Wim Heijmans
D’r Wim Heijmans is jeboare in 1947 óp de Hoots. Heë woeët sjoeëlmeester. Heë woar d’r sjtiefter van ’t totaaltheater Kiek en sjrievet al vöal zaache vuur kinger. Doanoa vong e aa jediechter tse sjrieve, columns en jesjiechtens, lidjer, feuilletons, wirket tsezame mit ’t Volkstoneel, d’r Wim Kierkels, d’r Wiel Hamers en braat versjiedene bucher oes. Heë won d’r Veldeke literatoerpries en d’r Sjiek Lieteratoerpries en woar va 2023 bis 2025 sjtadsdiechter van de jemeende Kirchroa.
sjtilte
wat hat sjtilte ós
tse zage
wat vilt vuur ós
tse loestere
tse hure
sjtilte hat jet
tse zage
nim diech rouw
vuural rouw
alling rouw
sjtilte hat alles
tse zage
tse loestere
tse sjwieje
i rouw
sjtilte
’t heem
heem i rouw
heem
bis
de boot drieft
’t zeel bolt ziech
bis kling ummer klinger
bis
v’rbij ’t wasser
d’r vliejer drieft
d’r vluejel sjtrekt ziech
bis kling ummer klinger
bis
v’rbij de loeët
d’r miensj drieft
de vus junt
bis kling ummer klinger
bis
v’rbij ’t leëve
bis
v’rbij bis
Wóngerlamp
Óp d’r zölder van de jongenssjoeël zoog heë ze vuur ’t ieëtsj. Litbilder. Sjtuksjer jlaas besjilderd. Inne missiejoeënspater sjuvet ze in inne projektor. E jroeës wies lake hong an de zölderbalke. D’r pater loos zoeë bilder zie oes e land wiedvoet in Afrika. Doa wirket heë. D’r Sjra wós nit wat heë zoog. ’t Woar vuur hem e wónger. De bilder oes d’r apparaat. Vuur hem zoeëjet wie de wóngerlamp van d’r Aladin. En da de jesjiechte van d’r pater. Wat koeët deë vertselle. Wuur de sjoeël mar jiddere daag zoeë. Jemindlieg woar heë vroeë went e noa heem kank joa. Um tse sjpieële. Sjtondelang sjpieële. Mar hu. ’t Is hem ummer bijblève. De bilder en de jesjiechte van d’r pater. Wie sjun kan de sjoeël zieë.
Mit dat jeveul is heë sjpieëder sjoeëlmeester woeëde. Mit de kinger ’t joar rónk. Riech an bilder. Vol va jesjiechtens, ummer óppenuits vertseld. Heë woeët e deel van kingerleëvens. Bis heë kinger van eldere kroog, die nog lierlinge va hem woare jeweë. Doe koam ’t moment kótterbij, dat heë ’t knietje vuur ummer neerlaad.
Boese ’t dörp in inne klinge busj sjtong e huus-je. Dat woar nog va ziene opa jeweë. Doa jong heë woeëne. In de natoer. De rouw woa heë zoeë va hool. Ziech de tsiet neëme. Bilder moale. Durchzichtieg sjiengend in ’t leëve van alle daag. Noa de sjtere kieke. Doa woa de ieëwiegheet en ’t ónendlieje kótterbij kómme.
Mit de jemeende hat heë ziech jetelleweld of heë in ziene busj bejrave dórf weëde. De erinneroeng an inne bezóngere sjoeëlmeester hat ’t jewonne van de bureaucratie. Jans jet lu zunt noa d’r busj kómme. Zoeëjaar de tsiedónk is d’rbij. Ze sjtunt in ’t nase jraas. De broeng bleer kleëve an de sjong. Verjange bauw. D’r winkter kótbij. De jesjiechte van d’r meester Sjir danst tusje de kaal tek.
Döks hat heë jezaad. ‘De krankheet kan mie lief krieje, mar nit d’r jees.’
D’r jees van d’r meester Sjir.
Ing wóngerlamp.
ing zin
dan is ’t
die ing zin
ing wólk
in d’r mai
vol zommerlóf
bolt in d’r daag
sjtabelt ziech
basjt óp
in ing sjoel
va wöad
die ing zin
brennende leefde
versjmiltst in
ing wólk
drieft miech
binne
jeer
iech zouw zoeë jeer
wille zinge
uvver leefde
de welt umerme
hank i hank
danse
mit diech sjwerme
wille sjrieve
jesjiechtens
um tse werme
landsjafte
moale
oane jewald
wille drieve
óp wólke
va vrid
iech zouw zoeë jeer
de erm sjpreie
‘ne miensj
drage
alle daag
diech
knoevele
iech zouw zoeë jeer
d’r aafsjtand i-oame
diech verware
i mie hats
iech zouw zoeë jeer
d’r daag va hu
d’r mörje
va vrid weëd
joa jeer
Jeboertsdaag
De letste tsiet. Sjtórm, reën. Vöal reën. Jenóg wasser vuur inne werme zommer. Dat vingt d’r Wiel. Heë is jeer an duur. E vrugjoarskink dat huppelt tusje blomme. Ziene jeboertsdaag, óp d’r ieëtsjte daag van ’t vrugjoar. ’t Jreun nog jónk. ‘t Is an ziene wèg noa d’r zommer aajevange. ’t Deep jreun.
Noen nog ’t preuve van ’t jraad nit.
Vlak vuur d’r aavank van d’r bejin.
Me veult dat wat jeet aakómme.
Jet um tse moale. Tse sjrieve. Tse zinge. Frisje bilder. Pril moeziek. Nui wöad. Ze woare d’r al. Oeëts. Jet um tse zieë. In de kluur va jónk jreun.
E lid jesjrève óp inne werme zommeroavend. Jraad vuur ‘t dónkele.
E jediech vuur d’r sjieëmer in d’r mörje.
Momente va jreun. Va wat kómme jeet.
D’r Wiel pakt de hank va zie klingkink, d’r Mels feste vas. Nit kwiet weëde. Hat ’t bild van e kink in de tsiedónk vuur oge. Lankoes óppen eëd. De vingere króm. E sjtuk wieër e jeweer. Leëgjesjaose.
‘’t Kan uvveral passere,’ sjrieft d’r journalist. ‘D’r ieëtsjte sjtee vuur de moer va haas weëd in e ainfach tsimmer jelaad. Óp inne balkon. Jraasplai. In inne jaad. Bejint kling. Mit hel wöad. Jebouwd teëje lu umdat ze angesj zunt.’
Ze sjtèche inne plai uvver. D’r Wiel en zie klingkink. Inne kuunsler moalt jreun sjtrich óp e jroeës dóch. Ing jong vrauw sjrieft lettere d’rtusje.
’t jieët vöal leng
de miensjheet kent mar ee
de welt
Óp d’r ruk dreët ’t ing jietaar. Het nimt ze i jen heng. Sjpilt en zingt de wöad. In versjiedene sjpröach. Ing vrauw en inne man krient inne pienzel van d’r kuunsler. Ze moale ing bruk in ’t jreun. Jidder va zieng eje zie. Óch d’r Wiel moalt mit zie klingkink in ’t jreun. Blomme i bónkte klure. Ze sjpatsere wieër. Noa d’r busj. Vuejel fleute hön vrugjoarslid. Ing baach roesjt. Moeziek tusje de tek. Oes ’t jrauwe. Frisje tiepele. Knuup vol leëve. ’t Klingkink wurpt e teks-je in ’t wasser. ’t Drieft mit.
‘Zalle vier mitjoa, opa?’
‘Dizze zommer, kink. Da is ’t jet wermer.’
‘Dat dunt vier opa.’
‘Joa, sjpieële in ’t wasser. En ing bruk bouwe. Doe van de ing zie en iech van de anger. In d’r busj zunt sjting en tek jenóg.’
D’r Mels laacht. Joa ing bruk. Urjens in ‘t midde bejieëne ze ziech. Jroeës en kling. Aod en jónk. In de versjiedenheet zunt ze riech.
‘Jratteleerd, opa,’ zingt zie klingkink.
Het trukt an d’r erm van d’r Wiel. Noa heem. Doa waad d’r kóch mit jans jet keëtse. Um oes tse bloaze. Oam jenóg. En da d’r kóch. Um tse dele. Wat e fes .
Óp d’r plai moalt d’r kuunsler in ‘t jreun. Óch mit lu die langs kome. De jong vrauw sjrieft nui wöad in ’t jreun. Ze zingt ze.
’t jieët vöal miensje
de miensjheet tseegt noa inne
diech
Heur wöad sjtreume in inne tsaarte vrugjoarswink. Oam jenóg vuur inne leefde-zommer.
D’r Mels biest in e sjtuk kóch. Mit sjtroalende oge. Sjlagroom um d’r mónk.
E bild vuur de tsiedónk.
angesj
miensje i klure
dere i jeng
blomme i jeruch
jidder zie eje
angesj wie angere
jraad ’t angesj
bóch um tse klure
sjrit um tse danse
sjtroech um tse ruuche
jraad ’t angesj
kluurt danst ruucht
’t leëve
’t angesj
va diech en miech
tsezame angesj
rap POSITIEVE STAD (project Kerkrade-West)
vier junt uvver sjtuup, vare uvver sjtroase
noa mörje, woa d’r mörje va hu, jister weëd
vier zunt noaberlu, sjtunt bijenee
en iech bin diech
zoam va jister, blui i hu, vruet noa mörje
iech zieën mie jeveul in diech
doe bluits i miech
en doe bis miech