V

Klietsj hei um tse hure wie de wöad klinke.

vavzvan. Dat is va miech. Dat is van mij. Heë jong va hoes tse hoes.Hij ging van huis tot huis. Va wieë en zieë. Van heinde en ver. Va hei bis doa is ing haof sjtond. Van hier tot daar duurt een half uur. Va wieds. Van verre. Ook: van(voor woorden die beginnen met een klinker). Doa wees iech nuus van aaf. Daar weet ik niets van.

vaal sl bn/bw(valer, vaalste) 1 vaal, verschoten. De tapieët is vaal. Het behang is verschoten. Die jardienge zunt vaal jreun.Die gordijnen zijn vaal groen. 2 gemeen. Dat is inne vale hings. Dat is een gemene vlerk.

vaal st m (vale, veëlsje) duif met een vale kleur.

vaam st m (veëm, veëmsje) draad (garen). Iech han jinne drueje vaam a jen lief. Ik ben kletsnat. Dat hingt an e zieje veëmsje. Dat hangt aan een zijden draadje. Doe wits jinne vaam d’rva. Daar weet je geen bliksem van. Iech krien hu de veëm droes. Ik krijg vandaag de draden verwijderd (na een operatie). Lange vaam, voel nieënesje. De luie naaister kent men aan de lange draad.

vaan st v (vane sl veënsje) vlag. De vaan oes-sjtèche. De vlag uitsteken. D’r nuie pastoer mit kruuts en vaan ihoale. De nieuwe pastoor met veel feestgedruis inhalen. Doe has de vaan eroes! Je onderkleding is zichtbaar! Bij de brónk sjtunt veënsjere langs d’r wèg. Bij de processie staan er vlaggetjes langs de route. Heë drieënt wie de vaan noa d’r wink. De huik naar de wind hangen. Heë hauw ing vaan. Hij rook naar alcohol.

vaar m 1vader (verouderd). 2in de uitdrukking: Doa weëd iech nit vaar va.Dat krijg ik niet klaar.

vaarhuierm [vaar’huier]  (vaarhuiere, vaarhuiersje) meester-houwer.

vaarjong m[vaar’jong]  (vaarjonge, vaarjöngs-je) sleper.

vaarplaan m [vaar’plaan] (vaarplane, vaarpleënsje) agenda, planner. Miene vaarplaan zeët dat iech zamsdieg verzamloeng han. Volgens mijn agenda heb ik zaterdag vergadering. Ook: plaanbóch.

vaarsjtek m [vaar’sjtek]  stok met kleine hamer voor de opzichter en het hoger personeel.

vaarsjtiejer m [vaar’sjtiejer]  (vaarsjtiejere, vaarsjtiejersje) meester-opzichter.

vaarsjtoeëfv [vaar’sjtoeëf]  ruimte bovengronds bij de schacht, waar de mijnwerkers even baden vóór zij de lift in gingen.

vaarsjtool m [vaar’sjtool] (vaarsjteul, vaarsjteulsje) lift.

vaartsäug o [vaar’tsäug] (vaartsäucher, vaartsäugs-je) voertuig.

vaas st v (vaze, veës-je) vaas.

vaas sl o (vaser vès-je) vat, ton. Ing sjtim wie e leëg vaas. Een holle stem. Vrisj van ’t vaas sjmaat ’t betste. Vers van het vat smaakt het beste. Mai keul en naas, vult de sjuur en óch ’t vaas. Mei, koel en nat, geeft veel stro en ook veel graan. E leëg vaas hat d’r mieëtste klank. Holle vaten klinken het hardst.

vaasteww [vaas’te] vaastet, jevaast vasten. Mit inne volle boech is ’t jód vaaste. Met een volle buik is het goed vasten.

vaastedaag m [vaas’tedaag] (vaastedaag, vaastedeëgs-je) vastendag. Vaaste en abstinentsdaag. Vasten- en onthoudingsdagen.

vaastepreëdiegv [vaas’tepreëdieg] (vaastepreëdieje, vaastepreëdiegs-je) vastenpreek. Pastoer hool de vaastepreëdieg zelver. Pastoor hield de vastenpreek zelf.

vaaste(tsiet) v [vaas’te(tsiet)] vasten(tijd).

vaat v (vate, veëtje) 1 oprit. Neëver ’t hoes hant vier de vaat. Naast het huis ligt onze oprit. 2doodlopend straatje. Hinger die vaat is ’t end van de welt. Achter dat doodlopend straatje is het einde van de wereld. 3 twee emmers vol. Hol miech ing vaat wasser an ’t puts-je. Haal me eens twee volle emmers water bij het putje.

vadderst m [vad’der] (vaddere, veddersje) vader. Heë is perfek zie vadder. Hij is precies zijn vader. Heë is zie vadder oes ’t jezich jesjneie. Hij lijkt spreke nd op zijn vader.

vadderónzer o [vadderón’zer] (vadderónzer) Onze Vader.

vaddesjdeelo [vad’desjdeel] vaderlijk (erf)deel.

vaddesj-zie v [vad’desjzie] vaderszijde, vaderskant. Va vaddesj-zie sjtamme vier va Ejelze. Van mijn vaderskant komen wij oorspronkelijk uit Eijgelshoven.

vakans v [va’kans] (vakanse, vakens-je) vakantie. Vier hant d’r janse mond joelie vakans. We hebben gedurende de hele maand juli vakantie.

val st v (vel, velsje) val. De moes zoos in de val. De muis zat in de val. Inne ing val sjpanne. Voor iemand een val opzetten.

val sl m (vel st,velsje) 1 val (van vallen). Wie hoeëjer de ledder wie sjlimmer d’r val. Hoe hoger de ladder, des te dieper kun je vallen. 2 geval. Wat zouwts doe in deë val doeë? Wat zou jij in dat geval doen?

valk m (valke, velks-je) valk.

valle ww[val’le] vool, jevalle vallen. Went me wus dat me veul, da leët me ziech. Als men alles van tevoren wist, zou men maatregelen nemen. ’t Vleesj vilt hem va jen lief. Hij is in korte tijd sterk vermagerd. Kriesj mar nit, doa hinge vilt nog inne. Gezegd als troost voor een kind dat gevallen is; je bent niet de enige. Nit óp d’r kop jevalle zieë.Niet gek zijn. Nit óp de moel jevalle zieë. Niet op zijn mondje gevallen zijn. Iech vool benoa óppen ruk wie iech dat zoog. Ik was stomverbaasd toen ik dat zag. Doa vilt miech evvel inne sjtee va jen hats. Dat is een pak van mijn hart. Deë rok vilt ruum. Die jas valt ruim. Mit de duur in hoes valle. Met de deur in huis vallen. ’t Hoes vilt miech óp d’r kop. Ik kan het in huis niet langer uithouden. Dem zaan iech nuus mieë en went heë óppen sjtroas uvver miech veul.Hem zeg ik niets meer, al zou hij op straat over me struikelen. Miech is d’r kniet jevalle. Ik ben moedeloos. Zich nit zoeë fien jevalle. Wees niet zo kieskeurig. Inne óp d’r sjnauts valle. Iemand op de zenuwen werken. Deë vilt uvver zieng eje bee. Hij struikelt over zijn eigen benen. Ze vole druvverhin wie d’r ermód uvver de welt. Ze vielen er gretig over heen.

valobs o [val’obs] afgevallen fruit.

valpiefsl v [val’pief]  stortkoker voor vulstenen.

valsjbn/bw(valsjer, valsjte) 1 vals. Deë hat valsje tseng. Hij heeft een kunstgebit. Dat klónk wus valsj. Zij klonk erg kwaad. 2 kwaad. Heë woar valsj óp miech. Hij was kwaad op mij.

valzóch v [val’zóch] vallende ziekte.

van vzvan (m.n. voor open klinkers). Doa wees iech nuus van aaf/vanaaf. Daar weet ik niets van. Ook: va.

van aabw [van aa’] sedert. Van die tsiet aa zint vier jód vrunk. Sedert toen zijn we goede vrienden.

vanaafbw [vanaaf’] vanaf. Vanaaf mörje is ’t jesjef jesjlaose. Vanaf morgen is de winkel gesloten.

vanauwdsbw [vanauwds’] van oudsher.

vandan bw [vandan’] vandaan. Woa kuns doe vandan? Waar kom jij vandaan?

vanedreëjerm [va’nedreëjer] (vanedreëjere, vanedreëjersje) vaandeldrager.

vaneebw [vanee’] uiteen, uit elkaar. Noe jees te vanee! Heb je van m’n leven! Deë kriet de moel nit vanee! Hij doet zijn bek niet open! Die tswai zunt vanee. Die twee zijn uit elkaar.

vange ww[van’ge] vong/vanget, jevange 1 vangen. Dat is inne woa me angere mit vingt. Dat is een onnozele hals. Mit jejange, mit jevange, mit jehange. Men moet de gevolgen van zijn daden aanvaarden. 2 opdoen, oplopen. Iech hauw d’r sjnóp jevange. Ik had een verkoudheid opgelopen.

vank m (vengs, vengs-je) vangst. Iech hauw inne jouwe vank jedoa. Ik had een goede vangst gedaan.

vare ww [va’re] voor/varet, jevare rijden; varen. Weë jód sjmiert, deë jód viert. Wie zijn voertuig op tijd oliet, zal er goed en vlot mee kunnen rijden; met een borrel op lukt het beter; met steekpenningen bereik je een hoop. Doamit woar heë nit sjleët jevare.Daarmee was hij goed terecht gekomen.

vasbn/bw (vaster, vastste) vast. Tse vas bingt nit, tse laos hilt nit. ‘Te’ is nooit goed. Deë sjteet vas in zieng sjong. Hij staat stevig in zijn schoenen. Deë is nit mieë vas óp de bee. Hij heeft teveel gedronken. Doa hat me vaste pak aa. Daar heb je houwvast aan. Inne vaste sjlof. Een vaste slaap. Inne vaste kónd. Een vaste klant. Iech woar vas draa. Ik was er vlak bij. Ing vaste hank. Een vaste hand.

vasbinge ww [vas’binge] bong vas/binget vas, vas-jebónge vastbinden.

vashaodeww [vas’haode] ook vashauwe ww [vas’hauwe] hool vas/heel vas, vas-jehaode/ vas-jehauwe vasthouden. Dem hole ze mit zivve peëd nit vas. Hem hielden ze met zeven paarden niet vast. Heë hool ziech vas an ’t jelender. Hij hield zich aan de balustrade vast. Ziech d’r boech vashaode van d’r laach. Schuddenbuiken van het lachen. Hod miech vas, angesj jesjuucht e ónjeluk. Houd me vast anders gebeurt er een ongeluk.

vaskleëve ww [vas’kleëve] kleëvet vas, vasjekleëfd vastplakken.

vasknubbe ww[vas’knubbe] knubbet vas, vasjeknubd vastknopen.

vasleëje ww [vas’leëje] laat vas, vas-jelaad vastleggen.

vasmaacheww [vas’maache] maachet vas, vasjemaad vastmaken.

vassjnalleww [vas’sjnalle] sjnallet vas, vasjesjnald vastgespen.

vassjtècheww [vas’sjtèche] sjtooch vas, vas-jesjtaoche vaststeken.

vastelieriejoem m [vastelie’riejoem]carnaval. Um vastelieriejoem sjleet de auw d’r biereboom.Met carnaval gaat het oudje op haar kop staan.

vasteloavend m [vasteloa’vend] carnaval. Weë mit vasteloavend nit jek is, deë is ’t janse joar jek. Wie met carnaval niet gek is, die is het hele jaar gek. Mit vasteloavend bikt de mam nonnevótse en poefele. Met carnaval bakt mijn moeder nonnevotte en poefelen.

vasteloavends-jek m [vasteloa’vends-jek] (vasteloavends-jekke, vasteloavends-jeks-je) carnavalsvierder.

vasteloavendsverain m [vasteloa’vendsverain] (vasteloavendsveraine, vasteloavendsverainsje) carnavalsvereniging.

vasteloavendstsóg m [vasteloa’vendstsóg] (vasteloavendstsug, vasteloavendstsugs-je) carnavalsoptocht.

vastiegheet v [vas’tiegheet] (vastieghete, vastiegheetsje) houvast, vastheid. Dat werk hat jing vastiegheet. Dat werk biedt geen vastheid. ’t Foendament jet deper oes-sjachte en da has te vastiegheet. Als het fundament iets meer uitgediept wordt, ontstaat er vastheid.

vasvare ww[vas’vare] ziech, voor ziech vas, ziech vas-jevare (zich) vastrijden. Zich in de nesten werken. Deë hat ziech vas-jevare. Hij heeft zich in de nesten gewerkt.

vaszetseww [vas’zetse] zats vas/zetset vas, vas-jezatsd vastzetten.

vaszitse ww [vas’zitse] zoos vas, vas-jezèse vastzitten. D’r knub zitst vas. De knoop zit vast. Heë hauw ach daag vas-jezèse. Hij had een week in de gevangenis gezeten.

vauw st v (vauwe, väusje) 1 vouw, plooi. De vauw in de bóks sjtrieche. De vouw in de broek strijken. Inne in ing vauw houwe. Iemand in elkaar slaan. 2 rimpel. Heë hat vauwe in de sjtier. Hij heeft rimpels in het voorhoofd.

vauwe ww [vau’we]  vauwet, jevauwd vouwen.

vauwer sl o [vau’wer] (vauwere, väuersje) hek dat vanzelf dichtvalt.

vauwerok m [vau’werok] (vauwerök, vauweröks-je) plooirok.

vaweëjevw [vaweë’je] vanwege.

vawoa bw [vawoa’] vanwaar. Vawoa kuns doe? Waar kom je vandaan?

vazel m [va’zel] (vazelle, vazelsje) jong fokdier.

vazelf bw [vazelf’] bw vanzelf. Ook: vazelver.

vazelver bw [vazel’ver] vanzelf. Ook: vazelf.

veëdieg st bw/bn [veë’dieg] klaar, gereed. Bis te bauw veëdieg? Ben je bijna klaar? D’r voelieg ziet jeer veëdieg werk. Hij is te lui om te werken. Dat kriet deë veëdieg! Dat krijgt die klaar! Iech weëd mit dem veëdieg. Ik kom met hem wel op één lijn! Heë is veëdieg óp d’r tsóg. Hij is doodop.

veëg st v (veëje, veëgs-je) 1veeg, klap. Ing veëg mitkrieje. Een klap oplopen. 2feeks, helleveeg. Die auw veëg. Die oude feeks!

veëje ww [veë’je] veëjet, jeveëgd 1 vegen. Doe móts diech de sjong veëje. Je moet je schoenen vegen. 2 rennen. Heë veëgt wie inne haas. Hij rent als een haas. 3 slaan, klappen geven. Kóm mar heem, da kries te ze jeveëgd. Kom maar thuis, dan krijg je een pak slaag. Inne ing veëje. Iemand een klap geven.

veëjevuur o [veë’jevuur] vagevuur. Ziech beëne vuur de erm zieële in ’t veëjevuur. Bidden voor de arme zielen in het vagevuur.

veel st bw veil, te koop. In de uitdrukkingen: Die hauwe jet veel. Die waren iets van plan. Deë hat moeke veel. Die heeft kuren. Deë hat jekke tuen veel. Die zit vol gekke streken.

veëmest ww [veë’me] veëmet, jeveëmd 1 afhalen. De boeëne veëme. De bonen afhalen. 2 een draad in de naald steken.

veer st v (vere, veersje) l veer. An de vere kent me d’r voeëjel. Men herkent de mens aan zijn doen en laten. Inne de vere plukke. Iemand plukken. ’t Is nog jing veer in de loeët. Er is nog geen vogel te bekennen. 2 pen. Dat is mit jing veer tse besjrieve. Dat is met geen pen te beschrijven. 3 vet rondom het middenrif. Ook: verevet.

veer st tw vier. Mit ós vere. Met ons vieren.

veerekketieg bw/bn [veer’ekketieg] vierhoekig. Iech hauw diech veerekketieg ’t tsimmer oes.Ik laat je alle hoeken van de kamer zien. Ook: veerekkieg.

veerekkieg bw/bn [veer’ekkieg] vierhoekig. Heë hat e veerekkieg jezich.Hij heeft een vierkant gezicht. Ook: veerekketieg.

veerkank m [veer’kank] (veerkeng, veerkengs-je) vierkant.

veervus-je o[veer’vus-je] (veervus-jer) hagedis.

veësj v (veësjte, veësj-je) hiel. De veësj van de hoas. De hiel van de kous. Ziech óp de veësjte maache. Opstappen. Iech zien livver dieng veësjte wie die jezich. Ik zie je liever gaan dan komen.

veësjtejeld jeëve ww [veësj’tejeld] joof veësjtejeld, veësjtejeld jejoaveer vandoor gaan.

vel sl o (veller velsje) vel, huid. ’t Vel van ópjekaochde milch. Het vel van opgekookte melk. ’t vel van ing trom. Het vel van een trommel. Deë is mar knaok en vel. Die is vel over been. Inne ’t vel uvver de oere trekke. Iemand veel te veel laten betalen. Went deë inne wink lieët, da kries te e vel uvver de oge.Als hij een wind laat, krijg je een vel over de ogen. Deë sjtikt i jee jód vel. Hij steekt niet goed in zijn vel.

veld o (velder, veldsje) veld.

veldblom v[veld’blom] (veldblomme, veldblömsje) veldbloem.

veldbrank m [veld’brank] veldovensteen.

velddoefv [veld’doef] (velddoeve, veldduufje) wilde duif.

veldhon v [veld’hon] (veldhonder, veldhönsje) patrijs.

veldkruutso [veld’kruuts] (veldkruutser, veldkruuts-je) veldkruis.

veldmoes v [veld’moes] (veldmuus, veldmuus-je) veldmuis.

veldsjlaat v [veld’sjlaat] veldsla.

veldwèg m [veld’wèg] (veldweëg, veldweëgs-je) veldweg.

velle ww [vel’le] vellet, jeveld vellen, omhakken. De beum velle. De bomen omhakken.

vellieg bw/bn [vel’lieg] vervallen. Doa is jet vellieg. Daar is iets gaande. De miet is vellieg. Nu moet de huur betaald worden.

velling v[vel’ling] (vellinge, vellings-je) velg. Heë is óp de vellinge an ’t klietsje. Hij heeft een lekke band. Hij heeft geen tand meer in zijn mond (ironisch). Hij is uitgeput.

verainm [verain’] (veraine, verainsje) vereniging.

verainskas v [verains’kas] (verainskaste, verainskes-je) verenigingskas.

verainslokaalo [verains’lokaal] (verainslokale, verainslokeëlsje) verenigingslokaal.

verainsmaier m [verains’maier] (verainsmaiere, verainsmaiersje) iemand die lid is van veel verenigingen. D’r Joep is inne verainsmaier. Joep is iemand die lid is van veel verenigingen.

verainsman m [verains’man] (verainsmander, verainsmensje) iemand die met hart en ziel verknocht is aan een vereniging. Ook: verainsmoor.

verainsmoor v [verains’moor] (verainsmore, verainsmeursje) iemand die met hart en ziel lid is van een vereniging. Ook: verainsman.

verammelestere ww [verammeleste’re] verammelesteret, verammelesteerd molesteren, vernielen. Ook: vermolestere.

verankereww [veran’kere] verankeret, verankerd verankeren. De moere zint verankerd. De muren zijn verankerd.

verauwere ww [verau’were] verauweret, verauwerd oud worden. Heë is de letste joare sjterk verauwerd.Hij is de laatste jaren sterk verouderd.

verbabbeleww[verbab’bele] ziech, verbabbelet ziech, ziech verbabbeld zijn mond voorbijpraten. Ook: ziech verboebele.

verbandom[verband’] (verbande, verbendsje) 1o verband. Heë hat d’r erm in e verband. Hij heeft de arm verbonden. 2 m vakbond. D’r Joep is in d’r krislieje verband. Joep is in de christelijke vakbond.

verbandmeesterm [verband’meester]  (verbandmeestere, verbandmeestersje) verbandmeester.

verbandsboed v [verbands’boed] (verbandsboede, verbandsbuudje) verbandkamer.

verbandtsuugo [verband’tsuug] verbandmateriaal.

verbankm [verbank’] (verbeng, verbengs-je) samenhang. De sjting zint jans oes d’r verbank. De stenen liggen helemaal uit het verband.

verbeieww[verbei’e] verboan/verbeiet, verboane verbieden.

verberje ww[verber’je] verbórg/verberjet, verbórje verbergen. Verberje helle. Verstop­pertje spelen. Verbórje of nit, iech kom. Uitroep na het aftellen bij het verstoppertje spelen.

verbeuje ww [verbeu’je] verboog/verbeujet, verboage krombuigen.

verbeujeww [verbeu’je] ziech, verbeujet ziech, ziech verboageeen buiging maken.

verbiemsje ww[verbiem’sje] verbiemsjet, verbiemsjd een pak slaag geven.

verbieseww[verbie’se] ziech, verbees ziech/verbieset ziech, ziech verbèse zich verbijten. Iech moeët miech verbiese um jee weerwoad tse jeëve. Ik moest me verbijten om geen weerwoord te geven.

verbingeww [verbin’ge] verbong, verbónge verbinden.

verblief sl o [verblief’] (verbliever, verbliefsje) verblijf. Heë hat nurjens e verblief. Hij heeft geen vast adres.

verboebele ww [verboe’bele] ziech, verboebelet ziech, ziech verboebeldzijn mond voorbij praten. Ook: ziech verbabbele.

verbouweww [verbou’we] verbouwet, verbouwd verbouwen.

verbragkele ww[verbrag’kele] verbragkelet, verbragkeld 1nachtbraken. Verbragkeld oeszieë. Uitzien als een nachtbraker. 2 uitgeven. Heë hat al verbragkeld. Hij heeft geen rooie cent meer.

verbrèche ww[verbrè’che] verbrooch, verbraoche misdoen. Han iech jet verbraoche? Heb ik iets verkeerds gedaan?

verbrenne ww [verbren’ne] verbrank/verbrennet, verbrankd verbranden. Besser hel jebloaze wie d’r mónk verbrankd. Beter hard geblazen dan de mond verbrand./Beter handelen met beleid dan ondoordacht. Wie is ’t? Sjwats went ’t verbrankd is. Afwimpelend antwoord op de vraag hoe het is.

verbreuzele ww[verbreu’zele] verbreuzelet, verbreuzeld 1 bederven door te lang koken. D’r kaffieë is jans verbreuzeld. De koffie is door het lange koken, totaal bedorven. 2 verkwanselen. De tsiet verbreuzele.De tijd verdoen.

verbroech m [verbroech’] verbruik.

verburjeww [verbur’je] ziech, verburjet ziech, ziech verburgd instaan (voor).

verdach m [verdach’] verdenking. Jef ins e rönke óp verdach. Geef alvast een rondje op voorschot (de verliezer moet betalen).

verdamd bn/bw [verdamd’] verdomd. Die verdamde boechpieng deet miech jewalt aa. Die vervelende buikpijn speelt me parten.

verdanke ww [verdan’ke] verdanket, verdankd te danken hebben aan. Dat verdank iech mieng eldere. Dat heb ik aan mijn ouders te danken.

verdauwe st ww [verdau’we] verdauwet, verdauwd 1 verteren. Roeë jemus verdauwt nit jód. Rode kool verteert niet goed. 2 verkroppen. Die wöad koeët heë nit jód verdauwe. Die woorden kon hij moeilijk verkroppen.

verdeens m [verdeens’] (verdeenste, verdeens-je) verdienste.

verdele ww [verde’le] verdelet, verdeeld verdelen.

verdene ww[verde’ne] verdenet, verdeend verdienen. De peëd die de haver verdene, krient ze nit.Degenen die het hardst werken, worden doorgaans het slechts beloond. Ziech inne ablas verdene. Zich een aflaat verdienen.

verderf m [verderf’] bederf.

verderve ww [verder’ve] verdórf/verdervet, verdórve bederven, verderven. E verdórve kink. Een bedorven kind. Doa is nuus mieë aa tse verderve. Daar is niets meer aan te bederven. Vrug sjterve, verderve en jing erve. Gezegd bij een vroege dood als gevolg van inteelt.

verdinkeww [verdin’ke] verdaat/verdinket, verdaad 1 verdenken. 2 kwalijk nemen. Dat kan me jee kristemiensj verdinke. Dat kun je geen christenmens kwalijk nemen.

verdoebeleww [verdoe ‘bele] verdoebelet, verdoebeld verdubbelen.

verdoeëww [verdoeë’] ziech, verdong ziech, ziech verdoa zich vergissen. Jidderinne verdeet ziech waal ins. Iedereen vergist zich wel eens. Me kan ziech nit mieë verdoeë wie an de lu. Je kunt je niet meer vergissen dan in mensen.

verdoefteww [verdoef’te] ziech, verdoeftet ziech, ziech verdoeft zich uit de voeten maken.

verdoetsdbw/bn [verdoetsd’] beduusd. Heë kieket jans verdoetsd.Hij keek heel beduusd. Heë kieket mit inne verdoetsde blik noa de duur.Hij keek met een beduusde blik naar de deur.

verdraag o [verdraag’] (goede) verstandhouding. Vóftsieg joar jetrouwd en ummer e jód verdraag jehad. Vijftig jaar getrouwd en altijd een goede verstandhouding gehad.

verdrage ww [verdra’ge] verdroog/verdraget, verdrage verdragen, overweg kunnen. De kinger verdrage ziech jód óngeree. De kinderen kunnen goed met elkaar overweg. Pak sjleet ziech, pak verdreët ziech.Gezegd als waarschuwing om zich niet te mengen in een ruzie.

verdraos m [verdraos’] (verdräös, verdräös-je) 1 verdriet. 2 ergernis. Ook: verdrós.

verdrieëne ww [verdrieë’ne] verdrieënet, verdrieënd verdraaien. Doe verdrieëns inne de wöad in d’r mónk. Jij verdraait iemands woorden. Inne d’r kop verdrieëne. Iemand het hoofd op hol brengen.

verdrieve ww [verdrie’ve] verdreef/verdrievet, verdrève verdrijven. Zunt boave ós óch de wólke al ins jrauw, losse vier zinge, verdrieve vier ze jauw (uit het Kerkraads volkslied van Math Finders: ’t Sjunste óp de welt). Ziech de tsiet verdrieve. De tijd doden.

verdrinke ww [verdrin’ke] verdrónk, verdrónke verdrinken.

verdrislieg bn/bw [verdris’lieg] verdrietig, spijtig. ’t Is verdrislieg weer. Dat weer maakt je mismoedig.

verdrós m [verdrós’] (verdrus-je) Weë d’r jenós hat, hat óch d’r verdrós. Wie de lusten heeft, heeft ook de lasten. 1 verdriet. 2 ergernis. Ook: verdraos.

verdrueje ww [verdrue’je] verdruejet, verdruugd verdrogen.

verduld bw/bn [verduld’] verdraaid. Verduld, hod uuch ins sjtil! Verdraaid, wees eens stil!

verdumpele ww[verdum’pele] verdumpelet, verdumpeld in de doofpot stoppen.

verduutsjeww verduutsjet, verduutsjd uitleggen. Verduutsj miech dat ins. Leg me dat eens uit.

verekskezeert geb wijs [verekskezeert’] neemt u me niet kwalijk.

verendere ww [veren’dere] verenderet, verenderd veranderen.

vereppele ww [verep’pele] vereppelet, vereppeld voor de gek houden.

vereveto[ve’revet] vet rondom het middenrif. Ook: veer.

verevieëo [ve’revieë] pluimvee. Dat roazementsieg verevieë. Dat vervelend vrouwvolk.

verf st v (verve, verfsje) verf. De jeël verf. Geelzucht.

verfduppe o [verf’duppe] (verfduppens, verfdupsje) verfpot.

verfleje ww[verfle’je] verflejet, verfleegd verplegen.

verfoemeleww [verfoe’mele] verfoemelet, verfoemeld verkreukelen.

verfoesje ww [verfoe’sje] verfoesjet, verfoesjd verknoeien.

verfoetele ww [verfoe’tele] verfoetelet, verfoeteld verkwanselen.

verfómfaieww [verfóm’faie] verfómfaiet, verfómfaid verfomfaaien; verknoeien.

verfroemele ww [verfroe’mele] verfroemelet, verfroemeld verkreukelen.

verhaasd bw/bn [verhaasd’] gehaat. Heë hat ziech verhaasd jemaad. Hij heeft zich gehaat gemaakt.

verhaodeww[verhao’de] ziech, verhaodet/verhool ziech, ziech verhaode zich gedragen. Heë verhilt ziech komiesj. Hij gedraagt zich vreemd. Ook: verhauwe, ziech.

verhauweww[verhau’we] ziech, verhool ziech, ziech verhauwe zich gedragen. Ook: verhaode, ziech.

verheemlieje ww[verheem’lieje] verheemliejet, verheemliegd verzwijgen, stiekem achterhouden.

verheëveww[verheë’ve] ziech, verhoof ziech, ziech verhoave zich vertillen.

verhelpe ww [verhel’pe] verhólp, verhólpe verhelpen, uit de wereld helpen.

verhelle ww [verhel’le] verhellet, verheld een fout maken.

verhoenze ww [verhoen’ze] verhoenzed, verhoensd verbasteren, verprutsen.

verhöngere ww [verhön’gere] verhöngeret, verhöngerd verhongeren.

verhouweww [verhou’we] ziech, verhouwet ziech, ziech verhouwe zich vergissen. Jong, doa han iech miech vies verhouwe. Tjonge, daar heb ik me toch lelijk vergist.

verhuieww[verhui’e] verhuiet, verhuid verhoeden. Dat zal Jod verhuie. Dat zal God verhoeden.

verhure ww [verhu’re] verhoeët, verhoeëd verhoren.

verhureww [verhu’re] ziech, verhoeët ziech, ziech verhoeëd verkeerd horen. Iech hauw miech vies verhoeëd. Ik had het helemaal verkeerd gehoord.

veriere ww [verie’re] verieret, verierd vereren.

verjeëfs bw[verjeëfs’] ook verjeëvens [verjeë’vens] tevergeefs.

verjeëve ww [verjeë’ve] verjoof, verjoave/verjeëve 1 vergeven. ’t Is verjèse en verjeëve. Het is vergeten en vergeven. 2 fout geven. Iech hauw de kaat verjeëve. Ik had de verkeerde kaart gelegd.

verjeëve bn/bw [verjeë’ve] onbruikbaar. In de uitdrukking: Dat voeëjelnès is verjeëve. Als men een nest aangeraakt heeft, komt de vogel niet meer terug.

verjelde ww [verjel’de] verjeldet, verjeld vergoeden, vergelden. ’t Sjteet tse verjelde. Tot wederdienst bereid.

verjeldeww[verjel’de] ziech, verjool ziech, ziech verjole fout kopen. An deë uvverrok hauw iech miech vies verjole. Die overjas was een duidelijke miskoop.

verjeliech m [verjeliech’] (verjelieche, verjeliechs-je) 1 vergelijk, schikking. Losse vier mar tsouw inne verjeliech kómme. Laten we het maar op een schikking aankomen. 2 vergelijking.

verjelieche ww[verjelie’che] verjeleech/verjeliechet, verjelèche vergelijken.

verjenklieg bw/bn [verjenk’lieg] vergankelijk.

verjenkliegheetv [verjenk’liegheet] vergankelijkheid, onbestendigheid.

verjenujeo [verjenu’je] genoegen. Mit dem wirke is jee verjenuje. Met hem is het niet fijn werken.

verjès m vergissing. ’t Is mit inne verjès passeerd. Er was een vergissing in het spel.

verjèsbócho [verjès’bóch] vergeetboek. Sjrief ’t mar in ’t verjèsbóch. Schrijf het maar in het vergeetboek.

verjèse ww[verjè’se] verjoos, verjèse vergeten. Doe verjits d’r kop nog. Jij vergeet nog eens je hoofd. Besser tswai moal jemèse wie ins verjèse. Beter twee maal gemeten dan één maal vergeten. Verjès dieng wöad nit! Weet wel wat je nu zegt! Verjès ’t oamsjuppe nit! Vergeet niet adem te halen. ’t Herjödsje hat dem verjèse. Hij leeft nog. Nuus is jauwer verjèse wie inne jesjtórve miensj. Niets is sneller vergeten dan een dode. Wat d’r kop verjeest, mósse de bee mis-jelde. Wat het hoofd vergeet, moeten de benen misgelden. Dat voeëjelnès is verjèse. In dat huis wil niemand wonen. Weë inne erme kan verjèse, verdeent óch nit ziech zat tse èse. Wie een arme vergeet, verdient ook niet zijn eigen welstand.

verjèseww [verjèse] ziech, verjoos ziech, ziech verjèse zich vergissen. Jidderinne verjeest ziech waal ins. Iedereen kan zich vergissen. A dem han iech miech verjèse. Hem heb ik verkeerd ingeschat.

verjèslieg bw/bn [verjès’lieg] (verjèsliejer, verjèsliegste) vergeetachtig.

verjif o[verjif’] (verjifter, verjifsje) vergif.

verjifteww [verjif’te] verjiftet, verjifted vergiftigen. Ook: verjiftieje [verjif’tieje] verjiftiejet, verjiftiegd.

verjoa ww[verjoa’] verjong, verjange vergaan. Iech verjon va honger/va doeësj/va kauw/va pieng. Ik verga van de honger/de dorst/de kou/de pijn. Heë verjeet van de vlue. Hij zit vol vlooien. Ónkroed verjeet nit. Onkruid vergaat niet.

verjoardaag m [verjoar’daag] verjaardag. Zóndieg vier iech miene verjoardaag. Zondag vier ik mijn verjaardag. Ook: jeboertsdaag.

verjöare ww[verjöa’re] verjöaret, verjöard verjaren. De sjood is verjöard. De schuld is verjaard.

verjoebele sl ww [verjoe’bele] verjoebelet, verjoebeldverkwisten, te grabbel gooien.

verjoekseww [verjoek’se] verjoekset, verjoeksdverkwisten.Deë hat zieng janse erbsjaf verjoeksd.Die heeft zijn hele erfenis verkwist.

verjrabbeleww[verjrab’bele] ziech, verjrabbelet ziech, ziech verjrabbeld zich vergalopperen.

verjrèfe bw/bn [verjrè’fe] beduimeld. E verjrèfe bóch.Een beduimeld boek.

verjriefeww [verjrie’fe] ziech, verjreef ziech/verjriefet ziech, ziech verjrèfe zich vergrijpen, slaan. Verjrief diech nit a dem! Tegen hem kun je het beter niet opnemen.

verjruesere ww [verjrue’sere] verjrueseret, verjrueserd vergroten. Vier hant heem ’t tsimmer verjrueserd. We hebben thuis de kamer vergroot.

verjuldbn/bw[ver’juld]verguld. Deë is bis uvver de oere verjuld. Die zit tot over zijn oren in de schuld.

verjunneww [verjun’ne] ziech, verjónt ziech/verjunnet ziech, ziech verjónd wennen. Leef Kirchroa, wat woars doe sjun! Iech hof dat iech miech hei oave óch verjun.Mijn dierbaar Kerkrade, wat was je mooi! Ik hoop dat ik me hier boven ook thuis voel (grafschrift van Friets Janssen).

verkalleww [verkal’le] ziech, verkallet ziech, ziech verkald zich verpraten.

verkammezöaleww [verkammezöa’le] verkammezöalet, verkammezöald afranselen. Deë kroog ze verkammezöald. Hij kreeg een afranseling.

verkauwdheet v [verkauwd’heet] verkoudheid. Heë hat vöal las va verkauwdheet. Hij heeft veel last van verkoudheid. Ook: sjnóp, kletsj, kauw.

verkauwe ww [verkau’we] ziech, verkauwet ziech, ziech verkauwe verkouden worden. Verkauw diech d’r karakter nit! Zorg dat je geen kou vat! (ironisch).

verkeo [ver’ke] (verke/verkens/verkets, verks-je) varken. Mit inne ’t verke aafjeëve. Met iemand de draak steken. Mit jet ’t verke aafjeëve. Overvragen. ’t Verke mankere. Het varken uithangen. Vol wie e verke. Stomdronken. Heë ziet oes wie e verke. Hij ziet er uit als een varken. ’t Mets in ’t verke sjtèche losse. Half werk afleveren. Dat maat ’t verke óch nit vet. Dat zet geen zoden aan de dijk. Dat sjleet wie ing tsang óp e verke. Dat slaat als een tang op een varken. Weë ziech ónger de kleie miesjt, dem vrèse de verke. Wie met pek omgaat, wordt ermee besmet. Noen is ’t an ’t eng van ’t verke. Nou is het afgelopen. Doa sjträue ze de verke mit. Dat is waardeloos, daar gooien ze je mee dood. Iech bin hei ummer ’t verke.Ik krijg altijd de schuld. Wil verke. Pissebedden. Dem ’t verke jehuet, deë pakt ’t mit d’r sjtats aa. Hij weet hoe hij iets moet aanpakken. Jun deë boer dat verke, heë hat mar ee. Wees niet afgunstig als een arme drommel ook eens geluk heeft.

verkensbloas v [ver’kensbloas] (verkensblöas, verkensblöas-je) varkensblaas.

verkenskop m [ver’kenskop m (verkensköp, verkensköpje) varkenskop; ook als scheldwoord.

verkensmaat m [ver’kensmaat] varkensmarkt. Doe móts diech wèsje, mörje is verkensmaat. Was je, morgen is varkensmarkt.

verkenspoeëtm [ver’kenspoeët] (verkenspuet, verkenspuetsje) varkenspoot.

verkenssjlechter m[ver’kenssjlechter] (verkenssjlechtere, verkenssjlechtersje) huisslachter voor varkens.

verkenssjtal m [ver’kenssjtal] (verkenssjtel, verkenssjtelsje) varkensstal. Bij dem is ’t inne verkenssjtal. Bij hem thuis is het een varkensstal.

verkenstsieng v [ver’kenstsieng] (verkenstsienge, verkenstsiengs-je)kuip voor het pekelen van varkensvlees.

verkenstunes m [ver’kenstunes] volksnaam voor Antonius met het varken (17 januari).

verkensvaarm [ver’kensvaar] (verkensvare, verkensveersje) scheldwoord.

verkensvooro [ver’kensvoor] varkensvoer.

verkeufer m [verkeu’fer] (verkeufere, verkeufersje) verkoper.

verkeufesje v [verkeu’fesje] (verkeufesjes) verkoopster. De verkeufesjes in dat jesjef zunt ummer vrundlieg. De verkoopsters in die zaak zijn altijd vriendelijk.

verkieëd st bn/bw (verkieëder, verkieëdste) verkeerd. Doe bis hei an ’t verkieëde kantoer. Je bent hier bij het verkeerde kantoor. Ook: verkierd.

verkiekeww [verkie’ke] ziech, verkeek/verkieket ziech, ziech verkèke zich verkijken op. An dat werk han iech miech vies verkèke. Op dat werk heb ik me toch lelijk verkeken. Verkiek diech nit a dem! Vergis je niet in hem!

verkienzje ww [verkien’zje] verkienzjet, verkienzjd verkindsen, kinds worden. Ook: verkinzje.

verkier o/m [verkier’] verkeer. ’t Verkier in ós sjtroas weéd ummer drukker. Het verkeer in onze straat wordt steeds drukker.

verkierd st bn/bw (verkierder, verkierdste) verkeerd. Doe bis hei an ’t verkierde kantoer. Je bent hier bij het verkeerde kantoor. ’t Kink is hu verkierd. Het kind is vandaag dwars. Die leëve in de verkierde welt. Die leven in een andere wereld. Deë hat e paar verkierde oge in d’r kop. Hij heeft iets gemeens in zijn blik. Ook: verkieëd.

verkierdiegheetv [verkier’diegheet] (verkierdieghete, verkierdiegheetsje) fout zijn, dwarsdrijverij. Dat is loeter verkierdiegheet va dem. Dat is alleen maar dwarsdrijverij van hem.

verkiere ww [verkie’re] verkieret, verkierd verkeren, omgaan met.

verkierssjild o [verkiers’sjild] (verkierssjilder, verkierssjildsje) verkeersbord. In die sjtroas vrekt ’t van de verkierssjilder. In die straat hangen veel te veel verkeersborden.

verkik m [verkik’] free-kick, vrije trap bij voetbal.

verkinzje ww [verkin’zje] verkinzjet, verkinzjd verkindsen, kinds worden. Ook: verkienzje.

verklafeww [verkla’fe] verklafet, verklaafd verklikken.

verkleëneww [verkleë’ne] ziech, verkleënet ziech, ziech verklend zich vergissen in zijn nadeel. An de köste hauw iech miech ram verklend. In de kosten had ik me totaal vergist.

verkleide m [verklei’de] (verkleide) carnavalsvierder. Kiek nit zoeë wie inne verkleide! Kijk niet zo verbluft!

verkleieww [verklei’e] ziech, verkleiet ziech, ziech verkleid zich verkleden.

verklietsje ww[verkliet’sje] verklietsjet, verklietsjd 1 fouten maken. Bij d’r bouw van de jaraasj hat heë ziech ansjtendieg verklietsjd.Bij het bouwen van de garage heeft hij een flinke fout gemaakt. 2 verkwisten. Dat ving iech noen fennigke verklietsje.Dat vind ik nu geld weggooien/verkwisten.

verklingere ww [verklin’gere] verklingeret, verklingerd verkleinen. Iech wil dat bild losse verklingere. Ik wil die foto laten verkleinen.

verkloppe ww [verklop’pe] verkloppet, verklopd verkopen, verpatsen. D’r Pruus hat nuus | hat alles verklopd | de bedsjtat en d’r kammerpot(spotvers).

verknald bw [verknald’] verkikkerd. Heë hat ziech ram verknald in dat kink.Hij is verkikkerd op dat meisje.

verknauzeww [verknau’ze] verknauzet, verknausd verkroppen. Heë kan dat mar nit verknauze. Hij kan dat maar niet verkroppen.

verkniefe ww [verknie’fe] verkniefet, verknèfemet moeite inhouden. Heë verkniefet zieng woed.Hij hield zijn woede met moeite in.

verknoeëdzjeww [verknoeëd’zje] verknoeëdzjet, verknoeëdzjd verknoeien. Heë verknoeëdsjt zieng tsiet mit allerhand breuzel. Hij verknoeit zijn tijd met allerlei onzin.

verknoeveleww [verknoe’vele] verknoevelet, verknoeveld verkreukelen.

verkofe ww [verko’fe] verkoat/verkofet, verkoad verkopen.

verkómmeww [verkóm’me] verkoam, verkómme vervallen, verkommeren. Dat hoes is jans verkómme.Dat huis is helemaal vervallen.

verkömmere ww [verköm’mere] verkömmeret, verkömmerdwegkwijnen.

verkoof m [verkoof’] (verkeuf, verkeufsje) verkoop.

verkrauwe ww [verkrau’we] verkrauwet, verkrauwd bederven, verbruien. Heë hat ’t bij miech verkrauwd. Hij heeft het bij mij verbruid.

verkrèsje bw/bn [verkrè’sje] behuild. E verkrèsje jezich. Een behuild gezicht.

verkroefe ww [verkroe’fe] ziech, verkroof ziech/verkroefet ziech, ziech verkraofe zich verschuilen. ’t Kink verkroof ziech hinger de sjóts va zieng mam. Het kind verschuilde zich achter de schort van moeder.

verkrumele ww[verkru’mele] verkrumelet, verkrumeld tot kruimels maken.

verlane ww [verla’ne] verlanet, verlaandoverladen. Heë hauw ziech d’r maag verlane.Hij had zijn maag overladen.

verlange ww [verlan’ge] verlanget, verlangd verlangen.

verlange ww [verlan’ge] ziech, verlanget ziech, ziech verlangdbenieuwen. ’t Zal miech ins verlange of heë de woarheet jesjpraoche hat.Ik ben benieuwd of hij de waarheid gesproken heeft.

verleëje ww [verleë’je] verlaat, verlaad verleggen. Iech han d’r bril verlaad. Ik ben mijn bril kwijt/Ik kan mijn bril niet vinden. Dat is verlade waar(oud, bedorven). Dat zijn oude/bedorven levensmiddelen. Ook: verlegke.

verleëje bw/bn verlegen.

verlegke ww [verleg’ke] verlaat, verlaad verleggen. Iech han d’r bril verlaad. Ik ben mijn bril kwijt/Ik kan mijn bril niet vinden. Dat is verlade waar(oud, bedorven). Dat zijn oude/bedorven levensmiddelen. Ook: verleëje.

verleie o [verlei’e] verleden. In ’t verleie hauw iech doa jing muite mit. Vroeger had ik daar geen moeite mee.

verleiebn[verlei’e] verleden. Verleie joar. Vorig jaar.

verlepsjd bw/bn [verlepsjd’] verlept. Die vrauw ziet verlepsjd oes. Die vrouw ziet flets uit.

verliebeww[verlie’be] ziech, verliebet ziech, ziech verliebd verliefd worden. D’r inne verliebt ziech in e roeëzeblad, d’r angere in ing kouwftat. Over smaak valt niet te twisten.

verliere ww [verlie’re] verlieret, verlierd verleren, vergeten. D’r opa weëd absjtendieg, evvel ’t kate hat heë nog nit verlierd.Opa takelt af, maar bij het kaarten leeft hij weer op.

verlizzeww [verliz’ze] verloor/verlizzet, verloare verliezen. Heë kiekt of heë de kui verloare häu. Hij staat stomverbaasd te kijken. Doe has hei nuus verloare. Jij hebt hier niets verloren. A dem is inne sjriener verloare jejange. Aan hem is een timmerman verloren gegaan. E hoes verlist nuus.Binnenshuis gaat niets verloren. Ook: verluze.

verloage bw/bn [verloa’ge] leugenachtig.

verlobe ww [verlo’be] ziech, verlobet ziech, ziech verlobt zich verloven.

verloeë ww[verloe’ë] verloeët, verloeëd verluiden. Vier hant hure verloeë, dat ózze kaploan pastoer weëd. Wij hebben horen verluiden dat onze kaplaan pastoor wordt.

verloeënd bn/bw [verloeënd’] verrekend. In de uitdrukking: De kaos is mit verloeënd. De kost is in het loon inbegrepen.

verlofeww [verlo’fe] verlofet, verlofe verlopen. Deë jeldsjien is al lang verlofe. Dat bankbiljet is al lang verlopen. Dat is inne verlofe keël. Dat is een afgeleefde vent.

verlofeww [verlo’fe] ziech, verleef/verlofet ziech, ziech verlofe zich verlopen. Iech hauw miech in Oche verlofe. Ik was in Aken de weg kwijtgeraakt. Has te diech endlieg hei ins verlofe?Zien we je ook nog eens een keer? Wie has doe diech hei verlofe ? Hoe ben jij hier verzeild geraakt?

verlofsjiechv[verlof’sjiech] (verlofsjiechte, verlofsjiechs-je)  verlofdag.

verlos m [verlos’] vertrouwen. In de uitdrukking: Óp dem is jinne verlos. Op hem kun je niet rekenen.

verlós m [verlós’] (verluze, verluus-je) verlies.

verlosseww[verlos’se] verloos, verlosse verlaten. Heë is va Jod en alle miensje verlosse. Hij is van God en iedereen verlaten.

verlosse ww [verlos’se] ziech, verloos ziech, ziech verlosse rekenen op, bouwen op.

verluzeww [verlu’ze] verluzet, verloare verliezen. E hoes verluust nuus.Binnenshuis gaat niets verloren. Ook: verlizze.

vermaach o/m [vermaach’] liefhebberij, plezier.

vermaache ww [vermaa’che] vermaachet, vermaad 1 verbouwen. D’r nónk hauw hem ’t hoes vermaachd. De oom had hem het huis verbouwd/vererfd. 2 verstellen. E kleed vermaache. Een jurk verstellen.

vermaacheww [vermaa’che] ziech, vermaachet ziech, ziech vermaachd zich amuseren. De kinger vermaache ziech óngeree. De kinderen amuseren zich onder elkaar.

vermeieww [vermei’e] ziech, vermeiet ziech, ziech vermeid zich verhuren als seizoensarbeider. Ziech bij inne boer als kneët vermeie. Zich bij een boer als knecht verhuren.

vermeubele ww [vermeu’bele] vermeubelet, vermeubeld afranselen.

vermiereww [vermie’re] ziech, vermieret ziech, ziech vermierd zich vermeerderen. Knieng, ratte en vleie vermiere ziech wie d’r däuvel. Konijnen, ratten en vliegen vermeerderen zich erg snel.

vermiete ww [vermie’te] vermietet, vermiet verhuren.

vermoele ww [vermoele] vermoelet, vermoeld de tijd verdoen met kletsen. De tsiet vermoele. De tijd verkletsen.

vermoeleww [vermoe’le] ziech, vermoelet ziech, ziech vermoeld zijn mond voorbijpraten.

vermolestere ww [vermoleste’re] vermolesteret, vermolesteerd molesteren, vernielen. Ook: verammelestere.

vermueje o [vermue’je] (vermuejens, vermuejensje) vermogen, bezit.

vermuie ww [vermui’e] vermuiet, vermuidvermoeien. Iech bin vermuid.Ik ben vermoeid.

verneëme ww [verneë’me] vernoom, vernoame vernemen, horen. Doa vernumt me nog ins jet. Daar hoor je nog eens iets.

vernettere ww [vernet’tere] vernetteret, vernetterd netter maken, opluisteren. Vier zint nit kómme um de prieze voet tse sjnuutse, mar um ’t fes tse vernettere. We zijn niet gekomen om de prijzen weg te kapen, maar om het feest op te luisteren.

vernöake ww [vernöa’ke] vernöaket, vernöakd bedonderen.

vernoalieësieje ww [vernoa’lieësieje] vernoalieësiejet, vernoalieësiegd verwaarlozen.

vernónf v [vernónf’] verstand. Nem doch ins vernónf aa. Gebruik nu eens eindelijk je verstand. Word nu eens eindelijk volwassen.

vernunftieg bw/bn [vernunf’tieg] (vernunftiejer, vernunftiegste) verstandig, serieus. Iech mós ins vernunftieg mit d’r noaber kalle. Ik moet eens serieus met de buurman praten.

veroerdele ww [veroer’dele] veroerdelet, veroerdeeld veroordelen.

verónjelukkeww [verón’jelukke] verónjelukket, verónjelukd verongelukken.

verordenereww[verordene’re] verordeneret, verordeneerd voorschrijven.

verpakhoots o [verpak’hoots] hout om een verpakking te verzwaren.

verpakiezer o [verpak’iezer] ijzer om een verpakking te verzwaren.

verpakke ww [verpak’ke] verpakket, verpakd 1 verpakken. Jet i kiste verpakke. Iets in kisten verpakken. 2  de betimmering opvullen met stenen.

verpasse ww[verpas’se] verpasset, verpasd 1 missen. Dierek verpas te d’r film. Dadelijk mis je de film. 2 slaan. Iech verpasset ’m ing. Hij kreeg een klap van me.

verpave ww [verpa’ve] verpavet, verpaafd verschieten. De sjutserij hauw mennieg kuejelsje verpaafd ier d’r voeëjel aaf woar. De schutterij had menig kogeltje verschoten voordat de vogel naar beneden kwam.

verpiefe ww [verpie’fe] verpeef/ verpiefet, verpèfe. Inne ing verpiefe. Een opmerking maken waar iemand paf van staat.

verplakd bw/bn [verplakd’] verwelkt. De blomme zint verplakd. De bloemen zijn verwelkt.

verplantse ww [verplan’tse] verplantset, verplansd overplanten. Auw beum mós me nit verplantse. Oude bomen moet je niet overplanten.

verpolvere ww[verpol’vere] verpolveret, verpolverd verpulveren.

verramsje ww [verram’sje] verramsjet, verramsjd tegen afbraakprijs verkopen. Óp d’r judemaat weëd mennieg deel verramsjd. Op de rommelmarkt wordt menig spul tegen afbraak prijzen verkocht.

verraosd bw/bn [verraosd’] verroest.

verrechene ww[verre’chene] verrechenet, verrechend verrekenen.

verreëne ww [verreë’ne] verreënet, verreënd verregenen.

verrekke ww [verrek’ke] verrekket, verrekd verrekken. Noe verreks te! Nou breekt mijn klomp!

verrenke ww [verren’ke] verrenket, verrenkd verstuiken. Iech han miech d’r vós verrenkd. Ik heb mijn voet verstuikt.

verreureww [verreu’re] ziech, verreuret ziech, ziech verreurd zich verroeren. Blief zitse woats te zits en verreur diech nit (bij verstoppertje spelen).

verroane ww[verroa’ne] verroanet, verroane verraden. ’t Jilt nit, ze hant miech verroane.(bij het verstoppertje spelen). Inne de kaat verroane. Uit de school klappen. Auw wiever en kling kinger verroane inne de kaat. Oude wijven en kleine kinderen verraden iemand de kaart.

verröanerm [verröa’ner] (verröanere, verröanersje) verrader. Inne verröaner mós ziech hinger inne doeëd-sjlöaner verberje. Een verrader is nog erger dan een moordenaar.

verróffebw/bn [verróf’fe] ongunstig aangeschreven. Inne verróffe miensj. Een ongunstig aangeschreven persoon.

verrótte ww [verrot’te] verróttet, verrót verrotten. Vuursje sjtaoche in ing verrótte wie. Vuurtje stoken in een verrotte wilg.

versjale ww [versja’le] versjalet, versjaald verschalen. Versjaald beer. Verschaald bier.

versjangelere ww [versjangele’re] versjangeleret, versjangeleerd bederven, toetakelen, ruineren. E versjangeleerd jezich. Een toegetakeld gezicht. Maizon en aprilswink versjangeleert mennieg sjun kink. Zon in mei en wind in april werken nadelig op de huid. Versjangeleerde kleier. Versleten kleren.

versjenke ww [versjen’ke] versjónk/versjenket, versjónke weggeven, schenken.

versjet v [versjet’] (versjette, versjetsje) vork. Mit mets en versjet èse. Met mes en vork eten. Mit de versjet sjrieve. Met dubbel krijt schrijven.

versjetseww [versjet’se] ziech, versjetset ziech, ziech versjetsd verkeerd schatten, zich verrekenen. An dat werk hauw iech miech vies versjetsd. Aan dat werk had ik mij lelijk verrekend.

versjiede bn[versjie’de] verschillend.

versjiene ww [versjie’ne] versjeen, versjeëneverschijnen. Ook: versjienge.

versjienge ww [versjien’ge] versjienget, versjieëneverschijnen. Ook: versjiene.

versjikke ww [versjik’ke] versjikket, versjikd versturen, verzenden.

versjille ww [versjil’le] versjillet, versjild verschillen.

versjillend bw/bn [versjil’lend] verschillend.

versjisse ww[versjis’se] versjoos/versjisset, versjaose verschieten. Deë hat d’r mieëtste polver versjaose. Die heeft zijn beste tijd gehad. De jardienge zint versjaose. De gordijnen zijn verschoten.

versjlaafd bn/bw [versjlaafd’] verslaafd. Heë is versjlaafd an de tsiejarette. Hij is verslaafd aan sigaretten.

versjliebereww [versjlie’bere] versjlieberet, versjlieberd verwaarlozen, verprutsen. Zie werk versjliebere. Zijn werk verwaarlozen. De tsiet versjliebere. De tijd verprutsen.

versjlies sl m [versjlies’] slijtage. An deë sjtaof is jinne versjlies. Aan die stof is geen slijtage te zien.

versjliese ww [versjlie’se] versjlees/versjlieset, versjlèse verslijten. De bee wille nit mieë, ’t is versjlèse kroam! De benen willen niet meer, een en al slijtage! Heë weëd vuur dom versjlèse. Hij wordt voor dom aangezien. Inne vuur hoots en koal versjliese. Iemand niet hoog aanslaan.

versjlikkeww [versjlik’ke] ziech, versjlikket ziech, ziech versjlikd zich verslikken. Houw miech ins mit ing hank in d’r ruk, iech han miech versjlikd. Sla eens met een hand op mijn rug, ik heb me verslikt.

versjlisse ww [versjlis’se] versjloos/versjlisset, versjlaose wegsluiten.

versjloa ww[versjloa’] versjloog, versjlage verslaan. ’t Versjloog miech d’r oam. Het benam mij de adem.

versjloesm [versjloes’] (versjluus, versjluus-je) sluiting.

versjloffe ww[versjlof’fe] versjleef/versjloffet, versjloffe verslapen.

versjnappe ww [versjnap’pe] versjnappet, versjnapdmisgrijpen. De doef is versjnapd. De duif is schuw geworden door onhandigheid bij het vangen.

versjnappeww [versjnap’pe] ziech, versjnappet ziech, ziech versjnapd zich bekopen.

versjniepeld bw/bn [versjnie’peld] spichtig. Zie broor is e bis-je versjniepeld. Zijn broer is wat klein uitgevallen. Dat woar jinne versjniepelde. Dat was een potige vent.

versjniepele ww [versjnie’pele] versjniepelet, versjniepeld versnipperen.

versjnirke ww [versjnir’ke] versjnirket, versjnirkd verschroeien.

versjnitm overschot bij stof of behang.

versjnópd bw/bn verkouden (neusverkoudheid).

versjnuutse ww [versjnuut’se] versjnuutset, versjnuutsd opsnoepen.

versjoele ww [versjoe’le] ziech, versjoelet ziech, ziech versjoeldzich verschuilen. Heë hauw ziech hinger inne boom versjoeld.Hij had zich achter een boom verschuild.

versjpieëne ww [versjpieë’ne] versjpieënet, versjpieëndverspenen. Plantse versjpieëne.Planten verspenen.

versjpille ww [versjpil’le] versjpillet, versjpild verspelen. Heë versjpillet kats en koeëjel. Hij verspeelde zijn hele hebben en houden.

versjprèche ww [versjprè’che] versjprooch, versjpraoche beloven. Vöal versjprèche en winnieg hauwe. Veel beloven en weinig doen. Vöal versjprèche en winnieg jeëve deet de jekke i vräud leëve.Veel beloven en weinig geven, laat de gekken in vreugde leven. Ing versjpraoche doef zitst nog lang nit óp d’r sjlaag. Beloofd is nog lang niet gegeven.

versjprècheww [versjprèche] ziech, versjprooch ziech, ziech versjpraoche zich verspreken.

versjrekke ww [versjrek’ke] versjrók/versjrekket, versjrókke doen schrikken. Doe móts jing kling kinger versjrekke. Je moet geen kleine kinderen verschrikken.

versjrekkeww [versjrek’ke] ziech, versjrók ziech/versjrekket ziech, ziech versjrókke schrikken.

versjrieve ww [versjrie’ve] versjreef/versjrievet, versjrève voorschrijven.

versjrieveww [versjrie’ve] ziech, versjreef ziech/versjrievet ziech, ziech versjrève zich verschrijven.

versjrómpele ww [versjróm’pele] versjrómpelet, versjrómpeldook versjrumpele[versjrum’pele]verschrompelen. De eppel zunt versjrumpeld. De appels zijn verschrompeld.

versjtank m/o [versjtank’] verstand. ’t Versjtank kunt mit de joare. Het verstand komt met de jaren. Dat jeet miech boave d’r versjtank. Dat gaat mijn petje te boven. Noe sjteet miech d’r versjtank sjtil!Nou zeg ik niets meer!! Inne jet an ’t versjtank doeë. Iemandveel narigheid bezorgen. Lang hoare, kót versjtank. Lange haren, kort van verstand. Deë hat mieë jeluk wie versjtank. Hij heeft meer geluk dan wijsheid. Inne jet an ’t versjtank bringe.Iemand met iets opschepen. Deë hat d’r versjtank, woa bij de hon ’t ai eroes kunt. Die is niet goed wijs.

versjtaoche ww [versjtao’che] versjtaochet, versjtaochd opstoken, verstoken.

versjtèch o [versjtèch’] (versjtècher, vertèchs-je) schuilplaats. De kinger hauwe ziech e versjtèch jemaad. De kinderen hadden een schuilplaats gemaakt.

versjtèche ww [versjtè’che] versjtooch/versjtèchet, versjtaoche verstoppen. De sjoeël versjtèche. Spijbelen.

versjteestemiech m [versjtees’temiech] verstand (schertsend). Doa han iech jinne versjteestemiech va. Daar heb ik geen verstand van.

versjtelleww [versjtel’le] ziech, versjtellet ziech, ziech versjteld zich anders voordoen dan men is.

versjtendieg bw/bn [versjten’dieg] (versjtendiejer, versjtendiegste) verstandig.

versjtendniso [versjtend’nis] begrip.

versjtimd bw/bn [versjtimd’] ontstemd. ’t Klaveer is versjtimd. De piano is ontstemd.

versjtoa ww [versjtoa’] versjtong, versjtangeverstaan, begrijpen. Sjprèch jet heller, iech versjton diech nit. Praat iets harder, ik versta je niet. Wen iech jód versjtange han, da jees doe doch mit. Als ik het goed begrepen heb, ga je ook mee. Heë versjtong dat oes de ef. Hij had het in zijn aderen zitten.

versjtoa ziech ww [versjtoa’] ziech, versjtong ziech, ziech versjtange 1 met elkaar overweg kunnen. Die tswai versjtónge ziech priema. Die twee konden heel goed met elkaar opschieten. 2 tot overeenstemming komen. Versjtut uuch in die zaach, dan is d’r sjtriet bejrave. Kom tot overeenstemming inzake die kwestie, dan kunnen jullie weer door één deur.

versjtoeëse ww [versjtoeë’se] versjtoeëset, versjtoeëse verstoten.

versjtoeke ww [versjtoe’ke] versjtoeket, versjtoekd verstuiken, verzwikken. Iech hauw miech d’r vós versjtoekd. Ik had mijn voet verzwikt.

versjtóppe ww [versjtóp’pe] versjtóppet, versjtópd verstoppen. D’r aafleuf is versjtópd. De afvoer is verstopt.

versjtröppeww [versjtröp’pe] ziech, versjtröppet ziech, ziech versjtröpd verward raken. Iech hauw miech in de brieëme versjtröpd. Ik was in de bramenstruik verward geraakt.

versjuddeww [versjud’de] versjód/versjuddet, versjód tappen. Mit de kirmens woeët ummer vöal beer versjód. Met kermis was er altijd een goede bier-omzet.

versjummele ww[versjum’mele] versjummelet, versjummeld beschimmelen.

versjuve ww [versju’ve] versjoof/versjuvet, versjoave/versjuufdverschuiven.

versjwendeww [versjwen’de] versjwendet, versjwend verkwisten.

versjwieje ww[versjwie’je] versjweeg, versjwèje verzwijgen. Versjwèje zieë wie d’r biechsjtool. Zwijgzaam zijn als het graf.

versjwiende ww [versjwien’de] versjwiendet, versjwoende verdwijnen.

vertoeëneww[vertoeë’ne] vertoeënet, vertoeënd vertonen. In de uitdrukking: Deë vertoeënet miech evver ing! Die maakte een opmerking waar ik paf van stond!

vertoesje sl ww [vertoe’sje] vertoesjet, vertoesjd verwisselen, verruilen, een ongunstige ruil doen.

vertoesje st ww [vertoe’sje] vertoesjet, vertoesjd verheimelijken, iets met de mantel der liefde bedekken.

vertreëne ww [vertreë’ne] vertroon/vertreënet, vertroane 1 vertrappen. Doe vertreëns ’t jezieëns. Jij vertrapt het ingezaaide stuk grond. 2 vertegenwoordigen. Ózze verain woar óp ’t bejrebnis jód vertroane. Onze vereniging was bij de begrafenis goed vertegenwoordigd.

vertreëneww [vertreë’ne] ziech, vertroon ziech/vertreënet ziech, ziech vertroane 1 een ommetje maken. Iech mós miech ins vertreëne. Ik moet eens een ommetje maken. 2 mis-stappen. Tsakker, doa han iech miech vies vertroane. Verdorie, daar heb ik me toch lelijk verstapt.

vertrekke ww [vertrek’ke] vertrók, vertrókke 1 vertrekken. 2 verkeerd opvoeden. Heë vertrók jing mien. Hij vertrok geen spier.

vertrekke ww [vertrek’ke] ziech, vertrók ziech, ziech vertrókke wegtrekken. De tsankpieng vertrukt ziech. De kiespijn trekt weg. ’t Donderweer vertrukt ziech. Het onweer trekt over.

vertroanebw [vertroa’ne] aanwezig. De janse famillieë Dootseberg woar vertroane. De hele familie was vertegenwoordigd.

vertrouwe ww [vertrou’we] vertrouwet, vertrouwd vertrouwen.

vertsaad bw/bn [vertsaad’] zoetelijk, kinderachtig.

vertsappeww [vertsap’pe] vertsappet, vertsapd tappen.

vertseer m [vertseer’] vertering, gelag. D’r janse vertseer jong óp d’r verain. De gehele vertering ging op de vereniging.

vertseie ww [vertsei’e] vertseiet, vertseid vergeven. Kling kinger en auw lu mós me jet vertseie. Kleine kinderen en bejaarden moet men vergeven.

vertsel sl m/o [vertsel’] praatjes. Me zouw ziech nit an ’t vertsel van de lu óphauwe. Je moet je niet aan het geklets van de mensen ophouden. D’r vertsel jeet dat … Men zegt dat …

vertselle ww [vertsel’le] vertsalt/vertsellet, vertsald vertellen. De jroeësmodder koeët sjtondelank va vruier vertselle. Oma kon urenlang over vroeger vertellen. Doe kans miech vöal vertselle. Je kunt me veel vertellen! Iech mós deë sjtrop jet angesj vertselle. Ik moet die deugniet eens flink onder handen nemen. Iech wil uuch jet vertselle| va zivve pitternelle| va zivve pitterniese| die jidder daag in bed sjiese (kinderrijmpje).

vertselleww [vertsel’le] ziech, vertsellet/vertsalt ziech ziech vertsaldzich vertellen.

vertsere st ww[vertse’re] vertseret, vertseerd versieren.

vertseresl ww [vertse’re] vertseret, vertseerd verteren.

vertsiechte óp ww [vertsiech’te] vertsiechtet óp, óp vertsiecht afzien van.

vertsolle ww [vertsol’le] vertsollet, vertsold invoerrechten betalen.

vertutteleww [vertut’tele] vertuttelet, vertutteld vertroetelen. Me zouw de kinger nit vertuttele. Je moet de kinderen niet vertroetelen.

verval sl o verval. Dat hoes is sjwoar i verval. Dat huis is zwaar in verval.

vervalle ww [verval’le] vervool, vervallevervallen.

vervalsje ww [verval’sje] vervalsjet, vervalsjd vervalsen.

vervangeww[vervan’ge] vervong/vervanget, vervange vervangen.

vervare ww [verva’re] vervoor/vervaret, vervare verrijden. Heë hat de kaar vervare.Hij heeft de zaak verprutst.

verveww [ver’ve] vervet, jeverfd 1 verven. Heë hat ’t janse hoes jeverfd. Hij heeft het hele huis geverfd/geschilderd. 2 overdrijven. Dat is besjtimd nit jeverfd.Dat is beslist niet overdreven.

verveële ww [verveë’le] verveëlet, verveld vervelen. Deë miensj vervelt miech mit ziene domme kal. Die persoon verveelt me met zijn domme praat.

verveure ww [verveu’re] verveuret, verveurd vervoeren.

vervleie ww [vervlei’e] vervloog/vervleiet, vervloage vervliegen, verdampen.

vervlókke ww [vervlók’ke] vervlókket, vervlókd vervloeken.

verwaarsjoeël v [verwaar’sjoeël] (verwaarsjoeële, verwaarsjuelsje) kleuterschool, peuterspeelzaal.

verwade ww [verwa’de] verwadet, verwaad verwachten. Doe weëds mit de linke hank verwaad. Gezegd als iemand niet op de afgesproken tijd komt.

verwant bw [verwant’] verwant. Vier zunt wiedsjiechtieg mitee verwant. Wij zijn veraf familie van elkaar.

verwantsjaf v [verwant’sjaf] familie. ’t Weer en de verwantsjaf kans te diech nit oeszukke. Het weer en de familie kun je niet uitzoeken.

verware ww [verwa’re] verwaret, verwaard bewaren.

verwaseww [verwa’se] verwaset, verwaasd vergroeien. Van ’t wirke hauw heë inne verwase ruk. Hij had een vergroeide rug van het werken.

verweëne ww [verweë’ne] verweënet, verwend ook verwenne [verwen’ne] verwennen. Dat is inne verwende poet/inne verwende pungel. Dat is een verwend kind/ventje.

verweëze bw/bn [verweë’ze] in staat van ontbinding verkerend. De liech woar jans verweëze. Het lijk verkeerde geheel in staat van ontbinding.

verwensjnitsjeo [verwen’sjnitsje] (verwensjnitsjer) wentelteefje.

verwere ww[verwe’re] verweret, verweerd verweren.

verwerme ww [verwer’me] verwermet, verwermd verwarmen.

verwerpeww [verwer’pe] ziech, verwórp ziech, ziech verwórpe 1 de verkeerde kaart gooien. 2 verspringen. De koaleloag verwórp ziech. De kolenlaag versprong.

verwessele ww [verwes’sele] verwesselet, verwesseld verwisselen. Ze verwessele miech ummer mit mie broor. Ze verwisselen me altijd met mijn broer.

verwiese ww [verwie’se] verwees/verwieset, verwèse verwijten.

verwieze ww [ver wie’ze] verwees/verwiezet, verweëze verwijzen.

verwinge ww [verwin’ge] verwinget, verwingd verwaaien. D’r hoof zank is jans verwingd. De zandhoop is helemaal verwaaid.

verwóngereww[verwón’gere] ziech, verwóngeret ziech, ziech verwóngerdzich verwonderen.

verwunsje ww [verwun’sje] verwunsjet, verwunsjd verwensen. Iech verwunsj die hore koppieng. Ik verwens die vreselijke hoofdpijn.

verzammele ww [verzam’mele] verzammelet, verzammeld 1 vergaderen. I Kirchroa is verzammele ing krankheet. In Kerkrade wordt vaak vergaderd. 2 verzamelen.

verzam(me)loeng v [verzam'(me)loeng] (verzam(me)loenge, verzam(me)luungs-je) vergadering. De verzammeloeng van d’r jemeenderoad. De gemeenteraadsvergadering.

verzaotse ww[verzaot’se] verzaotset, verzaotsd/verzaotse 1 verzouten. De tsoep verzaotse. De soep verzouten(bederven). Inne de tsoep verzaotse. Iemand een streep door de rekening maken. 2 afranselen. Blief an hoes; angesj kries te ze verzaotse.Blijf dicht bij huis; anders krijg je op je donder.

verzauwbäutele ww [verzauw’bäutele] verzauwbäutelet, verzauwbäuteld verknoeien.

verzauwele ww [verzau’wele] verzauwelet, verzauweld verknoeien door te lang koken.

verzenke ww[verzen’ke] verzenket, verzenkd verzinken, inlaten. Neël en sjroeve verzenke. Spijkers en schroeven verzinken.

verzèse óp bw [verzè’se] verzot op, gek op. Iech bin verzèse óp riestevlaam. Ik ben gek op rijstvla. Deë is verzèse óp de kaat. Hij is verzot op kaarten.

verzets o [verzets’] (verzetse, verzets-je) tandwerk van een klok; verzet, versnelling. Heë voor mit jroeës verzets d’r berg óp. Hij fietste in een groot verzet de berg op.

verzetse ww [verzet’se] verzats/verzetset, verzatsd/verzatse 1 verplaatsen, verzetten; overplaatsen. De komieze weëde döks verzatsd. Douaniers worden vaak overgeplaatst. E sjaaf verzetse. Een kast verplaatsen. De oer verzetse. De klok verzetten. 2 belenen. D’r sjmoek verzetse.De sieraden belenen/verpanden. 3 In de uitdrukking: Inne ing verzetse. Iemand een loer draaien.

verzichereww [verzi’chere] verzicheret, verzicherd verzekeren.

verzicheróngsnold v [verzi’cheróngsnold] (verzicheróngsnolde, verzicheróngsnöldsje) veiligheidsspeld. Ook verzicheróngssjpang, zicherheetsnold.

verzicheróngssjpang v [verzi’cheróngssjpang] (verzicheróngssjpange, verzichteróngssjpengs-je) veiligheidsspeld. Ook: verzicheróngsnold, zicherheetsnold.

verzieë ww[verzieë’] verzoog, verzieë 1 bedienen, voorzien van de laatste H. Sacramenten. D’r kranke is mit alles verzieë woeëde. De zieke is uitgebreid bediend.

verzieëww[verzieë’] ziech, verzoog ziech, ziech verzieë 1 zich verkijken. Me verziet ziech nit mieë wie an de lu. Men verkijkt zich niet meer dan op mensen. 2 fouten maken. Doa han iech miech verzieë. Dan heb ik een fout gemaakt.

verzoefeww[verzoe’fe] verzoof/verzoefet, verzaofe verdrinken, verzuipen. Is ’t kaof verzaofe, da dekt me d’r puts tsouw. Als het kalf verdronken is, dempt men de put. Deë verzuuft in d’r uvverrok. De overjas is hem veel te groot. Kats en koeëjel verzoefe/hoes en hof verzoefe. Zijn hele hebben en houden verzuipen. Ing verzaofe kouw. Een zuiplap. Naas wie ing verzaofe kats.Nat als een verzopen kat.

verzoeme ww [verzoe’me] verzoemet, verzoemd verzuimen. D’r Tuen verzoemt jing proof. Toon slaat geen repetitie over.

verzoere st ww [verzoe’re] verzoeret, verzoerd verzuren. Inne ’t leëve verzoere. Iemand het leven lastig maken.

verzörje ww [verzör’je] verzörjet, verzörgd 1 verzorgen. ’t Vieë verzörje. Het vee verzorgen. 2 bezorgen. Kans doe miech jet mès verzörje vuur d’r jaad? Kun je mij wat tuinmest bezorgen?

verzouwe ww[verzou’we] verzouwet, verzouwd vuil maken. Doe has diech van oave bis ónge verzouwd. Je hebt je van top tot teen bevuild.

verzukm [verzuk’] (verzukke, verzuks-je) poging. Dat kunt óp inne verzuk aa. Dat valt te proberen.

verzukke ww[verzuk’ke] verzoeët/verzukket, verzoeëd proberen, verzoeken.

vesper v[ves’per] (vespere, vespersje) vesper, lof. Ze hat de vesper ónger de hoeëmès oeskómme. Ze vlagt. Dat woar jet wie ing wil vesper. Dat leek wel een Poolse landdag.

vespereww [ves’pere] vesperet, jevesperd een pak slaag geven, de les lezen. Deë hauw ze jevesperd krèje. Die had een pak slaag gekregen.

vet o vet. ’t Vet sjwumt ummer oave. Iemand met geld krijgt altijd zijn zin. Doe kries die vet nog! Jij krijgt je portie nog! Noe leks te vet! Dat is te gek! Jód in ’t vet zitse. Goed in de slappe was zitten. ’t Vet hingert ’m nit. Het vet zit hem niet in de weg. Inne ’t vet van de tsoep sjnuutse. Iemand iets afsnoepen. ’t Vet is voet. Het vet is van de soep.

vet bn/bw (vetter, vetste) vet. Doa is de pan vet. Daar krijg je stevige kost. Zoeë vet wie e verke/wie ing kwattel. Zo vet als een varken/als een kwartel. Doe woar d’r bók vet! Toen waren de poppen aan het dansen! Inne jouwe haan is zelde vet. Een goede haan is zelden vet. Zelver kaoche maat vet. Zelf koken zet aan. Inne nase winkter maat inne vette kirkef. Een natte winter zorgt voor een volle kerkhof.

vetdonnesjdiegm [vetdon’nesjdieg] donderdag vóór carnaval.

vetduppe o [vet’duppe] (vetduppens, vetdupsje) vetpot. Doe has bij hem in ’t vetduppe jetroane.Je hebt hem op zijn ziel getrapt. Ook: vetjruul.

vetjruul m [vet’jruul] (vetjrule, vetjruulsje) vetpot. Ook: vetduppe.

vetknoebelm [vet’knoebel] (vetknoebele, vetknubelsje) vetbult.

vetkoadv [vet’koad] (vetkoade, vetköadsje) ingevet koord gebruikt bij het tollen.

vetkoal m [vet’koal] (vetkoale, vetköalsje)  vetkool.

vetmem v [vet’mem] (vetmemme, vetmemsje) dikke vrouw.

vetmolles m [vet’molles] (vetmolleze, vetmölles-je) dikzak.

vetsjtrank m [vet’sjtrank] (vetsjtreng, vetsjtrengs-je) 1 reep vet in mager vlees. 2 dikzak.

vettieg bw/bn [vet’tieg] (vettiejer, vettiegste) vettig.

vetwei v [vet’wei] vetweide. Heë leuft óp de vetwei. Het gaat hem goed.

veule ww [veu’le] vólt/veulet, jevóld/jeveuld voelen. Weë nit hure wilt, deë mós veule .Wie niet horen wil moet voelen. Dem mós iech ins an d’r tsank veule. Hem moet ik eens onder handen nemen. De welt is vol pieng en jidderinne veult de zieng. Iedereen voelt zijn eigen pijn. Me is zoeë aod wie me ziech veult. Je bent zo oud als je je voelt. Ziech nit reëtóp veule. Zich niet lekker voelen. Veul diech ins an d’r kop! Ben je niet goed wijs? Woa me nuus ziet, is veule nit verboane. Waar je niets kunt zien, moet je voelen.

vieë st o [vieë’] vee. Deë tieë is jód vuur alle vieë. Dat drankje is overal goed voor. Jeliech vieë lekt ziech jeer. Soort zoekt soort.

vieëdelst o [vieë’del] (vieëdele, vieëdelsje) l kwart. E vieëdel kieës. Een kwart pond kaas. E vieëdel sjpek. Een halve zij spek. E vieëdel aier. 25 eieren. Wie tsiet is ’t? Vieëdel óp vót! went ’t sjleet, da sjleet ’t dróp!Weet ik veel! Vieëdel vuur, vieëdel óp tswai. Kwart voor, kwart over twee. 2 (woon)wijk. Heë woent in ’t Haander vieëdel. Hij woont in de wijk Haanrade.

vieëdeleww [vieë’dele] vieëdelet, jevieëdeld kwart (deel van een dienst) overwerken.

vieëdeljoar o [vieëdeljoar’] (vieëdeljoare, vieëdeljöarsje) kwartaal.

vieëdelsjtond o [vieëdelsjtond’] (vieëdelsjtonde, vieëdelsjtöndsje) kwartier.

vieësj st v (vieësjte, vieësj-je) zwachtel, windsel. Ing vieësj um d’r vinger doeë. De vinger inzwachtelen. Vruier kroge kling kinkere ing vieësj um. Vroeger kregen baby’s een stoffen luier om. Doa hauwe de moddere mit wikkelkinker vruier vöal werk aa um die tse wèsje.Daaraan hadden de moeders met kleine kinderen veel werk met wassen.

vieësj sl v vorst van een dak. Óp de vieësj zoos ing kroa. Boven op het dak zat een kraai.

vieësjbred o [vieësj’bred] (vieësjbreer, vieësjbredje) boeiboord.

vieësjkink o [vieësj’kink] (vieësjkinger, vieësjkinke) boreling, pasgeboren baby.

vieësjpan v [vieësj’pan] (vieësjpanne, vieësjpensje) nokpan.

vieëtsieg tw [vieë’tsieg] veertig. Doe woar ’t evvel vieëtsieg! Toen was de boot aan! De vieëtsiejer joare. De jaren veertig.

vieëtsiegsjtondejebedo veertigurengebed.

vieëtsing tw [vieë’tsing] veertien.

vieëzje ww [vieë’zje] vieëzjet, jevieëzjd bakeren. ’t Kinke vieëzje. Het kindje bakeren. Diech hant ze vruier tse vas jevieësjd. Je bent niet goed snik.

vief bn/bw (viefer, viefste) kwiek. E vief mensje, keëlsje. Een kwiek mannetje, ventje.

vieg sl v(vieje sl,viegs-je) vijg.

viejoeël v [viejoeël’] (viejoeële, viejuelsje) viooltje.

viel st v(viele, vielsje) vijl.

viele ww [vie’le] vielet, jevield vijlen.

Vientsents m [Vien’tsens] St. Vincentiusvereniging tot steun aan de plaatselijke armen. Ze krieje van d’r Vientsents. Ze krijgen steun via het armenfonds.

vier pers vnw wij. Vier maache vieroavend, vier junt noa heem. We beëindigen het werk, we gaan naar huis.

vierdaagv [vier’daag] (vierdaag vierdeëgs-je) feestdag. Inne haove vierdaag. Een uitsluitend kerkelijk gevierde feestdag.

viere ww [vie’re] vieret, jevierd vieren; niet werken. Krank viere. In de Ziektewet lopen. Ónval viere. In de Ongevallenwet lopen.

vieroavend m [vier’oavend] vrije tijd na het werk. Vieroavend maache. Ophouden met werken. Vieroavend beie. Het sluitingsuur aankondigen.

vies st v (vies, vies-je) klap. Ing vies um de oere. Een oorvijg.

vies sl bn/bw (viezer, vieste) vies, vuil, lelijk; erg. Iech bin vies óp dat èse. Ik vind dat eten niet lekker. Vies weer. Vies weer. Vieze möp. Lelijk mormel. Vieze ammie. Vuilpoes. Deë is vies jevalle. Hij is erg gevallen. Vier bejieënë ós nog ins óp ing vies kier. We zien mekaar nog wel eens (dreigend). Doa has te evvel vies jeluk jehad. Daar heb je toch maar veel geluk gehad.

viets v (vietse, viets-je) buigzame tak, twijg.

vietse ww[viet’se] vietset, jevietsd hard weglopen.

viezaasjv [viezaasj’] (viezaazje, viezeësj-je) smoel. Iech houw diech óp dieng viezaasj. Ik sla je op het gezicht.

vieze ww [vie’ze] viezet, jeviesd klappen uitdelen.

viezel m [vie’zel] (viezele, viezelsje) snipper, rafel. Inne viezel papier. Een papiersnipper. Doe kries jinne viezel mieë! Je krijgt niks meer! Doa is jinne viezel va woar! Daar is geen barst van waar!

viezele ww [vie’zele] viezelet, jeviezeld rafelen; motregenen. Deë sjtaof viezelt erg. Deze stof rafelt erg. ’t Is d’r janse daag an ’t viezele. Het motregent de hele dag.

viezelieg bn/bw [vie’zelieg] (viezeliejer, viezeliegste) rafelig.

viezelswerk o[vie’zelswerk] (viezelswerke, viezelswerks-je) peuterwerk.

vilder m [vil’der] (vilder, vildersje) vilder. Iech han d’r knien noa d’r vilder braad um ’m óp tse zetse.Ik heb het konijn naar de vilder gebracht om hem op te zetten.

vilts m vilt.

viltshód m [vilts’hód] (viltshud, viltshudje) vilthoed.

viltsloes v [vilts’loes] (viltsluus, viltsluus-je) viltluis.

vinge ww [vin’ge] vong, vónge vinden. Ing bling hon vingt óch al ins e köarsje. Een blinde kip vindt ook wel eens een korreltje. Dat is vónge vuur deë pries. Dat is spotgoedkoop. ’t End nit kanne vinge. Het einde niet kunnen vinden. Heë zukt werk en beënt Jod dat heë jee vingt.Hij is liever lui dan moe.

vingeww [vin’ge] ziech, vong ziech, ziech vónge zich schikken. Ziech in ’t leed nit vinge könne. Het verdriet niet de baas kunnen zijn. Dat zal ziech wal vinge. Dat zal wel loslopen.

vinger st m [vin’ger] (vingere, vingersje) vinger. Ziech um d’r vinger drieëne losse. Zich om de vinger laten draaien. Inne mit d’r vinger noawieze. Iemand met de vinger nawijzen. Dem bliet alles an de vingere kleëve. Die kan alles gebruiken. Hod de vingere bij diech. Hou je handen thuis. Los de vingere d’rva! Brand er je vingers niet aan! Dem mós me óp de vingere kieke. Hem moet je in de gaten houden. Heë hauw ziech in de vingere jesjneie. Hij had zich in de vingers gesneden. Heë maat jinne vinger króm. Hij steekt geen poot uit. Dat kans te diech óp de vunnef vingere aaftselle. Dat is te voorspellen.

vingerbreed m [vin’gerbreed] vingerbreedte. ’t Kleed mós inne vingerbreed kótter. De jurk moet een vingerbreedte korter.

vingerdik bn/bw [vin’gerdik] vingerdik.

vingerhód m [vin’gerhód] (vingerhud, vingerhudsje) vingerhoed.

vingerlink m [vin’gerlink] vingerling.

vingerrink m [vin’gerrink] (vingerring, vingerrings-je) vingerring.

vingervals bw [vin’gervals] gezegd als de knikker te vroeg van de duim glijdt.

vink v (vinke, vinks-je) vink.

vinkele ww [vin’kele] vinkelet, jevinkeld ook vunkele ww [vun’kele] vuurtje stoken.

vinsjeltieë m [vin’sjeltieë] venkelthee. Ook: finsjeltieë.

vinster v[vin’ster] (vinstere, vinstersje) raam, venster. Doa vleit ’t jeld de vinster oes. Daar wordt met het geld gesmeten. Dat vrommesj likt d’r janse daag in vinster. Die vrouw ligt de hele dag uit het raam te gapen. Dat is mar ing roet oes ing auw vinster. Daar is niet veel aan verloren (gezegd als een vrijgezel sterft).

vinsterbank v [vin’sterbank] (vinsterbenk, vinsterbenks-je) vensterbank.

vinsterjesjpan o [vin’sterjesjpan] raamkozijn.

vinsterleer o [vin’sterleer] (vinsterlere, vinsterleersje) zeemleer.

vinsterraam m [vin’sterraam] (vinsterrame, vinsterreëmsje) raam van een venster.

vinstersjlaag m [vin’stersjlaag] (vinstersjleëg, vinstersjleëgs-je) blinde.

visjm(visje, visj-je)vis. Zoeë floetsjieg/alleët/sjtom/jezónk wie inne visj. Zo glibberig/alert/stom/gezond als een vis. Visje mósse sjwumme. Vissen moeten zwemmen. Ook: vusj.

visjblód o[visj’blód] vissenbloed. Ook: visjeblód.

visjdaag m [visj’daag] (visjdaag) visdag.

visje ww [vi’sje] visjet, jevisjd vissen. Ook vusje.

visjeblód o[vi’sjeblód] vissebloed. Deë hat visjeblód in de oare. Hij heeft vissenbloed in de aderen, het is een koele kikker. Ook: visjblód.

visjjeëdv [visj’jeëd] (visjjeëde, visjjeëdsje) hengel.

visjjraan v [visj’jraan] (visjjreën, visj-jreënsje) visgraat.

visjmoel v [visj’moel] (visjmoele, visjmuulsje) iemand met een open mond, ook scheldwoord voor Hollander.

vlaamm (vleëm, vleëmsje) vlaai. Appelvlaam, abriekoeëzevlaam, kieësjevlaam, kroeësjele-vlaam, proemevlaam, ries(te)vlaam. Appelvla, abrikozenvla, kersenvla, kruisbessenvla, pruimenvla, rijstvla. D’r inne hat d’r naam, d’r angere d’r vlaam. De een krijgt de schuld en de ander gaat vrij-uit.

vlaamhoeët v [vlaam’hoeët] (vlaamhoeëte, vlaamhuetsje) latwerk om vlaai te vervoeren.

vlaamplaat v[vlaam’plaat] (vlaamplate, vlaampleëtje) vlaaivorm.

vlaamsjóttel v [vlaam’sjóttel] (vlaamsjóttele, vlaamsjöttelsje) vlaaischotel.

vlaarmoes v(vlaarmuus vlaarmuus-je) vleermuis. Ook: vlamoes.

vlaas o vlas.

vlaaskop m [vlaas’kop] (vlaasköp, vlaasköpje) iemand met vlashaar.

vlaasoalieg m [vlaas’oalieg] lijnolie.

vlaasvink v[vlaas’vink] (vlaasvinke, vlaasvinks-je) vlasvink.

vlaaszoam m [vlaas’zoam] (vlaaszöamsje) lijnzaad..

vlam v (vlamme, vlemsje) vlam. De vlam sjloog ’m in ’t jezich. Hij werd vuurrood van drift.

vlamoes v(vlamuus vlamuus-je) vleermuis. Ook: vlaarmoes.

vläög sl m (vläög, vläögsje) 1 vlucht. Inne vläög doeve. Een vlucht duiven. In inne vläög woar heë bij miech. In een oogwenk was hij bij me. 2 val. Iech maachet inne vläög van de trap. Ik ben lelijk van de trap gevallen.

vlaos m (vläös, vläös-je) haarsliert. Ze hant ziech mit de vläös. Ze zitten mekaar in de haren. Iech pak diech dierek bij de vläös. Ik pak je dadelijk bij je lurven. Ook: flaos.

vlaoskop m [vlaos’kop] (vlaosköp, vlaosköpje) iemand met onverzorgd haar.

vlechde v [vlech’de] baardeczeem.

vleëjel m[vleë’jel] (vleëjele, vleëjelsje) vlegel.

vleesj o (vleesj-je) vlees. Heë sjniet ziech i zie eje vleesj. Hij snijdt zich zelf in de vingers. Dat is zie eje vleesj en blód. Dat is zijn eigen vlees en bloed. ’t Vleesj vilt hem va jen lief. Hij vermagert sterk. Jereuchd vleesj hilt ziech jód. Als antwoord op een opmerking dat er veel gerookt wordt. Wild vleesj in de wond. Wild vlees bij de wond.

vleesjbank v [vleesj’bank] vrijbank in het slachthuis.

vleesjbrui v [vleesj’brui] (vleesjbruisje) bouillon.

vleesjhoak m[vleesj’hoak] (vleesjhöak, vleesjhöaks-je) vleeshaak.

vleesjvleiv [vleesj’vlei] (vleesjvleie) vleesvlieg, dikke aasvlieg.

vlei st v (vleie, vleisje) vlieg. Deë deet jing vlei koad. Hij doet geen vlieg kwaad. Iech zits hei nit um vleie tse vange. Ik zit hier niet om vliegen te vangen. Vleie vingt me mit hónnieg en nit mit essieg.Vliegen vang je met zoet en niet met zuur. Zoeëjaar de vleie an de moer hingere hem. Hij is lichtgeraakt. Heë kan de vleie van de moer biese. Hij heeft de tanden naar voren staan.

vleie ww [vlei’e] vloog, jevloage vliegen. Jebroane doeve vleie inne nit in d’r mónk. Iemand die luxe wil, zal ervoor moeten werken. Deë woar nog ins durch de wieëtsjafte an ’t vleie. Die was nog eens bezig met een kroegentocht. Ónger de hoeëmès uvver de benk vleie. De roep krijgen. Heë vloog veerekkieg de duur oes. Hij vloog vierkant de deur uit. Deë ziet ze vleie. Die is niet goed wijs. Ook: vluje.

vleiedroad m [vlei’edroad] vliegengaas.

vleiesjaaf o [vlei’esjaaf] (vleiesjafer, vleiesjèfje) vliegenkast.

vleiesjtrónksm [vlei’esjtrónks] vliegenpoep. Zaag, bis doe d’r vleiesjtrónks an ’t mitsjpille? Gezegd tegen muziekant die verkeerde noten speelt.

vleievengerm [vlei’evenger] (vleievenger, vleievengersje) vliegenvanger.

vlek v (vlekke, vleks-je) vlek.

vlekke ww [vlek’ke] vlekket, jevlekd vlekken. Dat sjtäöfje vlekt erg. Op die stof zie je elke vlek.

vlekkejoemie m [vlek’kejoemie] (vlekkejoemiets, vlekkejuumsje) vlakgom.

vliddieg bn/bw [vlid’dieg] (vliddiejer, vliddiegste) smerig, lelijk, gemeen. ’t Is vliddieg weer. Het is vies weer. Maach diech nit vliddieg. Zorg dat je schoon blijft. An dem maach iech miech de heng nit vliddieg. Aan hem maak ik mijn handen niet vuil. Mit de joare weëd me aod en vliddieg. Naar gelang de jaren verstrijken, word je oud en lelijk. Heë sjoebet ós oes vuur alles wat vliddieg woar. Hij schold ons uit voor alles wat niet meer mooi was. Inne vliddieje möp. Een gemene vlegel. Ing vliddieje auw. Een lelijk oud wijf. Dat hat ing vliddieje moel an d’r kop. Zij doet gemene praat. Dem hauwe ze vliddieg óngerhengs jehad. Hem hadden ze lelijk onder handen genomen.

vliejer m [vlie’jer] (vliejere, vliejersje) vliegtuig.

vloagst v (vlöag, vlöags-je) 1 windvlaag. 2 streek. Heë hat jekke vlöag jemaad. Hij heeft gekke streken uitgehaald.

vlöag st v rooilijn. ’t Hoes sjteet oes de vlöag. Het huis staat buiten de rooilijn.

vloeë st v (vlue, vluesje) vlo. D’r poekel/’t hemme vol vlue han. De rug/het hemd vol vlooien hebben. Heë zetst hem ing vloeë in ’t oer. Hij wekt zijn argwaan op. Kóm ins jauw!Kom eens snel. Jauw vingt me vlue! Als afwijzend antwoord. Dat hönke kriet nog vlue. Dat loopt verkeerd af. Weë mit de höng sjloffe jeet, deë sjteet mit vlue óp. Wie met pek omgaat, wordt ermee besmet. Zoeë vöal sjood han wie d’r hónk vlue. Net zo veel schuld hebben als de hond vlooien heeft.

vloeëww vloeët, jevloeëd (ont)vlooien. D’r hónk vloeë. De hond van vlooien ontdoen. Ze hant miech bij ’t kate vliddieg jevloeëd. Ze hebben me bij het kaarten lelijk geplukt.

vloeëkis v [vloeë’kis] (vloeëkiste, vloeëkis-je) spottend voor bed.

vloeëmaat m [vloeë’maat] (vloeëmate, vloeëmeëtsje) vlooienmarkt.

vloeëpansj m [vloeë’pansj] ook vloeëpiet m [vloeë’piet] ook vloeëpungel m [vloeë’pungel] (vloeëpungele, vloeëpungelsje) scheldnaam.

vloeëpuus m [vloeë’puus] (vloeëpuus, vloeëpuus-je) spottend voor bed.

vlokv (vlokke, vlöks-je) 1 vlok. Dikke vlokke vole van d’r himmel. Dikke vlokken vielen uit de hemel. 2 vlokwol.

vlók m (vluk, vluks-je) vloek. Inne vlók aafriese. Stevig vloeken. ’t Is of zeus d’r vlók dri. Het is als of er een vloek op rust. In inne vlók woar heë doa. In een ommezien was hij er.

vlokkebedo [vlok’kebed] (vlokkebedder, vlokkebedsje) dekbed met kapokvulling. Ook: vlokkebuul.

vlokkebuulm [vlok’kebuul] (vlokkebule, vlokkebuulsje) 1dekbed met kapokvulling. Ook: vlokkebed. 2scheldnaam.

vlókkeww [vlók’ke] vlókket, jevlókd vloeken. Vlókke wie inne karebengel. Vloeken als een ketellapper. Vlókke dat d’r duvel bang weëd. Vloeken dat de duivel bang wordt. Weë hat hei jevlókd?Zei iemand iets over een rondje geven?

vluchteww [vluch’te] vluchtet, jevlucht vluchten.

vluejel m [vlue’jel] (vluejele, vluejelsje) vleugel. De ende de vluejele sjtoepe. De vleugels knippen. Heë lieët de vluejele hange. Hij heeft de moed verloren. Inne mit de vluejele sjnappe. Iemand bij zijn lurven pakken. Me mós nit ieëder vleie wille, bis dat me vluejele hat. Men moet niet aan iets willen beginnen, waarvoor de middelen ontbreken.

vluje ww [vlu’je] vlujet, jevloage vliegen. Jebroane doeve vluje inne nit in d’r mónk. Iemand die luxe wil, zal ervoor moeten werken. Deë woar nog ins durch de wieëtsjafte an ’t vluje. Die was nog eens bezig met een kroegentocht. Ónger de hoeëmès uvver de benk vluje. De roep krijgen. Heë vloog veerekkieg de duur oes. Hij vloog vierkant de deur uit. Deë ziet ze vluje. Die is niet goed wijs. Ook: vleie.

vöadere ww [vöa’dere] vöaderet, jevöaderd 1  delven, naar boven brengen. Vier hant hu jód jevöaderd. Wij hebben vandaag goed gedolven.2 Kinger nee, wat kan deë vöadere! Goeie genade, wat kan die bunkeren!

vöadermasjiengm [vöa’dermasjieng] (vöadermasjienger)  ophaalmachine.

vöadermasjienism[vöa’dermasjienis] (vöadermasjieniste)  ophaalmachinist.

vöaderoengv [vöa’deroeng]  kolen winning.

vöaderzeelo [vöa’derzeel] (vöaderzeler)  stalen liftkabel.

vöal st bw (mieë, mieëtste) veel. Vöal laant me óp ing kaar. Gezegd tegen iemand die veel wil hebben. Ze hauwe tse winnieg vuur tse leëve en tse vöal vuur tse sjterve. Ze vielen tussen de wal en het schip. Ook: vul.

vöalmoals bw [vöal’moals] vele malen. In de uitdrukking: Uur zut óch vöalmoals bedankd. Dank u zeer.

vöasjter m [vöasj’ter] (vöasjtere, vöasjtersje) boswachter.

vóchv vocht. ’t Zitst vóch in de moer. Er zit vocht in de muur.

voeëd v (vued, vueëdsje) smalle, holle weg. Heë koam de voeëd óp. Hij kwam de smalle, holle weg op.

voeëjel m [voeë’jel] (vuejel, vuejelsje) ook voeëgel m [voeë’gel] 1 vogel. D’r voeëjel kent me an zieng vere. De vogel kent men aan zijn veren. Vuejelsjer die tse vrug fleute, kriet de kats. Vogeltjes die te vroeg fluiten, zijn voor de poes. In d’r mai leët jidder vuejelsje e ai. In mei legt elk vogeltje een ei. ’t Kinke eest wie e vuejelsje. Het kindje eet als een vogeltje. Deë hat d’r voeëjel nit aafjesjaose. Hij heeft het buskruit niet uitgevonden. Deë woeët verzörgd wie e vuejelsje in e körfje. Hij werd heel zorgvuldig verzorgd. ’t Is inne sjleëte voeëjel deë zie eje nès besjiest. Van zijn eigen familie behoort men geen kwaad te spreken. ’t Kakt nog mennieg vuejelsje wat noen nog jee vutje hat. Er zal nog heel wat water door de maas stromen, voordat het zover is. 2 schietschijf van schutters, vlieger. Los koad aaf, d’r voeëjel sjteet. De vlieger staat. Ook: Neem de gelegenheid waar. 3doffer. D’r voeëjel is hinger de zij. De doffer jaagt de duif op het nest.

voeëjelsnès o [voeë’jelsnès] (voeëjelsnèster, voeëjelsnès-je) vogelnest.

voeëjelsliem m [voeë’jelsjliem] vogellijm, maretakken.

voeëjelsjaos m [voeë’jelsjaos] het vogelschieten der schutterij.

voeëjelsjtang v [voeë’jelsjtang] (voeëjelsjtange, voeëjelsjtengsje) mast waarop de vogel geplaatst is.

voeëjelskauw v [voeë’jelskauw] (voeëjelskäu, voeëjelskäusje) vogelkooi.

voeëjelskoadv [voeë’jelskoad] vliegertouw.

voeëjelskörf m [voeë’jelskörf] (voeëjelskörf, voeëjelskörfje) vogelkooitje.

voeëjelsjmier m [voeë’jelsmier] muur (stellaria media).

voeëjelszoam m [voeë’jelszoam] (voeëjelszöampje) vogelzaad.

voelsl bn/bw (voeler, voelste) 1 lui. Heë is jet voel an ing zie. Hij is een beetje lui uitgevallen. Heë is tse voel dat e jaapt. Hij is nog te lui om te gapen. Weë voel is, mós loeës zieë. Wie lui is, moet slim zijn. Voel lu zint jauw mui. Luie mensen zijn snel moe. Lange vaam, voel nieënesje. Een lange draad, een luie naaister. Dem brikt d’r voele sjwees oes.Het luie zweet komt eruit. Deë is ezoeë voel wie d’r letste oes d’r kiembuul. Die is aardslui. 2 rot. Inne voele appel. Een rotte appel. Heë hat inne voele oam. Zijn adem stinkt. Ing voel wiets. Een flauwe grap. Die bongs zint voel woeëde. Die bonnen zijn verlopen, ongeldig.  D’r voele. Dunne laag zachte, natte leisteen onder of boven een steenkoollaag. Deë hat óp e voel bred jesjtange. Die was op sterven na dood.

Voelender pltsn [Voe’lender] Voerendaal.

voelenserm [voe’lenser] (voelensere, voelensersje) luiaard.

voelensere ww [voe’lensere] voelenseret, jevoelensd luieren.

voelheetsl v [voel’heet] luiheid. Deë sjtinkt va voelheet. Die stinkt van luiheid.

voele st ww [voe’le] voelet, jevoeld rotten. Hat Tsint Jrit (20 juli) nase vus, da voele de neus. Regent het op Sint Margriet, danrotten de noten (vanwege de langdurige regen).

voelieg m [voe’lieg] (voelieje, voeliegs-je) luilak. D’r voelieg mankere. De luilak uithangen. D’r inne voelieg sjteet d’r angere in d’r weëg. De ene luilak staat de andere in de weg. Inne voelieg ziet jeer veëdieg werk.Vraag je een luilak om hulp, dan komt hij als het werk klaar is. An d’r oavend weëd d’r voelieg fliesieg. Als de dag voorbij is, wordt de luilak vlijtig.

voersl v (voere, vuursje) voor, ploegsnede. Ing jouw voer vare. Een goede ploegsnede rijden.

voes sl v (vuus, vuus-je) vuist. Dat sjleet wie ing voes óp e ouw. Dat slaat als een vuist op een varken. Ing voes in tèsj maache. Zijn woede verkroppen. Inne jet in de voes duie. Iemand geld in de hand stoppen. Doe bis mar ing voes hoeëg en noen al an ’t piefe? Jij bent nauwelijks een vuist groot en je rookt al? Inne ing voes maache. Iemand bedreigen. Jet óp eje voes doeë. Iets op eigen houtje doen. Heë is ing voes hoeëjer wie e verke. Hij is maar drie turven hoog. Jet óp de voes èse. Iets op de vuist eten.

voes m (vuus, vuus-je) roodbruin paard. Inne voes. Een roodbruin paard.

voesbn/bw verschoten. De uvverjardiene zint voes. De overgordijnen zijn verschoten.

voesbal st m [voes’bal] (voesbel, voesbelsje) voetbal.

voesballeww[voes’balle] voesballet, jevoesbaldvoetballen.

voesdik bn/bw [voes’dik] zo dik als een vuist. Deë hat ’t voesdik hinger de oere. Die heeft het lelijk achter de mouw.

voeshammerm [voes’hammer] (voeshammere, voeshemmersje) vuisthamer.

voesieg bw/bn [voe’sieg] rossig. E voesieg joelsje. Meisje met rossig haar/Ondeugend meisje.

voetbw weg, kwijt. Voet is de meusj! Dat gaat aan je neus voorbij. Doa is ’t eng va voet. Daar komt geen eind aan.

voetblieve ww [voet’blieve] bleef voet, voetblève wegblijven.

voetbloaze ww [voet’bloaze] bloazet voet, voetjebloaze wegblazen.

voetbringe ww [voet’bringe] braat voet, voetbraad wegbrengen, opbrengen. De poliese hant hem voetbraad. De politie heeft hem weggebracht.

voetdoeëww [voet’doeë] dong voet, voetjedoa wegdoen, weggooien.

voetfoesjeww[voet’foesje] foesjet voet, voetjefoesjd wegmoffelen.

voetfoesje ww[voet’foesje] ziech, foesjet ziech voet, ziech voetjefoejsd ertussenuit knijpen. Went jesjpeuld moeët weëde, da foesjet mie sjwester ziech voet. Als afgewassen moest worden, dan maakte mijn zus dat ze weg kwam.

voethan ww [voet’han] hauw voet, voetjehad 1 weg hebben. Heë hat jet va ziene pap voet. Hij lijkt wat op zijn vader. 2 in de gaten hebben. Wat deë wool, hauw iech dierek voet. Ik had meteen door wat hij van plan was. Has te jet voet? Heb je het door?

voetjage ww [voet’jage] jaget voet, voetjejaagd wegjagen. Jaag die kats voet! Jaag die kat weg!

voetjeëveww [voet’jeëve] joof voet, voetjejoave weggeven.

voetjoaww [voet’joa] jong voet, voetjejange weggaan. Dat jeet voet wie vrisje bruedsjere. Dat gaat grif van de hand. Jank voet mit diene kwatsj! Schei uit met die onzin! Dem jong jet voet. Hij liet er eentje vliegen.

voetkómme ww [voet’kómme] koam voet, voetkómme wegkomen, wegraken. Maach dat-s te voetkuns!Maak dat je wegkomt. ’t Zunt miech al drei jong doeve voetkómme. Er zijn al drie van mijn jonge duiven weggekomen.

voetkrieje ww [voet’krieje] kreeg voet/kroog voet, voetkrèje wegkrijgen.

voetkroameww [voet’kroame] kroamet voet, voetjekroamd opruimen.

voetleëje ww [voet’leëje] ook voetlegke ww [voet’legke] laat voet, voetjelaad wegleggen. D’r voorman hat zieng sjmik voetjelaad. De voerman is gestorven.

voetlofeww [voeflofe] lofet voet, voetjelofe weglopen. Ós kats is voetjelofe. Onze kat is weggelopen.

voetlosseww [voet’losse] loos voet, voetjelosseweglaten.

voetmaache ww [voet’maache] maachet voet, voetjemaad wegmaken. De blutsj lieët ziech voetmaache. De deuk krijgen we er wel uit.

voetmaacheww [voet’maache] ziech, maachet ziech voet, ziech voetjemaad ertussenuit knijpen; ook overlijden. D’r Joep hat ziech óch voetjemaad. Joep is er ook tussenuit geknepen.

voetneëme ww[voet’neëme] noom voet, voetjenoame wegnemen.

voetpisse ww [voet’pisse] ziech, pisset ziech voet, ziech voetjepisd ertussenuit knijpen.

voetsjikke ww [voet’sjikke] sjikket voet, voetjesjikd wegsturen, versturen.

voetsjnappe ww [voet’sjnappe] sjnappet voet, voetjesjnapd weggrissen.

voetsjniejeww [voet’sjnieë] sjneet voet/sjniejet voet, voetjesjneie wegsnijden, wegsnoeien.

voetsjpeule ww [voet’sjpeule] sjpeulet voet, voetjesjpeuld 1 wegspoelen. 2 afwassen. Sjpeul dat voet wat óp d’r aarieët sjteet. Was datgene af wat op het aanrecht staat.

voetsjtivvele ww[voet’sjtivvele] sjtivvelet voet, voetjesjtivveld de deur uit lopen.

voetsjtoeëse ww [voet’sjtoeëse] sjtoeëset voet, voetjesjtoeëse wegstoten.

voetsjuppe ww [voet’sjuppe] sjuppet voet, voetjesjupd wegscheppen. Ing kaar zank voetsjuppe. Een kar zand wegschoppen.

voettrekke ww [voet’trekke] trók voet/trekket voet, voetjetrókke wegtrekken, verhuizen.

voetvare ww [voet’vare] varet voet/voor voet, voetjevare wegrijden.

voetveëje ww [voet’veëje] veëjet voet, voetjeveëgd wegvegen; wegrennen.

voetwerpe ww [voet’werpe] wórp voet, voetjewórpe weggooien. Dat meëdsje hat ziech voetjewórpe. Dat meisje heeft haar reputatie te grabbel gegooid.

voetzeke ww [voet’zeke] ziech, zeket ziech voet, ziech voetjezeekd ertussenuit knijpen. Zeek diech voet! Sodemieter op!

vóftsiegtw [vóf’tsieg] vijftig. Vóftsieg joar in d’r lange roeëzekrans. Vijftig jaar getrouwd. De vóftsiejer joare.De jaren ’50.

vóftsingtw [vóf’tsing] vijftien. De vóftsing-fenneks-jonge van de Hoots Bijnaam om de zuinigheid van de bewoners van de Holz te typeren.

volsl bn/bw (voller, volste) 1 vol. D’r zaal woar brèchens vol. De zaal was tot barstens toe vol. Went d’r zak vol is, da bingt me hem tsouw. Je moet van ophouden weten (met eten). Doa han iech de naas va vol. Dat hangt me de keel uit. In de volle werpe. Op alle negen gooien.  Inne volle. Een tot aan de rand gevulde mijnwagen. 2 dronken. Zoeë vol wie ing kouw. Zo dronken als een koe. Inne volle. Een dronkaard. E vol joar. Een dronkaard, een dronken man. Went d’r man vol is, dat ziet de vrauw; mar went heë doeësj hat, dat ziet ze nit. Iedereen praat over ’s mans drinken, niemand over zijn dorst. Vol lu en kling kinger zage de woarheet. Dronken mensen en kleine kinderen zeggen de waarheid.

völ m  steenvulling in pijler.

volang v[volang’] (voleng, volengs-je) volant, ruche. E sjun kleedsje mit e volengs-je um d’r haos. Een mooi jurkje met een volantje aan de hals.

vólk o (völks-je) volk, menigte.

völle ww [völ’le] völlet, jevöld 1 vullen. Ing kingerhank is jauw jevöld. Een kinderhand is snel gevuld. Jevölde duufjere. Gevulde duifjes. 2  het ontkoolde gedeelte in een pijler met stenen opvullen. Blink völle. Slordig opvullen.

völliegbw/bn [völ’lieg] (völliejer, völliegste) 1 ruim. D’r rok is jet völlieg. De jas is iets te groot. 2 overvloedig. ’t Jieët völlieg eppel dis joar. Er zijn dit jaar overvloedig veel appels. 3 volkomen. Dat is miech evvel völlieg nui. Dat is toch volkomen nieuw voor mij.

volmondm [vol’mond] volle maan. Deë hat e jezich wie d’r volmond. Hij heeft een gezicht als de volle maan.

Vols pln Vaals. Inne Völzer jong. Een Vaalse jongen.

volsjtendieg bw/bn[vol’sjtendieg] helemaal.

völsjtreeb m [völ’sjtreeb] ook völsjtrek v [völ’sjtrek]  vulpijler.

vónk m vondst. Heë hat inne jouwe vonk jemaad. Hij heeft een goede vondst gedaan.

vónk v (vónke, vunks-je) vonk. Ing vónk kan e jroeës vuur weëde. Een vonk kan uitgroeien tot een groot vuur. Doava has te jing vónk versjtank. Daar weet je geen snars van.

vónkelnagelnuibn/bw [vón’kelnagelnui] spiksplinternieuw.

voog st v (voge, veugs-je) voeg.

voogtroefelv [voog’troefel] (voogtroefele, voogtrufelsje) troffel om te voegen.

voogwerko [voog’werk] voegwerk. An dat hoes is jód voogwerk. Aan dit huis zit goed voegwerk.

voogwirke ww [voog’werk] voogwirket, jevoogwirkd onnuttig werk doen, slordig werk leveren. Wat bis doe an ’t voogwirke? Wat doe jij voor onnuttig werk?

voor st v (vore, veursje) vracht. Iech mós nog ing voor sjlam idoeë. Ik moet nog een partij kolenslik naar binnen halen.

voor st o (vore, veursje) 1 voer. Dem mósse vier e veursje aaftrekke. Die moeten we eens op rantsoen stellen. 2 voering. Doe has ’t voor an ’t bule. a) de voering puilt uit; b) je bent niet goed wijs.

voorbakm [voor’bak] (voorbek, voorbeks-je) voerbak.

voordócho [voor’dóch] (voorduch, voorduchs-je) voeringstof. Als voordóch broechet d’r sjnieder nissel, lienge en voorzie. Als voeringstof gebruikte de kleermaker neteldoek, linnen en zijden.

voorkaar v [voor’kaar] (voorkare, voorkeërsje) hoge stortkar voor kolen, stenen, zand, grind enz. Weë mit de voorkaar viert, hat ’t doeëdshemme aa (het beroep van voerman was gevaarlijk).

voorkneët m [voor’kneët] (voorkneëte, voorkneëtsje) knecht van de voerman. Vlókke wie inne voorkneët. Vloeken als een voermansknecht.

voorman m [voor’man] (voormander, voormensje) voerman. Inne auwe voorman huet nog ins jeer de sjmik knalle. Een oude voerman hoort nog graag het klappen van de zweep. Me mós inne auwe voorman nit oes ’t jelais wille bringe. Men moet een vakman niet op zijn vingers willen tikken. D’r voorman hat ziech bij de sjmik jelaad. Die is overleden. D’r voorman hat zieng sjmik neerjelaad. Die is overleden.

voormansnaal m [voor’mansnaal] (voormansneël, voormansneëlsje) dikke schoenspijker.

voormanspief v [voor’manspief] (voormanspiefe, voormanspiefje) korte, kromme pijp.

voorwèg m [voor’wèg] (voorweëg, voorweëgs-je) rijweg voor paard en kar.

voorwerk o [voor’werk] vrachtrijdersbedrijf.

voorwirkeww [voor’werke] voorwirket, jevoorwirkd knutselen. Wat bis doe an ’t voorwirke? Wat ben jij aan het knutselen?

voreww [vo’re] voret, jevoord voeren. Zunt de dere jevoord? Zijn de dieren gevoerd? E kleed vore. Een jurk van een voering voorzien.

vós m (vus, vus-je) voet. Heë sjteet mit inne vós in ’t jraaf. Hij is ernstig ziek. Iech don de eëpel vuur d’r vós oes. Ik rooi de aardappels plant voor plant. Kómme vier bauw mit de vus ónger d’r dusj? Wanneer is het feest? Dat hat hank noch vós. Dat heeft kop noch staart. Dem hauwe ze va kop bis vós oes-jesjtreufd.Hem hadden ze uitgeschud. Iech han de vus an ’t sjloffe, de vus zungele miech. Mijn voeten slapen. Doa sjtoeës iech nog nit mit inne vós aa. Daar geef ik nog geen cent voor. Heë vilt uvver zieng eje vus. Hij valt over zijn eigen voeten. Inne jet vuur de vus werpe. Iemand iets verwijten. Heë sjteet óp eje vus. Hij staat op eigen benen. Iech mós joa woa d’r kaizer tse vós jeet. Ik moet naar de wc. Jank miech oes de vus. Loop me niet voor de voeten. ’t Meëdje is ónger de vus kómme.Het meisje is op het slechte pad geraakt. Inne e vus-je verzetse. Iemand beentje lichten. Inne haove vós en tswai vingere. Een vuist met gestrekteduim en de breedte van twee vingers. Jet ónger de vus oes wille han. Een werk achter derug willen hebben. Ing krankheet kunt tse peëd en jeet tse vós. Men wordt snel ziek, maar genezen duurt lang.

vósbank v [vós’bank] (vósbenk, vósbenks-je) voetbank. Iech bin die vósbenks-je nit. Ik laat me niet commanderen.

vósboam m [vós’boam] (vósböam, vósböamsje) vloer.

vósbreed m [vós’breed] voetbreed.

vósj bn/bw (vósjer, vósjte) vers en vochtig tegelijk, klef. Vósje kieës. Kleffe kaas. Vósje wek. Vers witbrood. Ing vósje keëts brent nit. Een nieuwe, nog vochtige kaars brandt niet. Vósj beer of maibeer. Moutbier.

vós-jich v [vós’jich] voetjicht, podagra.

vóslies v [vós’lies] (vóslieste, vóslies-je) plint.

vósmoas v [vós’moas] (vósmöas, vósmöas-je) duimstok.

vóspadm [vós’pad] (vóspader, vóspeëdsje) voetpad. Iech han e vóspeëdsje noa ’t potmanee (gezegd door iemand die telkens moet betalen).

vóspendaal o [vós’pendaal] (vóspendale) voetpedaal.

vóstrit m [vós’trit] (vóstritte, vóstritsje) 1 trap met de voet. I plaatsj va dank kreeg iech nog inne vóstrit hingernoa. In plaats van dank kreeg ik nog een trap na. Deë is nog jinne vóstrit weëd. Hij is geen schot kruit waard. 2 voetstap. In d’r sjnei kanks te de vóstritte jód zieë. In de sneeuw kon je de voetstappen goed zien.

vósvólk o [vós’vólk] voetvolk. Kóm miech nit ónger ’t vósvolk! Blijf op het goede pad!

vószak m[vós’zak] (vószek vószeks-je) voetenzak.

vószoal v[vós’zoal] (vószoale, vószöalsje) voetzool.

vót v (vótte, vutsje) 1 achterwerk, gat. Ziech de bee noan vót i sjtoa. Doodmoe worden van het lange staan. Inne de vót noadrage. Iemand alles uit handen nemen. De vót ihan. De pest in hebben. Doe hings miech de vót oes. Je hangt me de keel uit. Inne (mit tswai heng) an vót joa. Iemand met open ogen belazeren. Wen iech zoeë aod bin, da rent ’t miech noa ’n vót i. Als ik zo oud ben, dan loop ik zwaar gebukt. Inne de naas in vót sjtèche, sjtoeëse. Iemand paaien, flikflooien. Jee hemme an de vót en sjood bis uvver de oere. Geen hemd om aan te trekken en schulden tot over de oren. Jet vuur de vót houwe. Iets met de Franse slag doen. Zie hingt ziech alles um de vót. Zij geeft al haar geld uit voor kleding. Óp dat mets kans te mit de bloeëse vót noa Kölle reze(gezegd van een bot mes). Inne an de oge aafzieë wat hem an de vót felt. Overdreven zorg voor iemand hebben. Heë verjeus de vót nog, went heë ze nit zoeë vas häu. Hij vergeet alles. Deë hat jing rouw in de vót. Hij is een draaikont. Deë hat e ai mieë in vót. Die is wat meer dan anderen. De vót tsouwkniepe. Het hoekje omgaan. Wens te nit braaf bis, kries te de vót jehouwe. Als je niet braaf bent krijg je klappen. De vót tjeën de krib werpe. De kont tegen de krib gooien. De vót umwerpe. Bijdraaien. Dem bekiek iech nog nit mieë mit de vót. Die kan doodvallen. Da has te diech waal an vót jevóld. Daar heb je je lelijk vergist. Deë is mit de vót jemaad! Daar is een steekje aan los. ’t Köpsje mós ’t vutje voethelpe. Gezegd van een meisje dat zich opdirkt om een man aan de haak te slaan. Deë jekke traog drieënt mit de vót wie ing winkmölle. Gezegd van een vrouw die al lopende met haar achterste draait. Dat muet nog inne bessem in vót han! Gezegd van een vrouw die met haar achterste draait. Wat deë in d’r kop hat, dat hat e nog lang nit in vót. Dat is een eigenwijs persoon. Hat die vrauw ziech zoene rieche man jetrouwd? Is die vrouw met zo’n rijke man getrouwd? An vót (joechee)! Was het maar waar! Veul diech ins an vót. Je kunt me gestolen worden. Zouwe vier livver jet uvver de vót kalle? Gezegd wanneer een gesprek steeds maar over onaangename dingen gaat. Wat dat a jen lief hat hange, dat hat ’t ziech mit de vót verdeend. De kleding die ze draagt heeft ze verdiend door omgang met mannen. Me kan mit de vót jing neus kraache. Men kan geen ijzer met handen breken. Dat hat ing vót wie inne boerebaanhof. Zij heeft een achterste van heb ik jou daar. Weë d’rtjeën is, darf mit de vót pitsje. Gezegd als men ervan overtuigd is, dat iedereen het ermee eens is. Kiek ins in d’r sjpeiel, da zies te ing sjun vót. Als je in de spiegel kijkt dan merk je dat je niet de mooiste bent. Sjtat um d’r hese brij erum tse drieëne, kuet heë besser zieng bloeëse vót kieke losse. In plaats van eromheen te draaien, kon hij beter open kaart spelen. Doe móts mit de vót pitsje, da ziet ‘t jinne. Mij neem je niet in de maling. Deë zie bed verkeuft, mós mit de vót óp ’t sjtrue ligke. Wie zijn gat brandt, moet op de blaren zitten. An vót tsankpieng! Je kunt de pot op! Inne i jen vót kroefe. Iemand in zijn kont kruipen. Inne mit tsing vingere an vót joa. Iemand in zijn kont kruipen. 2 boomstronk. Iech zats miech óp ing vót van inne boom. Ik ging op een boomstronk zitten.

vótkluieo [vót’kluie] (vótkluies, vótkluisje) sul.

vótlaoch o [vót’laoch] (vótlöcher vótlöchs-je) 1 aarsgat. Deë hat nuus ronger wie ’t vótlaoch. Hij is straatarm. Deë hat e sjwats vótlaoch. Hij is van adel. Deë hat e jode vótlaoch. Hij is schatrijk. 2 vent van niks. Wat bis doe e vótlaoch! Wat ben jij een mispunt!

vóts m (vuts, vuts-je) scheet. Deë maat van inne vóts inne dondersjlaag. Hij maakt van een mug een olifant. Deë vilt uvver jiddere vóts. Die valt over iedere kleinigheid. Deë is jinne vóts weëd. Die is geen scheet waard. Inne vóts is besser in de wie welt wie in d’r enge boech. Beter een wind laten dan buikpijn krijgen. Doe has inne vóts in d’r kop. Je bent niet goed wijs. Inne vóts sjtinkt, doamit inne doof óch jet d’rva hat. Een wind stinkt zodat een dove ook iets ervan meekrijgt. Deë lekt ziech vuur d’r jeringste vóts i je bed. Als hem een scheet dwars zit, kruipt hij in bed. Deë kuumt vuur jiddere vóts. Die klaagt om het geringste.

vótsdaagm [vóts’daag] slechte dag.

vótseww [vót’se] vótset, jevótsd een scheet laten. Dem vóts iech uvverhoof. Die blaas ik omver. Dat vóts iech veëdieg. Daar ben ik zo mee klaar. Deë is van inne eëzel durch ing sjtalduur de welt i jevótsd. Die is zo stom als het achtereind van een varken. Noa ing jouw eëtsetsoep mós me d’r lokmarsj kanne vótse. Na een goede erwtensoep moet je de lokmars kunnen laten horen. Lek miech in d’r mouw jevótsd (krachtterm).

vóttekletsjer m [vót’tekletsjer] (vóttekletsjere) ook vótteveuler m [vót’teveuler] (vótteveulere) iemand die zijn handen niet thuis kan houden.

vótteknäoks-je o [vót’teknäöks-je] stuitje. Iech bin óp ’t vótteknäöks-je jevalle. Ik ben op het stuitje gevallen.

vóttepuutsjer m [vót’tepuutsjer] (vóttepuutsjere, vóttepuutsjersje) slijmbal, kontekruiper. Ook: vóttekrufer, vótteveuler.

vóttekrufer m [vót’tekrufer] (vóttekrufere, vóttekrufersje) slijmbal, kontekruiper. Ook: vóttepuutsjer, vótteveuler.

vótteveuler m [vót’teveuler] (vótteveulere) 1iemand die zijn handen niet thuis kan houden. 2slijmbal, kontekruiper. Ook: vóttepuutsjer, vóttekrufer.

vóttes o [vót’tes] (vótteze, vuttes-je) 1 achterwerk. ’t Vóttes is al mónter. Gezegd als men ’s morgens de eerste wind laat. 2 snertvent.

vóttetèsj v [vót’tetèsj] (vóttetèsje, vóttetèsj-je) achterzak.

vótverbrankd bw [vót’verbrankd] beteuterd. Heë sjtong doa wie vótverbrankd. Hij stond er verslagen bij.

vótvingerm [vót’vinger] vót in de betekenis van vies. In de uitdrukking: Blief doa mit dieng vótvingere vanaaf! Blijf daar met je vuile poten vanaf!

vraas st m vraat, het vreten.

vraatv (vrate, vreëtsje) vracht. Ing vraat zank. Een vracht zand. Ing vraat mès. Een vracht mest.

vrakbn (vrakker, vrakste) wrang, scherp. Krikke zunt vuur d’r vraos vrak. Sleepruimen zijn voor de vorst wrang. ’t Sjteet hu inne vrakke wink oes ’t oste. Vandaag waait er een scherpe wind uit het oosten.

vrakkieg bw/bn[vrak’kieg]ook vrakketieg[vrak’ketieg] Vrakketieg wasser. Hard water.

vrangbn/bw (vranger, vrangste) wrang.

vräölest v [vräö’le] (vräölets, vräöles-je) juffrouw.

vraos m vorst, het vriezen. D’r vraos zitst deep in de eëd. De vorst zit diep in de grond. Iech han d’r vraos an de vus. Ik heb wintervoeten.

vraosweero [vraos’weer] vriezend weer.

vratselv [vrat’sel] (vratsele, vretselsje) wrat. ’t Loet tsoem doeëd / ’t loet tsoem jraaf / iech wèsj miech alle vratsele aaf.Vroeger dacht men dat wratten verdwenen wanneer men dit versje zei en tegelijk zijn handen waste bij het luiden van de doodsklok.

vratselekroedo [vrat’selekroed] (vratselekruder, vratselekruudsje) wrattenkruid, stinkende gouwe.

vratsj m een handvol. Inne vratsj kómpes. Een handvol zuurkool.

vräud st v vreugde, plezier. Kótte vräud en lank leed en dat zal doere bis in ieëwiegheet. Gezegd als schrale troost voor iemand die in het huwelijk treedt. Jel diech jet jóds, da has te óch lang vräud d’rva. Koop iets goeds, dan heb je ook lang plezier ervan.

vräueww [vrau’e] ziech, vräuet ziech, ziech jevräud zich verheugen. Weë ziech vräut uvver angermans leed, iech hof vuur hem dat ’t hem besser jeet. Wie plezier heeft aan het leed van anderen, ik hoop voor hem dat het hem beter vergaat. Went jekke noa d’r maat junt, da vräue ziech de maatlu. Als de gekken naar de markt komen, dan verdienen de kooplui geld. Vräu diech nit óp ónjelade aier. Je moet de huid van de beer niet verkopen, voordat hij geschoten is.

vrauwst v (vrauwlu/vrauwe, vräusje) vrouw. Jeld woa de vrauw nuus va wees. Weë zieng vrauw jeer hat, lieët ze heem. Wie zijn vrouw lief heeft, laat ze thuis. Ing vrauw kan in d’r sjótsel mieë oes ’t hoes drage, wie inne man mit de kaar ivare kan. Een vrouw geeft gemakkelijker geld uit dan een man kan verdienen. De sjtoeëf en de vrauw darve nit oes-joa. De stoof en de vrouw mogen niet verzaken. Iech dink an ing vrauw. Ik kijk toch eens uit naar een vrouw. Ing sjtaatse vrauw is d’r tsieroad van ’t hoes. Een statige vrouw is het sieraad van het huis. De sjunste wiever jieëft ’t ónger de vrauwlu. De mooiste wijven vind je onder de vrouwen. De vrauwlu sjtunt óp d’r maat. Opmerking als men ‘vrauwe’ met ‘vrauwlu’ aanspreekt. Woa jing vrauw in hoes is, is jee rejier. Zonder vrouw is er geen orde in huis. Vrauwlu mósse weerwoad jeëve, angesj zunt ze krank. Als vrouwen niet het laatste woord kunnen hebben, zijn ze ziek. Vrauwlu en lienge mós me nit bij de lamp jelde. Bij trouwen en kopen moet men goed uit zijn ogen kijken.

vrauwehank v [vrau’wehank] vrouwenhand. Ing vrauwehank en inne peëdstsank darve nit sjtilsjtoa. Als een paard niet vreet en de vrouw niet de handen uit de mouwen steekt, loopt het spaak.

vrauwluuts-jekm [vrauw’luuts-jek] (vrauwluuts-jekke, vrauwluuts-jeks-je) vrouwengek.

vrauwluutstruester [vrauw’luutstruester] (vrauwluutstruestere, vrauwluutstruestersje) vrouwengek.

vrech bn/bw (vrecher, vrechste) brutaal. Zoeë vrech wie sjtroasedrek. Erg brutaal. Dat is e vrech oas. Dat is een brutaal kreng. Ing vreche moel an d’r kop han. Een brutale mond opzetten.

vrech-eweg bw [vrech’-eweg] brutaalweg. Vrech-eweg zaat heë dat iech an ’t luje wuur. Hij zei brutaalweg dat ik loog.

vrechheetv [vrech’heet] (vrechhete, vrechheetsje) brutaliteit. Dem kans doe de vrechheet an de oge aafzieë. Hij straalt bovenal brutaliteit uit.

vrechzak m [vrech’zak] (vrechzek, vrechzeks-je) brutale vent.

vreëjel m [vree’jel] (vreëjele, vreëjelsje) knevel om de touwen van de oogstwagen strak te trekken.

vreel st m (vrele, vreelsje) wreef. Inne hoeëje vreel. Een hoge wreef.

vreëm st bn/bw (vreëmer, vreëmste) vreemd. Iech hauw ing vreëm zij óp ’t doefes. Ik had een vreemde duivin op de duivenslag. Wat kuns doe miech vreëm vuur? Wat is er met jou aan de hand. Kui lekke jing vreëm kaover. Het hemd is nader dan de rok. Vreëm-joa. Vreemd gaan.

vreëmem [vreë’me] vreemdeling Dat hat deë nit van inne vreëme. Hij heeft een aardje naar zijn vaartje.

vrekke ww [vrek’ke] vrekket, jevrekd verrekken, kapotgaan. De kouw is jevrekd. De koe is dood gegaan. Ja, noe vreks te! Nou breekt mijn klomp! Doe kans vrekke. Je kunt barsten. Heë deet ’t vuur tse vrekke nit. Hij verdomt het. Iech vrek van d’r honger. Ik barst van de honger. Kinger maache, vuur tse laache; kinger trekke, vuur tse vrekke. Kinderen krijgen is geen kunst, maar opvoeden wel.

vrekkeling m [vrek’keling] (vrekkelinge, vrekkelings-je) verrekkeling.

vreks bwverrekt, erg. ’t Is vreks kaod. Het is erg koud. Ook: ’t Is vrekste kaod.

vres v(vresse, vres-je)smoel. Trek kries te ing in de vres! Dadelijk krijg je een voor je smoel.

vrèse wwvroos/vrèset, vrèse vreten. Wen dat woar is, da vrès iech inne bessem. Dat geloof ik zeker niet. Heë maat e jezich of heë inne vrèse weul. Hij trekt een gezicht alsof hij iemand wil opeten. E jód verke vreest alles. Een goed varken vreet alles. Va dem vreest jinne hónk e sjtuk broeëd. Van hem vreet geen hond een stuk brood. Vrèse wie inne sjuredrèsjer.Vreten als een houthakker. Wat d’r boer nit kent, dat vrees te nit. Wat de boer niet kent, vreet hij niet. Die kinger vrèse inne de oere van d’r kop. Die kinderen eten iemand de oren van zijn hoofd. Deë vreest nog ziene eje drek. Hij is vreselijk gierig. Vrèse jilles/muucher/kouw/kuusj. Vreetzak.

vresemm [vre’sem] (vreseme, vresemsje) dauwworm, soort eczeem.

vrèser m [vrè’ser] (vrèser, vrèsersje) vreetkop. Jouw zufer zint sjleëte vrèser. Goede drinkers zijn slechte eters. Vrèser weëde nit jeboare, die weëde jemaad. Vreetkoppen worden niet geboren, die worden gemaakt.

vrèszak m [vrès’zak] (vrèszek, vrèszeks-je) vreetzak.

vrid v [vrid’] vrede. Vrid óp eëd. Vrede op aarde.

vriediegm[vrie’dieg] (vriedieje, vriediegs-je) vrijdag. ’t Vriedes. Vrijdags. Vriedesweer, zóndesweer, zamstesweer endert jeer. Niets is zo veranderlijk als het weer. Alle vriedieje is maat. Elke vrijdag is markt.

vriedeskaos v[vrie’deskaos] vrijdagskost. Vriedeskaos is haofkaos. Op vrijdag is het minder lekker, want er mocht geen vlees gegeten worden.

vrieë st bn/bw (vrieëder, vrieëste) taai. E vrieë sjtuk vleesj. Een taai stuk vlees. De boeëne weëde vrieë. De bonen worden taai. Hod diech vrieë! Houd je taai. Inne vrieë kammeraad. Een taaie vent. Vrieë va hats zieë. Een sterk hart hebben. Deë is nog vrieëder wie ing kats. Die is nog taaier dan een kat.

vrieve ww [vrie’ve] vreef/vrievet, jevrève wrijven. Inne jet ónger de naas vrieve. Iemand iets onder de neus wrijven.

vrij sl bn/bw (vrijer, vrijste) vrij. D’r poekel vrij han. Geen schulden hebben. Ziech d’r poekel vrij haode. Geen verantwoording nemen. Iech bin miene vrije heer. Ik ben aan niemand verantwoording schuldig. Noen han iech de heng vrij. Nu heb ik de handen vrij. Noen bin iech vrije man. Nu ben ik een vrije man. Iech han miech vrij jevroagd. Ik heb verlof gevraagd. Ze hauwe doa vrij baan. Ze hadden daar vrij spel.

vrije ww [vrij’e] vrijet, jevrijd verkering hebben, vrijen. Weë de doater han wilt, mós de modder vrije. Wie de dochter wil hebben, moet de moeder te vriend houden. An e meëdsje vrije. Met een meisje verkering hebben. Jónk jevrijd hat nog jinne jeräud. Op jonge leeftijd verkering hebben, heeft nog niemand berouwd. Lang vrije wil nit jedije. Lang vrijen gedijt niet. E sjtuks-je vrije. Een beetje vrijen. Um e klumpsje vrije. Om een snoepje smoezen.

vrijer m [vrij’er] (vrijere, vrijersje) 1 vrijer. Sjoerst doe nit, da blinkt ’t nit, da kunt óch diene vrijer nit(versje). 2 spinnedraad aan het plafond. ’t Hónge nog e paar vrijere an d’r plavong. Er hingen nog een paar spinnewebben aan het plafond.

vrijhaodeww [vrij’haode] ook vrijhauwe ww [vrij’hauwe] hool vrij, vrij-jehaode/vrij-jehauwe vrijhouden.

vrijheet v [vrij’heet] (vrijehete, vrijheetsje) vrijheid.

vrijhendieg bw [vrij’hendieg] met losse handen. Kans doe óch vrijhendieg vare? Kun jij ook rijden zonder met de handen aan het stuur te komen?

vrijloofm [vrij’loof] vrijloop.

vrijmaache ww [vrij’maache] ziech, maachet ziech vrij, ziech vrij-jemaad zijn bovenlijf ontbloten.

vrijmark v [vrij’mark] (vrijmarke, vrijmerks-je) postzegel. Ook: poszieëjel.

vrijtrekkeww [vrij’trekke] ziech, trók ziech vrij, ziech vrij-jetrókke vrijloten. D’r jong hat ziech vrij-jetrókke. De jongen heeft vrij-geloot.

vring st v (vringe, vringsje) wringer.

vringe sl ww [vrin’ge] vrong/vringet, jevrónge wringen, knellen. De wèsj vringe. De was wringen. De nui sjong vringe miech. De nieuwe schoenen knellen me. Dat vringt miech. Dat zit me dwars.

vringer m [vrin’ger] (vringere, vringersje)] wringer.

vrisjbn/bw (vrisjer, vrisjte) vers, fris, pas. Dat is vrisj van de kwel. Dat komt vers uit de bron. ’t Is inne vrisje wink an duur. Er waait een frisse wind buiten. Inne vrisje drónk hilt jezónk. Een frisse dronk houdt gezond. Ziech vrisj maache. Zich verfrissen. Vrisje wèsj óp de bedder leëje. De bedden verschonen. ’t Jraas is vrisj jezieënd. Het gras is pas ingezaaid.

vrizze ww [vriz’ze] vroar/vrizzet, jevroare vriezen. Sjneit ’t in d’r drek, da vruust ’t dat ’t vrekt. Als het gaat sneeuwen op onbevroren grond, dan komt er strenge vorst. ’t Vruust tusje man en vrauw. Het vriest heel hard.

vrizzeweer o [vriz’zeweer] vriesweer.

vroag v(vroage, vröags-je)vraag. Ing vroag is e antwoad weëd. Elke vraag is een antwoord waard. Ing vroag is jing klach. Vragen is niet klagen. Óp ing dom vroag huet e dom besjeed. Bij een domme vraag hoort een dom antwoord. Dat is nog de vroag. Dat valt nog maar te bezien.

vroage st ww [vroa’ge] vroaget, jevroagd vragen. Inne jek kan mieë vroage wie tsing loeëze beantwoade könne. Één gek kan meer vragen dan tien slimme mensen kunnen beantwoorden. Vroage kost nuus, alling nit bij d’r advokaat. Vragen kost niets, alleen niet bij de advokaat. Hod diene mónk bis te jevroagd weëds. Houd je mond totdat je iets gevraagd wordt. Is dat nit tse vöal jevroagd? Is dat niet te veel gevraagd?

vroeë st bn/bw (vroeëder, vroeëdste) blij. Mit ing klingiegheet kan me kinger vroeë maache. Kinderen zijn snel tevreden.

vrommesj o [vrom’mesj] (vrauwlu, vrömmesj-je) vrouwspersoon. E vrommesj wie e peëd. Een struise vrouw. E sjinoas van e vrommesj. Een kreng van een vrouw. Dat vrommesj is zoeë dui wie e karerad. Die vrouw is zo gek als een rad. E sjtaats vrommesj. Een pronte meid.

vrónk sl m (vrung, vrungs-je) 1 wrong, knot. Inne vrónk wol um tse sjtrikke. Een knot wol om te breien. Nog inne vrónk en iech bin veëdieg. Nog één keer wringen en ik ben klaar. ’t Is nog inne vrónk kómpes in de baar. Er is nog een portie zuurkool in het vat. 2 knoop. ’t Is inne vrónk in ’t zeel. Er is een knoop in het touw.

vruetv (vruete, vruetsje) graan, veldvruchten. De vruet sjteet jód. Het graan staat goed. Wil de vruet jedije, mós ’t duchtieg sjneie. Willen de veldvruchten gedijen, moet het stevig sneeuwen. Mit Tsint Jakob (25 juli) en Tsint An (26 juli) is de vruet in de sjuur of in de ban. Eind juli moet het graan gemaaid zijn.

vrugbn/bw (vrujjer, vrugste) vroeg. Vrug óp en vrug noa bed sjpaart lit en jezónkheet. Vroeg op en vroeg naar bed maakt je gezond, rijk en wijs. D’r nónk hat inne vrujje doeëd jehad. Mijn oom is jong gestorven. Vrug tseng, vrug heng. Kinderen die vroeg tanden krijgen, zijn vroeg bij de hand.

vrugde v [vrug’de] vroegte. In alle herjodsvrugde. Heel vroeg in de ochtend.

vrugjoaro [vrug’joar] lente. Óp ’t vrugjoar. In de lente.

vrugmès v [vrug’mès] (vrugmès-je) vroegmis.

vruierbw [vrui’er] vroeger. In vruier joare. In vroeger jaren. Auw lu kalle ummer va vruier.Oude mensen praten altijd over vroeger.

vrundinv [vrun’din] (vrundinne, vrundinsje) vriendin.

vrundlieg bw/bn [vrund’lieg] (vrundliejer, vrundliegste) vriendelijk.

vrundliegheet v [vrund’liegheet] (vrundlieghete, vrundliegheetsje) vriendelijkheid.

vrundsjafv [vrund’sjaf] (vrundsjafte, vrundsjefje) ook vrunksjaf vriendschap; vroeger ook als aanspreekvorm. Went ’t um jeld jeet, da huet de vrundsjaf óp. Als geld in het spel komt, dan houdt de vriendschap op. Vrunksjaf hauwe is besser wie vrunksjaf maache. De band met vrienden behouden, is beter dan nieuwe vrienden te zoeken. Vrundsjaf, kant uur miech d’r wèg ins tseje? Sorry, kunt u mij de weg wijzen? Bij jeldzaache kan de betste vrundsjaf kraache. Bij geldzaken kun je de beste vrienden verliezen.

vrunk sl m (vrung, vrunke) vriend. Vrung in d’r noeëd, hónged in e loeëd. In nood leer je je vrienden kennen. Inne jouwe vrunk is mieë weëd wie jeld in tèsj. Een goede vriend is onbetaalbaar. Allemans vrunk is jiddermans jek. Allemans vriend is allemans gek. Inne jouwe noaber is besser wie inne wieë vrunk. Een goede buurman is beter dan een verre vriend. Doa bin iech jinne vrunk va. Daar houd ik niet van. Heë hat jee besser vrunke wië zie eje mönke. Hij houdt van het goede leven. Ziech mit inne jód vrunk haode. Zich goed vriend met iemand houden. Die zint vrunk wie kats en hónk. Het zijn niet elkaars vrienden. Vrung wie de katse: va vure lekke en va hinge kratse. Achterbakse vrienden. Weë alles zeët wat heë huurt en ziet, is jauw zieng vrung kwiet. Spreken is zilver, zwijgen is goud.

vuchbn/bw ook vuchtieg vochtig. ’t Is vuch weer. Het is vochtig weer.

vuchdev [vuch’de] ook vuchtiegheet v vocht. De vuchde zitst in de moere. Het vocht zit in de muren. Zoeëlang die vuchde in de eëd is, kans te nit zieëne. Zolang de grond vochtig is, kun je niet zaaien.

vuesjte bn [vuesj’te] voorste.

vul sl bw (mieë, mieëtste) veel. Vul laant me óp ing kaar. Gezegd tegen iemand die veel wil hebben. Ook: vöal.

vulle st o [vul’le] (vullens, vullensje) ook vuele sl o veulen. Heë sjpringt nog wie e vulle. Hij springt nog als een veulen.

vunkele ww [vun’kele] vunkelet, jevunkeld vuurtje stoken.

vunkelhoots o [vun’kelhoots] aanmaakhout.

vunnef tw [vun’nef] vijf. Deë hat ze nit alle vunnef óp ing rij. Hij tikt niet goed. Heë hauw ing vunnef in de bóks. Hij had een winkelhaak in zijn broek.

vure bw [vu’re] voren, voor. Va vure. Van voren. Komt ee vuur ee noa vure.Komen jullie een voor een naar voren.

vurelangs bw [vurelangs’] aan de voorkant. De vinster vurelangs. Het raam aan de voorkant.

vurenaa bw [vurenaa’] vooraan. Iech sjtong vurenaa in de rij. Ik stond vooraan in de rij.

vureweer m [vureweer’]  werkpunt aan het kolenfront.

vurrieg bn [vur’rieg] vorig, voorafgaand. Dat sjtamt va vuur d’r vurrieje krig. Dat dateert van voor de vorige oorlog.

vurwatsbw [vur’wats] voorwaarts. Maach vurwats! Schiet op! Treuzel niet! Doa zitst jinne vurwats i. Dat schiet niet op.

vusjm(vusje, vusj-je)vis. Zoeë floetsjieg/alleët/sjtom/jezónk wie inne vusj. Zo glibberig/alert/stom/gezond als een vis. Vusje mósse sjwumme. Vissen moeten zwemmen. Ook: visj.

vusje ww [vu’sje] vusjet, jevusjd vissen. Ook visje.

vuur st m (vurem vuursje) bunzing. Ónger de sjanse woeënt inne vuur. Onder de takken in het bos woont een bunzing. Deë hat oge wie inne vuur. Die heeft ogen als een bunzing.

vuur sl o (vuursje) vuur. ’t Vuur aamaache. Het vuur aansteken. ’t Vuur sjtaoche. Het vuur stoken. In ’t vuur sjtuchele. In het vuur poken. ’t Vuur lösje. Het vuur doven. ’t Vuur likt doa wie inne doeë hónk. Het vuur ligt daar als een dode hond. ’t Is e vuur um inne aos dróp tse broane. Het vuur is zo groot om er een os op te braden. Woa sjwaam is, doa is óch vuur. Van geruchten is altijd iets waar. Deë kroog inne kop wie vuur. Hij kreeg een vuurrode kop. Doa lek iech ing hank vuur in ’t vuur. Daar leg ik een hand voor in het vuur. Woa vuur en sjtrue tsezame kómme, doa is jee lèsje aa. Men moet het gevaar niet tarten.

vuursl vz voor. Hei has te jet vuur d’r hós. Hier heb je iets tegen de hoest. Kiek vuur diech! Kijk voor je! Ze beënt ziech vuur de Modderjoades. Ze bidt voor het Maria-beeld. ’t Is inne kloemel vuur en noa. Het is en blijft een prul. Kinger, looft ee vuur ee in de rij. Kinderen, loop achter elkaar.

vuur pers vnw wij. Wordt al eens gebruikt ipv vier.

vuuraa bw [vuur’aa] vooraan. Heë sjtong ummer mit de naas vuuraa. Hij stond altijd helemaal vooraan. Jank vuuraa! Ga verder! Maach vuuraa! Schiet op!

vuuraaf bw [vuuraaf’] van tevoren. Dat woar vuuraaf oes-jemaad. Dat was van tevoren afgesproken.

vuural bw [vuural’] vooral.

vuurbeëne ww [vuur’beëne] beënet vuur, vuurjebeënd voorbidden. D’r roeëzekrans vuurbeëne. De rozenkrans voorbidden.

vuurbij bw [vuurbij’] voorbij.

vuurbild o [vuur’bild] (vuurbilder, vuurbildsje) voorbeeld.

vuurbinge ww [vuur’binge] bong vuur, vuurjebónge voorbinden.

vuurbouw m[vuur’bouw] voorste gedeelte van een huis. Vier zint noa d’r vuurbouw i-jetrókke. We zijn verhuisd naar het voorste gedeelte van het huis.

vuurbouweww [vuur’bouwe]  de ondersteuning van de mijngang verlengen. An ’t front weëd vuurjebouwd. Aan het kolenfront wordt de ondersteuning van de mijngang verlengd.

vuurbringe ww [vuur’bringe] braat vuur, vuurbraad te berde brengen. Bring dat ins óp de verzammeloeng vuur. Breng dat eens op de vergadering ter sprake.

vuurdat bw [vuur’dat] voordat.

vuurdeel o [vuur’deel] 1 voorste deel, voorstuk. ’t Vuurdeel van d’r rok is kótter wie ’t hingerdeel. Het voorstuk van de jas is korter dan het achterstuk. 2 voordeel.

vuurdoeëww [vuur’doeë] dong vuur, vuurjedoa voordoen. Don miech dat ins vuur. Doe mij dat eens voor. Heë dong ziech fain vuur. Hij deed zich fijntjes voor.

vuurduur v[vuur’duur] (vuurdure, vuurduursje) voordeur.

vuuree bw [vuuree’] voor elkaar. Jód vuuree zieë. Goed voor elkaar zijn.

vuurfoesje ww [vuur’foesje] ziech, foesjet ziech vuur, ziech vuurjefoesjd voorkruipen.

vuurfrontv[vuur’front] (vuurfronte, vuurfrontsje) voorgevel.

vuurhan ww [vuur’han] hauw vuur, vuurjehad voorhebben. Iech han ’t jód vuur mit diech. Ik meen het goed met je. Deë hat jet vuur. Die is iets van plan.

vuurhank m [vuur’hank] (vuurheng, vuurhengs-je) gordijn.

vuurhank v [vuur’hank] voorhand. Iech han de vuurhank. Ik ben aan de voorhand.

vuurhaode ww [vuur’haode] hool vuur, vuurjehaode voorhouden.

vuurhemsje o [vuur’hemsje] (vuurhemsjer) frontje.

vuurhins bw [vuurhins’] voordien.

vuurhoak m [vuur’hoak] (vuurhöak, vuurhöaks-je) vuurbaak.

vuurielieg bw/bn [vuur’ielieg] voorbarig. Doe móts nit zoeë vuurielieg zieë. Je moet niet zo voorbarig zijn.

vuuriezer o [vuur’iezer] (vuuriezere, vuuriezersje) pook.

vuurjank m [vuur’jank] toedracht. Kans doe diech deë vuurjank nog entzinne? Kun jij je die toedracht nog herinneren?

vuurjebuchniso [vuur’jebuchnis] (vuurjebuchnisse, vuurjebuchnis-je) voorteken.

vuurjeëve ww [vuur’jeëve] joof vuur, vuurjejoave voorgeven (handicap in het spel).

vuurjenger m [vuur’jenger] (vuurjenger, vuurjengersje) voorganger.

vuurjeveulo [vuur’jeveul] (vuurjeveuler, vuurjeveulsje) voorgevoel.

vuurjieëvel m [vuur’jieëvel] (vuurjieëvele, vuurjieëvelsje) voorgevel. D’r vuurjieëvel mós jesjtrèche weëde. De voorgevel moet nodig geverfd worden. Deë hat inne sjunne vuurjieëvel! Die heeft een mooie voorgevel. ’t Meëdje hat inne sjunne vuurjieëvel. Dat meisje heeft een mooie buste.

vuurjister(e) bw [vuur’jister(e)] eergisteren.

vuurjoa ww [vuur’joa] jong vuur, vuurjejange voorgaan, voorlopen. Die oer jeet ummer vuur. Dat horloge loopt altijd voor.

vuurjód bw [vuurjód’] voorgoed. Doe liks bij miech vuurjód droes. Jij ligt bij mij voorgoed uit de gratie.

vuurkalle ww [vuur’kalle] ziech, kallet ziech vuur, ziech vuurjekald op iets vooruit lopen. Bis te diech an ’t vuurkalle? Loop je er al op vooruit?

vuurkank m [vuur’kank] (vuurkenk, vuurkenks-je) voorkant.

vuurkink o [vuur’kink] (vuurkinger, vuurkinke) voorkind.

vuurklotsm [vuur’klots] (vuurklöts, vuurklöts-je) vuurbal. Heë hat oge in d’r kop wie e paar vuurklöts. Hij heeft ogen in de kop als een paar vuurballen.

vuurkoalemv[vuur’koale]  de kolen die men weghaalt, voordat men het gesteente verwijdert.

vuurkómme o [vuur’kómme] voorkomen. E jód vuurkómme han. Een goed voorkomen hebben.

vuurkómme ww [vuur’kómme] koam vuur, vuurkómme voorkomen, voorbijkomen. Dat kunt hu tse daags nit mieë vuur. Dat komt tegenwoordig niet meer voor. Die zaach kunt vuur. Die zaak komt voor. Loof mar zoeë hel wie-ts te wils, iech kom diech doch vuur. Je kunt lopen zo hard als je wilt, ik haal je toch in. Wie kuns doe miech vuur! Wat zullen we nou hebben! Inne bót vuurkómme. Iemand bot bejegenen.

vuurkómme ww [vuurkóm’me] vuurkoam, vuurkómme voorkomen. Wie kans doe dat vuurkómme? Hoe kun je dat voorkomen? Besser ing krankheet vuurkómme wie ing krankheet hele. Het is beter een ziekte te voorkomen dan ze te genezen.

vuurkuie ww [vuur’kuie] kuiet vuur, vuurjekuid voorkauwen, voorzeggen. Wie döks mós iech diech dat vuurkuie ? Hoe vaak moet ik je dat nog voorkauwen?

vuurlade ww [vuur’lade] ladet vuur, vuurjelade voor het gerecht dagen.

vuurleefneëmeww [vuurleef’neëme] noom vuurleef, vuurleefjenoame voor lief nemen. Me mós óch al ins d’r jouwe wil vuurleefneëme. Men moet ook eens de goede wil voorlief nemen.

vuurleëze ww [vuur’leëze] loos vuur/leëzet vuur, vuurjeleëze voorlezen.

vuurlegke ww [vuur’legke] laat vuur, vuurjelaad voorleggen.

vuurletste bn/bw [vuur’letste] voorlaatste.

vuurleufieg bw/bn[vuurleu’fieg] voorlopig.

vuurlosse ww [vuur’losse] loos vuur, vuurjelosse voor laten gaan. Kant uur miech nit vuurlosse, iech han de kinger alling. Wilt u me voorlaten, ik heb de kinderen alleen.

vuurmaache ww [vuur’maache] maachet vuur, vuurjemaad. 1 voordoen. 2 wijsmaken. Maach miech nuus vuur! Maak me niets wijs!

vuurman m [vuur’man] (vuurmander, vuurmensje) vuurman.

vuurman m [vuur’man] (vuurlu, vuurmensje) voorman.

vuurmönger m [vuur’mönger] (vuurmönger, vuurmöngersje) voogd.

vuurmuzer m [vuur’muzer] (vuurmuzer, vuurmuzersje) koukleum; iemand die graag met vuur speelt.

vuurnaam m [vuur’naam] (vuurname) voornaam.

vuurneëmeww [vuur’neëme] ziech, noom ziech vuur, ziech vuurjenoame 1 zich voornemen. Heë hauw ziech vuurjenoame um inne bidwèg noa Moresse tse haode. Hij had zich voorgenomen om een pelgrimstocht naar Moresnet te maken. 2 onder handen nemen. Iech han miech deë löbbes ins vuurjenoame. Ik heb die vlegel eens onder handen genomen.

vuuroavend m [vuur’oavend] vooravond.

vuuroes bw [vuuroes’] vooruit.

vuuróp bw [vuuróp’] voorop. Heë is ummer pietsje vuuróp. Hij is altijd haantje de voorste.

vuurpoeët m [vuur’poeët] (vuurpuet, vuurpuetsje) voorpoot.

vuurpot m [vuur’pot] (vuurpöt, vuurpötsje) vuurpot. D’r vuurpot van de ferneus. De vuurpot van het fornuis.

vuurrang m [vuur’rang] voorrang.

vuurroad m [vuur’road] (vuurröad, vuurröadsje) voorraad.

vuurroeë(d) bn/bw [vuur’roeë(d)] vuurrood.

vuursjaos o [vuur’sjaos] (vuursjaoser, vuursjäös-je) asla.

vuursjisse ww [vuur’sjisse] sjoos vuur/sjisset vuur, vuurjesjaose voorschieten.

vuursjlaag m [vuur’sjlaag] (vuursjleëg, vuursjleëgs-je) 1 voorstel. 2  mijngasontploffing.

vuursjloa ww [vuur’sjloa] sjloog vuur, vuurjesjlage voorstellen.

vuursjoeës m [vuur’sjoeës] (vuursjues, vuursjues-je) voorschoot, schort. Bij erg drekkieg werk kan me mar besser inne vuursjoeës aadoeë.Bij erg vuil werk kan men maar beter een voorschoot aantrekken.

vuursjoes m [vuur’sjoes] (vuursjuus, vuursjuus-je) voorschot. Vier drinke ós al ee óp vuursjoes. Wij proosten al bij voorbaat.

vuursjpano [vuur’sjpan] voorspan.

vuursjpanhoak m [vuur’sjpanhoak] (vuursjpanhöak, vuursjpanhöaks-je)  voorspanhaak.

vuursjpanne ww [vuur’sjpanne] sjpannet vuur, vuurjesjpand voorspannen. ’t Peëd vuursjpanne. Het paard voorspannen. Los diech doa nit vuursjpanne, die zaach leuft sjeef. Laat je niet voor dat karretje spannen, dat gaat mis.

vuursjpansjin v [vuur’sjpansjin] ook vuursjpanbalk m [vuur’sjpanbalk]  voorspanrail.

vuursjpasv [vuur’sjpas] voorpret. Die vuursjpas nimt ós jinne mieë aaf. Die voorpret neemt ons niemand meer af.

vuursjpelo [vuur’sjpel] (vuursjpeller, vuursjpelsje) voorspel.

vuursjpille ww [vuur’sjpille] sjpillet vuur, vuurjesjpild voorspelen.

vuursjprèche ww [vuur’sjprèche] sjprooch vuur, vuurjesjpraochevoorspreken, belet vragen.

vuursjproach v [vuur’sjproach] voorspraak.

vuursjprónkm [vuur’sjprónk] (vuursjpröng, vuursjpröngsje) voorsprong. Vuursjprónk en ruksjprónk. Voorsprong en insprong.

vuursjrieve ww [vuur’sjrieve] sjreef vuur/sjrievet vuur, vuurjesjrève voorschrijven. Doe móts wisse wat-s te dees; iech sjrief diech nuus vuur. Je moet weten wat je doet, ik schrijf je niets voor.

vuursjrif v [vuur’sjrif] (vuursjrifte, vuursjrifje) voorschrift.

vuursjtand m [vuur’sjtand] (vuursjteng, vuursjtenke) bestuur.

vuursjtee m [vuur’sjtee] (vuursjting vuursjtinke) vuursteen.

vuursjtelle ww [vuur’sjtelle] sjtellet vuur, vuurjesjteld voorstellen. Wat mós dat vuursjtelle? Wat moet dat voorstellen?

vuursjtelleww[vuur’sjtelle] ziech, sjtellet ziech vuur, ziech vuurjesjteld zich voorstellen.

vuursjtueser m [vuur’sjtueser] (vuursjtuesere, vuursjtuesersje) tambour-maitre.

vuurtrekkeww [vuur’trekke] trók vuur, vuurjetrókke voortrekken. E kink vuurtrekke. Een kind voortrekken.

vuurtsang v [vuur’tsang] (vuurtsange, vuurtsengs-je) vuurtang. Me broechet de vuurtsang um de kraie oes ’t vuur tse hoale. Men gebruikte de vuurtang um de sintels uit het vuur te halen.

vuurtseeche o [vuur’tseeche] (vuurtseechens, vuurtseechensje) voorteken.

vuurtseje ww [vuur’tseje] tsejet vuur, vuurjetseegd 1 laten zien. An de jrens moeëte vier d’r pas vuurtseje. Aan de grens moesten we de pas laten zien. 2 een duif klokken voor de aankomst van een volgende duif. D’r Tien hat ing haof sjtond vuurjetseegd van d’r wieë. Martien heeft een half uur voorgeklokt van de verste vlucht.

vuurtsietsbw[vuur’tsiets] voortijdig. Heë is vuurtsiets pensiejoneerd. Hij is voortijdig gepensioneerd.

vuurtsimmer o [vuur’tsimmer] (vuurtsimmere, vuurtsimmersje) voorkamer.

vuurtsóg m [vuur’tsóg] (vuurtsög) 1 voorkeur. 2  eerste afdaling van de lift vóór het personenvervoer.

vuuruvver bw[vuuruv’ver] voorover.

vuurvareww [vuur’vare] varet vuur, vuurjevare 1 voorrijden. 2  afdalen in de mijn van een controleur (meestal op zondag).

vuurvót v[vuur’vót] (vuurvótte, vuurvutsje) kouwelijk persoon.

vuurvräud v [vuur’vräud] voorpret. Jong, wat hauwe vier ing vuurvräud. Wat hadden wij toch een voorpret!

vuurwerpe ww [vuur’werpe] wórp vuur, vuurjewórpevoorwerpen, verwijten. De doeve vuurwerpe. De duiven een oefenvlucht laten maken.

vuurwietsieg bw/bn [vuur’wietsieg] eigenwijs, voorbarig. Dat kink is ing vuurwietsieje naas. Dat kind is een meisje eigenwijsje.

vuurwórf m [vuur’wórf] (vuurwurf, vuurwurfje) verwijt.

vuurwórm m [vuur’wórm] (vuurwurm, vuurwurmsjer) glimwormpje.

vuurzage ww [vuur’zage] zaat vuur, vuurjezaad voorzeggen.

vuurzatsm [vuur’zats] (vuurzets, vuurzets-je) voornemen.

vuurzenger m [vuur’zenger] (vuurzenger, vuurzengersje) voorzanger.

vuurzichtieg bw/bn [vuurzich’tieg] (vuurziechtiejer, vuurzichtiegste) voorzichtig.

vuurzie v [vuur’zie] (vuurzieje, vuurziesje) voorzijde, voorkant.

vuurzieëww [vuurziee’] vuurzoog, vuurzieë voorzien, vooruitzien.

vuurzitsender m [vuur’zitsender] (vuurzitsender) voorzitter.