Karel Thelen

D’r Karel woar joarelank noa d’r Stelsmann en d’r Hirsch d’r man deë alles noakieket of ’t sjtimmet mit de sjriefwies. Sjoeëlmeester woar e van beróf en is óch vuurzitsender jeweë van d’r dialekverain, verzörjet ’t plat in d’r Zuid-Limburjer en dong mit an de Vasteloavendtsiedónk.

’t Puulsje bloof vol (uvver zes Roda-supportere)

Al joare hauwe vier ós d’róp jevräud ins mit tse joa, went ós jonge va Roda oes-sjpillete. Óp de sjtoan-triebuun woare vier ummer jód jesjpanne, weer of jee weer, vier woare mieëtstens mit ós zezze doa vertroane.
D’r Piet rejelet al daag i vuuroes de kate, zoeëdat vier blingelings óp ós plaatsje aa koeëte joa: de vunnefde rij óp de midde, zag mar: pratsj vuur ’t dóch. Vier hole ós aavangs ummer nog jet koesj en loze, zoeë wie me zeët, ‘t sjpel óp ós aafkómme. Óngerwiels koame vier d’rhinger woa de lu reëts en links van ós mit hole, zag mar: va wat v’r kluur ze woare. En doa hool ziech döks ing kluur óp!
Went d’r tillevies doa woar – dat dong ziech mieëtstens mar vuur went Ajax of Feijenoord hei woar, um tse losse kieke wie Roda ing jetsöpd kroog of went ziech hei en doa jeklöpd woeët – kiekete vier d’r cameraman hareljenauw óppen ruk, en zoge vier wie deë ummer jet jouw dinger van de jeste ópnoom vuur de ‘samenvatting’.
Ejaal, tseruk noa ós zes jesjwoare kammerade. D’r Piet noom ós dreie, d’r Frens, d’r Wiel en miech hei zeët d’r jek, mit ziene waan mit bis Kaalhei. D’r Nöl en d’r Albeët van Jraat sjtónge ós dan al óp tse wade an d’r antree. Kaod hauwe vier ’t zelde, vier zörjete dat vier ós óp deë daag ing ordentlieje middaag ónger daag dónge. Alling d’r erme Nöl moeët ziech tusjedurch mit ’t puulsje bij-werme, den dem zie Kit hellet zes moal de wèch alling mar tsoep óp, ‘waal mit alles d’rin’, zaat ’t ummer.
Went Roda d’rneëver houwet, kallete vier jemindlieg mit die kluur neëver ós e bis-je mit. Vool evvel ing jool an ós zie, da drieënet ziech ós tapieët. D’r Wiel versjtong de koens um in dön hön tsongefeëlere dialek jenauw oeseeree tse legke wie d’r heerjank wal woar jeweë. Heë kank alle sjproache noadoeë, van ’t klassiesj Mestreechs van boete de walle bis ’t sjoerpapiere Hollendsj an tsouw. Vier ammezerete ós, wen al nit an ’t sjpel va Roda, dan an al wat vier óp ós triebuun mitmaachete.
Wail vier zelde e sjpel uvversjloge en nog nie bij e oes-sjpel mit woare jeweë, en D’r Nöl vuursjloog ins mit de supportere-bus mit noa Ajax tse vare, entsjlose vier ós vuur die ing wuste kier dat tse doeë. Doadróp zaat d’r Nöl dat e ós d’r janse daag vrij zouw hauwe, den e hauw lets mit Abraham jet ónger koeveët krèje en ’t Kit wuur i-versjtange.
Ózze Piet zouw al rejele: vier moeëte um haover tsing van d’r Maat oes voetvare. Jidderinne woar al tsietlieg doa, alling d’r Nöl mankeret, en dat woar d’r oerheber, oane dem kanke vier nit joa. De busse vore voet en vier blove wade. Ópins koam e; e woar ’t puulsje verjèse, zaat e. Nit lang jefakkeld, óppen baan aa en ziech d’r tsóg jepakd.
In d’r tsog noa Heële trók d’r Piet ziene janse poletiekke rejister óp, den e woar ja nit vuur nuus roadslid. Evvel wie ’t thema van ‘t durchtrekke van d’r intercity uvver Kirchroa en Koalsjeed noa Oche, ’t erjere uvver ’t endere van de halte Hoeëpel in Ejelzer ziech jet hauw jelaad, en e nog jerauweld hauw uvver ’t endere va Sjaasberg in ’t kuunslieg Landgraaf, hool d’r möp a piepens i Heële. Vier kanke dis kier bis Zittert blieve zitse.
Wie d’r tsóg i Jeleën-Oos hool, menet d’r Albeët dat dat al Zitterd woar. D’r erme keël moeët in sjoeël ónger de aardrijkskundeles ummer de busjtele an duur oeskloppe, en hauw doamit al ins jet nit mitkrèje. I Zitterd hoof ’t ziech van de lu en ’t woar ing ópjaaf vuur zes man bijenee plaatsj tse vinge. Wail d’r Piet al rejelet, hauw deë plaatsje vónge. Óngerwiels hauw e evvel al tswai sjtoedente – tse kenne an de weekend-tèsje zoeë jroeës dat de wèsj va vieëtsing daag vuur de mam d’rin passet- ziech doa breed jemaad. Vuurdat ze de vus óp de tjeënuvverbanke koeëte zetse, woar d’r sjproachekenner, ózze Wiel, evvel al doa, kroog ziech dön zieng tèsje in jen heng en zaat in zie betste Hollendsj anno 1995: ‘Nou mooi niet!’. D’r Wiel hauw dat zoeë entsjlaose noa vure braad, dat de sjtoedente ziech bijenee pakkete en urjenangesj jónge zitse. Ze zatse ziech d’r walk-man óp en sjakelete dierek van de welt aaf.
‘Jonge dat is evvel jet angesj wie mit zoeng hoddele bus,’ menet d’r Frens. ‘E tsiedunks-je d’rbij en noa Remung e tes-je kaffe, dat is ‘t miengt wal.’ Vier kiekete ins links en reëts evvel ‘t woar nuus van ing tsiedónk, en al jaar jinne kaffe tse zieë.
I Remung sjtiejete nog al jet lu in, en d’r Piet menet dat e ing kans maachet e sjtuks-je tsiedónk tse krieje van inne van dön. Den die va Remung tsejete ziech oes mit tsiedónke ónger jen erm en mit beambte-kuffersjer. En ja, tjeën d’r Frens uvver loos ziech zoeë inne neer. Heë zats ziech al jet reët en zoog an de dikde van dem ziene leësvuurroad, dat ’t wal jet weëde koeët. D’r beambte laat ziech de tsiedónke en de blaar óp ’t aafklapdusj-je en d’r Frens eujet ins óp d’r sjtabel en zoog al flot dat deë keël ziech raichlieg hauw vuurzieë va bledjer, die vier vruier leëzete um an de mam tse kanne zage dat vier al alles wósse. D’r Frens woar d’r appetiet verjange. Hinger Eindhove koam ’t weënsje mit kaffe en bruedsjer. Went me óp d’r pries aafjong moeët dat wal jet bezóngesj zieë. Dat bezóngere besjtong wie ziech tsejet oes de haofsjeed van e boeseblad van inne krop sjlaat dat mit verpakd waor, en d’r kaffe ocherm hauw besjtimd de janse naat in d’r tsóg verbraad.
Wie vier noaderhanks uvver de Maas-, Waal-, en Lekbrugke vore, vroaget ós d’r Albeët, deë nie wied van d’r eje klutedrek woar aafkómme, ós ’t hemme va je lief.
Wail ’t ongertusje tswelf oer woar, vónge vier dat vier ós i Utrech e sjtöndsje vertreëne koeëte. Doa muet in dat Hoog Catharijne ezoeëvöal tse zieë zin, en doa wure zoeng herlieje terrasse an ’t wasser, doa hauwts te d’r Dom en doa jeuf ’t jouw restaurangs. ‘Jonge, dat letste lost mar an miech uvver, iech ken miech hei oes,’ menet d’r Nöl.
Ós vole de oge óp van de jesjefter, evvel vier brooche bauw d’r hals uvver die miepmöp va junks, die doa uvveral erumloge. D’r Frens zaat dat e jet va dikke lóf ruuchet, en vier hoalete deep oam, wie vier an duur in de auw sjtad sjtónge. Al jauw vónge vier e terras an ’t wasser bij ing wieëtsjaf in e aod lajerhoes. In dat herlieg zönsje zitse mit jet keuls in ’t jlaas, dat dong ós näu jód. Wie d’r Nöl noa e tsietsje óp de oer kieket, vong deë ónrui-ieg tse weëde, den ’t woar al ing oer durch, en heë wool ós nog óp werm-èse ilade en vier moeëte besjtimd d’r tsóg van haover drei han, went vier um vieëdel óp bij Ajax wole zieë.
Noa ’t betsale, sjneurete vier durch zoeë jès-je ee tsefort óp de Poort van Kleef aa, woa d’r Nöl ’t èse hauw jeplaand. Óp tsiet va vunnef menute zose vier an inne lange dusj woa nog jemekkelieg plaatsj woar vuur tswai man mieë. Dat vónge dan óch tswai manslu, die wie vier jód en waal zose, óp ózze dusj aafkoame, reët óp d’r Wiel aa. Noa dönne: ‘Dat is ook toevallig’, vertsellet ós d’r Wiel, dat dat tswai Hollendsje kolleje van hem woare van ’t ABP. Wie d’r Wiel ansjtandshalve zaat: ‘Ga er even bijzitten,’ sjove die tsefort aa, en verjoze ’t ‘even’. 
Vanaaf deë momang woare vier jet oes ós doeë. Wail de here zate waal ’t limburgs tse versjtoa evvel nit tse sjprèche, jónge innieje van ós mer óp ’t Hollendsj uvver, mar d’r Albeët en d’r Nöl hole ziech bij ’t Kirchröadsjer plat.
’t Ónjeluk van die tswai woar noen evvel dat zie ziech ’t nemmelieje èse es wie die Hollender besjtellete. Vier vere zoeëte ós inne sjunne visjtelder oes, den vier hauwe ós d’r roadsjlaag van d’r Wiel hinger ’n oer jelaad wie deë jezaad hauw: ‘Went uur mit Hollender oes èse jut, móst uur uuch ummer ‘plate-service’ pakke, da kriet uur zelver óch nog jet óp d’r telder!’ Óngerwiels kroge d’r Albeët en d’r Nöl de tsiet kling mit alles an die Hollender aa tse rikke. Die zate ummer: ‘Mag ik die schaal even vasthouden’ evvel minte: räubere. Ier d’r Albeët ins an de rij woar, woare de buensjere óp en sjtellet e ziech mar tsevreie mit e leffelsje eëtse. D’r Nöl kroog nog mit d’r leëje frietekómp in heng d’r road van die ABP-ere: ‘Patat kan je altijd bijbestellen.’ D’r erme keël knappet bauw bij de jedanke dat e noaderhanks óch nog al koam an ’t betsale. Häue ze mar noa d’r Wiel jeloesterd, den deë kank ziech nit alling mit ’t Hollendsj oes, mer óch nog mit Hollendsje manere.
De oer lofet en d’r tsóg va haover drei woar al drei moal voet. Wail de óninjelade jeste minte dat ’t benoa óp betsale aa joa kuet, meldete die ziech aaf mit: ‘’t Was gezellig…en dat moeten we beslist nog een keertje overdoen.’
D’r Nöl woar ’t van noen aaf näu ejaal, went ze mar aafdampete, en heë ziech mit d’r Albeët winniegstens nog e sjun dessert kank besjtelle dat e óch zelver kuet ópèse en tsem sjloes e lekker tes-je kaffe.
Vier vere kroge ós nog e ies-je en die tswai veer van ’t nemmelieje. ‘Flaich kómme die tswai oesjehöngerde ja nog ins tseruk,’ kamoefleret d’r Nöl dat ónfatsoen tjeënuvver d’r ober. En wail deë d’r Albeët e eugsje kniepset, joof deë tse versjtoa dat e die tswai oes-jerende riesvleëm va jraad óch durch hauw.
De oer wees veer oer durch aa, evvel d’r kaffe vroaget nog zieng tsiet. An ’t restaurang hauw ’t zoeë wie zoeë nit jeleëje, dat woar ains-a. En wail angesj jinne ’t riskeret, pók ziech d’r Wiel bijenee en jong noa ’t buffet en vroaget of d’r tv apparaat jet jedrieënd kank weëde en of ’t studio sjport projram dróp koet. Of ’t Hollendsj van d’r Wiel doch jet sjwaach woar, heë kroog van deë man an ’t buffet d’r besjeed: ‘Mooi niet!’ D’r ober vertsalt ós bij ’t aafrechene dat dat mieë an ’t supportere van d’r wieët va FC Utrecht loog, als wie an ’t jebraoche Hollendsj van d’r Wiel. Deë hauw ziech dat óch al jedaad, mint e, en e hool ziech d’r ruk vrij mit tse zage, dat e de g in programma nog wal ekstra hauw losse kraache en dat e wal e tes-je kaffe weul, wail ’m de keël wieë dong. Dat woar da ‘Op de zaak’ menet d’r ober, wie heë zoog dat ’t drinkjeld vuur Hollendsje aad en wies ónjewend jroeës woar.
D’r ober zaat dat e d’r oes-sjlaag van Ajax-Roda wós, evvel dat e ós dem um de sjpannoeng bij ós d’rin tse haode, nit wool verroane. Went vier vuuraa maachete, kuete vier nog jraad óp tsiet heem kómme um de samenvatting óp d’r tv tse zieë.
Vier mit d’r tsógtaxi noan baan. Wail vier tsevure oesjemaad hauwe dat vier óp d’r tserukwèg e niekkersje zouwe maache, woeëte vier ieësj kót vuur Heële wakker. Alling d’r Frens nit, den deë hauw jezörgd dat ós alle Hollender en alle anger vreëm vieë ónger de rees va je lief aafblove. Noen nog d’r möp noa Kirchroa.
Bij ’t oes-sjtieje woar d’r plaan um nog in ing wieëtsjaf óppene Maat e sjtöndsje studio sport tse joa kieke flot jemaad. Oes-jerechend d’r Mart Smeets hoeëte vier bij ’t erinner kómme vertselle dat Ajax-Roda noel-tswai woar woeëde in e sjun sjpel, woabij ‘de Limburgers de anders veel betere Hollandse jongens van het begin tot het einde de baas zijn gebleven.’ D’r Nöl mint dat de jonge ’t da besser hauwe jesjpild wie vier, mar dat ózze daag doch nog jód woar kómme. Waal wool d’r Albeët van d’r Wiel nog de name en adresse van die tswai oes-jehikde Hollender wisse, wail heë ’t naachtreeglieg ópnoom vuur ’t potmanee van d’r Nöl. D’r Piet deë vanoes d’r polletiek wós wie me ziech óp versjeie manere jet in tèsj moeët sjtèche, noom ’t woad en bedanket oes naam van ós vunneve d’r Nöl vuur ’t vrijhaode.
‘Jeer jedon,’ zaat deë. ‘Evvel zouwe vier ’t da óch mar bij die ing wuste kier losse? Vier junt waal zamsdieg werm noa Kaalhei, den iech han ’t puulsje nog vol.’
En dat dunt ze bis óp d’r daag va hu.

’t Maskie
– Bild van ós tsiet –

Bilder sjtunt in dörp,
en ze sjtunt hei jód:
D’r Joep, d’r Sjuts,
d’r Doevepiet.
’t Zunt d’r van ós, bilder van ós,
wie me ziet.

D’r Hens in de buut, d’r Träöteman,
d’r Iezere Hain,
’t zunt d‘r van ós, bilder van ós,
van ózze verain.

Ee bild koam d’rbij:
ing narremutsj, e maskie va hei;
ins jód, ins sjleët jemoeëd:
laache en kriesje
e leëve lank doert.

‘t Sjteet jet boese d’r krink,
mar ’t jieëft ós inne wink:
dat hu vräud en mörje leed
mit jidderinne mitjeet.

’t Is óch van ós tsiet,
went me jód d’rhin kiekt.
’t Hat nuus va tswank,
’t deet ós jedanke an d’r hank

’t Bloast ós d’r sjtub oes de oge,
vier zient wat vier ieëder nit zoge:
dat bilder dàn ieësj van ós zunt,
went ze uvver ós zelver junt.