Petra Kaiser

’t Petra is van Sjpekkes, evver woent al lang i Mastrich. ’t Is nit mitjlied van inne verain, evver ’t sjrieft jeer in ’t plat en dreët nog vöal sjunner vuur. Dat dong ’t óch al e paar moal bij Kirchroa jeet plat. Óch an Platbook dong ’t mit.

Zoer blód

Wen iech erópper kiek, da drieënt ziech de welt.
De bleer van d’r boom boaver miech drieëne rönkere in loeët, en dan dink iech: ”Vluug iech noen erópper of vilt d’r himmel eraaf?”
Iech wees nit mieë wat ónge of oave is, van d’r moment aa dat d’r dokter Sjreuder miech zaat wat iech an miech hauw. ”’t Sjtimt jet nit mit ’t blód, mevrouw, uur móst rechene mit sjleët nuits.”
Paafdiech. Iech ving miech zelver tseruk óp e benksje vuur ’t sjpietaal, mit de heng vas-jekrald an ‘t hoots, zoeëdat iech nit val.
“Jeet ’t sjattie?”
Iech zien miene man miech bij de sjouwere pakke en wöad van mód sjprèche. Hure of veule kan ich ‘m nit. Iech sjton d’r neëver en bekiek miechzelver wie in inne film. D’r camera ziet jidder heursje tsoeke.
“Och herm, wat mós dat inne sjlaag zieë vuur deë man.”
Da drieënt ziech werm al. Iech wil mieng hank oes-sjtèche um hem tse trueste, mar wie in de karrosel is miene erm tse sjwoar um tse heëve. ’t Jeet nit. Da  los iech miech in inne auto zetse en zien de stroase wie in inne jrieze sjtreef hinger miech sjisse.
Heem is ‘t sjtil. De höng zunt nit doa. Bótterammevleesj, hese kaffe, “krieg diech nog ee bruedje, kink”, ing wermflesj, blomme van de noabere, de oer sjleet; alles is ejaal. Alles riezelt va miech aaf oane naas tse weëde. Van wieds huur ich de mam van d’r Sjra an d’r tillefoon, ”sjleët jesjloffe, ja, wie zouw ’t zieë?”
Iech loof erópper noa ’t badetsimmer en werp wasser in mie jezich. Mit de naas in d’r handóch weëd miech lanksaam jet jewaar: ‘t roesjt. Mie blód roesjt. ’t Pómpt en ’t roesjt, pómpt en roesjt.
Dat hat ’t ummer jedoa, oane dat iech doa jet mit tse doeë hauw. En noen, huet alles ziech angesj aa. ’t Sjandaalt. Krien iech de welt nit mieë in d’r jrif. Mie blód is ee jif dat ziech teëje miech kiert. D’r sjpeiel drieënt ziech en d’r wèsjbak sjnap iech, roetsjt miech voet, miene kop sjleet an d’r rank, de werm brui vanoes d’r nak leuft. Noen weëd alles sjwats.
Va wieds kunt e lempje óp miech aa.
”Sjtank óp, doe voelieg, wie döks han iech diech jezaad, doe zouwts nit zoeëlang blieve legke.”
Um miech erum brenne keëtse en ich lik aajedoa in mie nuitste kleed in ee vreëm bed mit jeheëkelde sjprei. De hoed in mie jezich jeucht. Wat hant ze miech doa dróp jesjmierd? “Kuns te noen jevelles?”
Vuur miech sjteet ing kling vrauw die jet voet hat va mieng oma Zeef, mar die jieët ’t doch alling nit mieë? Ze kiekt miech aa mit jrel eugs-jere: ”Iech han diech ummer al jezaad dats te móts oes-sjeie mit prakkezere. Wen iech zien, wievöal tsiet doe doamit verdees en noen zoeëjet…” en ze wiest noa miene nak. ”Kóm, kink, vuurdat ‘t wirklieg tse sjpieë is, en duch dat laoch tsouw.”
Mit d’r wiesvinger hieëft ze miech de kin, zoeëdat miech d’r mónk sjluust. Ing jerumpelde hank in die va miech. ’t Is mieng oma.
Vruier, als meëdje va zes, zivve joar hat ze miech mennieg tes-je tieë mit jrummeleplats vuurjezats. Heem hauwe ze jing tsiet. Bij de oma ruuchet ’t ummer noa kaffe. En wen ich vuur miech oes dreumend, inne rumpel óp de sjtier trók, zaat oma Zeef: “Prakkezere maat diech ‘t blód zoer, Marjensje. Kal van diech aaf, kink, angesj sjleet ‘t diech um wie bij de milch en da has te zouwerij.”
Iech sjnap noa oam vuur jet tse zage. Ze is miech jraad tse flot. ”Noe weëd ’t miech evvel jemind. ’t Jieëft noen jing tsiet vuur vroage. Da kans te diech reëtsouw werm doa legke. Vier mósse ós tsauwe.”
Drei moal d’r ek erum, inne duustere jank, ing trap erópper, tswei eraver, ee tsimmer durch mit leëg flesje, ing kelderduur. Iech mós miech wirklieg d’r hinger hauwe, wil iech de oma nit verluze. Ze beweëgt ziech lieët, wie ee jónk meëdje. Iech han de kneuf aaf. Drei, veer dure durch, nog ummer in deë vuchtieje kelder, da werm erópper. Boese oam kom iech boave aa. ”Wens te hei eri jees, versjrek diech nit, evvel wen alles sjeef jeet, da róf miene naam.”
Iech maach de duur óp en sjton in ‘t jesjef van mieng eldere. De nui waar is jraad erinner braad en uvveral sjtunt doeëze haof óp. Iech zien jee miensj.
Plötslieg kunt al op miech aaf, de milchsflesje en de peks-jere bótter. Iech buk miech vuur de aier die mit de kretjere durch jen loeët vleie. De doeëze junt óp en alle lu die iech ken, sjpringe droes en kómme mit hónged vroage óp miech aa. Marjan, de besjtelloenge, Marjan d’r pap is krank, Marjan, doe zouwts nog de vrauw Pieëtesj belle, Marjan, has te jeld, Marjan de höng, de belastinge, Marjan Marjan, Marjan….
Oma Zeef!
Wie inne bokser huit ze alle lu van miech aaf en wusjtelt ós inne wèg noa de duur. Boese sjiengt de zon. Mieng hoare kleëve va aier en anger zouwerij.
“Zao,” zeët de oma. Ze kiekt miech aa mit inne profiebokserblik. “Noen mósse vier dat blód van diech ins losse koache. Jing tsiet vuur tse rèste.”
Ze kriet miech bij de hoare en duit miene kop in ing wasserton die doa sjteet. ‘t Wasser is ieskaod. Iech ries miech los en sjrei: “Wat wils te van miech!” Mar ze is al voetjelofe en iech zien nog jraad wie ze rent en vilt. Inne auto kunt aajevare. Koalieg bewós van wat passeert, ren iech de sjtroas óp en ries de duur van d’r auto óp en keëk d’r chauffeur aa: “Kans te nit oeskieke, doe heurepeëd!”
D’r Man kunt verdoetsd oes d’r waan. ”Iech han evvel jeremd…” De oma is óngertusje voet, nurjens tse zieë. Iech kuet noen allemoments inne d’r nak um drieëne, mie blód sjtreumt wie lava. Wat is d’r tswek van dizze durjeree?
Iech zets miech óp e benks-je en zien dat ‘t vuur ‘t sjpietaal sjteet.  Woed in d’r kop:  wat hat deë keël miech hu jezaad? Roeë aajelofe sjtats iech langs ‘t meldpunt vuur aafspröach en krien miech de trappe noa de zesde etaasj. Broes ’t tsimmer erinner: ”Noen wil iech wisse wie krank en zoer mie eje blód is. Uur kant miech nog mieë vertselle.”
Jinne doa.
Alles vingt werm aa tse drieëne, iech róf óp de oma Zeef. ’t Deet ziech nuuks. Noen kunt ‘t óp miech zelver aa. In ‘t nieëchste tsimmer hingt inne helm en e döktesjkostuum, dat iech miech reëtsouw aadoeë. De anger duur bringt miech an d’r sjtart van ing ieëwieg jroeëse achbaan mit mar ee weëntje. Iech kroef dri en han ‘t sjtuur i jen heng. ‘t Jieëft nog tswei hendele mit ‘fire’ en ‘turbo’ dróp, jenauw wie óp d’r tillevies. Iech dui óp d’r roeë knoep en sjis mit jroeëse vaat vuuroes. ‘t Keersje jeet óp inne tunnel aa woa jroeës ‘bloedbaan’ dróp jesjrève sjteet. Duuster mónstere mit lang tseng kómme óp miech aa en iech sjis mit miene vuurknuppel dat de sjtukker d’r vanaaf vluge. “Houw aaf, uur vliddieje vies krenge.” En nog ins sjis iech.
Wie sjokkeladeboedieng sjprietse ze oeseree. Ze kómme óch va hinge, woa iech miech nit were kan.
“Sjture, meëdje,” huur iech de oma zage. Mit d’r turboknoep drieën iech miech erum en femp van miech aaf. De kladdere kleëve miech an d’r helm. Noen vange ze óch nog aa mit sjandale, róffe miech dinger noa wie: ”Reeg diech nit óp, kink, loester noa dieng eldere, wat hant vier diech jezaad, dat sjafs te nit alling, los dat de jonge doeë, doa bis te tse kling vuur, doa has te jing tsiet vuur, dat kans te nit aa.” Deë letste woar inne voltreffer. Mit alles wat mie weëntje d’róp hat, knal iech ze aaf. De welt drieënt ziech wie verrukt mar noen han iech d’r sjtuurknuppel in heng.
“Hasta la viesta, Beby, iech zien diech tseruk in de hel!”
D’r attak is aafjeweerd. ‘t Weëntje remt van alling aaf en de reme junt los. An ‘t eng van de baan sjteet oma Zeef miech óp tse wade.
“Has te jód jedoa, Marjan.”
Iech sjton óp mieng twei bee als wen jinne sjtórm miech um kreug.
“Danke oma.”
“En wie is ‘t mit d’r nak?”
“In alle consternatie bin iech dat jans verjèse, e bis-je sjtief mar iech veul miech angesj prima.”
Iech krien e naas muultje óp de bakke. Noen bringt ze miech noa ee wies tsimmer mit ing massagebank. Iech lek miech en veul tswei sjroeëse kreftiege heng die miene körper in bótter verendere. Urjens va wieds huur iech sjtimme, iech weëd jevare durch lang jeng, veul ing werm hank óp die va miech en da kunt e kepje óp ‘t jezich. Iech los miech aafdrieve mit inne jriemmel um d’r mónk.
”Dieë oma.”

Bis te doa?

De zieël óppene dusj jeklatsjd
wie e sjtuk rinksvleesj
inne eëzel.
blief kót bij miech
bis te nog doa?

wil iech kume
nog sjtiller wie jefluusterd
loestert die oer a mie hats?

wie weëd me diech jewaar?
tsezame böakentere laache
ing buut mit troane
ringer
nit allinger
vaar iech richtieg
viers te mit?

jewis jewaar woeëde bin iech diech
han evvel voet jekiekd
mit sjwoar sjouwere
van ’t sjlefe

laan aaf, zaats te
jef ’t miech
los diech drage.
Vroag en
doe kans jehólpe weëde.

Iech weul mieng zieël oesvringe,
oeshange.
Inne leëge sjpóns
Mit oane essieg mit oane doeësj
Bis te doa?
darf iech?

Huesj te…ssssjjjj
’t is diene oam
lebbendiegheet
die mit miech jeet

Hei, boer

Kom van deë traktor aaf.
Raaf de biere van de eëd
weëd wus
dat ze dieng verkens
kapotsjisse.

Laach nit zoeë sjeef.
Doe wits
wat ze van boere zage
dikke eëpel
dom jezich.

Ja, róf mar óp de mam.
Die kan diech reëtsouw tsege
dat óprege
jing karoeëte
wase deet.

Zets diech mit miech óp deë sjtee.
Jee miensj hat nog jedanke
an kranke dere
went d’r wink ós
durch de hoare jeet.

Saudade

Proetsjmuulsje proetsjmuulsje
Kroam diech d’r krempel oes de kas
Raaf alle ruusj-jere tsezame en tseer diech
Wie vuur e fes.

Vrief jidder kuulsje
Blinkenteer
Bing jidder köadje
Bis hingeweer

Tsop diech de vingere, kink
I wien
In jriene zin
In sjwatse zauwel

Jroeës jetrókke jrank
Lek diech
los miech
in die löchsje kieke

bring iech ee lempje mit.
lek diech zoeë erum
dat va ónge
alles erópper kiekt
en eroezer wilt

Preuf ins an de zouwerij
Loetsj muulsje
Laach
De brus-jere valle diech
van de sjprei.

Ing tsiet

Ing tsiet van kómme,
ing tsiet van joa.
Op tsiet va nuuks woar
jinne mieë doa

D’r pap d’r broar
D’r noaber d’r nónk
D’r vrunk de vrauw
’t Meëdje d’r honk

Jinne mieë doa
En naats mieëtsje de katze
oppen sjtroas
En iech mieëtsj mit,
mie leed breed oes-jemèse
óppen sjtroas

Mieng ieeëlend oes-jekrèsje:
Los uuch hure uur
vies mieëtsjende mieme
Dat jee miensj mie sjloffe kan
En da…
Jinne mie doa

Ing tsiet van kómme
Ing tsiet van joa
Óp tsiet va nuuks
Jinne mieë doa,

Mörjens wen de jemeendekaar
Mit dr stoale bessem de zief keert
Weëd inne teppich oesjeklopt
Wingt alle sjtub en alle leed
Uvver de hek
in miene jaad,
jinne mie doa,
jinne mie doa.

Kuns doe erum
Kieks miech mit jroeëse oge aa
Wils te nit mieë?
Mit miech in de zief sjpringe en e lidje zinge?
D’r sjtoep kriete
en de mam ’t sjaos oes hange?

Ing tsiet van sjpieële
Ing tsiet van vrid
Zoeë ing tsiet
han iech noen nit

Hel mar oane miech
Jet zitse in dr zank
Jans lang wade

Nit ópsjtoa, nit wieër joa
Dizze daag oeszitse
Mit de tsieëne in d’r zank

Jank noen kink
en sjtel diech
óp dieng eje joemie bee
Sjtank sjtram
kiek nit tseruk
wagkel wieër
En iech sjton hinger diech
hod diech van hinge d’r rugkesjtrank
henke in hank
Jeleuf miech, dat doeën iech
en noe jank
en los miech joa
zoeë wie dat jeet:

ing tsiet van kómme
ing tsiet van joa
op tsiet van nuuks
is jinne mieë doa

Res je winkter

Mai, Marie,
Miechel en Tsebiel
allewiel en allenäu.
D’r deeg jeet
d’r sjpeul sjteet
en weë d’r teppieg klopt
dem danse de vlokke um de oere.
Allewiel.
Los legke, kink, los legke,
de mam die drieënt ziech oes d’r sjlof
d’r 3sat aa
en wermde drinkt ze oes e tes-je
mit sjmaal oere
en rues-jer an d’r rank.

Mai, Emiel,
Marie, Antonia,
allenäu en allewiel.
Wits te dat de mam
’t sjtuupje nit mieë kere deet?
En óch d’r noaber
hat jet angesj tse doeë,
ss vroeë dat de poete oeser hoes zunt.
Allewiel.
D’r jaad wieëst tsouw
mit ónnut en plastic kroam
en dat wat ze nog nit vertsakkerd hant,
waad
bis alles werm óp heem aa kunt.

Mai, Maria,
Joezelef hulp,
allewiel en allerhand.
Wat dees te draa, mie leef?
’t Wase van de ieëlend
jieëft jidderinne reët.
Los joa en los jeweëde.
Allewiel.
D’r jek kriet ziech ing sjup
en jrieëft en jrieëft
ee jans jroeës laoch
woa alles drin jewórpe weëd
dat mit of oane weëd erum likt.
Óch d’r Neëd dem alles
i sjtich jelosse hat,
lekt ziech neëver ing
zivve moal jesjtórve kats.

En allewiel
sjiengt de zon,
weëd ’t laoch ummer klinger
en vange vier werm aa
sjtuupjer tse kere
en rues je tse jisse.
En de mam vertselt an
noaberskinger
ja, ja,
zoeë jeet dat
allewiel.