind.

klingso 1 kleintje. Doa is werm jet klings óp weëg.Daar is weer een kleintje op komst. 2 kleingeld. Iech han nuus klings. Ik heb geen kleingeld.

klingt o (klinge) vrouwelijk kind, baby. ’t klingt kriet de loetsj. De baby sabbelt op de fopspeen.

klink v (klinke, klinks-je) klink. Besser inne sjelm an de klink wie ing loestervink.Liever een gauwdief aan mijn klink dan een luistervink. De duur sjteet óp de klink. De deur staat open, er is nog van alles mogelijk. Heë jeet de klinke sjoere. Hij gaat bedelen. Heë sjleet de klink. Hij valt flauw./Hij gaat failliet. Dem kan iech d’r jeldbuul an de klink hange. Hij heeft een gat in de hand.

klinkeww[klin’ke] klónk, jeklónke/jeklinkd 1klinken. 2struikelen. Iech bin uvver inne sjtee jeklinkd. Ik ben over een steen gestruikeld. 3omkiepen. Pas óp, de ledder klinkt. Pas op, de ladder kiept om.

klinkoer o[klink’oer] oorsuizing. Iech han e klinkoer, doa is inne uvver miech an ’t klafe. Mijn oren tuiten, iemand is over mij aan het roddelen.

klöaf st v (klöafje) touw in het midden van de vlieger. De klöaf van d’r voeëjel.Het touw van de vlieger.

kloar st bn/bw (kloarder, kloarste) 1 helder, duidelijk. Drink wasser, da kries te kloar oge.Drink water, dat is goed voor je ogen. Sjtank óp, ’t is al kloarem daag. Sta op, het is al volop dag. De wèsj is nit kloar. De was is niet helder. Heë is nog kloar bij versjtank. Hij is nog helder van geest. Iech han ’t hem jans kloar oezeree jelaad. Ik heb het hem heel duidelijk uitgelegd. Dat likt kloar óp de hank. Dat is zo klaar als een klontje. 2 klaar, gereed. Maach diech kloar, ze kómme diech hoale. Maak je gereed, ze komen je halen.

kloarem[kloa’re] klare (jenever). Iech drink jeer inne jónge kloare.Ik drink graag een jonge jenever. Inne auwe kloare hilt d’r miensj óp joare. Met een oude jenever op zijn tijd kun je oud worden. Inne kloare mit e klumpsje.Een jenever met een suikerklontje.

kloare ww[kloa’re] kloaret, jekloard helder worden.

kloas st m (klöas, klöas-je) klaas. Wat bis doe inne hootsere kloas! Wat ben jij een houten klaas!

kloazeman m[kloa’zeman] (kloazemander, kloazemensje) loper. Mit e kloazemensje de duur ópmaache. Met een loper de deur openen.

kloeb m(kluub/kloebs, kluubje) club.

kloeësjieser m[kloeë’sjieser] (kloeësjiesere, kloeësjiesersje) betweter.

kloeësterst o [kloeës’ter] (kluestesj, kluestersje) klooster. De here va Kloeëster. De priesters van Rolduc. Deë klaaft ing bejieng oes ’t kloeëster.Die speelt alles klaar. Dat meëdsje jong waal in e kloeëster, woa tswaierlai sjong ónger ’t bed sjtunt. Dat meisje wil niet echt in het klooster.

kloeët st m (kloeëte, kluetsje) kloot. Iech sjtoeës diech ónger de kloeëte.Ik trap je onder de ballen. Dat is inne erme kloeët.Dat is een arme drommel. Wat bis doe vuur inne sjtomme kloeët? Wat ben jij voor een stommerik? Wie jeet ’t? Kloeëte!Hoe is het? Kloten! Dat is inne keël wie kloeëte zivve. Dat is een vent van niks.

kloeëte ww[kloeë’te] kloeëtet, jekloeëtbedriegen, foppen. Wens doe miech wils kloeëte, móts doe vruier ópsjtoa. Als je mij wilt bedonderen, moet je vroeger opstaan.

kloeëteww[kloeë’te] ziech, kloeëtet ziech, ziech jekloeët bedrogen uitkomen.

kloeëtzak m[kloeët’zak] (kloeëtzek, kloeëtzeks-je) klootzak.

kloek v(kloeke, kluuks-je) kloek. ’t Kuuche wilt loeëzer zieë wie de kloek.Kinderen willen graag slimmer zijn dan hun ouders. Heë zitst doa wie ing kloek óp voel aier. Hij zit daar wezenloos te kijken.

kloeke ww[kloe’ke] kloeket, jekloekd 1 broeden, broeds zijn. Iech mós die hon ins i wasser tsoppe, da hilt dat kloeke óp.Ik moet die kip eens in water soppen, dan houdt dat kloeken op.2hokken. Doe bliefs d’r janse daag in hoes kloeke.Jij hokt de hele dag binnen in huis.

kloekse ww[kloek’se] kloekset, jekloeksd klokkend geluid maken. Doe móts nit zoeë kloekse bij ’t drinke.Jij moet niet zo’n klokkend geluid maken bij het drinken.

kloemel m[kloe’mel] (kloemele, klumelsje) 1 lompen, kleren, spullen. Verzouw diech de kloemele nit. Bevuil je kleren niet. 2 prul, rommel. Werp deë kloemel van e mets voet. Gooi dat prul van een mes weg. Pak die klumelsje mar bijee, ’t kunt doch jinne mieë. Pak je boeltje maar bij elkaar, er komt toch niemand meer.

kloemele ww[kloe’mele] kloemelet, jekloemeld 1 treuzelen. Doe móts oes jen sjoeël trek óp heem aa kómme en nit kloemele. Je moet van school uit direct naar huis komen en niet treuzelen. 2 prutsen. Wat bis doe an ’t kloemele? Wat ben jij aan het prutsen?

kloemelieg bw/bn [kloe’melieg] slordig. Wat is deë kloemelieg jekleid.Wat is die slordig gekleed.

kloemelskeël m[kloe’melskeël] (kloemelskeëls, kloemelskeëlsje) prutser, treuzelaar.

kloes st v (kloeze, kluus-je) kluis. Heë kent nuus va kirch noch kloes.Hij kent God noch gebod.

kloester sl v [kloes’ter] (kloestere, kluustersje) kluister, hangslot. Wens doe zoeë bebbele bliefs, kries doe ing kloester óp d’r mónk. Als je zo blijft kletsen, krijg je een slot op je mond.

kloestere ww[kloes’tere] kloesteret, jekloesterd kluisteren, boeien. Jekloesterd woeët heë tusje tswai poliesse aafjeveurd. Hij werd geboeid tussen twee agenten afgevoerd.

kloesterkette mv [kloes’terkette] handboeien.

kloetsj m (kloetsje, kluutsj-je) plens. Inne kloetsj wasser.Een plens water.

kloetsj v (kloetsje, kluutsj-je) halve stuiver (verouderd). Ing kloetsj vuur in d’r jaas.Een halve stuiver voor wat gas.

kloetsje ww[kloet’sje] kloetsjet, jekloetsjd klokkend geluid maken, klotsen. ’t Kloetsjt miech in d’r boech. Het klotst in mijn buik.

klok v (klokke, klöks-je) 1 klok, stolp. Jreune donnesjdieg junt de klokke noa Roeëm brij èse.Op Witte Donderdag gaan de klokken naar Rome. Me mós nit alles an de jroeëse klok hange.Men moet niet alles wereldkundig maken. Went dat passeert, vange de klokke van de kirch van alling aa tse loeë. Dat gebeurt nooit. Deë wees wat de klok jesjlage hat. Hij weet van wanten. Aa, dat klöks-je ken iech! Dat heb ik al vaak gehoord! Kieësklok. Kaasstolp. Lampeklok. 2 zware steenklomp in het dak van de laag; wordt ook ‘zerk’ genoemd.

klokkeklank m [klok’keklank] klokkenklank. In de uitdrukking: Weë trouwt oes d’r klokkeklank, dem räut dat zie leëve lank. Wie met een meisje van elders trouwt, heeft daar zijn leven lang spijt van.

klokkelamp v[klok’kelamp] (klokkelampe, klokkelempsje) lamp met een glazen kap.

klömme ww[klöm’me] klom/klömmet, jeklomme klimmen. D’r berg óp klömme.De berg op klimmen. Weë hoeëg klömt, vilt deep.Hoogmoed komt voor de val.

Klömme pltsn [Klöm’me] Klimmen.

klöm v  ladderconstructie in de schacht of in een op- en neerbraak.

klómp m (klómpe, klumpsje) klomp. Doa valle miech de klómpe oes. Daar breekt me de klomp. Hoots sjnieje, van al die wieje | klómpe maache, dat ze kraache | Oh, doe klinge poepzak! (kinderrijmpje). Doe kuns óch mit klómpe aa in d’r himmel. De klómpe in heng pakke. Z’n biezen pakken.

klómpemecher m[klóm’pemecher] (klómpemecher, klómpemechersje) klompenmaker.

klómpenaal m[klóm’penaal] (klómpeneël, klómpeneëlsje) klompspijkertje.

klómpereem m[klóm’pereem] (klómpereme, klómpereemsje) klompriempje.

klómpeties m[klóm’peties] onhandig persoon. In het kinderrijmpje: Allewies, klómpeties | maach dat-s te ing vrauw kries.Allewies, klompeties, zorg dat je een vrouw krijgt.

kloon st m (klone, kleunsje) clown. Ziech in inne kloon verkleie. Zich als clown verkleden. D’r kloon mankere. De clown uithangen. Zie ook: kloneman.

kloneman st m [klo’neman] (klonemander, klonemensje) clown. Zie ook: kloon.

klonetrekke o[klo’netrekke] het rondtrekken van de clowns op carnavalsdinsdag.

klop m (klop, klöpje) 1 klop. Iech hoeët inne klop óp de duur.Ik hoorde een klop op de deur. Klop krieje.Slaag krijgen. Hu puutsj-jere en lek, mörje klop mit d’r sjtek.Vandaag is alles rozegeur en maneschijn, morgen is er ruzie. 2  klopsein.

klophings m[klophings] (klophingste, klophings-je) klophengst (scheldwoord).

kloppe ww[klop’pe] kloppet, jeklopd 1 kloppen. ’t Hat inne óp de duur jeklopd.Er heeft iemand op de deur geklopt. Inne óppen tèsj kloppe. Iemand geld uit zijn zak kloppen. D’r vinger klopt miech.Mijn vinger klopt. Bij ’t toepe kloppe.Bij het kaartspel toepen, kloppen. Inne óp de vingere kloppe. Iemand op de vingers tikken. 2  seinen.

klöppe ww[klop’pe] klöppet, jeklöpd klopgeven. Uur kriet ze jeklöpd. Jullie krijgen ze er van langs.

klöppe ww[klöp’pe] ziech klöppet ziech, ziech jeklöpd vechten. Die klöppe ziech wie de kesselflikkere.Ze vechten als kemphanen.

klöppele ww[klöp’pele] klöppelet, jeklöppeld kantklossen.

klöpper m[klöp’per] (klöpper, klöppersje) 1 deurklopper. Vruier hauwe de lu jing sjel, mar inne klöpper. Vroeger hadden de mensen geen bel, maar een deurklopper. 2 vechtersbaas. 3 seinhamer.

klopsjtee m[klop’sjtee] (klopsjting, klopsjtings-je) klopsteen.

klotsm (klöts, klöts-je) blok, klomp, kluit. Inne klots leem, bótter. Een kluit leem, boter. Deë is zoeë sjtief wie inne klots hoots.Die is zo stijf als een houtblok. Deë hat e paar oge in d’r kop wie klöts. Hij heeft een paar koeieogen.

klotse ww[klotse] klotset, jeklotsd dom kijken, klossen van biljartballen.

klotskop m[klots’kop] (klotsköp, klotsköpje) sufferd.

klotsogemv[klots’oge] koeienogen.

kluie st o (kluiens) 1 knot, kluwen. E kluie jaar.Een kluwen garen. E kluie wol.Een knot wol.Ook: knauwelen knäuel. 2 sufferd. Wat bis doe e kluie! Wat ben jij een sufferd!

klumeler m[klu’meler] (klumeler, klumelersje) treuzelaar, prutser. Mit kloemele en klungele kriet inne klumeler de tsiet um. Met prutsen en klungelen krijgt een prutser de tijd gevuld.

klumpje o[klump’je] (klumpjer) snoepje, klontje. Iech han jeer e klumpje tsoeker in d’r kaffieë.Ik wil graag een suikerklontje in de koffie. Iech bin e kling sjtumpsje | Iech häu zoeë jeer e klumpsje | Uur mót miech nit oeslaache | ’t Anger joar zal iech ’t besser maache (kinderversje). Ook: klumpsje.

klumpsje o[klump’sje] (klumpjer) snoepje, klontje.

klungele ww[klung’ele] klungelet, jeklungeld klungelen. Mit klungele hilt me lang werk.Met klungelen blijf je aan het werk.

klungelij v[klungelij’] prutswerk. Ook: klungelswerk.

klungelswerk o[klun’gelswerk] prutswerk. Vuur dat klungelswerk has doe nog jing pief toebak verdeend.Voor dat prutswerk heb je eigenlijk niets verdiend. Ook: klungelij.

klure ww[klu’re] kluret, jekluurd kleuren. Heë kluurt bis hinger de oere. Hij bloost tot achter de oren.

klurieg bw/bn [klu’rieg] veelkleurig, bont.

klutebak m[klu’tebak] (klutebek, klutebeks-je) bak voor de ‘klute’.

klutedrek m[klu’tedrek] as van de ‘klute’.

klutekloas m[klu’tekloas] (klutekloaze, kluteklöas-je) sufferd.

kluteso[klu’tes] 1 plaats waar de ‘klute’ gemaakt worden. 2 (eier)brikettenfabriek.

klutesjwats bn/bw[klu’tesjwats] koolzwart.

klutetreëner mv[klu’tetreëner] turftrappers.

kluur st v (klure, kluursje) kleur. ’t Vingt aa kluur tse krieje. Het werk begint op te schieten. Doa woeënt ing kluur bijee. Daar woont me een zootje bij mekaar. Doa sjtong ing kluur an tieëk. Daar stond een uitbundig stel aan de bar.

kluursjtif v [kluur’sjtif] (kluursjtifte, kluursjtifje) kleurstift. Iech han ’t kink nui kluursjtifte jesjónke. Ik heb het kind nieuwe kleurstiften geschonken.

kluut sl v (klute st, kluutsje) 1 kluit, klomp kolengruis vermengd met leem; bruinkoolbriket. Inne knutsj in de ferneus en doa-óp e paar klute, dat hool weer. Een blok hout in de oven en daar bovenop een paar kluiten, dat hield tegen. 2 langwerpig ronde bal gehakt.

knaatsj m/v (knaatsje, kneëtsj-je) zeurkous, zeurpiet. Ook: knaatsjbuul, knaatsjpitter.

knaatsjbuulm[knaatsj’buul] (knaatsjbule, knaatsjbuulsje) zeurkous, zeurpiet. Ook: knaatsj, knaatsjpitter.

knaatsje ww[knaat’sje] knaatsjet, jeknaatsjd 1 jengelen, zeuren. Iech jeleuf, dat kink kriet tsenkere; ’t knaatsjt d’r janse leve daag. Ik geloof, dat het kindje tandjes krijgt; het jengelt de hele dag. 2 smakken. Ook: knatsje.

knaatsjpitterm[knaatsj’pitter] (knaatsjpittere, knaatsjpittersje) zeurkous, zeurpiet. Ook: knaatsj, knaatsjbuul.

knab m(knabbe, knebje) blok, homp, brok. Inne knab hoots.Een blok hout. Inne knab broeëd. Een homp brood. E knebje woar vruier e veerekkieg vunftsentssjtuk.Een ‘knebje’ was vroeger een vierkant vijfcent-stuk. In d’r hoesbrank woare winnieg knabbe. In de huisbrand (soort kooltjes) zaten weinig brokken. De knabbe aafsjtoeëse. Het vuile werk doen.  An d’r knab zieë. Aan de kool werken.

knabbeleww[knab’bele] knabbelet, jeknabbeld knabbelen, knagen. ’t Knienke knabbelt an de moer.Het konijntje knabbelt aan de wortel. Iech huur ing moes knabbele.Ik hoor een muis knagen. Die hant nit vöal tse knabbele.Die hebben niet veel te eten.

knage st ww[kna’ge] knaget, jeknaagd knagen. D’r hónk knaagt an d’r knaok.De hond knaagt aan het bot. Dat knaagt miech a jen hats.Dat gaat me aan het hart. Hei knage tswai hong an inne knaok. Dat meisje heeft twee vrijers.

knaip v (knaipe, knaipsje) kroeg.

knaipe ww[knai’pe] knaipet, jeknaipd pootje baden.

knaiperm[knai’per] (knaipere, knaipersje) lorgnet, neusbrilletje.

knak m (knakke, kneks-je) 1 knakgeluid. Iech hoeët inne knak en doe woar inne basj in ’t jlaas. Ik hoorde een knak en toen zat er een barst in het glas. 2 geestelijke klap. ’t Sjterve va zieng vrauw hauw dem d’r knak jejoave.Het overlijden van zijn vrouw heeft hem erg aangegrepen. Ook: knaks.

knakke ww[knak’ke] knakket, jeknakd knakken, kraken. Mit dem han iech nog ing noos tse knakke.Met hem heb ik nog een appeltje te schillen.

knakwoeësj v[knak’woeësj] (knakwuesj/knakwoeësjte, knakwuesj-je) knakworst.

knal sl m (knalle, knelsje) knal. Iech hoeët inne knal.Ik hoorde een knal. Has doe inne knal?Ben jij gek?

knal st v (knalle, knelsje) 1 kroeg. In die knal zals doe miech nit mieë zieë. In die kroeg zul je mij niet meer zien. 2 huis. Deë kunt miech nit mieë in de knal. Die laat ik niet meer binnen.

knalhód m[knal’hód] (knalhud, knalhudsje) slaghoed.

knaljeël bn/bw [knal’jeël] felgeel, knalgeel.

knaljreunbn/bw[knal’jreun] felgroen, knalgroen.

knalkop m[knal’kop] (knalköp, knalköpje) eigengereid mens.

knalle ww[knal’le] knallet, jeknald knallen, een opdonder geven. Mit de sjmik knalle.Met de zweep knallen. Iech knal diech ing, dat diech hure en zieë verjeet.Ik geef je een opdonder, dat je horen en zien vergaat.

knalroeë bn/bw [knal’roeë] felrood, knalrood.

knaok m (knäök/knaoke, knäöks-je) bot, knook. Bij dem kan me de knaoke zieë, deë is

mar vel en vótlaoch.Hij is graatmager. Hod dieng knaoke bij diech!Blijf met je vingers van me af! Iech han ’t reëneweer in de knaoke.Ik voel de regen aan mijn botten. Heë vilt uvver zieng eje knäök. Hij struikelt over zijn eigen benen. Mit inne knaok noa ing sjink werpe. Een spiering uitwerpen om een kabeljauw te vangen. Mieng auw knaoke wille nit mieë. Mijn oude botten willen niet meer. Auw höng lokt me nit mit inne aafjeknaagde knaok. Men vangt niemand met loze beloften. Deë is nog mar knaok en vel. Die is ernstig ziek en leeft niet meer lang.

knaokedaag m[knao’kedaag] donderdag, de dag waarop men vroeger zijn meisje bezocht.

knaokedokter m[knao’kedokter] (knaokedöktesj, knaokedöktersje) orthopedist.

knaokedrueg bn/bw [knaokedrueg’] kurkdroog.

knaokeduuster bn/bw [knaokeduuster’] stikdonker.

knaokejerems o[knao’kejerems] (knaokejeremser, knaokejerems-je) broodmager persoon. Ook: knaokeremmelter.

knaokeman m[knao’keman] Pietje de Dood.

knaokeoavend m[knao’keoavend] donderdagavond, de dag waarop men vroeger zijn meisje bezocht.

knaokeremmelter m[knao’keremmelter] broodmager persoon. Ook: knaokejerems.

knapbn/bw(knapper, knapste) 1 nauw, krap, zuinig. Heë is knap bij kas.Hij zit krap bij kas. Iech han ’m de woarheet jezaad en nit tse knap.Ik heb hem de waarheid gezegd en niet zo zuinig ook. 2 nauwelijks, maar net. Va hei bis Haander is knap ing haof sjtond, is ing knappe haof sjtond.Van hier tot Haanrade is nauwelijks een half uur. Iech woar knap tsing joar.Ik was maar net tien jaar. Mit knapper noeëd.Ternauwernood.

knap-eweg bw[knap’-eweg] amper. Iech koam knap-eweg mit de tapieët oes. Ik had amper genoeg behang.

knapkieësj v[knap’kieësj] (knapkieësje) knapkers, vleeskers, nazomerkers.

knapkóch m[knap’kóch] (knapkuch, knapkuchs-je) knapkoek.

knappe ww[knap’pe] knappet, jeknapd kraken, barsten. Iech knappet bauw va woet. Ik barstte bijna van woede. D’r tak van d’r boom bejon tse knappe.De tak van de boom begon te kraken.

knapsjaf v[knap’sjaf] mijnwerkersbond.

knaptuutv[knap’tuut] (knaptute, knaptuutsje) kniptor.

knapzakm[knap’zak] (knapzek, knapzeks-je) rugzak.

knarv  boor om boorgaten te maken.

knasterm[knas’ter] (knastere, knestersje) geld.

knatsj bn/bw (knatsjer, knatsjte) totaal. Heë is knatsjjek, knatsj verrukd. Hij is knettergek. D’r appel is knatsj voel. De appel is door en door rot. Dat woar iech knatsj verjèse. Dat was ik totaal vergeten.

knatsje ww[knat’sje] knatsjet, jeknatsjd smakken. Ook: knaatsje.

knäuel m[knäu’el] (knäuele, knäuelesje) 1 dik ding, specifiek dikke steen, kluit. 2 kluwen, knot. Inne knauwel wol. Een kluwen wol. Ook: knauwel.

knautse ww[knaut’se] knautset, jeknautsd proberen te overtroeven, wedijveren. Die woare ziech óngeree an ’t knautse.Ze probeerden elkaar te overtroeven.

knauwel m[knau’wel] (knauwele, knäuelesje) 1 dik ding, specifiek dikke steen, kluit. 2 kluwen, knot. Inne knauwel wol. Een kluwen wol. Ook: knäuel.

knauwele ww[knau’wele] knauwelet, jeknauweld 1 knabbelen, kauwen. ’t Kinke knauwelet an e sjtuk sjokkelaad.Het kindje knabbelde aan een stuk chocolade. Óp d’r sjiek knauwele.Op de pruimtabak kauwen. 2 mompelen. Wat bis doe diech in d’r baad an ’t knauwele!Wat zit je in je baard te mompelen!

knauzetieg bw/bn [knau’zetieg] (knauzetiejer, knauzetiegste) gierig. Ook: knauzieg.

knauzieg bw/bn [knau’zieg] gierig. Ook: knauzetieg.

knebbelm[kneb’bel] gekibbel, ruzie. Die hant ummer knies en knebbel óngeree. Ze hebben altijd ruzie met elkaar.

knebbele ww[kneb’bele] ziech, knebbelet ziech, ziech jeknebbeld kibbelen. Die äudsjere knebbele ziech van d’r vrujje mörje bis d’r sjpieë oavend. Die oudjes kibbelen van de vroege ochtend tot de late avond.

knebbelerij v[kneb’belerij] gekibbel. Die ieëwieje knebbelerij hingt miech ’t sjaos oes. Dat eeuwige gekibbel hangt me de keel uit. Iech han vöal knebbelerij doamit jehad. Ik heb er veel gedonder mee gehad. Zie ook: knebbelij.

knebbelijvgekibbel. [kneb’belij] gekibbel. Die ieëwieje knebbelij hingt miech ’t sjaos oes. Dat eeuwige gekibbel hangt me de keel uit. Zie ook: knebbelerij.

kneëst ww kneët, jekneëd kneden. D’r deeg kneë.Het deeg kneden.

kneëtm(kneëte/kneëts, kneëtsje) knecht. Besser inne klinge heer wie inne jroeëse kneët.Liever een kleine zelfstandige dan een grote knecht bij een baas. Went ’t óp d’r heer rent, dan druupt ’t óp d’r kneët. Als het de baas goed gaat, gaat het zijn personeel ook goed. Inne voele kneët en e dempieg peëd zunt nuus weëd. Met een luie knecht en een paard dat bekaf is, kun je niets beginnen. Went d’r kneët ziech riech maat an d’r heer, da doge ze beeds nit. Als de knecht zich verrijkt ten koste van de baas, zijn beide schuldig.

kneist v (kneie, kneisje) knie. Doe muets ózze Herjod óp de bloeëse kneie danke.Je zou Onze Lieve Heer op je blote knieën moeten danken. De knei van de oaventspief is durchjeraosd.De bocht van de kachelpijp is doorgeroest.

kneibank v[knei’bank] (kneibenk, kneibenks-je) knielbank.

kneie ww[knei’e] ziech, kneiet ziech, ziech jekneid knielen.

kneilap m[knei’lap] (kneilep, kneilepsje) kniebeschermer.

kneireem m[knei’reem] (kneireme, kneireemsje) spanriem.

kneisjief v[knei’sjief] (kneisjieve, kneisjiefje) knieschijf.

kneisjoner m[knei’sjoner] (kneisjonere, kneisjonersje) kniebeschermer (van leer).

kneisjtuk o[knei’sjtuk] (kneisjtukker, kneisjtuks-je) kniestuk.

kneivalm[knei’val] (kneivel, kneivelsje) knieval.

knelle ww[knel’le] knellet, jekneld knellen. De sjong knelle miech. Mijn schoenen knellen.

knepper m[knep’per] (kneppere, kneppersje) revolver.

knetsj mkleffe boel. ’t Broeëd is inne knetsj. Het brood is één kleffe massa.

knetsjetieg bn/bw [knet’sjetieg] klef, niet goed doorbakken.

knetsjiegbn/bw[knet’sjieg] klef, niet goed doorbakken.

kneufe ww[kneu’fe] kneufet, jekneufd knopen. Dat kans doe diech in de oere kneufe.Dat kun je in je oren knopen.

kneuferm[kneu’fer] (kneufere, kneufersje) knopenhaakje.

kniebediets m[knie’bediets] (kniebedietse, kniebediets-je) dreumes. Bij het volgende versje wijst men achtereenvolgens een vinger aan, te beginnen met de duim. D’r doem woar in d’r puts jevalle | Deë hauw ’m droes jehold | Deë hauw ’m heem braad | Deë hauw ’m in bed jelaad | En d’r klinge kniebediets hauw ’t vadder en modder jezaad(kinderversje).

kniebele ww[knie’bele] kniebelet, jekniebeld knabbelen, peuteren. Heë kniebelt de krinte oes d’r wek.Hij peutert de krenten uit het wittebrood.

kniebelskroam m[knie’belskroam] (kniebelskröamsje) peuterwerk, priegelwerk.

kniebelswerk o[knie’belswerk] (kniebelswerks-je) peuterwerk, priegelwerk.

knief v (kniefe, kniefsje) zakmes.

kniek m 1 (knieke, knieks-je) knik. An d’r kniek van d’r wèg woeëne vier. Aan de knik van de weg wonen wij. 2 barst. ’t Is inne kniek in ’t jlaas.Er zit een barst in het glas. 3 scheut. Iech kroog inne kniek in d’r ruk en koeët nit mieë reët kómme. Ik kreeg een scheut in mijn rug en kon niet meer recht komen.

knieke ww[knie’ke] knieket, jekniekd knikken, barsten.

knieks m (kniekse, knieks-je) révérence. E knieks-je maache.Een kleine révérence maken.

knien sl m (knieng st, knienke) konijn. Die hikke ziech wie knieng.Die planten zich voort als konijnen. Heë woeët zoeë jiftieg wie inne knien.Hij werd vreselijk boos. Doa kries te knieng va! Daar krijg je wat van! Dat is ing jelonge tsoat knieng. Dat is een raar soort mensen.

kniengshöalv[kniengs’höal] (kniengshöale, kniengshöalsje) konijnenhol.

kniengskauw v[kniengs’kauw] (kniengskauwe, kniengskäusje) konijnenhok.

kniengsvel o[kniengs’vel] (kniengsveller, kniengsvelsje) konijnenvel. Doa kunt ’t Joelsje mit ’t kniengsvel um.Daar komt Juliaantje met het konijnenvel om.

kniep v (kniepe, kniep(s)je) 1 knip. Dóch de kniep óp de duur.Doe de knip op de deur. 2 barst. 3 steil hellinkje. Noe nog dat kniepje óp en da zunt vier doa.Nu nog dat steile hellinkje op en dan zijn we er. Ook: knip.

kniep sl m (kniepe, kniepsje) groot knipmes. Jroeësvadder okkeleret de beumsjere mit d’r kniep.Grootvader oculeerde de boompjes met het knipmes. Deë is trek mit d’r kniep, bijderhank.Die is bijdehand. Dat woar óp d’r kniep. Dat was op het kantje af. Ook: knief.

kniepe ww[kniep’e] kneep/kniepet, jeknèpe knijpen.

knieperlit o [knie’perlit] (knieperlidder, knieperlidsje) knipperlicht, verkeerslicht. ’t Knieperlit is duudlieg tse zieë. Het knipperlicht is duidelijk waarneembaar.

kniepeugs-je o[kniep’eugs-je] (kniepeugs-jer) knipoogje.

kniepmets o[kniep’mets] (kniepmets, kniepmets-je) knipmes.

kniepe ww[knie’pe] kniepet, jekniepd knippen, knipogen. Iech kniepet d’r pap e eugsje.Ik knipoogde naar papa. ’t Sjteet óp ’t kniepe. Het kan ieder ogenblik gebeuren.

kniepse ww[kniep’se] kniepset, jekniepsd 1 met de vingers knippen. 2 fotograferen. 3 zappen.

kniepser m[kniep’ser] sluiter van een camera.

kniepsjier v[kniep ‘sjier] (kniepsjiere, kniepsjiersje) snoeischaar; blikschaar.

kniepslamp v[knieps’lamp] (kniepslampe, kniepslempsje) zaklantaarn.

knieptsang v[kniep’tsang] (knieptsange, knieptsengs-je) nijptang.

kniepval v[kniep’val] (knipvel, knipvelsje) knipval.

knierps m(knierpse, knierps-je) klein kereltje, inklapbare paraplu.

knies sl m 1 oogsmeer. Doe has d’r knies in de oge. Je bent nog niet goed wakker. 2 mist. ’t Is knies in de loeët. Er zit mist in de lucht. 3 ruzie. Die tswai hant ummer knies óngeree. Die twee hebben altijd ruzie onder elkaar.

kniesbuulm[knies’buul] (kniesbule, kniesbuulsje) smeerpoes.

kniesoer o[knies’oer] (kniesoere, kniesuursje) kniesoor.

kniespelwerk o[knies’pelwerk] (kniespelwerke, kniespelwerks-je) peuterwerk. Ook: kniespelij.

kniespele ww[knies’pele] kniespelet, jekniespeld peuteren.

kniespelieg bw[knies’pelieg] peuterig.

kniespelij v[kniespelij’] (kniespelije, kniespelijsje) peuterwerk.

kniesreënsl m[knies’reën] miezel, motregen.

kniespere ww[knies’pere] kniesperet, jekniesperd knetteren, knerpen. Brennend hoots kniespert.Brandend hout knettert. Perlkies kniespert ónger de sjong. Parelgrind knerpt onder de schoenen.

knietm krijt. Mit doebele kniet sjrieve. Met dubbel krijt schrijven. Óp d’r kniet jelde.Op de pof kopen. Deë sjteet bij miech nog in d’r kniet.Hij is me nog wat schuldig. Kniet in ’t laoch. Een onbesliste stand bij het kaartspel.

kniete ww [knie’te] knietet, jeknietaankruisen, krijten, schrijven. D’r bieljartsjtek kniete.De biljartkeu krijten.

knietewies bn/bw [knie’tewies] krijtwit. Heë woar knietewies va sjrek. Hij zag krijtwit van schrik.

knietsjieser m[kniet’sjieser] (knietsjiesere, knietsjiesersje) bleekscheet.

knietsjroam m[kniet’sjroam] (knietsjröam, knietsjröamsje) krijtstreep.

knieze st ww[knie’ze] kniezet, jekniesd motregenen. ’t Is e knieze weer.Het motregent.

knif m (knif, knifje) kneep, truc. Doa is inne knif bij. Daar is een trucje voor. Pas óp vuur d’r Sjeng, deë hat knif veel.Kijk maar uit voor Sjeng, die zit vol trucjes.

knik m (knikke, kniks-je) knik, kreuk. Deë boag papier zitst vol knikke. Dat vel papier is helemaal gekreukt.

knikke ww[knik’ke] knikket, jeknikd knikken. Heë knikt miech jódden daag.Hij knikte me goedendag. Iech knikket in de kneie va floep. Ik had knikkende knieën van angst. Ze ziech knikke. Er zijn gemak van nemen.

knip v (knippe, knipsje) 1 knip. Dóch de knip óp de duur.Doe de knip op de deur. 2 barst. 3 steil hellinkje. Noe nog dat knipje óp en da zunt vier doa.Nu nog dat steile hellinkje op en dan zijn we er. Ook: kniep.

knipval v[knip’val]  gevaarlijke constructie in een pijler.

knoa st m (knöa, knöatsje) 1 brok, blok, kluit, bult, knot. Dat is inne helle knoa hoots.Dat is een harde houtblok. Heë hat miech mit inne knoa leem jewórpe.Hij heeft met een kluit leem naar mij gegooid. Kiek ins wat iech inne knoa óp d’r kop han.Kijk eens wat ik voor een bult op mijn hoofd heb. Doa likt d’r knoa. Daar zit de moeilijkheid. Doa vool miech inne knoa van ’t hats.Mij viel een steen van het hart. Iech han d’r knoa droes. Ik heb het ergste achter de rug. Iech bin nit hei um de knöa aaf tse sjtoeëse. Ik ben er niet om het vuile werk op te knappen. Deë hat ’t mit knöa hinger de oere. Hij heeft het lelijk achter de ellebogen. Heë houwet d’r janse kroam in inne knoa. Hij sloeg alles kort en klein. 2  bevestiging van de kabel aan de lift.

knochenvraas m[kno’chenvraas] beeneter, soort kanker in de beenderen.

knoebel m[knoe’bel] (knoebele, knubelsje) knobbel, buil. Heë hauw knoebele drek an de sjong.Hij had knobbels leem aan zijn schoenen. Iech han miech inne vliddieje knoebel an d’r kop jesjtoeëse.Ik heb een lelijke bult op mijn hoofd van het stoten. Die sjprikt Duutsj mit knoebele.Zij spreekt gebrekkig Duits.

knoebeldik bn/bw [knoe’beldik] zo dik als een vuist. Ook: voesdik.

knoebele ww[knoe’bele] knoebelet, jeknoebeld knobbels vormen, in de war brengen. ’t Meël knoebelt (ziech). Er vormen zich knobbeltjes in het meel. Knoebel dat jaar nit inee. Breng dat garen niet in de knoop.

knoebelsnaalm[knoe’belsnaal] (knoebelsneël, knoebelsneëlsje) kopspijker.

knoebelsnaasv[knoe’belsnaas] (knoebelsnaze, knoebelsneës-je) dikke neus, kokkerd.

knoedelslm[knoe’del] (knoedele, knoedelsje) knoedel, bal. De mam hat eëpelsknoedele jemaad mit ulliegtsaos. Moeder heeft aardappelknoedels gemaakt met uiensaus.

knoedelebekker sl m[knoe’delebekker] (knoedelebekkere, knoedelebekkersje) spotnaam voor een bakker.

knoedelswerk o[knoe’delswerk] (knoedelswerks-je) prutswerk.

knoeëdsjmgeknoei, modder. Wat bis doe doa vuur inne knoeëdsj an ’t maache? Wat ben je daar aan het knoeien?

knoeëdsjbroor m[knoeëdsj’broor] (knoeëdsjbreur, knoeëdsjbreursje) knoeipot.

knoeëdsjpitter m[knoeëdsj’pitter] (knoeëdsjpittere, knoeëdsjpittersje) knoeipot.

knoeëdsjpotm[knoeëdsj’pot] (knoeëdsjpöt, knoeëdsjpötsje) knoeipot.

knoeëdzjeww[knoeëd’zje] knoeëdzjet, jeknoeëdsjd knoeien, morsen.

knoeësj st m (knoeësjte) kraakbeen. Dat is mieë knoeësj wie vleesj. Dat is meer kraakbeen dan vlees.

knoep m (knuup, knuupje) 1 stoot. Deë kan e knuupje verdrage.Die kan een stootje verdragen. Doe kries nog dieng knuup. Je krijgt je portie nog. De mieëtste knuup kriet d’r erme kop. De leiding moet het altijd ontgelden. 2 buil. Heë hat inne knoep an d’r kop zoeë dik wie ing voes.Hij heeft een bult op zijn hoofd zo dik als een vuist. Óp d’r knoep. Op het (heilig) oog. Dat is e vas knuupje van inne jong. Dat is een stevig jongetje. 3 knop. D’r aa- en oesknoep. De aan- en uitknop. Zie ook: knop.

knoepkieës m[knoep’kieës] Uitroep als een kind zijn hoofd stoot.

knoepe ww[knoe’pe] knoepet, jeknoepd 1stoten, op het hoofd slaan. Pas óp dat-s te diech nit d’r kop knoeps.Pas op dat je niet je hoofd stoot. Wils doe e paar neus jeknoepd han?Gezegd als men iemand met de knokkels over het hoofd wrijft. ’t Verke knoepe. Het varken met een slag op de kop verdoven. 2 schatten. Deë hat dat werk jeknoepd.Die heeft dat werk geschat.

knoepse ww[knoep’se] knoepset, jeknoepsd het hoofd stoten. Ze hauwe ziech jeknoepsd.Ze hadden hun hoofd gestoten. Ook: knoetse.

knoepsjpang v[knoep’sjpang] (knoepsjpange, knoepsjpengs-je) knopspeld.

knoespelieg bw/bn [knoes’pelieg] krokant, bros gebakken. Dat zint lekkere knoespelieje plets-jere. Dat zijn lekker knapperige koekjes.

knoets m (knuuts, knuuts-je) 1 stoot. Deë hat knuuts mitkrèje. Hij is er niet zonder kleerscheuren afgekomen. 2 arm-, beenstomp.

knoetse ww[knoet’se] knoetset, jeknoetsd het hoofd stoten. Ze hauwe ziech jeknoetsd.Ze hadden hun hoofd gestoten. Ook: knoepse.

knoetsje sl ww[knoet’sje] knoetsjet, jeknoetsjd knuffelen. Die tswai zint ziech an ’t knoetsje. Die twee zijn elkaar aan het knuffelen.

knoevele mv[knoe’vele] fikken, tengels. Heë kan zieng knoevele nit bij ziech hauwe.Hij kan zijn fikken niet bij zich houden. Kóm miech nit in de knoevele, angesj jeet ’t diech sjleët!Als ik je in mijn klauwen krijg, heb je pech!

knoeveleww[knoe’vele] knoevelet, jeknoeveld 1kreuken. Doe knoevels diech ’t kleed.Je kreukt je jurk. 2knuffelen. Los miech deë klinge diets ins knoevele. Laat me dat kleintje eens knuffelen.

knofebóks v[kno’febóks] (knofebókse, knofebuks-je) klepbroek.

knofloof m[knof’loof] knoflook. Ook: knofloch.

knol m (knolle, knölsje) knol.

knoleww[kno’le] knolet, jeknoold met de tol spelen, tollen.

knölsje o[knöl’sje] bolletje. E knölsje aasjrieve.Een consumptie op het bierviltje noteren; ook gebruikelijk bij kaarten en kegelen.

knoof m (kneuf, kneufje) knoop. De kneuf aaf han. Doodmoe zijn. Kneuf han. Veel centen hebben.

knoofslaoch o[knoofs’laoch] (knoofslöcher, knoofslöchs-je) knoopsgat. Deë is noen rezender in veëdieje knoofslöcher. Die heeft twaalf ambachten en dertien ongelukken.

knool m (knole, kneulsje) tol. D’r knool aawerpe. De tol opzetten.

knop m (knöp, knöpje) knop. In ’t vrugjoar sjproese de knöp van de beum.In het voorjaar lopen de knoppen van de bomen uit. Heë hat vöal knöp.Hij heeft veel centen.

knophoots o[knop’hoots] (knophootser, knopheuts-je) kapstok.

knoppe ww[knop’pe] knoppet, jeknopd uitbotten.

knöpper m[knöp’per] (knöppere, knöppersje) knopenhaakje.

knöpsje o[knöp’sje] (knöpsjer) spruitje. Ook: sjpruus-je.

knopsjong m[knop’sjong] (knopsjong, knopsjönke/knopsjöngs-je) knoopschoen.

knorre ww[knor’re] knorret, jeknord knorren. Miene maag knort.Mijn maag knort. ’t Verke knort. Het varken knort.

knótterbeer m[knót’terbeer] (knótterbere, knótterbeersje) knorrepot, brompot.

knótterbóksv[knót’terbóks] (knótterbókse, knótterbuks-je) knorrepot, brompot.

knótterbuul m[knót’terbuul] (knótterbule, knótterbuulsje) knorrepot, brompot.

knótterduppeo[knótterduppe] (knótterduppens, knótterdupsje) knorrepot, brompot.

knótterpot m[knót’terpot] (knótterpöt, knótterpötsje) knorrepot, brompot.

knóttere ww[knót’tere] knótteret, jeknótterd mopperen. Deë is d’r janse lamlendieje daag an ’t knóttere. Die is de hele lamlendige dag aan het mopperen. Wat jónk is, sjtrieëlt ziech jeer, wat aod is, knóttert jeer. Waar jongeren vechten, mopperen ouderen.

knub m (knubbe, knubsje) knoop. Inne knub an d’r vaam maache. Een knoop aan de draad maken. ’t Jaar is in d’r knub. Het garen zit in de knoop. Lek diech inne knub in ’t oer.Leg een knoop in je oor.

knubbe ww[knub’be] knubbet, jeknubd knopen. Knub die tswai sjtukker koad anee. Knoop die twee stukken touw aan elkaar.

knuchel m[knu’chel] (knuchele, knuchelsje) knokkel, enkel. ’t Wasser sjtong miech bis an de knuchele.Het water stond tot aan mijn enkels.

knudsjm (knudzje, knudsj-je) 1 blok hout, kop. Knudzje kling houwe. Blokken hout klein slaan. Iech hauw miech d’r knudsj jesjtoeëse.Ik had mijn hoofd gestoten. 2  kort stuk paal.

knul sl bn/bw dronken. Iech han ze knul. Ik ben dronken.

knudzjekrig m [knud’zjekrig] letterlijk: oorlog van de hoofden, vaak wordt het huwelijk bedoeld.

knuppel m[knup’pel] (knuppele, knuppelsje) knuppel; vlegel. Jef diech nit aa mit die knuppele. Begin geen ruzie met die vlegels.

knuppele ww[knup’pele] knuppelet, jeknuppeld knuppelen.

knuppeletsoep v[knup’peletsoep] een pak slaag.

knuver st m[knu’ver] (knuvere, knuversje) gierigaard.

koa st bn(koader, koadste) kwaad, boos. Heë woar zoeë wus wie inne koa hónk.Hij is zo boos als een getergde hond. ’t Is um koa zin tse krieje. Je zou er slechte zin van krijgen. ’t Kunt ing koa loeët ópzetse. De lucht betrekt. Doa hingt ing koa lóf. Er hangt iets in de lucht. Koa lu maache. Mensen tegen je innemen. Iech han inne koa vinger. Ik heb een zwerende vinger. Zie: koad.

koad st bn(koader, koadste) kwaad, boos. Bis doe koad óp miech?Ben je boos op mij? Dat kan jee koad.Dat kan geen kwaad. Dat is nit koad jemind.Dat is niet slecht bedoeld. Mit houwe kries doe ’tkoad óch nit oes hem. Met slaan bereik je niets bij hem. Ook: koa.

koadst v (koade sl, köadsje) koord, touw. Bing die koad vaster. Bind dat touw wat vaster. Heë is durch de koad. Hij is er vandoor. Los koad aaf! Schiet op! Doe móts doch ins uvver de koad sjpringe. Je zult toch eens een beslissing moeten nemen.

koadsjpringe wwsjpróng koad, koadjesjpróngetouwtjespringen.

koajong m[koajong’] (koajonge, koajöngs-je) kwajongen. Dat hant die koajonge werm jeflikd. Dat hebben die kwajongens weer uitgehaald.

koajonge ww [koajong’e] koajonget, jekoajongd kwajongens spelen (kaartspel).

koal st m (koale sl, köalsje) steenkool. Vuur hoots en koale mitdoeë. Voor spek en bonen meedoen.  Iech bin an d’r koal. (in tegenstelling tot: Iech bin an d’r sjtee).  ’t Jeet a koale. Nu worden uitsluitend kolen vervoerd.  Koale maache, koale sjikke. De kolenproductie zo hoog mogelijk opvoeren.

koalebak m[koa’lebak] (koalebek, koalebeks-je) kolenbak.

koalebong m[koa’lebong] (koalebongs, koaleböngs-je)  kolenbon voor deputaatkolen.

koalefronto[koa’lefront]  kolenfront.

koalehuier m[koa’lehuier] (koalehuier, koalehuiersje)  (kolen)houwer.

koaleji(e)ts m[koa’leji(e)ts] (koaleji(e)tse, koaleji(e)ts-je) kolenboer.

koaleloag v[koa’leloag] (koalelöag, koalelöags-je)  steenkoollaag.

koalemensje o[koa’lemensje] (koalemensjer) soort appel, lijkend op bellefleur.

koaleplóg m[koa’leplóg] (koaleplug, koaleplugs-je)  kolenploeg.

koalepos m[koa’lepos] (koalepös, koalepös-je)  werkpunt aan het kolenfront.

köaler m[köa’ler] (köalere, köalersje)  mijnwerker.

koaleriffel m[koa’leriffel] (koaleriffele, koaleriffelsje)  dunne steenkoollaag.

koalesjtub m[koa’lesjtub] kolenstof.

koalesjup v[koa’lesjup] (koalesjuppe, koalesjupsje) 1 kolenschop. 2 grote hand. Deë man hat richtieje koalesjuppe.Die man heeft grote handen.

koaleteutv[koa’leteut] (koaleteute, koaleteutsje) kolenkit.

koaletsóg m[koa’letsóg] (koaletsug, koaletsugs-je) kolentrein.

koaleveld o[koa’leveld] (koalevelder, koaleveldsje)  kolenveld.

koalewaan m[koa’lewaan] (koalewaans, koaleweënsje)  kolenwagen.

koalezeëg v[koa’lezeëg] (koalezeëge, koalezeëgs-je)  kolenzaag.

koalezifo[koa’lezif] (koalezifte, koalezifje) kolenzeef.

koalieg bw[koa’lieg] 1 kwalijk, bezwaarlijk; ellendig, misselijk. ’t Woeët miech jans koalieg. Ik voelde me niet lekker. Uur móst miech dat nit koalieg neëme.U moet mij dat niet kwalijk nemen. Heë woar koalieg draa. Hij was er ellendig aan toe. ’t Jöngs-je woar koalieg jevalle. Het jongetje was flauw gevallen. ’t Zint koalieje tsiete. Het zijn ellendige tijden. 2 hooguit, nauwelijks. ’t Zal koalieg joa. Het zal nauwelijks gaan. ’t Woar koalieg ing haof sjtond verjange. Er was hooguit een half uur om. Iech woar koalieg heem, doe sjellet ’t. Ik was nauwelijks thuis of de bel ging.

koalrabe(le)sjwats bn [koal’rabe(le)sjwats] pikzwart, koolzwart. Ook: koalsjwats, koalravelesjwats.

koalravelesjwatsbn [koal’ravelesjwats] pikzwart, koolzwart. Ook: koalsjwats, koalrabesjwats, koalrabelesjwats.

Koalsjeet pln [koal’sjeet] Kohlscheid.

koalsjwats bn/bw [koal’sjwats] pikzwart, koolzwart. Ook: koalrabesjwats, koalrabelesjwats, koalravelesjwats.

koarstm (koare, köarsje) smaak. Went heë eemoal d’r koar d’rva hat, wees heë nit mieë van óphure.Als hij eenmaal de smaak te pakken heeft, weet hij niet meer van ophouden.

koar sl o(koare, köarsje) korrel. Jef de honder nog e koar voor.Geef de kippen nog wat voer. Jef miech e köarsje zaots.Geef me een snufje zout. Ing bling hon vingt óch al ins e köarsje.Zelfs een dom en onbekwaam mens doet weleens iets goeds of heeft een meevallertje. Doa is e köarsje woarheet dri. Daar zit een kern van waarheid in.

koaro koren, inz. rogge. Mit Tsint Jakob (25 juli) en Tsint An (26 juli) is ’t koar in de sjuur of in de ban. Met Sint Jacob of Sint Anna moet het koren in de schuur zijn en anders is het te laat. Dat is koar óp zieng mölle.Dat is koren op zijn molen.

koare ww[koa’re] koaret, jekoard proeven.

koareblom v[koa’reblom] (koareblomme, koareblömsje) korenbloem.

koareveld o[koa’reveld] (koarevelder, koareveldsje) korenveld.

koarewoof m[koa’rewoof] (koareweuf, koareweufje) korenwolf (soort hamster).

koch m (köch, köchs-je) kok.

kóch m (kuch, kuchs-je) koek, taart. Jank noa heem, dieng mam hat kóch jebakke. Gezegde om een lastig kind kwijt te raken. Ee voel ai verdurft d’r janse kóch.Eén rotte appel in de mand maakt het gave fruit te schand; één slecht persoon kan het voor de goeden bederven. Dat is kal wie kóch.Dat is prietpraat; onnozele praat.

köchien v[kö’chin] (köchiene, köchiensje) kokkin. Wens doe wils trouwe, da hui diech vuur möllesj doatere en pastuesj köchiene. Trouw nooit met een molenaarsdochter of een pastoorsmeid, want de eerste is lui en de tweede is spilziek.

ködzeleww[köd’zele] ködzelet, jeködzeld iets van de voeding uitspugen (baby’s).

koedel m[koe’del] (koedele, kudelsje) 1 geknoei. Bij jiddes hendelsje is e kudelsje.Aan iedere handel zit een luchtje. Deë hat miech d’r koedel verdórve. Die heeft een streep door mijn rekening gemaakt. 2 affaire, verhouding. Die tswai hant e kudelsje mitee. Die twee hebben een verhouding met elkaar.

koedele ww[koe’dele] koedelet, jekoedeld knoeien, vreemdgaan. Doa has doe diech jet tsezame jekoedeld. Daar heb je me wat knoeiwerk geleverd. Die tswai koedele tsezame. Die twee hebben een verhouding met elkaar.

koedelskroam m[koe’delskroam] knoeiwerk.

koeëjel m[koeë’jel] (koeëjele/kuejel, kuejelsje) kogel. Mit inne koeëjel ze alle nuung treffe. Met één kegel ze alle negen treffen (kegelspel). Iech han d’r erm oes d’r koeëjel. Ik heb mijn arm uit de kom. Heë hat kats en koeëjel versjpild. Hij verspeelde zijn hele hebben en houden.

koeëjeledrieëner m[koeë’jeledrieëner] iemand die in zijn neus peutert.

koeël st m (kuel, kuelsje) kool, inz. boerenkool. ’t Wuur uuch jevelles ing jeet in d’r jaad, ze häu uuch jevelles de kuel aafvrèse. Overdreven onderdanig gezegde bij leedvermaak. Inne oes de kuel hoale. Iemand terechtwijzen. Deë huit ziech jet oes de kuel! Die kraamt er onzin uit!

koeëlsjtórkel m[koeël’sjtórkel] (koeëlsjtórkele, koeëlsjtörkelsje) koolstronk.

koeëlsjtrónk m[koeël’sjtrónk] (koeëlsjtrónke, koeëlsjtrunks-je) koolstronk.

koeësj v (koeësjte/kuesj, kuesj-je) korst. Iech han honger; iech kuet ing koeësj drueg broeëd èse.Ik heb honger; ik zou zelfs een korst droog brood kunnen eten.

koef m (kuuf, kuufje) kuif, knot. Heë hauw ziech inne koef jekemd. Hij had zijn haar in een kuif gekamd. ’t Meëdsje hauw de hoare in inne koef.Het meisje had haar haar in een knot.

koefaat m (koefate, koefeëtsje)  bak om kolen van ondergronds naar boven te brengen.

koekeleboots m [koekele’boots] (koekelebootse, koekelebeuts-je) koprol. D’r koekeleboots maache. De koprol doen, kopje duikelen.

koekeloere ww[koekeloe’re] koekeloeret, koekeloerd koekeloeren.

koekepiep bw [koe’kepiep] kiekeboe.

koekoek m[koe’koek] (koekoeke, koekuuks-je) koekoek. Hoalet dem d’r koekoek! De drommel mag hem halen! Dön hant ze d’r koekoek óp de meubele jekleëfd. De deurwaarder heeft beslag op de meubels gelegd. Hollender | sjpekvrèser | Koekoek. Spotvers, waarop men antwoordde met: Pruus | hat nuus | hat alles verklopd | de bedsjtat en d’r kammerpot.

koel st v (koele st, kuulsje) 1 gat, kuil. Die hant nog in ’t nemlieje kuulsje jepisd. Dat zijn vrienden van kindsbeen af. 2 (koele sl, kuulsje) kolenmijn. D’r pap wirkt óp de Hollendsje Koel (op de Domaniale Mijn). ’t Koam inne man van koel | Deë hauw ing sjwatse moel | Heë hauw d’r pungel ónger d’r erm | En hauw d’r kaffieë nog nit werm (kinderversje).

koeldrek m[koel’drek] mijnstof. Óp de zöldere loog d’r koeldrek, deë durch de panne koam.Op de zolders lag de mijnstof die door de pannen heen kwam.

koeleboets sl v [koe’leboets] (koeleboetse, koelebuuts-je) wilde of onrijpe kers. Koeleboetse èse, boechpieng nit verjèse. Van het eten van wilde kersen krijg je buikpijn.

koelfiets v [koel’fiets]  (koelfietse, koelfiets-je) mijnfiets, draisine.

koelhoor v [koel’hoor]  (koelhore) iemand die zich uitslooft om een wit voetje bij de opzichter te krijgen.

koeljaasm[koel’jaas]  mijngas.

koeljaasv[koeljaas’]  mijnweggetje langs mijnterrein. Heë woeënt in de koeljaas. Hij woont op het weggetje langs het mijnterrein.

koeljeesm[koel’jees] (koeljeeste, koeljees-je)  mijngeest (geluiden van het bewegend gesteente).

koelkap v [koel’kap]  (koelkappe, koelkep(s)je) mijnpet (vroeger gemaakt van stof, later van leer).

koelkop sl m [koel’kop] (koelköp, koelköpje) kikkervisje. Weë kröatsj wilt weëde, mós ieësj koelkop zieë.Wie iets wil bereiken, moet klein beginnen.

koellamp v [koel’lamp]  (koellampe, koellempsje) mijnlamp.

koelpietm [koel’piet] (koelpiete, koelpietsje) ondergrondse mijnwerker.

koelplai m [koel’plai]  plein op de mijn.

koelpolies m [koel’polies] (koelpoliese, koelpolies-je) agent van de mijnpolitie.

koelpungel m [koel’pungel]  (koelpungele, koelpungelsje) 1 mijnkleren, d.w.z.: koelmantoer, koelhemme, koelzökke, handdóch, halsdóch, sjweessjtuubje, snjoefplak en sjtuk zeef, geknoopt in een blauw- en grijsgeruite handdoek. Ook: pungel. 2 blauw- en grijsgeruite handdoek.

koelsjeël bn/bw [koel’sjeël]  mijnblind.

koelsjisse o [koel’sjisse] knikkerspel.

koelsjtamp m [koel’sjtamp]  Inne d’r koelsjtamp jeëve. Een oud gebruik als initiatie: wanneer iemand voor het eerst ondergronds kwam werken, hield men een kolenschop tegen zijn zitvlak en gaf er een flinke slag met een zware hamer tegen.

koelsjtub m koel’sjtub  mijnstof.

koelsjtuub m [koel’sjtuub] (koelsjtuub, koelsjtuubsje)  mijnjas.

koeltuut v[koel’tuut]  mijnsirene.

koelwaan m [koel’waan] (koelwaans/koelweëns, koelweënsje)  mijnwagen.

koelwurm mv [koel’wurm] mijnworm (ziekte). Jank jong, doe has koelwurm! Schiet op jong, je fantaseert!

koelzits m [koel’zits]  zitten op de hurken.

koempel m[koem’pel] (koempele, kuumpelsje) kameraad, mijnwerker. Ook: kómpel.

koens v (kuuns-je) kunst. Dat is jraad de koens. Dat is nu juist de kunst. Doa is jing koens aa. Daar is geen bal aan. Ook: kóns.

koep v (kuup, kuupsje) kuip, onderste deel van waterketel dat in het vuur hing; bol van een hoed;  diepste gedeelte van de schacht. Ook: kuup.

koer st m (kuur/koere, kuursje) 1 priesterkoor. Heë is óppene koer. Hij is misdienaar. 2zangkoor. 3oksaal.

koer sl v kuur. Ing koer mitmaache. Een kuur volgen.

koeraasj v[koeraasj’] moed, courage. Doe has jing koeraasj in d’r zak. Jij hebt geen moed in je. Mit de moel hat heë koeraasj vuur tsing.Met de mond heeft hij courage voor tien.

koerazjeerd bw/bn [koerazjeerd’] kordaat. Dat is e koerazjeerd vrommesj. Dat is een kordate vrouw.

koerere ww[koere’re] koereret, koereerd genezen.

koerjong m [koer’jong] (koerjonge, koerjöngs-je) misdienaar. In de kaarwèch junt de koerjonge aier óphoale. In de Goede Week gaan de misdienaars eieren ophalen.

koerkwispel m [koer’kwispel] (koerkwispele, koerkwispelsje) misdienaar (spottend).

koertsjloes m [koert’sjloes] kortsluiting. Ook: kótsjloes.

koesm (kuus, kuus-je) kus. ’t Kinke kroog e kuus-je vuur ’t sjloffejoa. Het kindje kreeg een kusje voor het slapengaan.

koesj bw koest, stil. Heë is ezoeë koesj wie e muus-je. Hij is zo stil als een muisje. Koesj in de hut en verreur diech nit.Gezegd bij het verstoppertje spelen.

koet sl v (koete, kuutsje) snot, fluim. De koete ópsjnoeve. De snot opsnuiven. Inne de koete oes de naas hoale. Iemand door vragen iets ontlokken.

koete ww [koe’te] koetet, jekoet spuwen.

koetelekker m [koe’telekker] (koetelekkersje) jongen met een snotneus.

koetenaas v [koetenaas’] snotneus.

koeteplak m [koe’teplak] (koeteplek, koetepleks-je) snotdoek, zakdoek.

koetepremzer m [koe’tepremzer] snorretje (spottend).

koetjong sl m [koet’jong] koetejongm [koe’tejong] koetnellis, koetnaas m snotneus (fig.).

koetsj v (koetsje, kuutsj-je) koets. Me kunt ieëder ónger ing mèskaar wie ónger ing koetsj.Gezegd als antwoord op een onbeschofte belediging. Rie ra roetsj | vier vare mit de koetsj | vier vare mit de Eisenbahn | rie ra roetsj(versje).

koetsj v (koetsje, kuutsj-je) alkoof, slaapplaats in een kast.

koetsj sl m (koetsje, kuutsj-je) muts, hoofd. E Belsj kuutsj-je. Een alpinopetje. Ziech d’r koetsj tserbrèche. Zich het hoofd breken over iets.

koetsjer m (koetsjere, kuutsjersje) koetsier. Huu, koetsjer, madam hat pis! Halt koetsier, plaspauze! Wuurs doe heer van inne koetsjer woeëde. Gezegd van iemand die aanmerkingen op andermans werk maakt.

koeveët o (koeveëte, koeveëtsje) enveloppe.

koezeng m [koezeng’] (koezenge, koezengs-je) neef (oomzegger).

koezjelemoesj m [koe’zje(le)moesj] koezjemoezjel m [koe’zjemoezjel] 1 mengelmoes. Doe has diech evver inne koezjelemoesj jekaochd. Wat heb je maar een mengelmoes gekookt! 2 kliek, allegaartje.

koezjelij v[koezjelij’] gekonkel.

koezjemoezjele ww [koe’zjemoezjele] koezjemoezjelet, jekoezjemoezjeld bedisselen, fluisteren.

kofe ww [ko’fe] kofet, jekoofdkopen. Tsinterkloas, jódhillieg man | Trek de betste bókse an | Jef de klingste kinger jet | Los de jroeëse lofe | Die kanne ziech zelf jet kofe. (sinterklaasversje).

kóffer o [kóf’fer] (kóffere, kuffersje) koffer. Doe kans ’t kóffer pakke. Je kunt je koffer pakken, je kunt gaan. Deë hat inne sjlaag in ’t kóffer. Die is van lotje getikt.

kóffer o [kóf’fer] koper, messing. ’t Kóffer sjoere dat ’t blinkt. Het koper poetsen tot het blinkt.

kóffere bn koperen.

kófferjeld o [kóf’ferjeld] kopergeld.

kokerm[ko’ker] (kokere, keukersje)  galerij-uitbouw in kokervorm.

kokerblok m [ko’kerblok] (kokerblök, kokerblöks-je)  taps betonblok.

kókkele ww [kók’kele] kókkelet, jekókkeld kakelen. De honder die ’t mieëtste kókkele, legke de winniegste aier. Veel geblaat, maar weinig wol. Zie kókkelet van d’r laach. Ze schaterde het uit van het lachen.

kókkeleboots m [kókkeleboots’] koprol. In: D’r kókkeleboots sjloa. De koprol maken, kopje duikelen. Ook: koekeleboots.

kókkelemensje o [kók’kelemensje] (kókkelemensjer) duikelaartje.

koks m cokes, soort kolen. Heë hat ing sjtim um koks tse kloppe. Hij heeft een rauwe stem.

Kölle pln [köl’le] Keulen.

kölle ww [köl’le] köllet, jeköldmisleiden, foppen,voor de gek houden, een poets bakken. Heë köllet ’m ing. Hij heeft hem een poets gebakken. Da hant ze diech waal jeköld. Dan hebben ze je wel gefopt. Weë miech wilt kölle, deë mós vrug ópsjtoa.Wie mij wil foppen, moet vroeg opstaan. ’t Elfde jebod heesjt: Los diech noeëts kölle. Het elfde gebod luidt: Laat je nooit misleiden.

köllepöatser m[köllepöat’ser] (köllepöatsere, köllepöatsersje) lanterfanter.

köllerij v [köllerij’] (köllerije, köllerijsje) bedrog.

kollemol m [kollemol’] (kollemöl, kollemölsje) appelbol, keutel.

kollenie v[kollenie’] (kolleniets, kolleniets-je) complex mijnwerkerswoningen.

kollenietshoes o [kolleniets’hoes] (kollenietshoezer, kollenietshuus-je) huis in een ‘kollenie’ (arbeidersbuurt).

kollera v[kol’lera] cholera. Joep-hai-die, joep-hai-da, sjnaps is jód vuur de kollera (lied).

kolrabel v[kolra’bel] (kolrabele, kolreëbelsje) koolraap, koolrabi. Me hat wiese en bloa kolrabele.Er bestaat witte en blauwe koolraap. Ook: konrabel.

kölsjwasser o[kölsjwas’ser] eau de cologne.

kóm bw nauwelijks, bijna niet. ’t Is kóm tse jeleuve.Het is bijna niet te geloven.

komfetere ww[komfete’re] komfeteret, komfeteerdconveniëren, goed uitkomen. Komfeteert ’t diech dat vier e mondieg bijeekómme?Komt het je uit dat we maandag bij elkaar komen? Ziech jód komfetere.Goed met elkaar kunnen opschieten.

komfoes sl bn/bw[komfoes’] (komfoezer, komfoeste) confuus, in de war. Iech woar jans komfoes. Ik was helemaal in de war. Ook: konfoes.

komfoor sl m [komfoor’] comfort.

komieker m [ko’mieker] (komiekere, komiekersje) komiek, humorist.

komiesj bn/bw [ko’miesj] (komiesjer, komiesjte) 1 komisch, grappig, humoristisch. Dat is inne komiesje nommer. Dat is een humoristische act. 2 raar, eigenaardig. Miech woeët ’t jans komiesj. Ik werd misselijk. Dat is ing komiesje zaach mit dem. Dat is een rare aangelegenheid met hem. Dat is inne komiesje hillieje. Dat is een rare snijboon.

komkommer v [komkom’mer] (komkommere, komkömmersje) komkommer.

kommandant m [kommandant’] (kommandante, kommandentsje) commandant.

kommandereww[kommande’re] kommanderet, kommandeerd commanderen. Jidderinne is an ’t kommandere en jinne pikt aa. Iedereen commandeert maar en niemand doet iets.

kómme ww[kóm’me] koam, kómme komen. Dem zien iech jeer kómme.Die zie ik graag komen. Kom iech uvver d’r hónk, dan kom iech óch uvver d’r sjtats.Als ik het moeilijkste achter de rug heb, dan komt de rest vanzelf. Los kómme wat kunt.Neem het zoals het komt. Kóm miech mar nit vuur jet tse noa. Denk maar niet dat je nog iets van me krijgt. ’t Versjtank kunt mit de joare. Hoe ouder, hoe wijzer. Ieëtsj kom iech dan kom iech nog ins en dan kómme de angere nog lang nit.Ikke, ikke en de rest kan stikken (vrij vertaald). An doof kómme.Peter of meter worden. Heë lieët nuus uvver miech kómme. Hij neemt het altijd voor me op. Mit jet óp de tapieët kómme.Met iets op de proppen komen.

kommeletsere ww[kommeletse’re] kommeletseret, kommeletseerd communiceren, ter communie gaan.

kommeletseerpaar o[kommeletseer’paar] Bij de eerste communie vormden een meisje en een jongen gedurende de plechtigheid een paar. Ook daarna bleef een band bestaan. Zo werd bijv. de een als huwelijksgetuige bij de ander gevraagd. En vaak nog zegt men: Dat woar mie kommeletseerpaar.

kommeliejoeën v[kommeliejoeën’] communie.

kommeliejoeënsbild o[kommeliejoeëns’bild] (kommeliejoeënsbilder, kommeliejoeëns-bildsje) communieplaat, communieprent.

kommeliejoeënspaar o[kommeliejoeëns’paar] Zie: kommeletseerpaar.

kommer m[kom’mer] kommer.

kömmere ww[köm’mere] kömmeret, jekömmerd kunnen schelen. Wat kömmert miech wat deë zeët.Wat hij zegt kan me niets schelen.

komies st m[komies’] (komieze, komies-je) douanier.

kommissiejoeën v[kommissiejoeën’] (kommissiejoeëne, kommissiejuensje) commissie.

kommoeëd st v [kommoeëd’] (kommoeëde/kommued, kommuedsje) commode. Óp de kommoeëd sjtónge famillieë-bilder en hillieje.Op de commode stonden familiefoto’s en heiligen. In ’t kommoeëdsjäös-je verwaret de mam ’t jeld.In het laatje van de commode bewaarde moeder het geld. De kommoeëd kiedele. Harmonika- of pianospelen.

kommoeëdhillieje m [kommoeëd’hillieje] (kommoeëdhillieje) stijve, onhandige persoon.

kómp m(kump, kumpsje) kom. E kumpsje huierkieës ès iech vuur miene kop alling.Een kommetje hoofdkaas eet ik voor mij alleen. Jank miech inne kómp boeëne plukke. Pluk me een kom bonen. Heë maachet oge wie kumpsjere. Hij zette grote ogen op. Doe bis miech e kumpsje! Wat ben jij een kuiken! Deë kieket wie e kumpje. Die keek heel verbaasd.

kómpanjong m[kóm’panjong] (kómpanjonge, kómpangjöngs-je) compagnon, kameraad. D’r Hans is miene kómpanjong.Hans is mijn kameraad. Ook: kómpeljong.

kómpel m[kóm’pel] (kómpele, kömpelsje) kameraad, mijnwerker. D’r Julde Kómpel. Een onderscheiding uitgereikt door de Kirchröatsjer Vasteloavendsverain. Ook: koempel.

kómpeljong m[kóm’peljong] (kómpeljonge, kómpeljöngs-je) compagnon, kameraad. D’r Hans is miene kómpeljong.

kómpenij v[kómpenij’] gezelschap. Inne kómpenij hauwe. Iemand gezelschap houden. In kómpenij jelde. Gezamenlijk inkopen. Kómpenij is lómperij. Compagnonschap leidt tot bedrog.

kómpes o[kóm’pes] zuurkool. Wat hat uur jekaochd? Kómpes mit hónk.Gezegd als iemand niet wil zeggen wat de pot schaft.

kómpesbaar v[kóm’pesbaar] (kómpesbare, kómpesbeersje) zuurkoolvat.

kómpeskop m[kóm’peskop] (kómpesköp, kómpesköpje) scheldwoord.

komplement o[komplement’] (komplemente, komplementsje) compliment, groet. Iech mós diech e komplement maache.Ik moet je een compliment maken. Hei weëde jing komplemente jemaad. Hier worden geen complimenten gemaakt. Komplemente an de vrauw. Groeten aan de vrouw.

komplementere ww[komplemente’re] komplementeret, komplementeerd gelukwensen, groeten doen.

kompletseerd bw/bn [kompletseerd’] gecompliceerd.

kompot m[kompot’] compote, meestal appelmoes.

kónd st m (kónde, kundsje) klant. Me mós jet doeë vuur inne jouwe kónd.Men moet iets doen voor een goede klant. Deë wieët is d’r betste kónd va ziech zelver.Hij is de kastelein en ook zijn beste klant.

kondelereww [kondele’re] kondeleret, jekondeleerd condoleren. Va hatse jekondeleerd mit ’t sjterve van de mam. Van harte gecondoleerd met het overlijden van je moeder.

kondieter m[kondie’ter] (kondietere, kondietersje) banketbakker.

kóndsjaf sl v[kónd’sjaf] (kóndsjafte, kóndsjefje) klandizie. Kóndsjaf is jing erfsjaf. Je kunt wel een zaak overnemen, maar niet automatisch de klanten.

konfoes st bw[konfoes’] confuus, in de war. Iech woar jans konfoes. Ik was helemaal in de war. Ook: komfoes.

konjak m[kon’jak] (konjeks-je) cognac.

konjratsiejoeën v[konjratsiejoeën’] (Maria)congregatie.

kónk v (kónke, kunks-je) kont. Iech sjtoeës diech ónger de kónk.Ik trap je onder de kont. Deë vilt nog dökser óp de kónk. Die zal nog vaak blunders maken. Mós iech diech ’t kunks-je ins verzöale? Moet je een pak voor je broek hebben? Inne i jen kónk kroefe.Iemand in de kont kruipen; weerzinwekkend vleien. Doe hings miech de kónk oes. Je hangt me de keel uit. Naas in kónk, óch jód, nónk. Ik ben bereid alles voor je te doen.

kónkele ww[kón’kele] kónkelet, jekónkeld 1een pak voor de broek geven. Doe kries ze jekónkeld went d’r pap heem kunt.Jij krijgt een pak voor je broek als papa thuiskomt. 2konkelen. Hinger miene ruk kónkele, dat kans doe. Achter mijn rug om konkelen, dat kun je.

kónkelij v[kónkelij’] gekonkel.

konkoerm[konkoer’] (konkoere, konkuursje) concours, wedstrijd. De harmonie jeet óp konkoer. De harmonie gaat op concours. Zóndieg is d’r letste konkoer vuur de doeve. Zondag is de laatste wedstrijd voor de duiven.

konkoers maache ww[konkoers’ maache] failliet gaan.

könne st ww[kön’ne] koeët, jekoeëd/jekankd kunnen. Ook: kanne.

könnejin v[könnejin’] (könnejinne, könnejinsje) koningin.

könnek m[kön’nek] (könnegke, könneks-je) koning. Deë hat e leëve wie inne könnek.Hij heeft een leven als een koning; hij leeft goed. D’r könnek van de sjutserij.De koning van de schutterij. D’r könnek in ’t kejelsjpel, bij ’t kate.De koning in het kegelspel, bij het kaartspel.

könneks-je o [kön’neks-je] (könneks-jer) winterkoninkje.

könneksvoeëjel m[kön’neksvoeëjel] koningsvogel. Kirmenszóndieg is könneksvoeëjelsjaosOp kermiszondag is koningsvogelschieten.

konrabel v[konra’bel] (konrabele, konreëbelsje) koolraap. Me hat wiese en bloa konrabele.Er bestaat witte en blauwe koolraap. Ook: kolrabel.

kóns v kunst. De jóns jeet boaver de kóns. Het is meer gunst dan kunst. Ook: koens.

kónssjtuk o[kóns’sjtuk] (kónssjtukke(r), kónssjtuks-je) kunstje.

kónteraffee o[kón’teraffee] tegeneffect (biljarten).

kónterbónk bn/bw [kón’terbónk] bont door elkaar.

kónterdans m[kón’terdans] contradans; soort linedance, maar dan tegenover elkaar.

kóntere ww kónteret, jekónterd counteren bij spel, klossen (biljart).

kónterjewieët o[kón’terjewieët] contragewicht.

kontrol v[kontrol’] (kontrolle, kontrölsje) 1 controle bij ziekte of ongeval. Óp kontrol joa. Verplicht bezoek bij de controlerende dokter. 2  controle bij de ingang van de mijn.

kontrolboed v[kontrol’boed]  huisje waar de controlepenning werd afgehaald en na de dienst weer werd ingeleverd.

kontrolerende m[kontrole’rende] controlerend arts.

kontroleur m[kontroleur’]  controleur, die de zieke mijnwerker thuis bezocht.

kontsep o[kontsep’] concept, plan. Heë hat miech jans oes ’t kontsep braad. Hij heeft me helemaal van de wijs gebracht.

kontsessiejoeën v[kontsessiejoeën’]  mijnconcessie.

konvenere ww[konvene’re] konveneret, konveneerd conveniëren, bevallen. Wem dat nit konveneert, deë mós ziech jet angesj zukke.Wie dat niet bevalt, die moet iets anders zoeken.

konzeët o[konzeët’] (konzeëter, konzeëtsje) concert.

konzervebuks v[konzer’vebuks] (konzervebukse, konzervebuks-je) conservenblik.

konzoal st m[konzoal’] (konzoale, konzöalsje) console.

konzoem m[konzoem’] consumptie. D’r konzoem a beer/a tsiejarette. De consumptie van bier, van sigaretten.

kónzum m[kón’zum] coöperatie (verbruiksvereniging). Dat sjteet óp de kónzumstute. Dat is algemeen bekend.

koof m (keuf, keufje) koop, portie. D’r billieje koof is d’r dure koof.Goedkoop is duurkoop. Doa has doe inne jouwe koof aa jedoa.Dat is een goede koop geweest. Dat mós me mit in d’r koof numme.Dat moet men op de koop toe nemen. Vruier kroge de berglu inne koof hoots óppen koel.Vroeger kregen de mijnwerkers een portie hout van de mijn.

kooflu mv[koof’lu] kooplui. Went de jekke noa d’r maat junt, da vräue ziech de kooflu.Als de gekken naar de markt gaan, zijn de kooplui blij.

kooitjes mv[kooi’tjes]  houten kooitjes op de kap van de ijzeren betimmering.

kop m (köp, köpje) hoofd, kop. Inne kop han alsof me in de hel jebloaze häu. Een vuurrood hoofd hebben. Dat deet ós d’r kop nit mieë wieë. Daar hoeven we ons het hoofd niet meer over te breken. Deë jeet mit d’r letste kop. Hij loopt op z’n laatste benen. D’r naal óp d’r kop treffe/houwe.De spijker op zijn kop slaan. Heë hat inne kop wie ing zeisjóttel. Hij heeft een geheugen als een zeef. Deë hat nuus angesj wie foesbal in d’r kop.Hij heeft alleen maar voetbal in zijn hoofd. Heë woar mar óp zie kop alling. Hij was helemaal alleen. Pas óp! Angesj zets iech diech d’r kop tusje de oere.Kijk maar uit! Deë hat e köpje, inne jouwe kop. Dat is een intelligent persoon. D’r kop in ’t wild werpe. De kont tegen de krib gooien. Went dem d’r jek in d’r kop sjleet, da kans doe jet erleëve. Als die het op zijn heupen krijgt, dan kun je wat beleven. Sjlon diech dat oes d’r kop. Zet dat maar uit je hoofd. Dem hauwe ze va kop bis vós oes-jesjtreufd.Die hebben ze helemaal uitgekleed. Inne va kop bis vós kleie.Iemand van top tot teen in de kleren steken. Doa hauw heë sjpiets va wie hoare óp d’r kop.Daar had hij spijt van als haren op zijn hoofd. Tserbrèch diech d’r kop doa nit uvver.Maak je daar maar niet druk over. Heë is nit óp d’r kop jevalle.Hij is niet gek. Wat d’r kop verjeest, mósse de bee mis-jelde.Wie zijn hoofd vergeet, moet zijn benen gebruiken. Die danst dem óp d’r kop.Ze doet wat ze wil. Dat kost d’r kop nit.Dat is niet zo duur. Heë hat e bred vuur d’r kop. Hij heeft een plank voor zijn hoofd. Ing jouw moel an d’r kop han.Goed kunnen praten. Ziech de oge oes d’r kop sjame.Zich kapot schamen. Veul diech ins an d’r kop! Je bent niet goed wijs! ’t Hoes vilt miech óp d’r kop.De muren komen op me af. Iech wees nit woa miech d’r kop sjteet. Ik heb te veel aan mijn hoofd. Inne d’r kop wèsje. Iemand zeggen waar het op staat. Ze óp d’r kop krieje.Ze op de donder krijgen. Me ziet inne vuur d’r kop, evver nit dri.Men kan niet in iemands hoofd kijken. Doe has d’r kop los. Je bent niet goed snik. D’r sjlauwste kop helt óch ins feël. Zelfs de slimste vergist zich wel eens. Inne d’r kop verdrieëne. Iemand het hoofd op hol brengen.

kopbred o[kop’bred] (kopbreer, kopbredsje) voorzijde van een kar.

kopdóch m[kop’dóch] (kopducher, kopduchs-je) hoofddoek.

kophoots o[kop’hoots] (kophootser, kopheuts-je) kopshout. Kophoots mós me jód in de verf zetse. Kopshout moet je goed in de verf zetten.  kophout.

kopjesjier o[kop’jesjier] (kopjesjiere, kopjesjiersje) paardenhoofdstel.

kopkusse o[kop ‘kusse] (kopkussens, kopkussensje) hoofdkussen.

koplamp v[kop’lamp] (koplampe, koplempsje) koplamp.  lamp op de mijnhelm.

kóploeng v [kóp’loeng] (kóploenge, kópluungs-je) koppeling. De kóploeng va miene auto is kapot. De koppeling van mijn auto is kapot. Ook: kóppeloeng.

kóploengspendaal v [kóp’loengspendaal] koppelingspedaal. De kóploengspendaal va miene waan zoos vas. De koppelingspedaal van mijn auto zat vast. Ook: kóppeloengspendaal.

kopnold v[kop’nold] (kopnolde, kopnöldsje) knopspeld. Ook: kopsjpang.

köppe ww[köp’pe] köppet, jeköpd 1 de kop afslaan. D’r haan köppe. De haan de kop afslaan. 2 koppen bij het voetbalspel.

kóppel v[kóp’pel] (kóppele, kuppelsje) 1 koppel, paar. De hazelneus hange mit kóppele. Hazelnoten groeien in paren. Ing kóppel doeve.Een koppel duiven. Dat meëdsje en deë jong, dat is ing sjun kóppel.Dat meisje en die jongen, dat is een mooi paar. 2kopstoot. E kuppelsje. Een kopstoot (glas bier met een borreltje erbij). 3  koppeling aan mijnwagens.

kóppele ww[kóp’pele] kóppelet, jekóppeld koppelen. De doeve kóppele. De duiven koppelen.

kóppeloeng v [kóppe’loeng] (kóppeloenge, kóppeluungs-je) koppeling. De kóppeloeng va miene auto is kapot. De koppeling van mijn auto is kapot. Ook: kóploeng.

kóppeloengspendaal v [kóppe’loengspendaal] koppelingspedaal. De kóppeloengspendaal va miene waan zoos vas. De koppelingspedaal van mijn auto zat vast. Ook: kóploengspendaal.

kóppelsreursje o[kóp’pelsreursje] (kóppelreursjer)  koppeling voor luchtslangen.

köppetieg bw[köp’petieg] koppig. Ook: köppieg.

köppieg bw[köp’pieg] koppig. Ook: köppetieg.

koppieng v[kop’pieng] (koppiengs-je) hoofdpijn. Doa maach iech miech jing koppieng uvver/vuur. Daar maak ik me niet druk over.

kopsjlaat v[kop’sjlaat] kropsla.

kopsjlechter m[kop’sjlechter] (kopsjlechtere, kopsjlechtersje) loonslager.

kopsjpang v[kop’sjpang] (kopsjpange, kopsjpenke) knopspeld. Ook: kopnold.

kopsjtreeb m[kop’sjtreeb] (kopsjtrebe, kopsjtreebsje)  doodlopende pijler.

kopsjwaad v[kop’sjwaad] (kopsjwade, kopsjweëdje) hoofdhuid, hoofd. Hu weëd jedansd, hu weëd jelaachd | wen mörje óch de kopsjwaad kraacht(uit een carnavalsschlager).

koptserbrèche o[kop’tserbrèche] (koptserbrèchens) hoofdbreken, beslommering.

körf sl m (körf st, körfje) 1 korf, mand. Heë woeët verzörgd wie e vuejelsje in e körfje.Hij werd goed verzorgd. Heë hat ziech bij dat meëdsje e körfje jehold. Hij heeft bij dat meisje een blauwtje gelopen. 2  liftkooi.

korrelm[kor’rel] (korrele, körrelsje) korrel. Inne korrel zand.Een korrel zand.

korrezjeerd bw/bn [korrezjeerd] kordaat. Dat is ing korrezjeerde vrauw. Dat is een kordate vrouw.

korset o[korset’] (korsetter, korsetsje) korset. Vruier heesjet ’t korset rijlief. Vroeger heette een korset rijglijfje. Ook: korzet.

körver m[kör’ver] (körver, körversje) mandenmaker.

korzet o[korzet’] (korzetter, korzetsje) korset. Ook: korset.

köslieg bw/bn [kös’lieg] (kösliejer, kösliegste) kostelijk, heerlijk. De tsoep sjmaacht köslieg.De soep smaakt heerlijk. Iech han miech köslieg ammezeerd.Ik heb me kostelijk geamuseerd.

kos-sjpielieg bw/bn [kos’sjpielieg] (kos-sjpieliejer, kos-sjpieliegste) duur.

koste ww[kos’te] kostet, jekost kosten. De ieësjte kieësje koste ’t jeld.De eerste kersen zijn duur. Dat kost de welt nit. Dat is nog te betalen. Went inne nuisjierieg vroagt: ‘Wat kost dat?’, dan zeët me: ‘Ins zoeëvöal wie de haofsjeet’.Als iemand nieuwsgierig vraagt: ‘Wat kost dat?’, dan zegt men: ‘Dubbel zo veel als de helft’. Heë lieët ’t ziech jet koste. Hij gooit er wat geld tegenaan. Dat kost vöal muite. Dat kost veel moeite. Dat mós hu veëdieg, kost wat ’t kost.Dat moet vandaag klaar; koste wat het kosten mag.

köste mv[kös’te] kosten. En weë betsaalt miech de köste?En wie betaalt me de kosten? Inne óp köste drieve/jage.Iemand op kosten jagen.

köster m [kös’ter] (köstere, köstersje) koster. Biembam baiere | d’r köster hat jing aiere | Wat hat heë dan? | Sjpek in de pan! | Doa weëd d’r köster vet van! (kinderversje). Deë mós d’r köster kroamele(gezegd als iemand met Pasen geen nieuw pak aan had).

kostuum o[kostuum’] (kostumer, kostuumsje) pak.

kót 1 bn (kótter, kutste) kort. Heë is kót va oam. Hij is kortademig. Kót en jód. Kort en goed. Iech maach kótte mette mit diech.Ik maak korte metten met jou. Dreimoal jet d’rvan aafjesjneie en ’t is nog tse kót. Ironisch gezegd voor iets, dat helemaal niet wil passen. Um ’t kót tse maache.Kort en goed. Heë is kót aajebónge.Hij is kortaf. Blief mar rui-ieg, doe kuns nuus tse kót. Doe maar rustig, je komt niets te kort. Reeg diech nit óp, angesj weëd diech ’t hemme tse kót.Wind je niet op. Die woeëne kót an d’r droad. Zij wonen vlak aan de grens. Ziech d’r kutste trekke. Aan het kortste eind trekken. 2 bwkort geleden. Bis vuur kóts. Tot voor kort. Heë sjleet alles kóts en kling/kótsharelekling. Hij slaat alles kort en klein.

kótaaf bw[kótaaf’] kortaf.

koter o[ko’ter] (kotere, kotersje) kouter, ploegijzer.

kótlet v[kót’let’] (kótlet’te/kótlets, kótletsje) 1 kotelet. 2 mv bakkebaardjes. Ook: kóttelet.

kótletteknäöks-je o [kót’letteknäöks-je] karbonade-botje. D’r hónk vräut ziech óp ’t kótletteknäöks-je. De hond verheugt zich op het karbonade-botje.

kóttelet v[kót’telet’] (kóttelette/kóttelets, kótteletsje) 1 kotelet. 2 mv bakkebaardjes. Ook: kótlet.

kots m (köts-je) 1 braaksel. 2 hoest. Doe has vliddieg d’r kots.Je hebt lelijk de hoest. Hat ’t kinke ’t köts-je?Heeft het kindje het hoestje? 3onzin. Mós me ziech deë kots nog lang aahure? Moet ik nog lang naar die onzin luisteren?

kotsbroor m[kots’broor] (kotsbreur, kotsbreursje) 1 iemand die veel hoest, 2 vervelende kletskous.

kotseww[kot’se] kotset, jekotsd 1 kotsen, braken. Heë kotst ziech ’t hats oes jen lief.Hij braakt zich het hart uit het lijf. Heë kotst ziech ermslengde. Hij kotst de ziel uit zijn lijf. 2 hoesten. Weë lang kotst, deë weëd aod.Wie lang hoest, die wordt oud.

kotsekal m[kot’sekal’] gebazel. Ook: kotskal.

kotsezat bw [kot’sezat’] spuugzat. Iech bin ’t kotsezat. Ik ben het spuugzat.

kótsjloes m[kót’sjloes] kortsluiting. Ook: koertsjloes.

kotskal m[kots’kal’] gebazel. Ook: kotsekal.

kouw st v (kui, kuisje) 1 koe. Deë kalt frantsueziesj wie ing kouw latien.Hij spreekt heel slecht Frans. Me weëd zoeë aod wie ing kouw en liert nog ummer tsouw.Men is nooit te oud om te leren. Ing sjand went de kouw in de baach sjiest. Het is jammer als men iets wat nog goed te gebruiken is, verloren laat gaan (vrij vertaald). Heë maacht e jezich alsof heë de kui verloare häu. Hij kijkt beteuterd. Heë kriet de betste kouw oes d’r sjtal. Hij krijgt de degelijkste dochter tot vrouw. Mienentweëje kan ing kouw aier legke. Het kan mij helemaal niet schelen. 2 ongemanierd persoon. Dat is ing bótte/plómpe kouw. Dat is een botterik. 3 gierigaard. Ziech jing kouw en jef die breursje óch jet. Wees niet zo gierig en geef je broertje ook wat. Deë laacht nog nit went ing kouw mit e korzet aakunt.Die heeft geen gevoel voor humor. Deë ruucht oes jen haos wie ing kouw oes jen vót. Hij heeft een slechte adem. Heë kiekt hem aa, wie de kouw de nui poats. Hij kijkt hem totaal verbouwereerd aan.

kouwflat v[kouw’flat] (kouwflatte, kouwfletsje) koeiehoop. In de wei kouwflatte sjpreie. In de wei de koeiehopen verdelen. D’r inne verliebt ziech in e roeëzeblad, d’r angere in ing kouwflat.Liefde is blind./Over smaak valt niet te twisten. (vrij vertaald) Watte? Kouwflatte! Gezegd als iemand watte zegt in plaats van wat zeg je?

kouwsjtal m[kouw’sjtal] (kouwsjtel, kouwsjtelsje) koeienstal.

kouwsjtatsm[kouw’sjtats] (kouwsjtets, kouwsjtets-je) koeienstaart. Heë is zoeë ónrui-ieg wie inne kouwsjtats. Hij is zo onrustig als een koeienstaart. Iech woeën in d’r Kouwsjtats. Straat met een diep dal in Kerkrade.

kózziejoeën v[kózziejoeën’] waarborgsom. Kózziejoeën sjtelle. Een waarborgsom storten.

kraach m gekraak. Heë hat d’r kraach in de sjong. Zijn schoenen kraken.

kraache ww[kraa’che]kraachet, jekraachd kraken. Losse vier ins laache, dat de balke kraache (uit een carnavalsliedje). ’t Vruust dat ’t kraacht.Het vriest dat het kraakt. Iech han mit diech nog e neus-je tse kraache.Met jou heb ik nog een appeltje te schillen. Heë kraacht mit de tseng.Hij tandenknarst. Jeliech kraach iech diech ing. Dadelijk krijg je een draai om je oren. Bij jeldzaache kan de betste vrundsjaf kraache. Bij geldzaken kun je de beste vrienden verliezen. Kraache waans junt ’t lengste mit. Krakende wagens lopen het langst.

kraachenui bn/bw [kraa’chenui] spiksplinternieuw. De sjong zint kraachenui. De schoenen zijn spiksplinternieuw.

kraachering bn/bw[kraa’chering] kraakhelder. ’t Is bij dön kraachering in hoes.Het is bij hun kraakhelder in huis.

kraag sl m (kreëg st,kreëgs-je) kraag, boord. Dóch diech inne ringe kraag aa.Doe een schoon boord om. Noe platst miech d’r kraag!Nu breekt m’n klomp! Inne an d’r kraag kómme.Iemand bij de lurven pakken. Dem weëd d’r kraag tse kling. Hij krijgt ’t benauwd. E sjtuk in d’r kraag han.Dronken zijn. Deë jeet mit kraag en biend noa je werk. Hij heeft een kantoorbaan.

kraan st m (krane sl, kreënsje) kraan.

krabbel m/v[krab’bel] (krabbele, krebbelsje) 1 krabbel. 2 kind Ing kling krabbel is e kinke dat nog nit richtieg lofe kan. Een kleine ‘krabbel’ is een kindje dat nog niet lopen kan.

krabbele ww[krab’bele] krabbelet, jekrabbeld krabbelen. Iech huur jet krabbele; hant vier muus? Ik hoor wat krabbelen; hebben we muizen?

krabiensetieg bn/bw [krabien’setieg] kribbig. Went de doeve óp ’t kómme zint, dan weëd d’r pap krabiensetieg. Als de duiven binnen moeten komen, wordt pap kribbig. Ook: karbientsieg, karbiensetiegen krabientsieg.

krabientsieg bn/bw [krabien’tsieg] kribbig. Ook: karbientsieg, karbiensetieg en krabientsetieg.

krach m lawaai, ruzie. Maach doch nit zoene krach; me versjteet zieng eje wöad nit. Maak toch niet zo’n lawaai; men verstaat zijn eigen woorden niet. Bij die famillieë is ummer krach in de boed.In dat gezin is altijd ruzie.

krafv 1(krefde, krefje) kracht. Zieng krefde losse noa. Zijn krachten worden minder.

krafv(kraffe, krefje) karaf.

krageknoof m[kra’geknoogf] (kragekneuf, kragekneufjer) boordenknoop.

kragkel v[krag’kel] (kragkele, kragkelsje) oude vrouw die slecht ter been is.

kragkele ww[krag’kele] kragkelet, jekragkeld moeizaam vooruit komen. Durch d’r sjnei kragkele.Moeizaam door de sneeuw vooruit komen.

kraist v (kraie, kraisje) 1 sintel, opgebrande kolen. Vuur inne de kraie oes ’t vuur hoale. Voor iemand de kastanjes uit het vuur halen. De sjtoeëf brent kraie. De kachel brandt fel. 2 suikerklontje. Ing krai in d’r bittere.Een suikerklontje in de borrel.

krai st v (kraie, kraisje) oude vrouw. Dat is nog ing vrieë krai.Dat is nog een taaie oude dame.

krais sl m (kraize, krais-je) kring, cirkel. Bij ’t sjpieële inne krais maache.Bij het spelen een kring maken.

kraize st ww [krai’ze] kraizet, jekraisd cirkelen, rondvliegen.

krak v (kragke, kreks-je) 1 lijk. Zoeë majer wie ing krak. Heel mager. 2 oud paard. Iech bin zoeë sjtief wie ing auw krak.Ik ben zo stijf als een oude knol.

krakeel m[krakeel’] gekrakeel.

krakele ww[krake’le] krakelet, jekrakeeld krakelen.

krakeler st m[krake’ler] (krakelere, krakelersje) krakeler, ruziezoeker.

krakelieg bn/bw [krake’lieg] twistziek.

kralst v (kralle, krelsje) 1kraal. Iech han de kralle ópnuits i-jeveëmd.Ik heb de kralen opnieuw geregen. De kralle van d’r roeëzekrans. De kralen van de rozenkrans. Dat meëdsje hat oge wie kralle. Dat meisje heeft ogen als kralen (prachtige ogen). 2klauw. D’r sjtoeësvoeëgel hauw ing meusj in de kralle.De roofvogel had een mus in zijn klauwen.

kral sl m prik. ’t Zitst kral in d’r sjproedel.Er zit prik in het spuitwater.

krammesvoeëjel m[kram’mesvoeëjel] (krammesvoeëjele, krammesvuejelsje) kramsvogel.

kramp m (kremp, krempsje) 1 haakje. Kramp en oog.Haken en ogen.2kramp. Iech han kremp i jen lief.Ik heb buikkrampen.

krampoar v[kramp’oar] (krampoare, krampöarsje) spatader.

krank bn/bw(kranker, krankste) ziek. Heë is ezoeë krank wie inne hónk. Hij is zo ziek als een hond. Doa kan me ziech krank an èse.Daar kun je je misselijk aan eten. Iech laach miech krank. Ik lach me kapot. Tienge-lienge-lieng miene man is krank | tiengeliengelieng wat feëlt ’m dan | tienge-liengelieng e sjtuks-je broeëd | tienge-lienge-lieng heë is al doeëd (kinderversje). ’t Is vuur inne kranke (gezegd als men goede kwaliteit wil hebben).

krankebezukm [kran’kebezuk] (krankebezukke, krankebezuks-je) ziekenbezoek. D’r krankebezuk is hu va 15.00 bis 19.00 oer. Het ziekenbezoek is vandaag van 15.00 tot 19.00 uur.

krankehoes o[kran’kehoes] (krankehoezer, krankehuus-je) ziekenhuis.

krankekas v[kran’kekas] (krankekasse) ziekenfonds.

krankekontroleur m[kran’kekontroleur] (krankekontroleure, krankekontroleursje)  controleur die de zieke mijnwerkers bezocht.

krankesjien m[kran’kesjien] (krankesjieng, krankesjienke) ziekenkaart. Iech han d’r krankesjien. Ik heb de ziekenkaart.

krankesjwester v[kran’kesjwester] (krankesjwestere, krankesjwestersje) verpleegster.

krankheet v[krank’heet] (krankhete, krankheetsje) ziekte. De krankhete kómme tse peëd en junt tse vós. Een ziekte komt te paard en gaat te voet.

krans m (krens, krens-je) krans, ring. D’r mond hat inne krans: ’t jieëft reën.Er is een krans om de maan: er komt regen. De mam hauw inne krans jebakke. Moeder had een krans (kransvormig gebak) gebakken. Inne krans blódwoeësj.Een hele bloedworst. Heë hauw d’r krans jewórpe. Hij had een krans gegooid (kegelspel; alle kegels behalve de koning). E danskrens-je.Een danskransje. E damekrens-je. Een dameskransje. E kaffekrens-je. Een gezellige bijeenkomst.  D’r krans sjisse. Een ronde ladingen tot ontploffing brengen.

kräöch m (kräöche, kräöchs-je) kreuk. Maach jing kräöche in ’t kleedsje.Kreuk het jurkje niet.

kräöche ww[kräö’che] kräöchet, jekräöchd kreukelen. Weë hat dat papier zoeë jekräöchd? Wie heeft dat papier zo gekreukeld? Trek kräöchs doe diech ing! Dadelijk krijg je een draai om je oren!

krap v (krappe, krepje) 1kaan. Ing sjnei sjwatsbroeëd mit krepjere. Een snee zwartbrood met kaantjes. 2 vierkant blokje geroosterd witbrood.

krap bn/bw (krapper, krapste) krap, schaars. De mouwe zunt jet krap. De mouwen zijn wat krap. ’t Broeëd weëd krap. Het brood wordt schaars. Krap aa jeld, krap bij kas.Krap bij kas. Tswai meter sjtaof vuur dat kleed is krap.Twee meter stof voor die jurk is krap. Iech kom krap d’rmit doa. Ik kom er nauwelijks van rond.

krapuul o[krapuul’] gespuis.

krats m (krets/kratse, krets-je) schram. Heë hauw de heng vol krets. Zijn handen zaten vol schrammen.

kratsband o[krats’band]  schraapband.

kratse ww[krat’se] kratset, jekratsd krabben, schrapen. Wents te jeuch has, móts doe diech kratse. Als je jeuk hebt, moet je je krabben. Uur broecht de bótter nit tse kratse. Jullie hoeven de boter niet te schrapen.

kratsiezer o[krats’iezer] (kratsiezere, kratsiezersje) schraapijzer.

kräutser m[kräu’tser] (kräutsere, kräutsersje) halve stuiver. Jinne kräutser óp de nöad han.Geen cent op zak hebben.

krauw sl m 1 schurft. D’r krauw han.Schurft hebben. 2 gepeupel. Doa woeënt fienge krauw! Daar woont fraai gepeupel.

krauwe st ww[krau’we] krauwet, jekrauwd 1 krabben. Inne e puetsje krauwe.Iemand vleien. 2 wateren, plassen. Jidder mörje krauwt miech inne hónk an d’r duresjtiel.Elke ochtend plast er een hond tegen mijn deurpost.

krauwel m[krau’wel] (krauwele, krauwelsje) 1 dikke steen, kluit. 2 klein onooglijk mannetje.

krauwpansj m[krauw’pansj] (krauwpensj, krauwpensj-je) schurftkop (scheldwoord). Wie jeet ’t mit de doeve? Sjwieg miech, die krauwpensj wille nit kómme.Hoe gaat het met de duiven? Schei uit, die schurftkoppen willen niet komen.

krauwpungel m[krauw’pungel] (krauwpungele, krauwpungelsje) schurftkop (scheldwoord).

kräuzieg bn[kräu’zieg] (kräuziejer, kräuziegste) kroezend, kroezig. Heë hat kräuzieg hoar.Hij heeft kroeshaar. Ook: kroes.

krawal m[krawal’] herrie.

krawalmecher m [krawal’mecher] (krawalmechere, krawalmechersje) herrieschopper.

krawat v[kra’wat] (krawatte, krawetsje) stropdas.

krawattenold v[krawat’tenold] (krawattenolde, krawattenöldsje) dasspeld.

kredens-je o[kredens-‘je] (kredens-jer) kleine salonkast.

kreebs st m (kreebse, kreebs-je) 1 kreeft. 2 kanker. Ook: kribs.

kreem st v (kreme, kreemsje) zeug met biggen.

kreemsjuutsje sl o[kreem’sjuutsje] (kreemsjuutsjer) crème-gebakje.

kreftieg bw/bn(kreftiejer, kreftiegste) krachtig, flink. Kreftieg óp d’r pin houwe.Flink de trom roeren.

kremp v (krempe, krempsje) rand van de hoed.

krempel m[krem’pel] (krempel, krempelsje) rommel. Deë janse krempel kan noa d’r dreksberg. Die hele rommel kan naar de vuilnisbelt.

krenkde v[krenk’de] vallende ziekte. Dat is jet um de krenkde tse krieje! Daar krijg je wat van!

krenke ww[kren’ke] ziech, krenket ziech, ziech jekrenkd verdriet hebben.

krenklieg bn/bw[krenk’lieg] (krenkliejer, krekliegste) ziekelijk.

krentsje o[krent’sje] (krentsjere) halve mark. En dat vuur e lómpieg krentsje.En dat voor een prikje.

krepere ww[krepe’re] kreperet, krepeerd creperen.

krets v schurft.

kretser m(kretsere, kretsersje) 1 krabber voor bijv de autoruit. 2  krabijzer om mijnwagens leeg te krabben.

krib v(kribbe, kribsje) 1 voederbak. ’t Peëd ruucht de krib. Het paard ruikt de stal. Dem mós me de krib jet hoeëjer hange. Die moeten wij kort houden. Went de krib ’t peëd noaleuft, da doogt ’t nit. Als het meisje de jongen naloopt, dan is er iets niet in orde. 2 kerstkribbe. De krib kroame. Het kribbetje (de kerststal) opzetten.

kribbebieser m[krib’bebieser] (kribbebiesere, kribbebiesersje) kribbebijter (hoefdier dat in de voerbak bijt). chagrijnig persoon, die met iedereen overhoop ligt.

kribhillieje m[krib’hillieje] (kribhillieje, kribhilliegs-je) figuur van de kerstgroep. Dat is inne richtieje kribhillieje. Dat is een stijve hark.

kribs m1kreeft. 2kanker. Ook: kreebs.

krichel m[kri’chel] (krichele, krichelsje) krekel. Heë zingt wie inne krichel. Hij zingt uit volle borst.

krichelskoal m[kri’chelskoal] (krichelskoale, krichelsköalsje) houtskool, gedeeltelijk uitgebrande kolen.

kriebel m[krie’bel] (kriebele, kriebelsje) 1 kriebel, jeuk. Heë hat d’r kriebel in de bee. 2 gekriebel.

kriebele ww[krie’bele] kriebelet, jekriebeld 1 jeuken. De heng kriebele miech. Mijn handen jeuken; dat zit me dwars. 2 kriebelen. Wat has doe doa jekriebeld?Wat heb je daar gekriebeld?

kriebelieg bn/bw [krie’belieg] kriebelig, kregelig.

kriebelsjtats m[krie’belsjtats] (kriebelsjtets, kriebelsjtets-je) draaikont. Ook: wiebelsjtats.

krieëm mspit, reumatiek.

krieëmer st m[krieë’mer] (krieëmere, krieëmersje) l marskramer. Kuuchenskrieëmer. Handelaar in pluimvee, uilskuiken. Hoddelekrieëmer. Voddenkoopman, zeer slordig geklede man. 2Ook in uitdrukking: D’r krieëmer in ruk han.Spit of reumatiek in de rug hebben.

krieëmerwelsj o[krieë’merwelsj] Bargoens, koeterwaals, vaktaal.

krieëne st ww[krieë’ne] krieënet, jekrieënd kraaien. Doa krieënt jinne haan noa. Daar kraait geen haan naar. ’t Kinke krieënt van ’t laache.Het kindje kraait van het lachen.

krieje ww[krie’je] kreeg/kroog, krèje krijgen. Wat zeët me wen me jet kriet?Wat zeg je als je iets krijgt? Los diech nit meester krieje! Laat je niet op je kop zitten! Ze hauwe hem kling krèje.Ze hadden hem klein gekregen. Heë kroog bauw jet uvver ziech. Hij kreeg bijna een beroerte. Weë dem jet aadeet, deë kriet mit miech tse doeë.Wie hem iets aandoet, krijgt met mij te maken. Dat sjpel hauw heë an de bóks krèje. Dat spel had hij verloren. Inne mit d’r wikkel/’t sjlavietsje krieje. Iemand bij z’n lurven pakken. Iech hauw ze óp d’r zak krèje. Ik heb op m’n sodemieter gehad. Heë kriet nuus ónger de naas/a jen hats. Hij krijgt niet behoorlijk te eten. Deë kriet ’t jeld waal kling.Die krijgt het geld wel op. Doa wille vier ós ee dróp krieje.Daar willen we eentje op drinken. Heë hat d’r puus krèje. Hij is ontslagen. Heë kan de kier nit krieje. Het schiet niet op met zijn werk. Dat kriet deë sjpits. Dat speelt hij klaar. Kreug heë ziech mar ins d’rmit. Pakte hij dat maar eens aan! Doe zóts doch zage wie me jet krieje kan! Je vraagt je af, hoe je zoiets kunt oplopen.

kriesje ww[krie’sje] kreesj/kriesjet, jekrèsje huilen. Dat is vuur tse kriesje.Dat is om te huilen. Mósse is tswank en kriesje is kingerjezank.Moeten is dwang en huilen is kindergezang; ik wil het wel doen, maar niet als het me verplicht wordt. Kriesje wie e Maddelieën.Tranen met tuiten huilen. Zie kriesjt ziech de oge oes d’r kop.Ze huilt de ogen uit haar hoofd. Noa laache kunt kriesje.Na lachen komt huilen.

kriesjensbreed bn/bw[krie’sjensbreed] op het punt in huilen uit te barsten. ’t Woar heur kriesjensbreed wie ze d’r trouwrink verloare hauw. Het huilen stond haar nader dan het lachen, toen ze de trouwring had verloren.

krietiesj bn/bw [krietiesj] (krietiesjer, krietiesjte) kribbig, knorrig; penibel, kritisch. E krietiesj miensj.Een kribbig mens. Ing krietiesje zaach. Een penibele kwestie.

krig m (krigge, krigs-je) oorlog. Deë is óch nit sjood an d’r krig.Dat is de kwaadste niet. Dat sjtamt va vuur d’r vurrieje krig.Dat dateert van voor de laatste oorlog. Mit dem kan me óch jinne krig jewinne. Met hem kun je ook niets beginnen.

krijje ww[krij’je] krijjet, jekrigdoorlog voeren.

krik v (krigke, kriks-je) sleepruim. Went ’t jevroare hat, da krient de krigke sjmaach.Sleepruimen krijgen pas smaak na de eerste vorst.

krimpe ww[krim’pe] krómp/krimpet, jekrómpe krimpen.

kringele ww[krin’gele] kringelet, jekringeld krullen. Dat jaar kringelt lieët.Dat garen krult gemakkelijk.

kringelsjtets-je o[krin’gelsjtets-je] (kringelesjtetsjer) krulstaart.

krink m (kring, krings-je) kring.

krint v (krinte, krintsje) krent. De krinte oes d’r wek plukke.De meest aantrekkelijke gedeelten voor zichzelf bestemmen, bijvoorbeeld de meest interessante taken uit een omvangrijk werk. Bis doe de mam an de krinte jeweë? Gezegd tegen een kind met een krentenbaard/puistjes in het gezicht. Dat is ing krint van e vrommesj. Die vrouw heeft overal wat op aan te merken. Deë sjleet drin wie Paulus in de krinte. Hij overdrijft schromelijk.

krintebuul m[krin’tebuul] (krintebule, krintebuulsje) pietje precies, krentenkakker.

krintebruedsje o[krin’tebruedsje] (krintebruedsjer) krentenbroodje.

krintekoeëb m[krin’tekoeëb] (krintekueb, krintekuebsje) pietje precies, krentenkakker.

krintekul m[krin’tekul] pietje precies, krentenkakker.

krintekuttel m[krin’tekuttel] (krintekuttele, krintekuttelsje) pietje precies, krentenkakker.

krinteriegbw/bn[krin’terieg] vitziek.

krintewek m[krin’tewek] (krintewegke, krinteweks-je) krentenbrood.

kris m (kriste, kris-je) christen. Wie kótter a Roeëm, wie lauwer d’r kris. Van wie je het netste gedrag verwacht, daar blijkt in de praktijk juist het minste van te deugen.

krisboom m[kris’boom] (krisbeum/krisboom, krisbeumsje) kerstboom. Doe has ze nit näu óp d’r krisboom. Je bent niet goed wijs.

kriseugs-je o[kris’eugs-je] (kriseugs-jer) driekleurig viooltje.

kriskatoeëliesj bn[kriskatoeë’liesj] katholiek. Die zint va kriskatoeëliesje eldere.Zij hebben katholieke ouders. Dat is inne kriskatoeëliesje juud.Dat is een erg handige zakenman.

kriskinko[kris’kink] (kriskinke) kerstkindje; kerstcadeau. Went ’t kriskinke is jeboare, da hant de rubbe en de moere d’r sjmaach verloare. Na de kerst verliezen de bieten en de wortelen hun smaak. ’t Kriskinke besjtelle. Het verlanglijstje opmaken voor kerstcadeaus. Ziech ’t kriskinke bij de oma hoale.Zijn kerstcadeautje bij oma halen.

kriskribje o[kris’kribje] (kriskribjer) kerstkribbe.

krislieg bw/bn [kris’lieg] (krisliejer, krisliegste) christelijk, eerlijk. Krislieg dele. Eerlijk delen.

krismes v[kris’mes] kerstfeest. Zieëlieje Krismes.Zalig Kerstfeest. Jreun Krismes, wiese Oeëstere.Groene Kerst, witte Pasen.

krismès v[kris’mès] nachtmis met kerstmis.

krisnaat v[kris’naat] kerstnacht.

krisoavend m[kris’oavend] vooravond van kerstmis.

kristelier v[kristelier’] (kristeliere, kristeliersje) godsdienstonderricht (op zondag). Die zint bij d’r duvel in de kristelier jeweë.Die weten van God noch gebod. De kinger hauwe de kristelier versjtaoche. De kinderen hadden gespijbeld van het godsdienstonderricht.

kristeliere ww [kristelie’re]kristelieret, kristelierd de les lezen.

kristemiensj o[kris’temiensj] (kristemiensje, kristemiensj-je) christenmens. Doa kriet jee kristemiensj loeës oes.Daar wordt geen (christen)mens wijs uit. Dat mós ziech e kristemiensj betrachte! Moet je me dat zien!

kristezieël v[kris’tezieël] (kristezieële, kristezieëlsje) christenziel. Doa woar jing kristezieël tse zieë. Daar was geen mens te zien.

kroa st v (kroats, kröasje) kraai. Ing kroa pikt de anger jee oog oes. Dat is dief en diefjesmaat. ’t Is ezoeë hees, dat de kroats jape.Het is zo warm, dat de kraaien gapen. Kroa, kroa, kroa d’r duvel kunt diech noa | wens te nit jeróffe häuts | kuem e diech óch nit noa (kinderversje). Heë zitst doa wie inne uul tusje inne troep kroats. Hij zit daar als een kat in een vreemd pakhuis.

kroam st m (kröam, kröamsje) 1 kraam, winkeltje. Bis doe óp de kröam jeweë? Ben je naar de kermis geweest? 2 boel, rommel. Dat is auwe kroam.Dat is oude rommel. Heë hat miech d’r janse kroam verdórve. Hij heeft de hele boel verpest. Krieg diech mit d’r kroam. Neem de rotzooi maar mee. D’r kroam doa werpe. De zaak erbij neergooien. Wuur iech ’t kröamsje mar kwiet.Was ik het boeltje maar kwijt. 3 bevalling. Inne koa kroam. Een miskraam.

kroame ww[kroa’me] kroamet, jekroamd 1 rommelen. Wat bis doe an ’t kroame? Wat ben jij aan het rommelen? Inne de meubele kroame. Iemands huis op zijn kop zetten. 2 op orde brengen. De kas kroame. De etalage inrichten. Ze hat de kas sjun jekroamd. Ze heeft een behoorlijke boezem. Deë hat ze nit jód jekroamd. Hij is slecht gehumeurd. 3 de weeën krijgen. De vrauw vingt aa tse kroame. De vrouw krijgt weeën.

kroamele ww[kroa’mele] kroamelet, jekroameld iemand op de rug dragen. Kroamele heesjt óch: hoekepak drage.

kröameier m[kröa’meier] (kröameiere, kröameiersje) beunhaas.

kröatsj m (kröatsje, kröatsj-je) 1 kikvors. D’r kröatsj maache an de reksjtang. Het vogelnestje maken aan de rekstok. 2 peuter. D’r klinge kröatsj van ós vingt al aa tse lofe. Die kleine peuter van ons begint al te lopen.

kroavós m[kroa’vós] kruipende boterbloem.

kroddel v[krod’del] (kroddele, kröddelsje) 1 pad. Me mós jing kroddel óppen hats basjte losse. Maak van je hart geen moordkuil. 2 klein, dik vrouwtje. 3 voetzoeker. De lummele wórpe kroddele tusje de lu. De kwajongens gooiden voetzoekers tussen de mensen.

kroddelieg bw/bn [krod’delieg] overdreven kritisch. Kroddelieje kónde liere d’r meester ’t handwerk. Overdreven kritische klanten leren de meester het handwerk.

kroech v(kruuch, kruuchs-je) kruik. Ing kroech beer.Een kruik bier.

kroechebank v[kroe’chebank] (kroechebenk, kroechebenks-je) staand pottenrek met een doek ervoor.

kroed sl o (kruder st, kruudsje) 1 kruid. Teëje d’r doeëd is jee kroed jewase. Tegen de dood is geen kruid gewassen. Noeëd is e bitter kroed. Nood is een bitter kruid. 2 loof. Eëpelskroed, moerekroed.Aardappelloof, wortelloof.

kroedsjtee m[kroed’sjtee] (kroedsjting, kroedsjtings-je) vijzel.

kroedsjtueser m[kroed’sjtueser] (kroedsjtuesere, kroedsjtuesersje) stamper.

kroedwing m[kroed’wing] Maria-ten-hemel-Opneming (15 augustus).

kroedwingsdaag m[kroed’wingsdaag] Maria-ten-hemel-Opneming. Zie: kroedwing.

kroedwusj m[kroed’wusj] (kroedwuzje, kroedwusj-je) kruidenbundel, bos veldbloemen en kruiden. Óp kroedwingsdaag weëd d’r kroedwusj-jezeënd.Op Maria-ten-hemel-Opneming wordt de kruidenbundel gezegend. ’t Blitst en dondert; don jet kroedwusj óp ’t vuur.Het bliksemt en dondert; gooi wat van de kruidenbundel op het vuur.

kroeë ww[kroe’ë] kroeët, jekroeëd wieden, plukken. Jank jet jraas kroeë vuur de knieng en jet mier vuur de vuejelsjer.Ga wat gras plukken voor de konijnen en wat muurplant voor de vogeltjes.

kroeën v (kroeëne, kruensje) kroon. ’t Jieëft jing kroeën of ’t sjteet e kruuts-je dróp. Geen rozen zonder doornen. D’r man is d’r heer en de vrauw is de kroeën i jen hoes.De man is de baas en de vrouw de kroon in huis. Deë boom hat ing sjun kroeën.Die boom heeft een mooie kroon.

kroeënekraan m[kroe’ënekraan] (kroeënekrane, kroeënekreënsje) kraanvogel.

kroeësjel st v[kroeë’sjel] (kroeësjele, kruesjelsje) kruisbes.

kroeësjelesjtroech m[kroeë’sjelesjtroech] (kroeësjelesjtruuch, kroeësjelesjtruuchs-je) kruisbessenstruik.

kroeësjelevlaam m[kroeë’sjelevlaam] (kroeësjelevleëm, kroeësjelevleëmsje) kruisbessenvlaai.

kroef-d’rdurch o kruip door, sluip door (kinderspel).

kroefe ww[kroe’fe] kroof/kroefet, jekraofe kruipen. Dem is ing loes uvver de leëver jekraofe. Hij is slecht gehumeurd. Da zien iech d’r jees kroefe. Dan vrees ik het ergste. Heë is oes de hel jekraofe wie d’r duvel sjloffet. Hij is een slecht mens. Inne óp ’t keersje kroefe. Iemand op z’n donder geven.

kroefeso [kroe’fes] (kroefeze, krufes-je) 1 kleine behuizing. In dat kroefes kan me ziech kóm drieëne of kiere. In die kleine ruimte kan men zich nauwelijks omdraaien. 2 kleine persoon, onderkruipsel. E ermzieëlieg krufes-je van e meëdsje.Een zielig klein trutje.

kroefkneiv [kroef’knei] (kroefkneie, kroefkneisje) kruipknie.

kroep mkroep, difterie.

kroes st bn kroes. Heë hat kroes hoar.Hij heeft kroeshaar. Ook: kräuzieg.

kroetsefieks o[kroet’sefieks] (kroetsefiekser, kroetsefieks-je) kruisbeeld met corpus Christi.

kroewe ww[kroe’we] kroewet, jekroewdwieden, plukken. Jank jet jraas kroewe vuur de honder en jet mier vuur de vuejelsjer.Ga wat gras plukken voor de kippen en wat muur voor de vogeltjes.

krolv (krolle, krölsje) krul, volant. Dat kinke hat sjun krölsjere.Dat kindje heeft mooie krulletjes. Zie hauw e kleed mit krolle aa.Ze had een jurk met volanten aan. Deë hat hu krolle zin. Die is vandaag slecht gehumeurd. Krolle hoare, krolle zin | sjpitse naas en sjpitse kin | doa zitst d’r duvel dreimoal drin.(Versje)

krol st v (krolle, krölsje) kralenketting.

krolleww [krol’le] krollet, jekrold krullen maken in het haar. ’t Meëdsje krolt ziech de hoare mit de lokkesjier.Het meisje krult haar haar met de krultang.

krollekop m[krol’lekop] (krolleköp, krolleköpje) krullebol.

krollemutsjv[krol’lemutsj] (krollemutsje, krollemutsj-je) ouderwetse vrouwenmuts met plooien. Has doe de krollemutsj óp? Heb je de bokkepruik op?

krolsjpang v[krol’sjpang] (krolsjpange, krolsjpengs-je) krulspeld.

kroltsang v[krol’tsang] (kroltseng, kroltsenke) krultang.

krom st v (kromme, krömsje) handsikkel.

króm sl bw (krommer, kromste) krom. Heë wirkt ziech króm.Hij werkt zich kapot. Hei laacht me ziech króm.Hier kun je nog eens goed lachen. Dat is ezoeë króm wie ing zichel.Dat is zo krom als een zeis. Heë hat króm zin. Hij is slecht gehumeurd.

krop m (krop, kröpje) krop. Inne krop sjlaat.Een krop sla. D’r krop van ing doef.De krop van een duif.

kröppe ww [kröp’pe] ziech, kröppet ziech, ziech jekröpd 1 een hoge borst opzetten. Heë kröpt ziech wie ing sjroet.Hij doet zo hoogmoedig als een verwaand meisje. 2 kokhalzen.

kröppelm bn [kröp’pel] (kröppele, kröppelsje) 1 m misvormd persoon, invalide. 2 m stumper. 3 m kwajongen. 4 bn misvormd, kreupel. Heë hat e kröppel bee. Hij heeft een misvormd been.

kröppelieg bw/bn [kröp’pelieg] kromgegroeid, misvormd. A kröppelieje boom zal jinne appel wase. Aan kromgegroeide bomen zal geen appel groeien.

kroppet m[krop’pet] (kroppete, kroppetsje) kropduif.

kruemel v [krue’mel] (kruemele, kruemelsje) kruimel.

kruemele ww [krue’mele] kruemelet, jekruemeld (ver)kruimelen. D’r wek kruemelt erg.Het witbrood kruimelt erg. Doe zouwts dieng bótram nit zoeë kruemele.Je moet je boterham niet zo verkruimelen. Ook: krummele.

kruene ww[krue’ne] kruenet, jekruend kronen.

kruferm (krufere, krufersje) kruiper.

kruk v (krukke, kruks-je) kruk. D’r opa kriet de krukke. Opa wordt 77 jaar. Went de jewalt kunt, jeet ’t reët óp krukke. Met geweld maak je alleen maar brokken.

krukkeblom v[kruk’keblom] (krukkeblomme, krukkeblömsje) bolderik. Went de krukkeblom bluit, da zunt vier nog zes wèche vuur d’r aos.Als de bolderik bloeit duurt het nog zes weken tot de oogst.

krumme ww [krum’me] krummet, jekrumd krommen. De kats krumt d’r ruk.De kat maakt een hoge rug. Heë krumt jinne vinger. Hij steekt geen vinger uit.

krumme ww [krum’me] ziech, krummet ziech, ziech jekrumd kronkelen. Ziech krumme van de boechpieng.Kronkelen van de buikpijn. D’r pirrek krumt ziech.De pier kronkelt.

krummel m[krum’mel] (krummele, krummelsje)  klein wittebrood, dat na de dienst aan de mijnwerkers werd uitgereikt (vóór 1920). ’t Koam inne man van koel | Deë hauw ing sjwatse moel | Heë hauw d’r krummel ónger d’r erm | Is d’r kaffieë nog nit werm?(mijnversje)

krummele ww[krum’mele] krummelet, jekrummeld (ver)kruimelen. Zie: kruemele.

krummer st m[krum’mer] (krummere, krummersje) elleboog van een buis, kniestuk in een pijp of buis.

krummoengv [krum’moeng] (krummoenge, krummuungs-je) draai, bocht. D’r wèg maat ing krummoeng.De weg maakt een bocht.

kruung v (kruunge, kruungs-je) kruin. Heë kriet de kruung jesjoare.Hij krijgt de kruin geschoren, hij wordt priester Wat is dem in de kruung jevare? Wat bezielt hem?

krunzjel v[krun’zjel] (krunzjele, krunzjelsje) kreuk, rimpel. Doe zitst diech krunzjele in ’t kleed.Je krijgt door het zitten kreuken in je jurk. Dat aod jezichs-je woar vol vauwe en krunzjele.Dat oud gezichtje zat vol vouwen en rimpels.

krunzjele ww[krun’zjele] krunzjelet, jekrunzjeld kreuken. Deë sjtaof krunzjelt lieët.Die stof kreukt licht.

krunzjelieg bn/bw[krun’zjelieg] gerimpeld. De eppel weëde krunzjelieg.De appels rimpelen.

kruuts o (kruutser, kruuts-je) 1 kruis, kruisteken. D’r Herjod van ’t kruuts aafbeëne.Onze Lieve Heer van het kruis af bidden. D’r nuie pastoer woeët mit kruuts en vaan i-jehold.De nieuwe pastoor werd met vlag en wimpel binnengehaald. Heë ziet oes wie inne sjecher an ’t kruuts.Hij ziet er miserabel uit. Jiddes huus-je hat zie kruuts-je.Elk huisje heeft zijn kruisje. Kruuts en leed doert jing ieëwiegheet.Ook aan een ongelukkig leven komt een einde. D’r inne dreët ’t kruuts, d’r angere sjleeft ’t.De een draagt zijn lot, de ander wordt meegesleept. Hei sjton iech an e kruuts-je; weë miech jeer hat, deë jieëft miech e buuts-je(bij pandverbeuren). Vuurdat de mam ’t broeëd aasjniejet, maachet zie mit ’t broeëdmets e kruuts dróp. Voordat moeder het brood aansneed, maakte zij met het mes een kruis erop. Losse vier e kruuts druvver maache. Laten we de zaak vergeten. Doe luugs! Maach diech ins e kruuts-je óp de tsong.Je liegt. Maak eens een kruisje op je tong. Als bewijs dat je de waarheid spreekt. 2 kruis, schoot. Heë sjprong hem in ’t kruuts.Hij sprong hem in het kruis. Heë hat ’t kruuts uvver. Hij heeft z’n ruggegraat gebroken.

kruuts en kweerbwkriskras.

kruutsdaag mv[kruuts’daag] kruisdagen. Mit de kruutsdaag woeët durch de velder jebrónkd.Met de kruisdagen ging de processie door de velden.

kruutseww[kruut’se] ziech, kruutset ziech, ziech jekruutsd kruisen. Ós weëg kruutse ziech nog ins.We komen elkaar nog wel eens tegen (als bedekte bedreiging). Doavuur zouw me ziech kruutse en zeëne. Daar moet je je voor hoeden.

kruutserbn[kruut’ser] klaveren (bij het kaartspel). Kruutser oas, könnek, dam, boer.Klaveren aas, koning, vrouw, boer. Ook: klieë.

kruutsnoad v[kruuts’noad] (kruutsnoade, kruutsnöadsje) kruisnaad.

kruutssjpin v[kruuts’sjpin] (kruutssjpinne, kruutssjpinsje) kruisspin.

kruutssjtich m[kruuts’sjtich] (kruutssjtich, kruutssjtichs-je) kruissteek.

kruutstseeche o[kruuts’tseeche]kruisteken.

kruutswèg m[kruuts’wèg] (kruutsweëg, kruutsweëgs-je) kruisweg. D’r kruutswèg joa.De kruisweg gaan. Ziech d’r kruutswèg beëne.De kruisweg bidden.

kuche v[ku’che] (kuchens, kuchs-je) keuken. Vruier woeët in de kuche jeleëfd.Vroeger werd in de keuken geleefd. Ing vette kuche jieëft ing majer erbsjaf.Een goede keuken zorgt voor een kleine erfenis.

kuchedusj m[ku’chedusj] (kucheduzje, kuchedusj-je) keukentafel.

kuchemets o[ku’chemets] (kuchemetser, kuchemets-je) keukenmes. Mit ’t kuchemets-je sjelt me de eëpel.Met het keukenmesje schilt men de aardappelen.

kuchepitter m[ku’chepitter] (kuchepittere, kuchepittersje) iemand die altijd in de keuken zit.

kuchesjaaf o[ku’chesjaaf] (kuchesjaver, kuchesjeëfje) keukenkast.

kud v(kud, kudsje) kudde, troep. Die hauwe heem ing janse kud kinger. Die hadden thuis een hele troep kinderen.

kuel v (kuel, kuelsje) keel. Deë huit ziech jet oes de kuel! Die kraamt er onzin uit! Inne oes de kuel hoale. Iemand terechtwijzen. Ook: keel.

kufe ww[ku’fe] kufet, jekuufd lappen. Dat kuuft deë miech nit mieë!Dat lapt hij me niet meer!

kui sl m het vreten. Deë kui kan iech nit èse.Dat vreten kan ik niet eten. Heë verdeent kóm ziene eje kui.Hij verdient nauwelijks zijn eigen kost. Los d’r janse kui. Laat de hele boel maar barsten!

kuiduppe o[kui’duppe] (kuiduppens, kuidupsje) uilskuiken.

kuiest ww[kui’e] kuiet, jekuid kauwen, eten. Wie inne kuit, zoeë wirkt heë óch.Zoals iemand eet, zo werkt hij ook. Heë kuit wie e verke.Hij eet als een varken. Heë kuit de wöad ier heë ze zeët.Hij kauwt op zijn woorden voordat hij ze zegt, hij praat onduidelijk.

kukeleku m[ku’keleku] haan (kindertaal). Ook: kukereku.

kukereku m[ku’keleku] haan (kindertaal). Ook: kukeleku.

kul sl m (kulle, kulsje) bedrog. De janse welt is inne kul en jidderinne kult mit.De hele wereld is bedrog en iedereen doet mee.

kumeww [ku’me] kumet, jekuumd kreunen, klagen. Mit kume alling jeet ’t nit; ’t mós óch jewirkd weëde.Klagen alleen helpt niet; er moet ook gewerkt worden. Deë kuumt mit jezong bee.Die klaagt op gezonde benen. Heë hat alle-ze-leëve jekuumd en jeklaagd. Hij heeft altijd al gekreund en geklaagd.

kumerij v[kumerij’] (kumerije, kumerijsje) geklaag, gesteun.

kundieje ww[kun’dieje] kundiejet, jekundiegd opzeggen, ontslaan. Iech bin jekundiegd.Ik ben ontslagen. De maad hat jekundiegd.De dienstmeid heeft opgezegd.

kundiejoeng v[kun’diejoeng] opzegging.

kunftieg bw/bn [kunf’tieg] komend, aanstaande; voortaan. Vier hoffe dat ’t kunftieg joar besser weëd. We hopen dat het komende jaar beter wordt. Ook: kunneftieg.

kunneftieg bn [kun’neftieg] komend, aanstaande; voortaan. Vier zalle d’rvuur zörje, dat ’t kunneftieg nit mieë passeert. We zullen ervoor zorgen, dat het voortaan niet meer gebeurt. Ook: kunftieg.

kuunslieg bw [kuuns’lieg] kunstmatig. Reeg diech nit zoeë kuunslieg óp. Maak je niet druk om niks.

kuurbiesm[kuur’bies] (kuurbiese, kuurbies-je) pompoen; kop. Doe vloog hem doch inne blommepot óp d’r kuurbies.Toen vloog hem toch een bloempot tegen de kop.Ook: kurbes.

kurbesm[kur’bes] (kurbese, kurbes-je) pompoen; kop. Ook: kuurbies.

kure ww[ku’re] kuret, jekuurd keuren. Vuur de oessjtellóng woeëte de doeve jekuurd. Voor de tentoonstelling werden de duiven gekeurd.

kureww[ku’re] ziech, kuret ziech, ziech kuret 1 zich afreageren. Móts doe diech an die kling kinger kure?Moet jij je afreageren op die kleine kinderen? 2 zich meten. Wils doe diech mit miech kure?Wil je je met mij meten?

kuroeng v (kuroenge, kuruungs-je) keuring.

kusse o[kus’se] (kussens, kus-je) kussen. Óp jiddere sjtool e kusse.Op elke stoel een kussen. E kus-je mit kamilletieë óp de bakke leëje teëje tsankpieng.Een kussentje met kamillethee op de wangen leggen tegen kiespijn.

kussetsich v[kus’setsich] (kussetsiche, kussetsichs-je) kussensloop.

kut m (kutte, kutsje) jacket.

kute o [ku’te] big. Doe bis ’t ieësjte kute neëver de zouw. Jij bent het ergste varken van allemaal.

kutebukkem m[ku’tebukkem] (kutebukkeme, kutebukkemsje) bokking met kuit.

kutsde v[kuts’de] binnenkort. In de uitdrukking: In kutsde kunt doa e jesjef. Binnenkort komt daar een winkel.

kutte ww[kut’te] kuttet, jekut (in)korten. ’t Kleed is tse lank; ’t mós e paar tsentiemeter jekut weëde.De jurk is te lang; die moet een paar centimeter ingekort worden. De daag bejinne tse kutte.De dagen beginnen te korten.

kuttel m[kut’tel] (kuttele, kuttelsje) 1 keutel. Da sjiets doe evvel sjmaal kuttele. Dan zul je honger moeten lijden. Heë hauw d’r kuttel óp d’r sjtool sjtoa. Hij had zich barstensvol gegeten. Iech vólt miech wie inne kuttel in inne pluusje sjtool. Ik voelde me niet thuis in dat deftig gezelschap. Wat is doa tse zieë? Inne kuttel an ing koad. Wat is daar te zien? Een keutel aan een touw (afwijzend antwoord als iemand vraagt wat er te zien is). Wie iech dem ins richtieg de woarheet jezaad hauw, trok heë d’r kuttel in.Toen ik hem eens goed de waarheid had gezegd, bond hij in. Deë deet d’r hód nog aaf vuur inne kuttel. Die is onderdanig beleefd. Noa d’r kuttel kalle. Onzin uitkramen. 2 klein kind. Maacht dat uur voet komt, uur kuttele! Maak dat jullie wegkomen, kleine opdonders.

kuttele ww [kut’tel] kuttelet, jekutteld 1 knoeiwerk verrichten 2 zeuren 3 treuzelen.

kuttelekalm[kut’telekal] gezwets.

kuttelekeël m[kut’telekeël] (kuttelekeëls, kuttelekeëlsje) klein ventje.

kuttelekeersje o[kut’telekeersje] (kuttelekeersjer) kist op rijdbaar onderstel, waarin de paardenmest op straat werd verzameld; kleine auto (minachtend). De peëdskuttele woeëte mit ’t kuttelekeersje ópjehold.De paardendrollen werden met het drollenkarretje opgehaald.

kuttelieg bw/bn[kut’telieg] kutteliejer, kutteliegste) klein.

kuttelskroam m[kut’telskroam] 1 zootje. 2 klein ding.

kuttelswerk o[kut’telswerk] prulwerk.

kuuche o[kuu’che] (kuuche, kuuchs-je) kuiken. ’t Kuuche wilt ummer loeëzer zieë wie de hon. Een kind denkt altijd slimmer te zijn dan zijn ouders.

kuuchedroad m[kuu’chedroad] kuikengaas.

kuuchenskrieëmer m[kuu’chenskrieëmer] (kuuchenskrieëmere, kuuchenskrieëmersje) handelaar in pluimvee; uilskuiken.

kuul st m (kule, kuulsje) knuppel. De neus sjloa mit inne kuul. De noten met de stok afslaan. Ze drieve de zouw mit d’r kuul (jongensspel). Ziech d’r kuul bieëne. Luieren.

kuumsjóttel v [kuum’sjóttel] (kuumsjottele, kuumsjöttelsje) iemand die altijd klaagt.

kuuns(t)ler m[kuuns(t)’ler] (kuuns(t)ler, kuuns(t)lersje) kunstenaar.

kuurmeesterm[kuur’meester] (kuurmeestere, kuurmeestersje) keurmeester.

kuusj m (kuuzje, kuusj-je) varken. Heë ziet oes wie inne kuusj.Hij ziet uit als een varken. Mit inne d’r kuusj drieve. Met iemand sollen. Wat bis doe vuur inne vrèse kuusj! Wat ben jij een vreetzak!

kuut sl v(kute, kuutsje)kuit. Heë hat jing kuut i. Er zit geen pit in hem. Ziech de kute oes lofe. Zich een ongeluk sjouwen. Iech treën diech de kute oes! Ik trap je een ongeluk! Milchskuut. Hom.

kuutsj-je o (kuutsj-jer, kuutsj-jersje) 1 steenuil. 2 albinopetje. E Belsj kuutsj-je.

kwaak m kik. Heë loos jinne kwaak.Hij gaf geen kik.

kwaal v(kwale, kweëlsje) kwelling. Weë de waal hat, hat óch de kwaal.Kiezen is moeilijk.

kwaas sl m (kwès, kwès-je) kwast. De kouw hat inne kwaas an d’r sjtats.De koe heeft een kwast aan haar staart. Los diech nit d’r kwaas ópdrieëne.Laat je niet op stang jagen.

kwaatsj v (kwaatsjere) iemand die alsmaar klaagt.

kwaatsje ww[kwaat’sje] kwaatsjet, jekwaatsjd klagen. Heë hat alle-ze-leëve jekuumd en jekwaatsjd.Hij heeft altijd al gekreund en geklaagd.

kwabbel m[kwab’bel] (kwabbele, kwebbelsje) 1 kwab. Die vrauw hat inne vieze kwabbel an d’r haos. Die vrouw heeft een vieze kwab aan haar nek. 2 dikke vrouw.

kwabbele ww[kwab ‘bele] kwabbelet, jekwabbeld kwabbelen. Dem kwabbelt d’r boech. Zijn buik kwabbelt.

kwabbelieg bn/bw [kwab’belieg] kwabbig. Kröatsje-aier veule ziech kwabbelieg aa.Kikkereitjes voelen kwabbig aan. Ook: kwabbeletieg.

kwabbeletieg bn/bw [kwab’beletieg] kwabbig. Zie: kwabbelieg.

kwagkele ww[kwag’kele] kwagkelet, jekwagkeld kwakkelen, sukkelen. Vier hant dis joar inne kwagkele winkter.We hebben dit jaar een kwakkelwinter. Heë kwagkelt al lang mit zieng jezónkheet.Hij kwakkelt al lang met zijn gezondheid.

kwak m (kwakke, kweks-je) smak. Inne kwak jeld.Een smak geld.

kwakest ww[kwa’ke] kwaket, jekwaakd kwaken.

kwaket m[kwa’ket] (kwakete, kwaketsje) schreeuwlelijk. Wat is dat inne kwaket van e kink! Wat is dat een schreeuwlelijk kind!

kwakke ww[kwak’ke] kwakket, jekwakd smakken.

kwalm m walm. In de wieëtsjaf hong inne vieze kwalm.In het café hing een vieze walm.

kwalme ww[kwal’me] kwalmet, jekwalmd walmen. De oaliegslamp kwalmt.De olielamp walmt.

kwansies bw [kwansies’] kwansuis, schijnbaar. E kwansies-je. Een voorwendsel.

kwantm (kwante, kwentsje) ondeugdige vent, gast. Die kwante hant nuus wie doeëmjroaverij in d’r kop.Die jongens hebben alleen maar ondeugd in het hoofd. Inne loestieje kwant.Een vrolijke gast.

kwarteer o[kwarteer’] (kwartere, kwarteersje) onderdak.

kwatsjm onzin. Doe vertsels diech jet kwatsj. Jij vertelt alleen maar onzin. Maach jinne kwatsj. Maak geen ruzie.

kwatsjbroor m[kwatsj’broor] (kwatsjbreur, kwatsjbreursje) kletsmajoor. Ook: kwatsjkop.

kwatsje ww[kwat’sje] kwatsjet, jekwatsjd kletsen. Óp ing verzamloeng weëd döks vöal jekwatsjd.In een vergadering wordt vaak veel gekletst.

kwatsjkop m[kwatsj’kop] (kwatsjköp, kwatsjköpje) kletsmajoor. Ook: kwatsjbroor.

kwartel v [kwar’tel] (kwartele, kwertelsje) 1 kwartel. Zoeë doof wie ing kwartel.Zo doof als een kwartel. 2 voetzoeker. 3 pad. In d’r kelder hauwe vier ing kwartel.We hadden een pad in de kelder.

kwattertemperdaag mv[kwattertem’perdaag] quartertemperdagen, boete- en vastendagen ter heiliging van de 4 seizoenen.

kwazelv[kwa’zel] (kwazele, kweëzelsje) babbelzieke vrouw.

kwazeleww[kwa’zele] kwazelet, jekwazeld kletsen.

kweële st ww[kweë’le] kweëlet, jekweëld kwellen, mishandelen. Dem kweëlt ’t jewisse.Zijn geweten kwelt hem. Me zouw jing dere kweële.Men moet geen dieren mishandelen.

kweëleww [kweë’le] ziech, kweëlet ziech, ziech jekweëld zich uitsloven.

kweëlerij v [kweë’lerij] (kweëlerije, kweëlerijsje) kwelling.

kweer bn/bw dwars. Deë leuft al noa d’r dokter went hem inne vóts kweer zitst.Die rent al naar de dokter als hem een scheet dwars zit. Ze lofete kruuts en kweer durchee.Ze liepen kris kras door elkaar.

kweerdrieverm[kweer’driever] (kweerdrievere, kweerdrieversje) dwarsdrijver.

kweersjlaagm[kweer’sjlaag] (kweersjleëg, kweersjleëgs-je)  dwarsgang, dwarsgalerij.

kweët v (kweëte, kweëtsje) eeltplek. Va wirke kriet me kweëte an de heng.Van werken krijg je eeltplekken aan de handen.

kwel v (kwelle, kwelsje) bron. Vrisj van de kwel. Vers van de bron.

kwellest ww[kwel’le] kwol, jekwolle 1 opwellen. ’t Wasser kwelt oes de eëd. Het water welt op uit de grond. 2 (op)zwellen. Boeëne en eëtse mós me vuur ’t kaoche ieëtsj kwelle losse. Bonen en erwten moeten voor het koken eerst wellen. 3 uitgezet zijn. ’t Hoots kwelt.Het hout is uitgezet.

kwentsje o [kwent’sje] een beetje. Iech han evvel óch jee kwentsje jeluk.Ik heb ook geen greintje geluk.

kwetsje ww[kwet’sje] kwetsjet, jekwetsjd kneuzen, prakken. Ziech d’r vinger tusje de duur kwetsje.Zijn vinger tussen de deur kneuzen. Ziech durch de lu kwetsje. Zich door de menigte wringen. De mam mós ’t èse nog kwetsje, vier hant hu óngeree. Moeder moet het eten nog prakken, we eten vandaag stamppot.

kwetsjbuul m [kwetsj’buul] (kwetsjbule, kwetsjbuulsje) trekharmonica.

kwetsjerm [kwet’sjer] (kwetsjere, kwetsjersje) stamper (meestal voor het stampen van veevoer).

kwiebesst m [kwie’bes] (kwiebeze, kwiebes-je) kwibus.

kwieëk st m kweekgras. Noa d’r aos woeët ’t lank jeplógd en doanoa woeët d’r kwieëk bijee-jeveëgd.Na de oogst werd het land omgeploegd en daarna werd het kweekgras bij elkaar geveegd.

kwieëzel v [kwieë’zel] (kwieëzele, kwieëzelsje) kwezel.

kwieëzelieg bn/bw [kwieë’zelieg] kwezelachtig.

kwieke sl ww[kwie’ke] kwieket, jekwiekd piepen, gillen. De verksjere kwieke went ze honger hant.De biggen piepen als ze honger hebben. Iech sjtoeës diech teëje de sjieëne dat-s doe kwieks.Ik trap je tegen de schenen tot je gilt.

kwieskwaasm[kwies’kwaas] (kwieskwaze, kwieskweës-je) wijwaterkwast. Mit d’r kwieskwaas durch jen kirch joa.Met de wijwaterkwast door de kerk gaan.

kwiet bw1 quitte. Vier zunt kwiet.We hebben alles met elkaar vereffend.Ook: kiet. 2 kwijt. Weë jelt wat heë ziet, is jauw zieng fennegke kwiet. Wie alles koopt wat hij ziet, is snel zijn geld kwijt.

kwietoeng v [kwie’toeng] (kwietoenge, kwietuungs-je) kwitantie.

kwikzilver o [kwik’zilver]kwikzilver. Heë hat kwikzilver in de bóks. Hij zit nooit stil.

kwint v(kwinte, kwintsje) kwint. Doe sjprong miech evver de kwint!Toen vond ik het toch genoeg!

kwispel m [kwis’pel] (kwispele, kwispelsje) handveger.

kwispele ww[kwis’pele] kwispelet, jekwispeld 1 vegen. Kwispel ins ónger d’r dusj. Veeg eens onder de tafel. 2 met de staart kwispelen.

kwispelsjtats m [kwis’pelsjtats] (kwispelsjtets, kwispelsjtets-je) onrustig kind.

kwoal v (kwoale, kwöalsje) kwaal, ziekte.